Qazaqstan gaz salasynda postkeńestik elder arasyndaǵy úzdigi
ASTANA. QazAqparat - Neftegaz.RU reseı iskerlik basylymy óz saıtynda burynǵy Keńester odaǵy elderiniń gaz tasymaldaý júıelerine salystyrmaly taldaý keltirilgen taldamalyq maqala jarııalady, dep habarlaıdy kaztransgas.kz.
Mamandar gaz salasyn damytýdyń eń sátti serpini Qazaqstan Respýblıkasynda degen pikirge keldi.
Jarııalanymda, iri gaz ken oryndary burynǵy odaqtyń túkpir-túkpirinde molynan ashylǵandyǵyn atap ótken. Gaz qubyrlarynyń jáne ilespe tehnologııalyq ınfraqurylymdardyń qurylysy qarqyndy júrgizildi. Bul kómirsýtegine baı respýblıkalardyń, ol kezdegi jetekshi tehnologııalar men jabdyqtar qurylysy paıdalanylǵan magıstraldyq gaz qubyrlarymen (MGQ) jáne jer asty saqtaý qoımalarymen (JASQ) órkendeı túsýine ákeldi. Biraq, KSRO qulaǵannan keıin burynǵy odaq respýblıkalaryna gaz tasymaldaý júıelerin (GTJ) derbes damytýǵa týra keldi.
Bul rette, maqal avtorlary burynǵy odaqtas elderdiń barlyǵy birdeı osy salada sátti jumys istep kete almaǵanyn atap ótken. Oǵan sebep - ishki problemalar, qarjylandyrýdyń jetispeýshiligi, syrtqy naryqtaǵy óte joǵary básekelestik, eksportqa baǵdarlanǵan ınfraqurylymnyń bolmaýy.
Sarapshylar Tájikstan, Ázerbaıjan, Armenııa jáne Moldova sııaqty memleketterdiń gaz tasymaldaý júıelerin salystyra baǵalaıdy. GTJ-ny salystyra otyryp mamandar gaz qubyrlarynyń tozý dárejesin, júrgizilgen jańǵyrtýdy jáne gaz salasyndaǵy menshikti jobalardy iske asyrýdy esepke aldy.
Reseılik taldamashylardyń pikiri boıynsha turaqtylyq jáne uzaq merzimdik oń serpin Qazaqstanda ǵana baıqalady. Bul jerde gaz salasy tolyqtaı «apgreıdke» ushyraǵan jáne gaz tasymalyn damytý jónindegi kóptegen jobalar iske asyrylǵan, salanyń negizgi qorlary tolyqtaı jańartylyp, barlyq gaz qubyrlary biryńǵaı gaz tasymaldaý júıesine biriktirilgen. QazTransGaz memlekettik kompanııasy 55 myń shaqyrymnan astam gaz qubyrlaryn basqarady, onyń 19 myń shaqyrymy - magıstraldyq jeli. Ári olardyń uzyndyǵyn 1/3 ulǵaıtý sońǵy 5-6 jylda atqaryldy - osynyń ózi iri jetistik. Eldiń GTJ-niń jaı-kúıi óte jaqsy qalypta jáne jylyna 85 mlrd m3 deıin gaz ótkizýge qabiletti, perspektıvada gaz aıdaý kólemin jylyna 120 mlrd m3 deıin ulǵaıtýǵa múmkindigi bar. Mysaly, «Beıneý-Bozoı-Shymkent» MGQ qurylysynyń arqasynda Qazaqstan 3 mańyzdy mindettiń sheshimin tapty - ońtústikke turaqty gaz jetkizýdi qamtamasyz etý, gaz tasymaldaýdyń biryńǵaı júıesin qurý jáne eksportty ulǵaıtý.
Osylaısha, QazTransGaz, sarapshylardyń baǵasy boıynsha Orta jáne Ortalyq Azııada gaz aǵyndarynyń mańyzdy jáne tehnologııalyq asa qýatty operatoryna aınaldy. Maqalada - onyń TMD gaz kompanııalary arasynda eń jyldam damyp kele jatqan kompanııa ekendigi aıtylǵan.
