Qazaqstan men Norvegııa ózara qarym-qatynasty nyǵaıtpaq
ASTANA. QazAqparat - Qazaqstan men Norvegııa jan-jaqty saıacı jáne saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyqty damytyp, halyqaralyq deńgeıde tyǵyz baılanys jasaýdy maqsat etip otyr, dep habarlaıdy QazAqparat QR Syrtqy ister mınıstrliginiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Bul 2018 jyly 25 maýsymda Osloda ótken eki eldiń syrtqy saıası vedomstvolar arasyndaǵy Qazaqstan-Norvegııa konsýltatsııasynyń leıtmotıvi bolyp tabylady.
Qazaqstan delegatsııasyn Syrtqy ister mınıstrliginiń orynbasary Roman Vasılenko, norvegııalyq delegatsııany Koroldiktiń Syrty ister mınıstrliginiń memlekettik hatshysy Aýdıýn Halvorsen basqardy.
Taraptar jıyrma bes jyldyń kóleminde ornatylǵan eki el arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynastyń arqasynda saıası, ekonomıkalyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq yntymaqtastyqty keń aýqymda talqylap, uzaq merzimdi yntymaqtastyqty odan ári nyǵaıtýdy qoldaıtyndaryn málimdedi.
Oslodaǵylar saıası turǵydan Qazaqstan Respýblıkasy Norvegııanyń mańyzdy yntymaqtasy dep sanaıdy. ıAdrolyq qarýsyzdaný jáne qarýdy taratpaý, aımaqtyq qaýipsizdik jáne zańsyz kóshi-qon máseleleri, sondaı-aq ekonomıkalyq dıplomatııanyń qarqyndy damýy sııaqty máseleler eki tarap úshin de mańyzdy bop sanalady.
Óz kezeginde, elimiz Norvegııanyń Qazaqstannyń halyqaralyq bastamalaryn qoldaýǵa qosqan úlesin joǵary baǵalaıdy: MAGATE-niń Qazaqstanda ashqan az baıytylǵan ýran bankine (TBÝB) Norvegııa Koroldigi donor boldy. BUU sheńberinde ıadrolyq qarýdan azat álemge qol jetkizý boıynsha Jalpyǵa ortaq deklaratsııa jobasyn damytýdy Norvegııa tolyqtaı qoldady.
Kelissózder barysynda taraptar Qazaqtannyń BUU Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes múshesi retindegi qyzmeti, Sırııadaǵy ahýaldy retteýdegi Astana protsesi, BUU men EQYU aıasyndaǵy eki eldiń yntymaqtastyǵynyń bolashaǵy týraly ózekti máselelerge qatysty pikir almasty.
Dıplomattar Qazaqstannyń jáne Norvegııanyń birqatar halyqaralyq jáne aımaqtyq máseleler boıynsha pozıtsııalarynyń sáıkestigin atap ótti. Jahandyq jáne aımaqtyq máseleler boıynsha kópjaqty formattaǵy dıalog ornatyldy. ıAǵnı, bul BUU-nyń birqatar organdaryna saılanýda ózara qoldaýǵa qol jetkizgen ýaǵdalastyqtyń dáleli bolyp tabylady.
Norvegııanyń syrtqy saıası vedomstvosy elimizdegi saıası, ekonomıkalyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq ólshemderdiń aımaqtyq damytýyn erekshe atap ótip, Qazaqstannyń syrtqy saıasatynyń birizdiligin baıqady.
Ekonomıkalyq dıplomatııa aıasynda syrtqy saıası vedomstvolarynyń ózara is-qımylyn jandandyrý týraly aıta otyryp, R.Vasılenko Prezıdent Nursultan Nazarbaev Syrtqy ister mınıstrligin Qazaqstanǵa ınvestıtsııalar men jańa tehnologııalardy tartýǵa mindetti dep málimdedi.
Osyǵan baılanysty elimizdiń dıplomaty «Astana» Halyqaralyq qarjy ortalyǵy, halyqaralyq «jasyl» tehnologııa ortalyǵy jáne «Bolashaq energııasy» ınvestıtsııalyq jobalary men IT-startaptar tehnoparki jobalaryn júzege asyrý maqsatynda norvegııalyq tarapty yntymaqtasýǵa shaqyrdy.
Ekijaqty qatynastaǵy berilgen salany damytý, sonyń ishinde energııa tıimdiligi salasyndaǵy yntymaqtastyqty nyǵaıtý, jasyl ekonomıkany, aýyl sharýashylyǵy, akvakýltýra men balyq sharýashylyǵyn damytý, jalpy aıtqanda ekijaqty saýdanyń ósýi ekijaqtyń ortasha jáne uzaq merzimde damýdyń negizgi mindetterdiń biri bolyp tabylady. Eki eldiń múddeli vedomstvo ókilderiniń ózara saparlaryn uıymdastyrý bárinen mańyzdy.
Tranzıttik jáne kólik salasy týraly sóz qozǵap, taraptar Eýrazııanyń tranzıttik jáne kóliktik áleýetin damytý sheńberin, sonyń ishinde «Belbeý jáne jol» bastamasyn iske asyrý aıasyndaǵy yntymaqtastyqty jandandyrý múmkindigin qarastyrdy.
Azamattyq qoǵam salasyndaǵy baılanystardy atap ótip, dıplomattar 2017 jyldyń kúzinde Osloda ótken halyqaralyq ÚEU «Bike for Peace» men Qazaqstandyq ÚEU «Búkilálemdegi beıbitshilik» arasyndaǵy ıadrolyq qarýsyzdaný jáne taratpaý jónindegi birlesken jobalardy júzege asyrý boıynsha ózara túsinistik týraly Memorandýmǵa qol qoıý mańyzdylyǵyn atap ótti.
Sol kúni qazaqstandyq dıplomat Norvegııanyń Stortınginiń (Parlament) Syrtqy jáne Qaýipsizdik komıtetiniń tóraǵasy Annıken Hıýtfeldpen kezdesý ótkizip, onda ekijaqty yntymaqtastyqty odan ári damytý jáne parlamentaralyq dıplomatııa máselelerin talqylady.
Norvegııa tarapynyń pikirinshe, Qazaqstan men Norvegııa arasyndaǵy parlamentaralyq yntymaqtastyq odan ári nyǵaıyp budan ári damý úshin zor áleýetke ıe. A. Hıýtfeldtiń jaqyn arada Qazaqstanǵa jasaǵan saparynda, ózi basqaratyn Komıtet qazaqstandyq parlamentshilermen baılanys ornatý múmkindigin qarastyra bastady dep málimdedi.
Sapar aıasynda R.Vasılenko Norvegııanyń Nobel ınstıtýtynyń dırektory, tanymal ǵalym jáne jazýshy Olaf Nolstadpen kezdesti. Kezdesý barysynda halyqaralyq kún tártibindegi ózekti máselelerdi, sonyń ishinde jahandyq ıadrolyq qaýipsizdikti qarastyryp, eki eldiń sarapshylar qaýymdastyǵynyń ózara is-qımylyn keńeıtýge kelisti.
