Qazaqstan ınvestorlar úshin «jumaqqa» aınaldy
ASTANA. QazAqparat - Búginde álemdik ekonomıkadaǵy ahýal turaqsyz. Qazaqstannyń negizgi eksporttyq ónimi sanalatyn munaı men qara metall syndy shıkizattyń álemdik naryqtaǵy baǵasy quldyrap, qadiri ketip tur. Áıteýir, OPEK elderiniń kelesi jyldan bastap munaıdy óndirý kólemin tómendetemiz degen kelisiminen keıin ǵana onyń baǵasy áýpirimdep turaqtala bastap, bareli 50 dollarǵa jetkeni belgili. Al mundaı jaǵdaıda el ekonomıkasyna syrttan ınvestıtsııa tarta bilý mańyzdy bola túsedi. Sondyqtan ózge eldiń ınvestıtsııasyna álemniń kóptegen memleketteri kóz tigip, qyzyǵýshylyqtaryn arttyryp, básekelestikti arttyra túsýde. Mine, dál osyndaı básekelestiktiń qyzyp turǵanyna qaramastan Qazaqstan óziniń ınvestıtsııalyq tartymdylyǵyn saqtap qana qoımaı, syrttan tikeleı ınvestıtsııa tartý kólemin de eseleı túsýde. Óıtkeni, búgingi kúni ınvestıtsııalyq belsendilikti arttyrý ekonomıkalyq ósimniń oń qarqynyn qoldaýdyń basty sharttarynyń biri bolyp otyr.
Naqty derekterge júginer bolsaq, aǵymdaǵy jyldyń 11 aıynda elimizge tartylǵan ınvestıtsııalar kólemi 4,7 paıyzǵa artyp, 6 trln. teńgege deıin ósim kórsetti. «Nurly jol» memlekettik baǵdarlamasy, «IIDMB» jáne daǵdarysqa qarsy baǵdarlamalar aıasynda ındýstrııalyq-ınnovatsııalyq jáne ınfraqurylymdyq jobalardy iske asyrý da elimizge tartylǵan ınvestıtsııa kóleminiń ósimine yqpal etti. Mundaı derekti elimizdiń Ulttyq ekonomıka mınıstri Qýandyq Bıshimbaev ta aıtyp otyr.
«Jyl basynan beri tikeleı sheteldik ınvestıtsııalardyń oń qarqynyn ataýǵa bolady. Máselen, aǵymdaǵy jylǵy qańtar-qyrkúıekte tikeleı sheteldik ınvestıtsııalardyń taza aǵyny 12,1 mlrd. AQSh dollaryn qurady, bul ótken jylǵy deńgeıden 4,4 esege joǵary», - deıdi ol.
Jalpy, Qazaqstannyń ınvestıtsııalyq tartymdylyǵyn arttyrýǵa baǵyttalǵan birqatar júıeli sharalar atqaryldy. Atap aıtqanda, «Sheteldik mekemeler - ortalyq - óńirler» qaǵıdaty boıynsha sheteldik ınvestorlarmen jumys isteýdiń tikeleı shoǵyrlandyrylǵan júıesi quryldy. Óńirlik deńgeıde ınvestorlardy qoldaý úshin Investorlarǵa qyzmet kórsetý ortalyǵy jelisi ashyldy. Basymdyqty memleketter men sektorlar, sondaı-aq, basty joǵary tehnologııalyq transulttyq korporatsııalar aıqyndaldy. Investorlardy naqty memlekettik qoldaýǵa baǵyttalǵan birqatar nysanaly is-sharalar júrgizildi. Memlekettik organdar men ınvestorlar arasynda ınvestorlar óz usynystarymen tikeleı bólise alatyn dıalogtyq alańdar keńeıtildi. Biraq, bulardyń ishindegi eń bastysy Elbasynyń tapsyrmasymen júzege asyrylǵan sharalar ekendigi sózsiz. Máselen, 11 mln. eýro jáne odan joǵary ınvestıtsııa salyp, ekonomıkanyń basymdyq berilgen salalarynda jumys isteıtin ınvestorlarǵa jeńildikter qarastyrylǵan. Olar korporatıvtik jáne tabys salyǵynan, 10 jylǵa deıingi merzimge jer salyǵynan, múlik salyǵynan segiz jylǵa deıin bosatylady. Munan bólek, ınvestorlar úshin jobalardy júzege asyrý kezeńinde jáne ony iske qosqannan keıingi bir jyl barysynda qandaı da bir kvotalarsyz, ruqsattarsyz sheteldik jumys kúshin tartýǵa da ruqsat berilgen. Investorlarǵa «jalǵyz tereze» qaǵıdaty boıynsha da jaǵdaılar jasalǵan. ıAǵnı, ınvestor kelgennen soń, barlyq máselelerin bir ǵana jerden sheshe alady. Sonymen qatar elimizde 10 arnaıy ekonomıkalyq aımaq qyzmet etedi. Olarda da ınvestorlar úshin jer, múlik salyǵynan bosatý, AEA aýmaǵynda tutynylatyn taýarlardy QQS-tan bosatý sekildi jeńildikter berilgen. Al osy aımaqtardaǵy jer telimderi on jylǵa deıin tegin paıdalanýǵa usynylady. Qazaqstan Prezıdenti janynda arnaıy Sheteldik ınvestorlar keńesi de jumys istep tur. Keńes músheleri jylyna 2 márte bas qosyp, ınvestıtsııa tartý salasyndaǵy túıtkildi máselelerdi sheship qana qoımaı, elimizdiń Úkimetine ekonomıkanyń túrli salalaryndaǵy mindetterdi sheshýge qatysty usynystar berip otyratyndyǵy taǵy bar. Dál osy jaıttar Qazaqstandy «ınvestorlar úshin jumaq» alańyna aınaldyrdy desek artyq aıtqandyq emes.
Mine, ınvestorlarǵa osyndaı jeńildikter beriletindigin biletin sheteldik alpaýyt kompanııalar sońǵy ýaqytta Qazaqstannyń naryǵyna aıryqsha nazar aýdara bastady. Máselen, osy jyldyń ózinde ǵana kórshi Qytaı eliniń ınvestory Ekibastuzda kúlden kremnıı shyǵarý kásipornyna 7 mlrd teńge ınvestıtsııa salýǵa ázir ekendigin bildirdi. Al Qytaıdyń «SANY Group» korporatsııasynyń vıtse-prezıdenti Lı Tszıntszın QHR-daǵy QR Elshisi Shahrat Nuryshevpen kezdesýi barysynda QR Prezıdentiniń iske asyrylyp jatqan «Nurly jol» jańa ekonomıkalyq saıasatynyń jáne onyń qytaılyq «Jibek jolynyń ekonomıkalyq beldeýi» bastamasymen odan ári túıisýi aıasynda Qazaqstan ınvestıtsııa quıý úshin tartymdy naryq bolyp tabylatynyn atap ótti. Jalpy, bul el sońǵy jyldary Qazaqstannyń aýyl sharýashylyǵyna da molynan qarjy quıýda.
Aıta keterligi, 2006 jyldan bastap aǵymdaǵy jyldyń birinshi toqsanyna deıin Qazaqstan ekonomıkasyna 226 mlrd. dollar tikeleı sheteldik ınvestıtsııa tartylǵan eken. Onyń 65 mlrd. dollary Nıderlandyǵa, 26 mlrd. dollary AQSh-qa, 15 mlrd. dollary Shveıtsarııaǵa tıesili. Bul elder Qazaqstanǵa ınvestıtsııa salýda kósh basynda kele jatyr. Bulardan keıin ınvestıtsııa kólemi boıynsha Qytaı, Frantsııa, Ulybrıtanııa, Reseı, Italııa jáne Japonııa tur.
