Qazaqstan maı ónimderi eksportyn 1,5 mlrd dollarǵa jetkizýdi kózdeıdi
ASTANA. KAZINFORM — Qazaqstan maı ónimderi óndirisiniń eksporttyq áleýetin júıeli túrde arttyryp, otandyq shıkizatty tereń óńdeýge jáne qosylǵan quny joǵary daıyn ónim shyǵarýǵa basymdyq berip keledi. 2028 jylǵa qaraı elimiz maı ónimderiniń eksportyn 1,5 mlrd dollarǵa jetkizýdi kózdep otyr. Bul týraly AShM málim etti.
Bul qazirgi deńgeıden 60%-ǵa joǵary. Osy mejege jetý úshin óndiris oryndaryn keńeıtý, shıkizat qoryn molaıtý, kólik-logıstıka ınfraqurylymyn damytý jáne sheteldik naryqtarda saýda aıasyn arttyrý josparlanǵan.
— Elimizdiń maı ónimderin eksporttaýdan túsetin valıýtalyq kirisi sońǵy bes maýsymda bes ese ósip, 247 mln dollardan 1,232 mlrd dollarǵa jetti. Byltyr atalǵan salanyń úlesi elimizdiń óńdelgen aýyl sharýashylyǵy ónimderi eksportynyń jalpy kóleminde 27%-dy qurady. Bul kórsetkishter agroónerkásip keshenindegi eleýli ózgeristerge naqty dálel deýge bolady, — delingen habarlamada.
Atap aıtqanda, shıkizatty el ishinde óńdep, daıyn ónimdi syrtqy naryqtarǵa shyǵarýdyń mańyzdylyǵy jyl saıyn artyp keledi.
Qazirgi tańda Qazaqstandaǵy maı óńdeý kásiporyndarynyń jyldyq óndiristik qýaty 5,2 mln tonnadan asady. Aldaǵy jyldary jańa ınvestıtsııalyq jobalardy júzege asyrý arqyly bul kórsetkishti odan ári arttyrý kózdelgen. Sonymen qatar shıkizatty tereń óńdeýge, ishki jáne syrtqy naryqtarda suranysqa ıe daıyn ónim óndirisin ulǵaıtýǵa basymdyq berilmek.
Qazaqstannyń Maıly daqyldardy qaıta óńdeýshiler ulttyq qaýymdastyǵynyń tóraǵasy ıAdykar Ibragımovtyń aıtýynsha, salany damytýdyń negizgi joldarynyń biri — ósimdik maıyn tazartý áleýetin arttyrý.
— 2026–2028 jyldary ósimdik maıyn tazartý múmkindigin 2,1 ese arttyryp, jylyna 1 mln tonnadan asyrý josparlanyp otyr. Bul bótelkege quıylyp, qaptamaǵa salynǵan tazartylǵan kúnbaǵys maıynyń óndirisin 2,4 ese ulǵaıtýǵa jáne daıyn ónim eksportyn keńeıtýge jol ashady. Budan keıin ósimdik maılary negizinde taǵamdyq maılar men margarın óndirisin damytýǵa basymdyq beriledi, — dedi ıAdykar Ibragımov.
2025 jyly Qazaqstan kúnbaǵys maıyn eksporttaýdan álemde altynshy orynǵa, al Qytaıǵa kúnbaǵys maıyn jetkizýshi elder arasynda ekinshi orynǵa shyqty. Buǵan qosa, 2024/2025 marketıngtik maýsymnyń qorytyndysy boıynsha elimiz Qytaı naryǵyna raps maıyn jetkizetin bes iri eldiń qataryna endi.
Qazaqstan kúnbaǵys kúnjarasyn Eýropalyq odaq pen Qytaıǵa jetkizýshi jetekshi úsh eldiń qatarynda. Sonymen birge elimiz Ortalyq Azııa memleketteriniń osy ónimge degen suranysynyń edáýir bóligin qamtamasyz etip otyr.
Kórshiles memlekettermen saýda-ekonomıkalyq baılanys ta nyǵaıyp keledi. Qazaqstan Ózbekstan men Tájikstanǵa ósimdik maıyn jetkizetin jetekshi elderdiń birine aınaldy. Ózbekstan naryǵyndaǵy qazaqstandyq ónimniń úlesi 2017 jylǵy 13%-dan 2024 jyly 65%-ǵa deıin ósip, 2025 jyly 90%-dan asty. Tájikstanda da qazaqstandyq ónimniń úlesi osy kezeńde 15%-dan 74%-ǵa deıin artyp, 2025 jyly 90%-dan joǵary deńgeıge jetti.
Jalpy, Qazaqstanda óndirilgen maı ónimderi álemniń 20-dan astam eline eksporttalady. Negizgi ótkizý naryqtarynyń qatarynda Qytaı, Ortalyq Azııa memleketteri, Eýropalyq odaq elderi jáne Taıaý Shyǵys bar.
Uzaq merzimdi maqsat — Qazaqstandy kúnbaǵys maıyn eksporttaıtyn álemdegi úsh jetekshi eldiń qataryna qosý jáne maı ónimderiniń eksportynan túsetin jyldyq valıýtalyq kiristi 2 mlrd dollarǵa jetkizý.
Sala damýynyń mańyzdy sharttarynyń biri — otandyq shıkizat qoryn ulǵaıtý. 2021 jyldan beri Qazaqstanda kúnbaǵys egiletin alqaptardyń kólemi 2,3 ese ósip, 958 myń gektardan 2026 jyly rekordtyq 2,2 mln gektarǵa jetti.
Alaıda otandyq óńdeý kásiporyndarynyń shıkizatqa degen suranysy áli de joǵary, al qolda bar shıkizat kólemi bul qajettilikti tolyq óteýge jetkiliksiz.
Aýyl sharýashylyǵy ónimderin óndirýdi yntalandyrýdyń taǵy bir tıimdi joly — óńdeýshi kásiporyndardyń sharýalarǵa tikeleı qarjylaı qoldaý kórsetýi. Bul qarajat kóktemgi egis jumystaryn júrgizýge, tuqym, tyńaıtqysh jáne ósimdikterdi qorǵaý quraldaryn satyp alýǵa jumsalady. Tek 2025 jyly osy maqsattarǵa 43 mlrd teńgeden astam qarjy bólindi.
Mundaı qoldaý aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshiler men óńdeý kásiporyndary arasyndaǵy baılanysty nyǵaıtyp, ónim óndirýden bastap ony óńdeý men eksportqa shyǵarýǵa deıingi ózara sabaqtas óndiristik tizbektiń qalyptasýyna yqpal etedi.
Qazaqstannyń taǵy bir mańyzdy artyqshylyǵy — Qytaı, Ortalyq Azııa, Eýropa men Taıaý Shyǵysty baılanystyratyn halyqaralyq saýda joldarynyń torabynda ornalasýy. Bul geografııalyq múmkindik qazaqstandyq ónimdi sheteldik naryqtarǵa jetkizýde mańyzdy ról atqarady.
Maıly daqyldardy qaıta óńdeýshiler ulttyq qaýymdastyǵy «Qazaqstan temir joly» UK» aktsıonerlik qoǵamymen birlesip, Dostyq — Alashankoý shekaralyq ótkeli arqyly ósimdik maıyn tasymaldaýdy úılestirý tetigin iske asyryp jatyr. Sonyń nátıjesinde Qytaıǵa ónim jóneltý josparynyń oryndalýy 2023 jylǵy 40% tómen deńgeıden 90%-dan asatyn joǵary deńgeıge jetti. Al sońǵy úsh maýsymda Qazaqstannyń Qytaıǵa maı ónimderin eksporttaý kólemi 3,7 eseden astam ulǵaıdy.
Tutastaı alǵanda, maı ónimderi óndirisin damytý — Qazaqstan ekonomıkasyn ártaraptandyrýdyń jáne shıkizattyq emes eksportty arttyrýdyń mańyzdy baǵyttarynyń biri. Otandyq shıkizat qorynyń molaıýy, óńdeý kásiporyndarynyń qýatyn arttyrý, kólik-logıstıka júıesin jetildirý jáne eksport naryqtaryn keńeıtý elimizdiń álemdik naryqtaǵy ornyn nyǵaıtýǵa múmkindik beredi.
Osy baǵyttaǵy júıeli jumys Qazaqstannyń 2028 jylǵa qaraı maı ónimderi eksportyn 1,5 mlrd dollarǵa jetkizý jónindegi maqsatyna qol jetkizýine negiz qalaıdy.
Aıta keteıik, Qazaqstannyń maı óńdeý salasy Ortalyq Azııadaǵy kóshbasshylyq ornyn nyǵaıtyp keledi.
