Qazaqstan ınvestorlar úshin qanshalyqty tartymdy
ASTANA. KAZINFORM – Qazaqstan sheteldik ınvestıtsııa tartýda Ortalyq Azııadaǵy kóshbasshylyq pozıtsııasyn saqtap otyr. Degenmen qazirgi jaǵdaıda kapıtaldy elge ákelý ǵana emes, ony ustap qalý da mańyzdy. Ol úshin ınvestıtsııalyq orta, tıimdi memlekettik saıasat pen bıznestiń erkin jumys isteýine múmkindik beretin jaǵdaı qajet. Bul baǵyttaǵy jetistikter men túıtkilderdi Kazinform tilshisi sarapshylarmen birge zerdeledi.
Investıtsııanyń baǵyty ózgerip jatyr
Aldymen statıstıkany sóıletsek. Ótken jyldyń qorytyndysy boıynsha Qazaqstanǵa tartylǵan tikeleı sheteldik ınvestıtsııalar kólemi 20,5 mlrd dollardy qurap, bir jylda 14,4 paıyzǵa artqan. QR SІM Investıtsııalar komıtetiniń tóraǵasy Ǵabıdolla Ospanqulovtyń aıtýynsha, qazir elimiz ınstıtýtsıonaldyq ortany kúsheıtýge basymdyq berip otyr.
– Investorlar naryqqa qoljetimdilikti emes, sondaı-aq ınstıtýttardyń sapasyn, quqyqtyq qorǵanys deńgeıin jáne ekonomıkanyń tehnologııalyq transformatsııaǵa daıyndyǵyn baǵalaıdy. Qazir elimizde bul baǵyttaǵy jumystar jalǵasyp jatyr, – dedi ol «Qazaqstanǵa ınvestıtsııa tartý: halyqaralyq kapıtal úshin qolaıly meken» atty sarapshylyq dóńgelek ústelinde.
Onyń sózinshe, elimizde kapıtal aǵynynyń qurylymy ózgerip jatyr. Qazir ınvestorlardyń qyzyǵýshylyǵy shıkizat sektorymen shektelmeıdi. Óńdeý ónerkásibi, kólik jáne logıstıka, tsıfrlyq ınfraqurylym, baılanys pen qarjylyq qyzmetter salalaryna suranys artyp keledi.
Bul úrdis naqty kórsetkishterden de baıqalady. Byltyr óńdeý ónerkásibine tartylǵan ınvestıtsııa 47 paıyzǵa ósip, 4,4 mlrd dollarǵa jetti. Kólik jáne qoımalaý salasyna salynǵan ınvestıtsııa kólemi bes ese ósip, 1 mlrd dollardy qurady. Al aqparat jáne baılanys salasyna tartylǵan qarajat 2,4 ese artyp, 1,4 mlrd dollarǵa jetken.
Ótken jyly Qazaqstanda 30 ınvestıtsııalyq kelisim men 73 ınvestıtsııalyq kelisimshart jasalǵan. Al bıyldyń alǵashqy aılarynda taǵy 47 qujatqa qol qoıylǵan.
Alaıda ınvestıtsııa kóleminiń ósýi barlyq másele sheshildi degendi bildirmeıdi. Sarapshylardyń pikirinshe, endigi basty mindet – ınvestıtsııalyq ahýaldyń sapasyn jaqsartý.
Jeke kapıtalǵa jol ashatyn reforma qajet
Ekonomıst Murat Temirhanovtyń pikirinshe, Qazaqstannyń ınvestıtsııalyq saıasaty jańa kezeńge qadam basty. Eger buryn memleket negizgi qozǵaýshy kúsh bolsa, endi jeke kapıtaldyń rólin arttyrýdyń kezeńi keldi.
– Búginde jeke sektordyń qatysýyn kúsheıtý, qarjylandyrýdyń naryqtyq quraldaryn damytý jáne kommertsııalyq ınvestıtsııalardyń, onyń ishinde bank sektory men venchýrlik kapıtaldyń úlesin arttyrý mańyzdy, – dedi ol.
Sarapshynyń aıtýynsha, ishki naryǵy shekteýli ekonomıka úshin eksportqa baǵyttalǵan jobalardyń mańyzy zor.
Bul pikirdi ekonomıst Rasýl Rysmambetov te qoldaıdy. Onyń aıtýynsha, ınvestor úshin eń bastysy – jeke menshik quqyǵynyń qorǵalýy.
– Eger memleket ekonomıkanyń barlyq derlik salasyna qatyssa, onda jeke ınvestorlarda naryqqa kirý múmkindigine qatysty kóptegen suraq týyndaıdy. Halyqaralyq ınstıtýttar Qazaqstan ekonomıkasyndaǵy memleket úlesiniń joǵary ekenine nazar aýdarady. Artyq bıýrokratııany qysqartý jónindegi jarlyq aıasynda bul baǵytta áli de reformalar júrgizýge múmkindik bar, – dedi Rasýl Rysmambetov.
Sarapshynyń sózinshe, bıznes úshin eń mańyzdysy – turaqtylyq.
– Bizde túsinikti ári qabyldanǵan salyq júıesi bar. Qazirgi kezde tym kóp ózgeris engizýdiń qajeti joq. Adamdarǵa turaqtylyq kerek. Kem degende bes jyl – bul ınvestıtsııalyq tsıkldiń eń tómengi merzimi. Osy ýaqyt ishinde erejeler túsinikti bolýy tıis, – dedi ol.
Negizgi kedergiler qandaı?
Investorlardy alańdatatyn máselelerdiń biri – ákimshilik tosqaýyldar. Bas prokýratýranyń Investorlardyń quqyqtaryn qorǵaý komıteti tóraǵasynyń orynbasary Azamat Dúısembekovtiń aıtýynsha, bıznes ókilderi áli de kelisimderdi uzaq rásimdeý, negizsiz tekserýler men ártúrli memlekettik organdardyń bir-birine qaıshy talaptaryna tap bolady.
– Osyndaı jaǵdaı jobalardyń merzimine áser etip, ınvestıtsııalyq klımatqa degen senimdi álsiretedi, – dedi Azamat Dúısembekov.
Onyń aıtýynsha, máselelerdi sheshýdiń negizgi quraldarynyń biri – prokýrorlyq qadaǵalaý. Qazir elde ınvestorlardyń quqyqtaryn qorǵaýdyń biryńǵaı júıesi qalyptasyp keledi. Ol ótinish qabyldanǵan sátten bastap másele tolyq sheshilgenge deıingi kezeńdi qamtıdy.
Sondaı-aq memlekettik organdardyń tekserý, aıyppul salý nemese sotqa júginý sekildi sheshimderine erekshe nazar aýdarylyp otyr.
Spıkerdiń sózinshe, ınvestorlardyń ótinishterin taldaý júıeli problemalardy anyqtaýǵa múmkindik beredi. Sonyń negizinde ákimshilik tájirıbe men zańnamany jetildirý boıynsha usynystar ázirlenýde.
Qymbat qarjy ınvestıtsııany tejeı me?
Investıtsııalyq belsendilikke áser etetin taǵy bir mańyzdy faktor – qarjylandyrý quny. Rasýl Rysmambetovtiń aıtýynsha, joǵary bazalyq mólsherleme ınvestıtsııa tartýǵa kedergi keltirip otyr.
Saýalnamaǵa qatysqandardyń 78 paıyzy qazirgi bazalyq mólsherleme deńgeıi ınvestıtsııa tartý sharalarynyń tıimdiligin tómendetetinin aıtqan.
Onyń sózinshe, nesıe resýrstary men bank qyzmetteriniń qazirgi qunyn eskersek, jobalardy qarjylandyrý quny shamamen 20 paıyzǵa deıin jetýi múmkin. Mundaı jaǵdaıda kóptegen jobanyń ekonomıkalyq tıimdiligi tómendeıdi. Ekonomıst máseleni sheshý úshin Úkimet pen Ulttyq banktiń úılesimdi jumysy qajettigin aıtady.
P.S. Sarapshylardyń baǵalaýynsha, aldaǵy kezeńde basty nazar jańa kapıtal kólemine emes, ınvestorlar úshin kedergisiz orta qalyptastyrýǵa aýdarylýy tıis. Sonda ǵana ınvestıtsııa ekonomıkanyń sapaly ósimine negiz bola alady.
