Qazaqstan men DDU semizdik epıdemııasymen kúresý úshin kúsh biriktiredi
ASTANA. KAZINFORM – Astanada Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy sarapshylarynyń semizdikke qarsy jedel is-qımyl josparyn iske asyrýǵa arnalǵan mıssııasy bastaldy. Bul týraly Densaýlyq saqtaý mınıstrligi habarlady.
Іs-shara ulttyq «Jol kartasyn» qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan. Ol artyq dene salmaǵynyń profılaktıkasy men emdeýdiń zamanaýı ádisterin medıtsınalyq-sanıtarııalyq alǵashqy kómek (MSAK) júıesine biriktirýge múmkindik beredi.
Kún tártibiniń ózektiligi alańdatarlyq statıstıkaǵa baılanysty: STEPS 2024 zertteýiniń derekteri boıynsha Qazaqstannyń eresek turǵyndarynyń 58%-y (18+) artyq dene salmaǵymen ómir súredi. Bul rette semizdiktiń klınıkalyq túri azamattardyń 22,4%-da tirkelgen.
Bul jaǵdaıda balalar ortasynda birdeı aýyr jaǵdaı baıqalady: COSI (2020) zertteýine sáıkes artyq dene salmaǵy 6-9 jas aralyǵyndaǵy balalardyń 20,6%-da, al semizdik 6,6%-da baıqalady. Bul kórsetkishter memlekettik deńgeıde sheshýshi sharalar qabyldaý qajettiligin kórsetedi.
Jumys Úkimet basshysynyń semizdiktiń taralýyn azaıtýǵa jáne salaýatty tamaq ortasyn qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan keshendi jospar ázirleý jónindegi tapsyrmasyn oryndaý úshin júrgizilip jatyr.
Bul máseleni júıeli túrde sheshý barlyq beıindi vedomstvolardyń kúsh-jigerin shoǵyrlandyrýdy jáne teorııalyq tujyrymdamalardan praktıkalyq quraldardy iske asyrýǵa kóshýdi talap etedi.
Іs-sharany ashqan QR Densaýlyq saqtaý vıtse-mınıstri Álııa Rústemova qabyldanatyn sheshimderdiń strategııalyq mańyzdylyǵyn atap ótti.
– Semizdik – medıtsınalyq másele ǵana emes, sonymen qatar ulttyq jedel áreket etý saıasatyn qajet etetin qoǵamdyq densaýlyq pen ekonomıkaǵa jahandyq synaq. Bizdiń mindetimiz – halyqtyń durys tamaqtanýyna, salyq saıasatyna jáne medıtsınalyq jáne profılaktıkalyq kómektiń qoljetimdiligine nazar aýdara otyryp, dáleldengen halyqaralyq quraldardy bizdiń basymdyqtarymyzǵa beıimdeý, - dedi vıtse-mınıstr.
Halyqaralyq sarapshylar osy bastamalardy iske asyrýda Qazaqstandy qoldaýǵa daıyn ekenin rastaıdy.
– Qazaqstanda biz áriptestermen birge tátti sýsyndardyń qoljetimdiligin tómendetý jáne balalardy agressıvti marketıngten qorǵaý sharalarynan bastap dárigerlerdi oqytýǵa jáne emdeýdiń zamanaýı ádisterin engizýge deıin jan-jaqty tásil quryp jatyrmyz. Bizdiń ortaq maqsatymyz - semizdik jáne onymen baılanysty aýrýlardyń taralýyn aıtarlyqtaı azaıtý, - dep atap ótti DDU-nyń Qazaqstandaǵy ókili Skender Syla.
Alǵa qoıylǵan maqsattarǵa qol jetkizý úshin Qazaqstan salaýatty tamaqtaný ádetterin normatıvtik retteý men ilgeriletýdi qamtıtyn sharalar keshenin engizýdi josparlap otyr. Negizgi baǵyttardyń quramynda qant bar sýsyndarǵa salyq salý, balalarǵa baǵyttalǵan zııandy ónimderdiń marketıngin shekteý, sondaı-aq tutynýshylardy habardar etý úshin qaptamalarda frontaldy tańbalaýdy engizý bolady.
Sonymen qatar bastapqy býyn deńgeıinde medıtsınalyq kómekti aýqymdy jańǵyrtý júrgiziletin bolady.
Jalpy praktıka dárigerleri «qysqa aralasý» ádistemelerine oqytýdan ótedi. Bul semizdik qaýpin erte kezeńderde anyqtaýǵa jáne patsıentterdi keshendi mýltıdıstsıplınarlyq basqarýdy qamtamasyz etýge múmkindik beredi.
Úsh kúndik mıssııanyń qorytyndysy naqty iske asyrý merzimderi jáne bekitilgen jaýapkershilik aımaqtary bar praktıkalyq «Jol kartasyn» bekitý bolady. Jospardy 2030 jylǵa deıin iske asyrý el halqynyń densaýlyǵyn nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan turaqty tamaq ortasyn jáne profılaktıkanyń tıimdi júıesin qalyptastyrýǵa múmkindik beredi dep josparlanǵan.
Aıta keteıik, tıimdi sharalar qabyldanbasa, 2040 jylǵa qaraı álemde 220 mıllıonnan astam bala semizdikke shaldyǵýy múmkin. Bul eskertý Dúnıejúzilik semizdik federatsııasynyń esebinde keltirilgen.