Qazaqstan eksportynyń ósý qarqyny ımporttyń ósiminen 4 ese kóp

Bul rette eksporttyń ósý qarqyny ımporttyń ósiminen tórt eseden astam joǵary boldy, sonyń nátıjesinde eldiń saýda balansy aıtarlyqtaı nyǵaıdy.

Segiz aı ishinde Qazaqstan 60,4 mlrd dollarlyq taýar eksporttady, bul byltyrǵydan 19,5%-ǵa kóp. Al, ımport 4,5%-ǵa ósip, 42,6 mlrd dollar boldy. Nátıjesinde syrtqy saýdadaǵy oń saldo 17,8 mlrd dollarǵa jetti, al 2025 jyldyń sáıkes kezeńinde ol 9,8 mlrd dollar bolǵan edi.

Syrtqy saýdanyń jalpy ósýi aıasynda agroónerkásiptik keshen aıqyn serpin kórsetti. Qazaqstan aýyl sharýashylyǵy shıkizatynyń da, ony qaıta óńdeý ónimderiniń de jetkizilimin arttyrýda. Sonymen qatar birqatar taýar pozıtsııasy boıynsha ósý qarqyny eksporttyń jalpy dınamıkasynan áldeqaıda joǵary.

Eń jyldam damyp kele jatqan baǵyttardyń biri - kúnbaǵys maıy. Qańtar–tamyz aılarynda onyń eksporty 48,5%-ǵa artyp, 672,8 mln dollarǵa jetti. Zattaı kóriniste jetkizilim 35,9%-ǵa ósip, 611,4 myń tonnany qurady. 2025 jyldyń qorytyndysymen Qazaqstan kúnbaǵys maıyn eksporttaýshy alǵashqy alty eldiń qataryna kirse, Qytaıǵa jetkizýshi elder arasynda ekinshi oryndy ıelendi. Kúnbaǵys kúnjarasyn eksporttaý boıynsha elimiz Eýropalyq Odaq pen Qytaıǵa eń iri jetkizýshilerdiń úshtigine endi, sondaı-aq Ortalyq Azııa elderiniń qajettiliginiń edáýir bóligin qamtamasyz etedi.

Astyq sektory da oń dınamıka kórsetýde. Bıdaı eksporty 26,5%-ǵa ósip, 1,25 mlrd dollarǵa jetti. Shetelge 5,5 mln tonnadan astam astyq jóneltildi, bul ótken jylǵy sáıkes kezeńniń kórsetkishinen 13,8%-ǵa joǵary.

Sonymen birge astyqty qaıta óńdeý ónimderiniń jetkizilimi de ulǵaıýda. Bıdaı jáne bıdaı-qarabıdaı unynyń eksporty 36%-ǵa ósip, 400 mln dollarǵa jetti. Zattaı kóriniste jetkizilim 22,8%-ǵa artyp, 1,38 mln tonna. Taǵy bir aıtarlyqtaı baǵyt – zyǵyr tuqymy. Segiz aıda onyń eksporty qundyq kóriniste 2,3 ese ósip, 387,8 mln dollardy qurady. Bul rette jetkizilimniń fızıkalyq kólemi 2,5 ese artyp, 780,8 myń tonnaǵa jetti.

Janýarlardy azyqtandyrýǵa arnalǵan daıyn ónimderdiń eksporty da edáýir ósti. Jetkizilim quny 60,8%-ǵa artyp, 577,6 mln dollardy qurady, al fızıkalyq kólemi 44,2%-ǵa ósti.

Jalpy alǵanda, kúnbaǵys maıy, un jáne janýarlarǵa arnalǵan daıyn azyq eksporty 1,65 mlrd dollardy qurady. Ótken jylǵy sáıkes kezeńmen salystyrǵanda osy úsh sanattyń jetkizilimi qundyq kóriniste shamamen 48%-ǵa ósti. Bul – qosylǵan quny joǵary ónim eksportynyń keńeıip kele jatqanyn kórsetedi.

Agroónerkásiptik keshennen bólek, eksporttyq túsimniń ósimi metallýrgııa jáne taý-ken ónerkásibi salalarynda da tirkeldi. Mys pen mys katodtarynyń jetkizilimi 55,7%-ǵa artyp, 3,9 mlrd dollarǵa, ýran jetkizilimi 26,9%-ǵa artyp, 3,1 mlrd dollarǵa jetti.

Import qurylymynda da ózgerister oryn aldy. Qazaqstan ónerkásiptik jáne energetıkalyq jabdyqty satyp alýdy arttyrýda. Atap aıtqanda, elektrgeneratorlyq qondyrǵylar ımporty 86,5%-ǵa ósip, 916,5 mln dollardy qurasa, gaz týrbınalaryn qosa alǵanda, týrboreaktıvti jáne týrbovıntti qozǵaltqyshtar ımporty 3,3 ese ósip, 611 mln dollarǵa jetti.

Qytaı Qazaqstannyń eń iri saýda áriptesi bolyp qala beredi. Onymen segiz aıdaǵy taýar aınalymy 23,3 mlrd dollar nemese eldiń barlyq syrtqy saýdasynyń 22,7%-yn qurady. Ekinshi orynda – Reseı (18,3 mlrd dollar), úshinshi orynda – Italııa (11,8 mlrd dollar). Osy úsh eldiń úlesine Qazaqstannyń syrtqy saýda aınalymynyń jartysynan astamy tıesili.

Sonymen qatar eksport pen ımport geografııasynyń ózindik erekshelikteri bar. Italııa qazaqstandyq taýarlardy eń kóp satyp alýshy boldy: jetkizilim kólemi 10,9 mlrd dollar, ol Qytaıdan (10,7 mlrd dollar) sál ǵana alda. Al Reseı Qazaqstanǵa taýar jetkizýshi elder arasynda birinshi orynda, ımport kólemi 13,2 mlrd dollar.

Agroónerkásiptik keshen ónimderiniń, eń aldymen kúnbaǵys maıynyń, un men daıyn jemniń eksportynyń ósýi qosylǵan quny joǵary taýarlar jetkiziliminiń keńeıip jatqanyn jáne qazaqstandyq ónimniń syrtqy naryqtardaǵy ustanymyn odan ári nyǵaıtý áleýetiniń bar ekenin kórsetedi.

Aıta ketelik 23 mln tonna astyq bastyrylyp, eksport 13 paıyzǵa artty.