Qazaqstan men Italııa arasyndaǵy taýar aınalymy 9,79 mlrd dollarǵa jetti

Jumys tobynyń otyrysynda ıtalıandyq tarapty Italııa Respýblıkasy Syrtqy ister jáne halyqaralyq yntymaqtastyq mınıstriniń orynbasary Edmondo Chırıellı basqardy. Taraptar buryn qol jetkizilgen kelisimderdiń oryndalý barysyna sholý jasap, saýda-ekonomıkalyq jáne ınvestıtsııalyq yntymaqtastyqty odan ári keńeıtý máselelerin talqylady. Basty nazar ózara saýdamyzdy ártaraptandyrýǵa, ónerkásiptik kooperatsııany damytýǵa, birlesken ınvestıtsııalyq jobalardy iske asyrýǵa, sondaı-aq energetıka, kólik pen logıstıka, agroónerkásip kesheni jáne basqa da bolashaǵy zor salalardaǵy ózara is-qımylǵa aýdaryldy.

2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha eki el arasyndaǵy saýdanyń jalpy kólemi shamamen 16,9 mlrd AQSh dollary. 2026 jyldyń qańtar–shilde aılarynda taýar aınalymy 9,79 mlrd dollarǵa jetti. Onyń ishinde Qazaqstannyń eksporty shamamen 9 mlrd dollar, Italııadan ımport 789,6 mln dollar boldy. Sonymen qatar ıtalıandyq ónimniń Qazaqstanǵa jetkizilimi 13,5%-ǵa ósti.

Taraptar basty mindetterdiń biri retinde ózara saýdaǵa odan ári ártaraptandyrýdy jáne qosylǵan quny joǵary ónimniń jetkizilimin arttyrýdy atap ótti. Qazaqstan tarapynyń baǵalaýynsha, otandyq ónimniń Italııa naryǵyna qosymsha eksporttaý áleýeti shamamen 307,5 mln AQSh dollary. Eń mol múmkindik metallýrgııa, munaı-hımııa, tamaq jáne hımııa ónerkásibinde, mashına jasaýda jáne basqa da salalarda bar.

Іskerlik baılanysty damytýdyń mańyzdy praktıkalyq quraly retinde 2026 jyldyń aqpanynda Almatyda ashylǵan Qazaqstan-Italııa saýda úıi atap ótildi. Bul alań eksportty ilgeriletýge, ınvestıtsııalyq jobalardy súıemeldeýge, ónerkásiptik kooperatsııany damytýǵa jáne eki eldiń bıznesi arasynda tikeleı baılanys ornatýǵa baǵyttalǵan.

Investıtsııalyq yntymaqtastyqqa bólek ekpin jasaldy. Birlesken jobalardy ilgeriletý úshin taraptar «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń múmkindikterin paıdalanýǵa, sondaı-aq eki eldiń qarjy ınstıtýttary men isker toptarynyń arasyndaǵy ózara is-qımyldy keńeıtýge múddeli ekenin bildirdi.

Orta Azııa men Eýropany jalǵaıtyn senimdi ári tıimdi mýltımodaldy dáliz retinde Transkaspıı halyqaralyq kólik baǵytyn (Orta dáliz) damytýǵa da kóp kóńil bólindi. Qazaqstan ıtalıandyq temirjol jáne logıstıkalyq kompanııalardy Aqtaý men Quryq porttarynyń múmkindikterin paıdalana otyryp, birlesken jobalarǵa qatysýǵa shaqyrdy. Energetıka salasynda taraptar dástúrli baǵyttar boıynsha yntymaqtastyqty odan ári damytýǵa múddeli ekenin rastady.

Agroónerkásip kesheninde ósimdik sharýashylyǵy, astyq óńdeý jáne mal sharýashylyǵy salalaryndaǵy ózara is-qımyldyń bolashaǵy talqylandy. Taraptar lokalızatsııa deńgeıin arttyrý jáne quramdas bólshekter bazasyn damytý boıynsha jumysty jalǵastyrýǵa kelisti. Maqsat – qazaqstandyq quramdas bólshekterdi jahandyq jetkizý tizbegine kirgizý.

Sonymen qatar taraptar ekologııa men sý resýrstaryn ornyqty basqarý, týrızm men sport, mádenıet pen bilim salalaryndaǵy yntymaqtastyqty keńeıtýge kelisti. Klımattyq bastamalarǵa, energııa tıimdiligine, dekarbonızatsııaǵa, sý resýrstary salasyna zamanaýı ınjenerlik jáne tsıfrlyq sheshimderdi engizýge, sondaı-aq kásibı jáne bilim berý almasýlaryn damytýǵa erekshe nazar aýdarylatyn bolady.

Úkimetaralyq jumys tobynyń kún tártibin praktıkalyq turǵyda jalǵastyrǵan sapardyń iskerlik baǵdarlamasy boldy. Italıandyq kompanııalarmen kelissózderdiń basty taqyryby – Qazaqstan men Italııa bıznesiniń praktıkalyq ózara is-qımylyn keńeıtý boldy. Buǵan qazaqstandyq ónimdi ilgeriletýden jáne tikeleı kommertsııalyq baılanys ornatýdan bastap, ınvestıtsııa men tehnologııa tartýǵa, birlesken jobalardy iske asyrýǵa deıingi máseleler kirdi.

Kelissózderdiń edáýir bóligi ıtalıandyq jáne eýropalyq bıznesti Qazaqstandaǵy ınvestıtsııalyq jáne ónerkásiptik jobalardy iske asyrýǵa tartýǵa arnaldy. Blacktrace jáne Value Partners ókilderimen naqty jobalar pýlyn qalyptastyrý, olarǵa ınvestorlardy, tehnologııalyq jáne ınjınırıng seriktesterin tartý múmkindikteri qaraldy. Perspektıvaly baǵyttar qatarynda syn materıaldar men sırek jer metaldaryn tereń óńdeý, Orta dálizdiń logıstıkalyq ınfraqurylymyn damytý, sý únemdeý tehnologııalary, derekterdi óńdeý ortalyqtary jáne jasandy ıntellekt ınfraqurylymy ataldy.

Sonymen birge qazaqstandyq tarap ınvestıtsııa men merdiger uıymdardy tartýǵa ǵana emes, sondaı-aq óndiristik kooperatsııany tereńdetýge de múddeli ekenin jetkizdi. Atap aıtqanda, ınjenerlik quzyretter men tehnologııalardy lokalızatsııalaýǵa, otandyq merdigerlerdiń qatysýyna, kadr daıarlaýǵa jáne qazaqstandyq úlesti birte-birte arttyrýǵa mán berildi. Kelesi praktıkalyq qadam retinde birneshe pılottyq jobany anyqtap, olar boıynsha yntymaqtastyqtyń naqty modelderin qalyptastyrý usynyldy.

QR Saýda jáne ıntegratsııa mınıstrligi málimetinshe, iskerlik baǵdarlamanyń taǵy bir mańyzdy baǵyty qazaqstandyq óndirýshilerdiń Italııa naryǵyna shyǵýynyń jańa arnalaryn qurý boldy. Crai Mediterranea kompanııasymen kelissóz barysynda qazaqstandyq azyq-túlik ónimin ıtalıandyq bólshek saýda jelilerine tikeleı jetkizý múmkindigi qaraldy. 

Perspektıvaly sanattar qatarynda ósimdik maılary, bal, kondıterlik, dándi jáne un ónimderi, burshaq tuqymdastar men organıkalyq taýarlar ataldy. Praktıkalyq tetik retinde jekelegen dúkenderde qazaqstandyq ónimniń pılottyq sóresin iske qosyp, keıin Gruppo CRAI jelisi arqyly jetkizilimdi keńeıtý usynyldy. Sondaı-aq qazaqstandyq kásiporyndardyń ıtalıandyq toptyń óziniń saýda belgilerimen ónim shyǵarý múmkindigi de talqylandy.

Eksport taqyryby ASSOEBIOS uıymymen kelissózde jalǵasty. Uıym ornyqty bıosuıyqtyqtar salasyndaǵy ıtalıandyq elektr energetıkasy operatorlarynyń múddesin bildiredi. Italıan tarapy qazaqstandyq aýyl sharýashylyǵy shıkizatyn keıinnen óńdep, bıoenergetıkada paıdalaný úshin satyp alýǵa qyzyǵýshylyq tanytty. Kúnbaǵys, raps jáne olardyń óńdeý ónimderin, onyń ishinde ósimdik maılaryn qosa alǵanda, maıly daqyldardy jetkizýge múmkindik bar.

Іri ınvestıtsııalyq jáne eksporttyq bastamalarmen qatar, Qazaqstan naryǵyna jańa tehnologııalyq bıznes-modelderdi shyǵarý múmkindikteri de talqylandy. CoolXp kompanııasymen Qazaqstandy kompanııanyń Ortalyq Azııadaǵy bıznesin keıinnen aýqymdaý úshin pılottyq naryq retinde paıdalaný perspektıvasy qaraldy. Birinshi kezeńde jabdyqty Astana men Almatyda synaqtan ótkizý, odan ári qajetti kólemge jetkende servıstik qyzmet kórsetýdi, shyǵys materıaldaryn jáne jekelegen quramdas bólshekterdi kezeń-kezeńimen lokalızatsııalaýdy qarastyrý usynyldy.

Eki eldiń kásipkerleri arasyndaǵy júıeli ózara is-qımyl máseleleri Italııa-Qazaqstan saýda palatasynyń basshylyǵymen de talqylandy. Taraptar tikeleı iskerlik baılanysty keńeıtýdiń, qazaqstandyq kompanııalarǵa Italııa naryǵyna shyǵýǵa járdemdesýdiń jáne Qazaqstan men Italııanyń bıznes qaýymdastyqtary arasyndaǵy baılanysty nyǵaıtýdyń mańyzdylyǵyn atap ótti.

Kezdesýler qorytyndysy boıynsha taraptar atalǵan bastamalardy praktıkalyq arnaǵa kóshirýge kelisti. Atap aıtqanda, naqty jobalar men áleýetti seriktesterdi aıqyndaý, kompanııalar arasynda tikeleı kelissóz uıymdastyrý jáne yntymaqtastyqtyń múmkin formattaryn pysyqtaýdy jalǵastyrý kózdelip otyr. Saýda jáne ıntegratsııa mınıstrligi QazTrade-pen birlesip, qol jetkizilgen kelisimderdi odan ári júzege asyrý úshin memlekettik organdarmen, damý ınstıtýttarymen jáne qazaqstandyq bıznespen qajetti baılanys ornatýǵa járdemdesýge daıyn.

Melonı úkimeti Italııada bılik basynda bolý merzimi boıynsha rekord ornatqanyn jazǵan edik.