Qazaqstan-Eýroodaq: 33 jyldyq seriktestik jáne senim
ASTANA. KAZINFORM - Bıyl aqpan aıynda Qazaqstan men Eýroodaq arasyndaǵy dıplomatııalyq qatynastar ornaǵanyna 33 jyl toldy. Bul uzaq jyldar boıǵy seriktestik eki jaq arasyndaǵy senim men ózara tıimdi yntymaqtastyqtyń aıǵaǵy bolyp otyr.
Syrtqy saıasat jáne qaýipsizdik máseleleri jónindegi Eýrokomıssııanyń resmı ókili Anıtta Hıpper Kazinform agenttiginiń tilshisine bergen suhbatynda osy 33 jyl ishinde qol jetkizilgen mańyzdy jetistikterdi atap ótti.
Onyń aıtýynsha, taraptar aldaǵy kezeńde ekonomıkalyq, saıası jáne áleýmettik salalarda seriktestikti odan ári tereńdetýge basymdyq beredi.
Annıta Hıpperdiń aıtýynsha, Qazaqstan úshin basty ınvestor men saýda seriktesi – Eýropalyq odaq, al Qazaqstan Eýropanyń energetıkalyq jáne ekonomıkalyq qaýipsizdigin qamtamasyz etýde mańyzdy ról atqarady.
— Sońǵy otyz jyl ishinde EO men Qazaqstan ózara syılastyqqa negizdelgen berik seriktestik ornatty. Biz halyqaralyq tártiptiń mańyzdylyǵyn birdeı túsinemiz. Bizdiń Birikken Ulttar Uıymy Jarǵysyna jáne onyń prıntsıpterine adaldyǵymyz seriktestiktiń negizin quraıdy, — deıdi ol.
Eýropalyq komıssııa ókili atap ótkendeı, ekijaqty qatynastyń mańyzdy bóligi – 2015 jyly qol qoıylyp, 2020 jyldan bastap iske asyrylatyn Keńeıtilgen seriktestik pen yntymaqtastyq týraly kelisim
— Bul kelisim bizdiń áriptestikti 29 negizgi baǵytta tereńdetýge berik negiz qalaıdy. Onda ekonomıka, saýda, ınvestıtsııa, avıatsııa, bilim berý, ǵylymı zertteýler, azamattyq qoǵam jáne adam quqyqtary salalary bar. Sonymen qatar, kelisim saıası konsýltatsııalar men tájirıbe almasýdy júıeli júrgizýge múmkindik beredi. Bul eki tarapqa jahandyq máseleler men aımaqtyq qaýipsizdikke qatysty suraqtardy birge sheshýge jáne ózara túsinistikti nyǵaıtýǵa jaǵdaı jasaıdy, — dep túsindirdi ol.
Joǵary deńgeıdegi jıi kezdesýler Qazaqstan men Eýropalyq odaq arasyndaǵy qatynasty odan ári nyǵaıtýǵa yqpal etedi. Mysaly, 2025 jyldyń 4 jeltoqsanynda Astanaǵa kelgen Eýropalyq keńes tóraǵasy Antonıo Koshtanyń sapary eki tarapqa jańa yntymaqtastyq baǵyttaryn talqylaýǵa múmkindik berdi.
— Bizdiń seriktestigimiz – úzdiksiz damyp jatqan yntymaqtastyq. Adamdar arasyndaǵy baılanys mańyzdy baǵytqa aınaldy. Bul, bir jaǵynan, EO qoldaıtyn bilim berý baǵdarlamalary arqyly júzege asýda, ekinshi jaǵynan, vızalyq rejımdi jeńildetý kelisimine bastalǵan kelissózder arqyly. Kelisim aıaqtalǵan soń, halyqtar arasyndaǵy baılanys odan ári nyǵaımaq, — dedi Annıta Hıpper.
Eýropa Odaǵy Qazaqstanmen áriptestikti ár túrli salalarda damytýǵa nıetti ekenin málimdedi. Bul yntymaqtastyq baǵyty 2019 jyly qabyldanǵan Eýroodaqtyń Ortalyq Azııaǵa arnalǵan strategııasyna sáıkes júrgiziledi.
— EO jahandyq kólik habyn qurý strategııasy Ortalyq Azııamen yntymaqtastyqty keńeıtýge strategııalyq múmkindik beredi. Biz tórt negizgi basymdyqqa kóńil bólemiz: kólik ınfraqurylymyn jaqsartý, strategııalyq shıkizattar, tsıfrlandyrý, sondaı-aq sý resýrstary, energetıka jáne klımat máseleleri, — dedi Eýrokomıssııanyń resmı ókili Annıta Hıpper.
Sonymen qatar, ol Qazaqstandaǵy konstıtýtsııalyq reformalarǵa qatysty pikir bildirdi. Eýroodaq saıası protsessterdi, onyń ishinde demokratııany kúsheıtýge baǵyttalǵan sharalardy qoldaıtynyn atap ótti.
— Qazaqstandaǵy saıası protsester azamattardyń jeke erkindigin keńeıtip, olardyń qoǵamdaǵy qatysýyn arttyrýǵa, memlekettik basqarýdy jaqsartýǵa jáne demokratııalyq ınstıtýttardy nyǵaıtýǵa baǵyttalýy mańyzdy. Birneshe jyl buryn el mańyzdy saıası reformalardy bastady. Eger Qazaqstan ótinish bildirse, Eýroodaq osy reformalardy qoldaýǵa daıyn. Sonymen qatar, adam quqyqtary men zań ústemdigi máseleleri boıynsha turaqty saıası keńester aıasynda EO osy mańyzdy reformalarǵa qatysýdy jalǵastyra beredi, — dep qorytyndylady Eýrokomıssııa ókili Annıta Hıpper.
Buryn habarlanǵandaı, bıyl Qazaqstan men Eýropanyń Keńeıtilgen seriktestik pen yntymaqtastyq týraly kelisimine 10 jyl tolyp, el Ortalyq Azııada osyndaı «jańa býyn kelisimin» jasaǵan alǵashqy memleket boldy.