Qazaqstan ǵalymdary qazaq tilinde mátin, sýret jáne aýdıony túsinetin JI modelin ázirledi
ASTANA. KAZINFORM – Otandyq ǵalymdar ázirlegen jasandy ıntellekt modelin ınternetke qospaı-aq kompıýterge júktep, paıdalanýǵa bolady. Nazarbaev ýnıversıtetiniń Aqyldy júıeler jáne jasandy ıntellekt ınstıtýty jasaǵan Qolda-AVL modeli mátindi túsinip qana qoımaı, sýret pen aýdıony da óńdeı alady. Bul týraly Nazarbaev ýnıversıtetiniń Aqyldy júıeler jáne jasandy ıntellekt ınstıtýtynyń Senior Data Scientist mamany Aqylbek Maqsutov aıtty.
Mamannyń aıtýynsha, Qolda-AVL-dyń basty ereksheligi – onyń ashyq model bolýy, demek paıdalanýshy daıyn júıege ǵana júginbeı, modeldi óz kompıýterine júktep, ınternetsiz de iske qosa alady.
– Qazir jasandy ıntellekt degende eń aldymen ChatGPT, Gemini sekildi modelderdi aıtamyz. Olardyń saıttaryna kirip, daıyn servısti paıdalanamyz, biraq modeldiń ózin óz kompıýterimizge júkteı almaımyz. Al Qolda – ashyq model. Ony noýtbýkke, telefonǵa nemese kompıýterge júktep alyp, ınternetke qosylmaı-aq paıdalanýǵa bolady. Onyń ishki ınfraqurylymyna kirip, ózimiz jınaǵan aqparattardy engizip, belgili bir tilge nemese salaǵa beıimdeı alamyz, – dedi ol Jibek Joly telearnasyndaǵy «Búgin Life » baǵdarlamasynda.
Ǵalymnyń sózinshe, ashyq modelderdiń taǵy bir artyqshylyǵy – paıdalanýshynyń júıege engizetin aqparatyn óz ınfraqurylymynda saqtap, modeldi jetildirý múmkindigi.
Qolda-AVL modeli qazaq, orys jáne aǵylshyn tilderindegi derekter negizinde ázirlengen. Onyń 4,3 mıllıard parametri bar. Buǵan deıingi qazaq tilindegi ashyq modelderdiń birqatary negizinen mátinmen jumys isteýge baǵyttalsa, Qolda-AVL vızýaldy aqparatty da óńdeı alady.
– Buǵan deıin qazaq tilinde ashyq modelder boldy. Mysaly KAZ-LLM shyqqan kezde ol negizinen mátindik aqparatpen jumys isteıtin. Al Qolda-AVL-dyń ereksheligi – berilgen sýretti de túsinedi. Sonymen qatar aýdıony óńdep, transkrıptsııa jasaı alady, ıaǵnı mátinmen ǵana shektelmeı, birneshe formattaǵy aqparatpen jumys isteıdi, – dedi maman.
Qolda-AVL-dyń úsh nusqasy ázirlengen. Aqylbek Maqsutovtyń aıtýynsha, model tanystyrylǵannan beri ony myńnan astam adam júktep alǵan.
Modeldi ázirleý jáne oqytý Nazarbaev ýnıversıtetindegi arnaıy serverlerde júrgiziledi. Ǵalymdardyń aıtýynsha, modeldiń negizgi komponentteri men oqytýǵa arnalǵan aqparat ýnıversıtettiń óz ınfraqurylymynda saqtalady.
– Bizde irgetas dep atalatyn server bar. Onda 24 A300 kartasy ornalasqan. Aqparat ta, model de sol jerde jınalady. Modeldi jattyqtyrǵan kezde Amazon nemese Google sııaqty syrtqy servısterdi paıdalanbaımyz. ıAǵnı serverdi syrttan jalǵa alyp, ınternet arqyly jumys istemeımiz. Modeldiń barlyq chekpoınttary óz serverimizde ornalasqan. Sondyqtan aqparattyń qaýipsizdigine qatysty alańdaýdyń qajeti joq, – dedi Aqylbek Maqsutov.
Qazir Qolda-AVL modelderiniń kodtary men olardy paıdalaný jónindegi aqparat ashyq platformalarda jarııalanǵan. Degenmen ony qarapaıym chat-bot sekildi birden braýzer arqyly paıdalaný múmkin emes. Qoldanýshy modeldi júktep alyp, arnaıy kodtar arqyly iske qosýy qajet.
Ǵalymnyń pikirinshe, aldaǵy jyldary qazaq tilindegi jasandy ıntellekt modelderiniń sany artyp, olardyń múmkindigi de keńeıe túsedi.
– Aldaǵy bes jylda ChatGPT sııaqty bizde de úsh-tórt iri model bolady dep oılaımyn. Óıtkeni suranys kóp. Qazaq tilinde jazylǵan aqparat neǵurlym kóp bolsa, modelder de soǵurlym jaqsy damıdy. Ásirese aýdarylǵan emes, bastapqydan qazaq tilinde jazylǵan sapaly aqparattyń kóp bolýy mańyzdy, – dedi ol.
Aıta keteıik, buǵan deıin, Google ym tilin mátinge aýdaratyn jasandy ıntellektini tanystyrǵan edi.
