Qazaqstan esirtki saýdasyna qarsy halyqaralyq tsıfrlyq platforma qurýdy usyndy
ASTANA. KAZINFORM — Túrkistan kıberkeńistiktegi esirtki bıznesine qarsy kúreste halyqaralyq prokýrorlyq yntymaqtastyqtyń jańa deńgeıin qalyptastyrý alańyna aınaldy, dep habarlaıdy QR Bas prokýratýrasynyń baspasóz qyzmeti.
11 qyrkúıekte Túrkistanda QR Bas Prokýrory Berik Asylovtyń tóraǵalyǵymen Túrki memleketteri uıymy Bas prokýrorlary keńesiniń 5-otyrysy ótti.
Negizgi nazar tsıfrlyq tehnologııalardy, krıptovalıýtalardy jáne onlaın-platformalardy paıdalanýmen baılanysty esirtki qylmysynyń jańa nysandaryna, birlesken tergeý júrgizýge jáne qylmystyq jelilerdi anyqtaý úshin jasandy ıntellektini qoldanýǵa aýdaryldy.
Otyrysqa Qazaqstan, Ázerbaıjan, Ózbekstan, Qyrǵyzstan, Túrikmenstan jáne Túrkııa prokýratýralarynyń basshylary, sondaı-aq TMU Bas hatshysy men TMD-ǵa qatysýshy memleketterdiń Bas prokýrorlarynyń Úılestirý keńesiniń ókili qatysty.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev TMU sammıtinde osy jyldyń mamyr aıynda sóılegen sózinde túrki áleminiń birligin nyǵaıtý Qazaqstannyń asa mańyzdy basymdyǵy ekenin, al Uıymnyń birlesken bastamalary men ortaq múddelerdi ilgeriletý úshin biregeı alań bolyp tabylatynyn atap ótken bolatyn. Bul qaǵıdattar prokýratýra organdary deńgeıinde praktıkalyq turǵyda jalǵasyn tapty.
Berik Asylov óz sózinde qazirgi zamanǵy qylmystyq qaýip-qaterlerdiń ulttyq ıýrısdıktsııalar sheńberinen jıi shyǵyp bara jatqanyn atap ótti. Sondyqtan olarǵa qarsy is-qımyldyń tıimdiligi aqparat almasýdyń jedeldigine, birlesken tergeýlerge jáne zamanaýı tehnologııalardy paıdalanýǵa tikeleı baılanysty.
Otyrystyń negizgi taqyryptarynyń biri tsıfrlyq ortadaǵy esirtki bıznesine qarsy is-qımyl boldy. Qazaqstan esirtki bıznesine qarsy is-qımyldyń dástúrli quqyq qorǵaý ádisterin jasandy ıntellektimen, tsıfrlyq krımınalıstıkamen jáne qarjylyq taldaýmen ushtastyratyn keshendi júıesin tanystyrdy.
Sońǵy bes jylda 400-den astam esirtki zerthanasy joıylyp, 75 uıymdasqan qylmystyq toptyń qyzmeti toqtatyldy, esirtki tasymaldaýdyń 720 arnasy joly kesilip, 147 tonnadan astam esirtki tárkilendi. 2025–2026 jyldary tsıfrlyq platformalarmen ózara is-qımyl jasaý arqyly esirtkiniń zańsyz aınalymyna baılanysty 7 myńǵa jýyq ınternet-dúkenniń qyzmeti toqtatyldy.
— Prekýrsorlardyń aınalymyn baqylaý jónindegi Targetıng-ortalyq qurylyp, oǵan 23 aqparattyq bazanyń derekteri biriktirildi. Jasandy ıntellekt jáne úlken derekterdi taldaý tehnologııalary qylmyskerlerdiń tsıfrlyq izderin anyqtaýǵa, krıptovalıýtalyq operatsııalardy qadaǵalaýǵa jáne transulttyq baılanystardy belgileýge múmkindik beredi. «Aqshanyń izimen júrý» qaǵıdaty boıynsha sońǵy eki jylda esirtki bıznesine baılanysty shamamen 35 mln AQSh dollary kólemindegi aktıvterge tyıym salyndy. Qazaqstan Ulttyq targetıng-ortalyqtar jelisin quryp, olardy keıinnen óńirlik taldaý júıesine biriktirýdi usyndy, — delingen habarlamada.
Sonymen qatar memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha esirtki bıznesiniń arnalary týraly aqparat almasýǵa jáne olarǵa jedelden qoıýǵa arnalǵan halyqaralyq tsıfrlyq platforma qurý máselesi pysyqtalyp jatyr. Pılottyq jobany Ózbekstanmen birlesip iske asyrý josparlanǵan.
Otyrystyń praktıkalyq nátıjeleriniń biri TMU-ǵa múshe memleketterdiń prokýratýra organdary arasynda qylmystyq sot isin júrgizý sheńberinde Memlekettik aıyptaýdy qoldaý salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıý boldy. Qujat protsestik praktıka, ádistemelik jáne taldamalyq materıaldar boıynsha turaqty aqparat almasýdy, birlesken saraptamalyq is-sharalar men oqytý baǵdarlamalaryn ótkizýdi kózdeıdi.
emorandým 2025 jylǵy qyrkúıekte Túrkistanda ótken TMU-ǵa múshe jáne baqylaýshy memleketterdiń memlekettik aıyptaýshylarynyń halyqaralyq forýmynyń jalǵasy boldy.
Otyrystyń qorytyndysy boıynsha taraptar esirtki bıznesine qarsy is-qımyl, tsıfrlyq krımınalıstıka jáne qarjylyq tergep-tekserý salalaryndaǵy yntymaqtastyqty jalǵastyrýǵa, sondaı-aq jasandy ıntellekt pen taldaý tehnologııalaryn qoldaný boıynsha tájirıbe almasýdy damytýǵa ýaǵdalasty.
Budan buryn bas prokýror bıylǵy alty aıda eldegi qylmys deńgeıi 11%-ǵa tómendegenin aıtty.
