Qazaqstan Qytaıǵa eksportty arttyryp jatyr
ASTANA. KAZINFORM – Qytaıǵa resmı sapar aıasynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Saýda jáne ıntegratsııa mınıstri Arman Shaqqalıev «Qytaıǵa eksport – ShYU irikteýi» forýmyna qatysty. Bul alań qazaqstandyq eksportty Qytaı naryǵyna ilgeriletýdiń negizgi tetikteriniń biri.
Forýmdy ashqan mınıstr Qazaqstan Qytaıdy strategııalyq seriktes retinde qarastyratynyn jáne saýda, ınvestıtsııa jáne ónerkásiptik kooperatsııa salalaryndaǵy yntymaqtastyqty júıeli túrde damytyp kele jatqanyn atap ótti.
– Memleket basshylarynyń jetekshiligimen Qazaqstan men Qytaı arasyndaǵy qarym-qatynas máńgi jan-jaqty strategııalyq áriptestik deńgeıine kóterildi. Bul taýar aınalymynyń turaqty ósimimen, ınvestıtsııalyq yntymaqtastyqtyń keńeıýimen jáne ónerkásiptik kooperatsııanyń tereńdeýimen aıqyn kórinedi. Qazirgi tańda Qytaı – Qazaqstannyń eń iri saýda seriktesi. Al Qazaqstan Qytaı ekonomıkasy úshin energetıkalyq resýrstardyń, aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń jáne shıkizattyń senimdi jetkizýshisi bolyp qala beredi. Sońǵy úsh jylda ekijaqty taýar aınalymy turaqty ári qarqyndy ósim kórsetip keledi: 2023 jylǵy 41 mlrd dollardan 2025 jyly 48,7 mlrd dollarǵa deıin artty. Bul kórsetkishterdiń artynda eki el ekonomıkasynyń ózara tolyqtyrýshy sıpaty, kásiporyndardyń pragmatıkalyq jumysy, sondaı-aq Qytaıdyń Shandýn provıntsııasy sııaqty damyǵan óńirleriniń qoldaýy tur, – dedi mınıstr Arman Shaqqalıev.
Onyń aıtýynsha, «Qytaıǵa eksport» platformasy bızneske tikeleı baılanys ornatýǵa jáne Shandýn provıntsııasy men jalpy Qytaı naryǵyna shyǵýǵa tıimdi múmkindik beredi. Sonymen qatar mınıstr Shandýn provıntsııasynyń basshylyǵymen – vıtse-gýbernator Ven Nýanmen jáne Tsındao qalasynyń meri Jen Ganmen kezdesýler ótkizdi.
Kelissózder barysynda taraptar saýda-ekonomıkalyq jáne ınvestıtsııalyq yntymaqtastyqty damytý baǵyttaryn, sonyń ishinde ónerkásiptik kooperatsııany, logıstıkany jáne zamanaýı tehnologııalardy engizýdi talqylady. Mınıstr atap ótkendeı, Qazaqstan-Qytaı yntymaqtastyǵy búginde buryn-sońdy bolmaǵan joǵary deńgeıde jáne turaqty oń dınamıka kórsetip otyr.
Onyń sózinshe, saýda kólemin ulǵaıtýmen qatar, onyń sapaly transformatsııasyn qamtamasyz etý mańyzdy. Joǵary qosylǵan quny bar ónimderge jáne qaıta óńdeýdi damytýǵa basymdyq berý qajet. Birlesken ınvestıtsııalyq jobalardy iske asyrý máselelerine erekshe nazar aýdaryldy.
Qazaqstan ozyq ári ekologııalyq taza tehnologııalardy qoldana otyryp, birlesken óndirister qurýǵa daıyn ekenin rastady.
– Biz úshin jańa óndiristerdiń halyqaralyq joǵary ekologııalyq standarttarǵa sáıkes kelýi jáne turaqty damýǵa úles qosýy asa mańyzdy, – dedi mınıstr.
Taraptar óńiraralyq yntymaqtastyqtyń mańyzyn da atap ótti. Shandýn provıntsııasy Qytaıdyń jetekshi ónerkásiptik jáne saýda ortalyqtarynyń biri ári Qazaqstannyń mańyzdy seriktesi bolyp tabylady. 2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha Qazaqstan men Shandýn arasyndaǵy taýar aınalymy 2,2 mlrd AQSh dollaryna jetip, joǵary ósim kórsetti. Mınıstr «óńiraralyq ózara is-qımyldy jandandyrý qazaqstan-qytaı áriptestiginiń barlyq kesheniniń damýyna qosymsha serpin beredi» degen senim bildirdi. Іs-shara aıasynda mınıstr otandyq óndirýshilerdiń ónimderi usynylǵan Qazaqstannyń ulttyq pavılonyn da aralady.
Ekspozıtsııa eldiń eksporttyq áleýetin jáne qazaqstandyq kompanııalardyń Qytaı naryǵyndaǵy qatysýyn keńeıtýge daıyndyǵyn kórsetti. Mınıstr is-sharanyń praktıkalyq baǵytyna da toqtalyp, tikeleı dıalog pen B2B kezdesýler formaty qysqa merzimde naqty kelisimderge qol jetkizip, birlesken jobalardy iske qosýǵa múmkindik beretinin atap ótti. Forým barysynda Qazaqstannyń shıkizattyq emes eksportty ulǵaıtý, elektrondyq saýdany damytý jáne turaqty qosylǵan qun tizbekterin qalyptastyrý múmkindikteri tanystyryldy.
Qorytyndylaı kele, mınıstr Qazaqstannyń Qytaımen yntymaqtastyqty odan ári tereńdetýge nıetti ekenin aıtty.
– Biz Qytaıdy negizgi ári basym seriktes retinde qarastyramyz jáne birlesken kúsh-jiger arqyly ózara is-qımyldy sapaly jańa deńgeıge kóteremiz dep senemiz, - dedi mınıstr.
Mınıstr sondaı-aq Tsındao qalasyndaǵy turmystyq tehnıka jáne «aqyldy úı» tsıfrlyq sheshimderi salasyndaǵy álemdik kóshbasshylardyń biri – Haier kompanııasynyń óndiristik alańdaryn aralady. Budan bólek, Shandýn provıntsııasynyń jetekshi kompanııalary — Qingdao Dadu Grain Co., Ltd. jáne RuiXue Global Co., Ltd. basshylyǵymen kezdesýler ótip, ınvestıtsııalyq yntymaqtastyqty damytý, aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń eksportyn keńeıtý, sondaı-aq Qazaqstanda zamanaýı óndirister qurý jáne ozyq agrotehnologııalardy engizý máseleleri talqylandy.
Aıta ketý kerek, forýmnyń alǵashqy kúninde-aq qazaqstandyq kompanııalar naqty nátıjelerge qol jetkizdi: qytaılyq seriktestermen jalpy somasy shamamen 125 mln AQSh dollaryn quraıtyn kelisimder jasaldy. Onyń ishinde jemdik un, maıly daqyldar jáne basqa da aýyl sharýashylyǵy ónimderin jetkizý kózdelgen.
Saýda jáne ıntegratsııa mınıstrligi málimetinshe, bul nátıje alańnyń tıimdiligin aıqyndap, forýmnyń bastapqy kezeńinde-aq qytaılyq bıznestiń qazaqstandyq eksportqa joǵary qyzyǵýshylyq tanytqanyn kórsetti.
Aıta keteıik, Beıjińde Qazaqstan men Qytaıdyń ózara mádenıet jylynyń ashylý saltanaty ótti.