Qazaqstan men Iran kólik dálizin, port ınfraqurylymyn damytýdy jedeldetýge kelisti
ASTANA.KAZINFORM - QR Premer-mınıstriniń orynbasary – (lttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarın Iran Islam Respýblıkasy Jol jáne qalany damytý mınıstri Farzane Sadek bastaǵan delegatsııamen ekijaqty kezdesý ótkizdi. Bul týraly Úkimettiń baspasóz qyzmeti habarlady.
Taraptar Iran prezıdentiniń 2025 jylǵy jeltoqsandaǵy Qazaqstanǵa resmı sapary barysynda memleket basshylary qol jetkizgen ýaǵdalastyqty iske asyrýdy, «Soltústik-Ońtústik» halyqaralyq kólik dálizin damytýdy, port ınfraqurylymyn keńeıtýdi, ózara saýda kólemin ulǵaıtyp, eki el arasyndaǵy kólik-logıstıkalyq baılanysty jetildirýdi talqylady.
Kezdesýdi asha otyryp, Qazaqstan vıtse-premeri Serik Jumanǵarın Iran Qazaqstannyń aımaqtaǵy mańyzdy saýda-ekonomıkalyq áriptesiniń biri ekenin atap ótti.
– Yntymaqtastyqty nyǵaıtý – memleket basshylary alǵa qoıǵan strategııalyq mindet. 2025 jyly Qazaqstan men Iran arasyndaǵy taýar aınalymy 26,4%-ǵa artyp, $430,2 mln-ǵa jetken. Bul odan arǵy damýdy, onyń ishinde Ózara saýdany $3 mlrd-qa jetkizý jónindegi jol kartasy sheńberindegi jáne Iran men EAEO arasynda qol qoıylǵan Erkin saýda týraly kelisimniń arqasyndaǵy joǵary áleýetti kórsetedi, — dep atap ótti Serik Jumanǵarın.
Farzane Sadek óz kezeginde bul sapardyń buryn qol jetkizilgen ýaǵdalastyqty is júzinde oryndaýǵa, qazirgi geosaıası protsess kezinde eki el úshin de erekshe mańyzǵa ıe bolyp otyrǵan kólik-logıstıkalyq yntymaqtastyqty odan ári nyǵaıtýǵa arnalǵanyn atap ótti.
Taraptar «Soltústik-Ońtústik» halyqaralyq kólik dálizin damytýǵa erekshe nazar aýdardy. Qazaqstan men Iran «Soltústik-Ońtústik» jáne «Shyǵys-Batys» baǵytynyń qıylysynda ornalasýymen biregeı geografııalyq jaǵdaıǵa ıe bolyp otyr. Bul tranzıttik tasymaldyń ósýi úshin edáýir áleýet.
2025 jyly «Soltústik-Ońtústik» dálizi boıynsha tasymaldaý kólemi 12%-ǵa artyp, 3,5 mln tonnaǵa jetti. Eki el arasyndaǵy temirjol tasymaly 69%-ǵa ósken.
Serik Jumanǵarın marshrýt áleýetin odan ári arttyrý úshin Kólik ınfraqurylymyn jańǵyrtýdyń birlesken jol kartasyn ázirleýdi usyndy. Keshendi sharany iske asyrý dálizdiń ótkizý qabiletin jylyna 20 mln tonnaǵa deıin jetkizýge múmkindik bermek.
Taraptar sondaı-aq Qytaı, Qazaqstan, Túrkimenstan, Iran men Túrkııa arasynda qol qoıylǵan besjaqty temirjol kelisiminiń, sondaı-aq Qazaqstan, Reseı, Túrkimenstan men Iran arasynda aldaǵy ýaqytta saýda men tranzıttiń ósýine qosymsha jaǵdaı týǵyzatyn tórtjaqty tarıftik kelisimge qol qoıýdyń mańyzdylyǵyn atap ótti.
Kelissózderdiń negizgi taqyrybynyń biri port ınfraqurylymyn damytý boldy. Iran tarapy Shahıd Radjaı (Bender-Abbas) portynda Qazaqstanǵa jer telimin bólý máselesin kelisý aıaqtalǵanyn habarlady. Qajetti rásimnen keıin aýmaq Qazaqstan tarapyna beriledi.
Sonymen qatar Iran Qazaqstanǵa Ońtústik jáne Ońtústik-Shyǵys Azııa naryǵyna tikeleı shyǵýdy qamtamasyz etetin Chabahar portynda jumys isteý úshin múmkindik berýge daıyn ekenin habarlady. Farzane Sadektiń aıtýynsha, Zahedan-Chabahar temirjol jelisi qurylysynyń 90%-dan astamy aıaqtalǵan. Nysandy iske qosý aldaǵy aılarǵa josparlanyp otyr. Jeli iske qosylǵannan keıin Chabahar porty Úndi muhıtyn, Ortalyq Azııa men Eýropany baılanystyratyn halyqaralyq temirjol jelisine biriktiriledi.
Buǵan jaýap retinde Qazaqstan Iran tarapyna Kaspııdegi ırandyq kompanııalardyń logıstıkalyq qyzmetin damytý úshin Aqtaý men Quryq porttaryndaǵy alańdardy, aılaqtar men termınaldardy usyný múmkindigin qarastyrýǵa daıyn ekenin jetkizdi.
Kezdesý qorytyndysynda taraptar joǵary deńgeıde qol jetkizilgen ýaǵdalastyqty iske asyrýdy tezdetip, ınvestor tartý jumysyn jedel úılestirýdi qamtamasyz etý men kólik-logıstıkalyq ınfraqurylymdy damytýdy jandandyrý nıetin rastady.
Aıta keteıik, Іshki ister mınıstrligi úı aýmaǵynda kólik qoıýǵa qatysty resmı túsinikteme berdi.
