El ekonomıkasynda úsh jyldan beri bolmaǵan nátıje tirkeldi
ASTANA. KAZINFORM — Qazaqstannyń tólem balansynda úsh jylda alǵash ret profıtsıt tirkeldi.
Ulttyq banktiń málimetinshe, 2026 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda Qazaqstannyń syrtqy saýdasy men qyzmetterinen túsetin kirister men shyǵystardyń araqatynasy nátıjesinde 2,4 mlrd dollar nemese JІÓ-niń 1,6%-y kóleminde oń saldo qalyptasty. Buǵan eksport kóleminiń ımportqa qaraǵanda jyldam ósýi negizgi sebep boldy.
Keıingi on jylda Qazaqstannyń aǵymdaǵy shoty on jaǵdaıdyń toǵyzynda tapshy boldy. Bul rette taýarlar saýdasy jyl saıyn oń saldony qamtamasyz etti, onyń edáýir bóligi sheteldik ınvestorlarǵa tabys tólemderimen óteldi.
2026 jyldyń I jartyjyldyǵynda aǵymdaǵy shottyń saldosy shamamen $6 mlrd-qa jaqsardy: taýar profıtsıtin 2 eseden astam — $7,7 mlrd-tan $16,2 mlrd-qa deıin keńeıtý sheshýshi ról atqardy.
Eksport ósip, shıkizattyq emes ónimderdi jetkizý artyp jatyr
Ulttyq banktiń habarlaýynsha, 2026 jyldyń І jartyjyldyǵynda taýarlar eksporty 27,1%-ǵa, $48,5 mlrd-qa deıin ósti. Taýar pozıtsııalarynyń 80%-dan astamy boıynsha oń dınamıka baıqaldy.
Ulttyq statıstıka bıýrosynyń málimetine qaraǵanda, osy kezeńde mys pen mys katodtaryn jetkizý 58%-ǵa, mys kenderi men kontsentrattaryn jetkizý 42,9%-ǵa, ýran — 15,1%-ǵa artty. Kúkirt eksporty 2,9 ese, kúmis 2,4 ese ósti.
Jeti aıdyń qorytyndysy boıynsha jalpy eksport 15,8%-ǵa, $50,9 mlrd-qa deıin ósti. Syrtqy saýdanyń oń saldosy $14 mlrd-qa jetti.
Mańyzdy úrdis — óńdeý ónerkásibi óndirisiniń 9%-ǵa artýy aıasynda shıkizattyq emes eksporttyń 19,5%-ǵa, $18,6 mlrd-qa deıin ósýi.
Aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń, onyń ishinde qaıta óńdelgen ónimderdiń eksporty keńeıip jatyr
Jeti aıdyń ishinde AÓK óniminiń eksporty 34,8%-ǵa, $5 mlrd-qa deıin ósti.
Bıdaı jetkiziliminiń ulǵaıýymen qatar (+25,5%) qaıta óńdeý ónimderiniń eksporty ósti:
- kúnbaǵys maıy — na 49,1%;
- un — 37,1%;
- mal azyǵy — 68,2%.
Zyǵyr tuqymynyń eksporty 2,2 ese ósti. Bıdaımen birge bul ónimder aýyl sharýashylyǵy eksportynyń shamamen 60%-yn qamtamasyz etedi.
Import qurylymy óndiristik baǵytqa qaraı ózgerip jatyr
2026 jyldyń І jartyjyldyǵynda ımport kóleminiń ósýi onyń qurylymyndaǵy ózgeristermen qatar júrdi. Atap aıtqanda, jabdyqtar men aralyq taýarlardy satyp alý kólemi artsa, tutyný taýarlarynyń ımporty qysqardy.
Tutyný taýarlary: ımport kólemi 10,5% tómendep, $8,3 mlrd boldy. Azyq-túlikke jatpaıtyn tutyný taýarlarynyń ımporty 15,4% qysqardy.
Negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestıtsııa kólemi 9,6% ósip, 9,5 trln teńgege jetti. Óńdeý ónerkásibine salynǵan ınvestıtsııa 33,3% ulǵaıyp, 1,43 trln teńge boldy.
Sonymen qatar óńdeý ónerkásibindegi óndiris kólemi 9,8%, mashına jasaý salasynda 23,1%, hımııa ónerkásibinde 20,7% ósti.
Avtomobıl jasaý salasyndaǵy kórsetkishter osy úrdisti aıqyn mysaly bola alady. Jeńil avtomobılder ımporty 21,9%-ǵa qysqarǵanymen, otandyq óndiris kólemi 37,2%-ǵa artyp, 88,9 myń kólikke jetti. Bul ımporttyń Qazaqstanda qurastyrylǵan ónimniń ishinara almastyrylyp jatqanyn kórsetedi.
Ekonomıka úshin profıtsıt neni bildiredi?
Aǵymdaǵy shottyń oń saldosy syrtqy ekonomıkalyq operatsııalardan túsetin qarajattyń shetelge tólengen tólemderden asyp túsetinin bildiredi.
Bul Qazaqstanǵa syrtqy mindettemeler boıynsha tólemderdi óz valıýtalyq túsimderi esebinen kóbirek óteýge, syrtqy qarjylandyrýǵa táýeldilikti azaıtýǵa jáne álemdik naryqtardaǵy ózgeristerge tózimdiligin arttyrýǵa múmkindik beredi.
Osylaısha, tólem balansynyń jaqsarýy shıkizattyq emes eksporttyń ósýi, óńdelgen ónim jetkizý kóleminiń ulǵaıýy jáne ımport qurylymynyń óndiristik taýarlar paıdasyna ózgerýimen qatar júrip otyr. Bul úrdisterdiń jıyntyǵy Qazaqstannyń ónerkásiptik áleýetin odan ári keńeıtýge negiz qalaıdy.
Eske salaıyq, buǵan deıin halyqaralyq reıtıng agenttikteri Qazaqstan ekonomıkasy 5%-ǵa jýyq ósetinin boljaǵan edi.
