Qazaqstan men Fınlıandııa strategııalyq shıkizat boıynsha jańa tehnologııalardy synaqtan ótkizedi
ASTANA.KAZINFORM - D.Serikbaev atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan tehnıkalyq ýnıversıtetiniń delegatsııasy Fınlıandııanyń jetekshi ǵylymı-zertteý uıymdary – VTT Technical Research Centre of Finland jáne Geological Survey of Finland (GTK) ókilderimen jumys kezdesýlerin ótkizdi.
QR Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligi baspasóz qyzmetiniń habarlaýynsha, kelissózderge «Úlbi metallýrgııalyq zaýyty» AQ Basqarma múshesi de qatysty. Bul ǵylymı-zertteý uıymdary men ónerkásip ókilderiniń saraptamasyn biriktirip, birlesken jobalardy iske asyrý perspektıvalaryn talqylaýǵa múmkindik berdi.
Kezdesýdiń negizgi maqsaty – geologııa, mıneraldyq jáne tehnogendik shıkizatty óńdeý, Jerdi qashyqtan zondtaý, zamanaýı taldaý ádisterin qoldaný jáne tehnologııalyq sheshimderdi aýqymdandyrý baǵyttaryndaǵy ǵylymı yntymaqtastyqty damytý.
Halyqaralyq seriktestikti nyǵaıtý QR Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrliginiń otandyq ǵylymdy ınternatsıonaldandyrý, qazaqstandyq ǵalymdar men ǵylymı uıymdardyń halyqaralyq zertteý baǵdarlamalaryna qatysýyn keńeıtý jáne ǵylym men naqty sektor arasyndaǵy baılanysty kúsheıtý jónindegi basymdyqtaryna sáıkes keledi.
Mınıstrlik qazaqstandyq ǵalymdardyń Horizon Europe baǵdarlamasyna qatysýyna jáne strategııalyq mańyzy bar shıkizat salasyndaǵy halyqaralyq jobalardy damytýǵa júıeli túrde qoldaý kórsetip keledi. Yntymaqtastyqtyń perspektıvaly baǵyttarynyń biri – taý-ken ónerkásibi aýmaqtaryn qashyqtan zondtaý jáne monıtorıng júrgizýdiń zamanaýı tásilderin zertteıtin Horizon Europe TiBeRIUM jobasy.
Kezdesýler barysynda strategııalyq mańyzdy shıkizatty, onyń ishinde sırek jáne sırek jer metaldaryn zertteýge erekshe nazar aýdaryldy. Olarǵa degen suranys joǵary tehnologııalyq óndiristerdiń, energetıka men tsıfrlyq tehnologııalardyń qarqyndy damýyna baılanysty artyp keledi.
Qazaqstan eleýli mıneraldyq-shıkizat bazasyna jáne damyǵan taý-ken metallýrgııa keshenine ıe. Al Shyǵys Qazaqstan óńiriniń ǵylymı zertteýler júrgizý, jańa tehnologııalardy ázirleý jáne olardy synaqtan ótkizý úshin aıtarlyqtaı áleýeti bar. Óńirde iri ónerkásiptik nysandarmen qatar tarıhı qalyptasqan tehnogendik mıneraldyq túzilimder de shoǵyrlanǵan.
Fınlıandııalyq seriktester geologııalyq jáne geohımııalyq zertteýlerden bastap, shıkizatty eksperımenttik óńdeý men tehnologııalardy pılottyq deńgeıde synaqtan ótkizýge deıingi jumystardy qamtıtyn zamanaýı ǵylymı-zertteý ınfraqurylymy men joǵary saraptamalyq áleýetke ıe.
Taraptar baıytý qaldyqtaryn, metallýrgııalyq shlaktardy jáne basqa da tehnogendik mıneraldyq túzilimderdi qaıta óńdeý máselelerine erekshe nazar aýdardy. Zamanaýı tehnologııalar mundaı materıaldardy tek ekologııalyq problema retinde ǵana emes, sonymen qatar strategııalyq mańyzdy shıkizattyń áleýetti kózi retinde qarastyrýǵa múmkindik beredi.
«Úlbi metallýrgııalyq zaýyty» AQ ókiliniń kezdesýlerge qatysýy perspektıvaly tehnologııalyq sheshimderdi naqty óndiristik mindetter men ónerkásip talaptaryn eskere otyryp talqylaýǵa jol ashty. Yqtımal yntymaqtastyq baǵyttarynyń qatarynda tehnogendik shıkizattyń quramyn keshendi zertteý, qundy komponentterdiń mólsherin anyqtaý, olardy bólip alý tehnologııalaryn ázirleý jáne keıinnen pılottyq deńgeıde synaqtan ótkizý bar.
Qazaqstandyq delegatsııa GTK-nyń ǵylymı-zertteý ınfraqurylymymen, onyń ishinde joǵary dáldiktegi geohımııalyq jáne ızotoptyq zertteýler júrgizý múmkindikterimen tanysty. Atap aıtqanda, ındýktıvti baılanysqan plazmaly mýltıkollektorly mass-spektrometrııa (MC-ICP-MS) ádisi ızotoptyq araqatynastardy zertteýge, mıneraldyq materıaldardyń shyǵý tegin anyqtaýǵa jáne ken túzilý protsesterin zerdeleýge múmkindik beredi.
Sonymen qatar taraptar shıkizatty eksperımenttik óńdeý múmkindikterin talqylady. Bul baǵyt synamalardy daıyndaý, usaqtaý jáne maıdalaý jumystarynan bastap, mıneraldyq materıaldardy bólýge jáne tehnologııalyq sheshimderdi iri kólemdegi shıkizatta synaqtan ótkizýge deıingi protsesterdi qamtıdy. Mundaı tásil shıkizat quramyn zertteý men tehnologııa ázirleýden bastap, ony pılottyq deńgeıde synaqtan ótkizýge jáne ónerkásiptik engizý perspektıvalaryn baǵalaýǵa deıingi tolyq tehnologııalyq tsıkldi qalyptastyrýǵa múmkindik beredi.
Kezdesýler qorytyndysy boıynsha odan ári yntymaqtastyqtyń birqatar perspektıvaly baǵyttary aıqyndaldy. Olardyń qatarynda strategııalyq mańyzdy shıkizatty zertteý, bastapqy jáne tehnogendik materıaldardy qaıta óńdeý, geohımııalyq jáne ızotoptyq zertteýler júrgizý, taý-ken ónerkásibi aýmaqtaryna qashyqtan monıtorıng jasaý, sondaı-aq jańa tehnologııalyq sheshimderdi zerthanalyq jáne pılottyq deńgeıde synaqtan ótkizý bar.
-QR Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligi úshin mundaı seriktestikti damytý strategııalyq mańyzǵa ıe. Bul qazaqstandyq joǵary oqý oryndary men ǵylymı uıymdardyń eýropalyq ǵylymı-zertteý keńistigine ıntegratsııalanýyna, halyqaralyq ǵylymı konsortsıýmdardy qalyptastyrýǵa jáne ǵylymı nátıjelerdi naqty tehnologııalyq sheshimderge aınaldyrýǵa múmkindik beredi,-delingen habarlamada.
Osyǵan deıin Qazaqstan men Qytaı shekara mańyndaǵy ken oryndaryn birlesip ıgerýi múmkin ekeni týraly jazdyq.
