Qazaqstan IAQU Bas assambleıasynda azyq-túlik qaýipsizdigi boıynsha jańa bastamalardy usyndy
ASTANA. KAZINFORM — Astanada Qazaqstannyń tóraǵalyǵymen Islam azyq-túlik qaýipsizdigi uıymynyń (IAQU) 7-shi Bas assambleıasy ótti. Bul týraly AShM málim etti.
Otyrysqa onlaın formatta IAQU-ǵa múshe 40 memleket pen halyqaralyq uıymdardyń ókilderi qatysty.
Bıylǵy Bas assambleıa «Yntymaqtastyq pen ınnovatsııalar arqyly azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý» taqyrybynda ótti. Bul agrarlyq sektor men azyq-túlik júıeleri aldynda turǵan jahandyq syn-qaterlerdi eńserýdegi tájirıbelik seriktestiktiń, tsıfrlyq transformatsııanyń jáne halyqaralyq úılestirilgen is-qımyldyń mańyzy artyp kele jatqanyn kórsetedi.
Afrıka, Azııa jáne Taıaý Shyǵys elderinen kelgen múshe memleketterdiń ókilderiniń qatysýymen 13 mamyr kúni 7-shi Bas assambleıanyń joǵary laýazymdy tulǵalarynyń otyrysy ótti.
Al, sessııanyń ekinshi kúni, 14 mamyrda, Bas assambleıaǵa tóraǵalyq etý resmı túrde Katar memleketinen Qazaqstan Respýblıkasyna ótti.
Jıynda sóz sóılegen Bas assambleıa tóraǵasy, QR Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Aıdarbek Saparov geosaıası turaqsyzdyq, klımattyń ózgerýi jáne jahandyq logıstıkalyq tizbekterdiń buzylýy jaǵdaıynda azyq-túlikpen qamtamasyz etý máselesi ıslam álemi elderi úshin strategııalyq mańyzǵa ıe ekenin atap ótti.
— Búginde azyq-túlik qaýipsizdigi tek aýyl sharýashylyǵynyń máselesi ǵana emes. Bul memleketterdiń ornyqtylyǵy, áleýmettik turaqtylyq jáne strategııalyq qaýipsizdik máselesi. Osyǵan baılanysty IAQU tek dıalog alańy retinde ǵana emes, sonymen qatar yntymaqtastyq pen birlesken bastamalardy iske asyratyn tıimdi tetik retinde nyǵaıýy tıis dep esepteımiz, — dedi Aıdarbek Saparov.
Sonymen qatar ol Qazaqstannyń jahandyq azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etýdegi mańyzdy róline toqtaldy.
Qazaqstan álemdegi astyq eksporttaýshy eń iri 10 eldiń qataryna kiredi, un eksportynan 2-orynda, al kúnbaǵys maıyn jetkizý boıynsha 8-orynda tur. Jalpy egis kólemi 24 mln gektardy quraıtyn bizdiń elimiz sońǵy eki jyl qatarynan 27 mln tonnaǵa jýyq ónim jınap keledi.
Aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń eksporty 15,3 mln tonnaǵa jetip, Qytaı, Aýǵanstan jáne Ortalyq Azııa memleketterin qosa alǵanda, álemniń 50 eline eksporttalady.
2026–2030 jyldarǵa arnalǵan salanyń básekege qabilettiligin arttyrý jáne halal ónim eksportyn keńeıtýge baǵyttalǵan keshendi jospar aıasynda elde mal sharýashylyǵy salasyn jańǵyrtý jumystary júrgizilip jatyr.
Aıdarbek Saparov IAQU saraptamalyq jáne ınstıtýtsıonaldyq ózara is-qımyl alańy retinde óńirlik kooperatsııany damytý, jetkizý kózderin ártaraptandyrý jáne uzaq merzimdi azyq-túlik turaqtylyǵyn nyǵaıtý máselelerinde belsendi ról atqarýy tıis ekenin aıtty. Qazaqstan bul baǵyttaǵy jumysqa analıtıkalyq saraptama, mazmundy bastamalar jáne kásibı dıalog alańdaryn usyna otyryp, naqty úles qosýǵa daıyn ekenin jetkizdi.
Sessııa barysynda azyq-túlik qaýipsizdigi men ınnovatsııalar salasyndaǵy Bilim ortalyǵyn qurý týraly bastama kóterildi.
Jańa ortalyq IAQU-ǵa múshe barlyq memleketter úshin servıstik platforma retinde jumys isteıdi dep josparlanǵan.
Sonymen qatar Qazaqstan Islam yntymaqtastyǵy uıymy elderiniń ǵylymı jáne zertteý mekemeleri arasyndaǵy yntymaqtastyqty tereńdetýdi qoldaı otyryp, Uıymǵa múshe memleketterdiń ulttyq agrarlyq ınstıtýttarynyń alǵashqy forýmyn ótkizý múmkindigin qarastyrý týraly usynys jasady.
Budan bólek 2027 jyldy Islam azyq-túlik qaýipsizdigi uıymy aıasynda áıel agrarlyq kóshbasshylar men jas agrokásipkerler jyly (WAYA) dep jarııalaý jáne Jahandyq ıslam azyq-túlik qaýipsizdigi kórmesin ótkizý usynyldy.
7-shi Bas assambleıa aıasynda qatysýshylar ujymdyq azyq-túlik qaýipsizdiginiń tıimdi júıesin qalyptastyrýǵa, azyq-túlik júıeleriniń turaqtylyǵyn nyǵaıtýǵa jáne ıslam álemi elderinde azyq-túliktiń qoljetimdiligin qamtamasyz etýge baǵyttalǵan 13 strategııalyq qarardy qarap, qabyldady.
Jıyn qorytyndysynda Bas assambleıa tóraǵasy Aıdarbek Saparov IAQU aldynda sapaly damý deńgeıine kóshýge múmkindik beretin jańa múmkindikter ashylyp otyrǵanyn atap ótti.
— Qazirgi zamannyń syn-qaterleri bizden tek pikir almasýdy ǵana emes, azyq-túlik júıeleriniń turaqtylyǵyn qamtamasyz etip, memleketterimizdiń ujymdyq qaýipsizdigin nyǵaıtatyn ortaq tájirıbelik sheshimder qabyldaýdy talap etedi. Yntymaqtastyq, ózara senim jáne múmkindikterdi biriktirý qaǵıdattaryna súıene otyryp, IAQU-ǵa múshe memleketter azyq-túlik qaýipsizdigi salasyndaǵy tıimdi yntymaqtastyq júıesin qalyptastyra alady, — dedi Aıdarbek Saparov.
Aıta keteıik, Qazaqstan men Tájikstan arasyndaǵy AÓK salasyndaǵy taýar aınalymy 595 mln dollarǵa jetti.
