Qazaqstan ekonomıkasyn damytýda nege basymdyq berilýi tıis — sarapshy
ASTANA. KAZINFORM — Qazaqstan ekonomıkasynyń ornyqtylyǵy tabıǵı resýrstar men memlekettik ınvestıtsııalardyń kólemine ǵana emes, eldiń qolda bar múmkindikterdi qanshalyqty tıimdi paıdalanatynyna da baılanysty. Bul týraly QR Prezıdenti janyndaǵy Qazaqstannyń strategııalyq zertteýler ınstıtýtynyń ǵalym hatshysy, ekonomıka ǵylymdarynyń doktory, professor Aıgúl Kósherbaeva aıtty.
Sarapshynyń pikirinshe, Qazaqstanda ekonomıkany odan ári damytýǵa qajetti áleýet bar. Endigi mindet — jınaqtalǵan ekonomıkalyq múmkindikterdi, qalyptasqan ınfraqurylym men júrgizilgen reformalardy eldiń damýyna naqty paıda ákeletin nátıjege aınaldyrý.
Aıgúl Kósherbaeva Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev aıqyndaǵan strategııalyq baǵyttardy osy turǵydan qarastyrý qajet dep esepteıdi.
— Bul ekonomıkalyq ósýdiń sapasyn, memlekettik ınstıtýttardyń tıimdiligin jáne qabyldanatyn sheshimder úshin jaýapkershilikti arttyrý qajettigin bildiredi, — dep atap ótti sarapshy.
Qazaqstan uzaq jyldar boıy ekonomıkany ártaraptandyrý, kásipkerlikti damytý jáne ınvestıtsııa tartý saıasatyn júrgizip keledi. Alaıda memlekettik baǵdarlamalar men strategııalardyń bolýy ózdiginen ekonomıkalyq tabysqa kepildik bermeıdi.
Bul rette memlekettik ınstıtýttardyń úılesimdi jumys isteýi, bıznes júrgizý erejeleriniń túsinikti bolýy jáne memlekettiń ınvestıtsııa tartýǵa uzaq merzimdi qolaıly jaǵdaı jasaýy mańyzdy.
Sarapshy ınvestıtsııa tartýda onyń kólemine ǵana emes, ekonomıkaǵa beretin nátıjesine de nazar aýdarý qajet ekenin aıtty.
Qazir álemde kapıtal úshin báseke kúsheıip keledi. Investorlar salyqtyq artyqshylyqtar men resýrstardyń qoljetimdiligine ǵana emes, retteý talaptarynyń turaqtylyǵyna, menshik quqyǵynyń qorǵalýyna, ınfraqurylym sapasyna jáne memlekettik sheshimderdiń jedel qabyldanýyna da mán beredi.
— Investıtsııalar óńdeý ónerkásibin damytýǵa, tehnologııalyq jańarýǵa, eńbek ónimdiligin arttyrýǵa jáne bilikti jumys oryndaryn qurýǵa yqpal etýi tıis. Dál osyndaı qaıtarym olardyń ulttyq damýǵa naqty úles qosqanyn kórsetedi, — dedi Aıgúl Kósherbaeva.
Shaǵyn jáne orta bıznesti damytýda da memlekettik qoldaý baǵdarlamalarynyń sanynan góri kásipkerlikpen aınalysý erejeleriniń turaqtylyǵy mańyzdy.
Ákimshilik rásimderdiń kóptigi, talaptardyń jıi ózgerýi jáne retteýdegi belgisizdik qarjylyq qoldaý bolǵan kúnniń ózinde kásipkerlik bastamalardy álsiretýi múmkin.
Sondyqtan bıznes júrgizýdiń túsinikti ári turaqty erejelerin qalyptastyryp, memleket pen kásipkerler arasyndaǵy senimdi nyǵaıtý, ádil básekelestik pen ekonomıkalyq múmkindikterge teń qoljetimdilikti qamtamasyz etý qajet.
Aıgúl Kósherbaeva bıýdjet qarajatyn tıimdi paıdalaný máselesine de nazar aýdardy.
— Shyǵystardyń ósýi ózdiginen memlekettik qyzmetterdiń sapasy nemese halyqtyń ál-aýqaty artqanyn bildirmeıdi, — dep atap ótti ol.
Sarapshynyń pikirinshe, bıýdjet qarajatyn tek qarjylandyrý kózi retinde emes, qoǵamǵa naqty paıda ákeletin qural retinde qarastyrý qajet.
Bul úshin memlekettik basqarýda ashyqtyqty, eseptilikti, zań ústemdigin, múddeli taraptardyń qatysýyn jáne nátıjege baǵdarlanýdy qamtamasyz etý mańyzdy. Qabyldanǵan sheshimderdiń tıimdiligi ótkizilgen is-sharalar nemese ıgerilgen qarajat kólemimen emes, qoǵam ómirine ákelgen ózgeristermen baǵalanýy tıis.
Óńirlerdiń ekonomıkalyq múmkindikteri de birdeı emes. Ár aımaqtyń ınvestıtsııalyq áleýeti, ınfraqurylymy, jumyspen qamtý qurylymy men qarjylyq jaǵdaıy ártúrli. Sondyqtan memlekettik saıasatta osy erekshelikter eskerilýi qajet.
Sarapshy jergilikti basqarý organdarynyń derbestigin arttyrý, óńirlerdiń kiris bazasyn nyǵaıtý jáne bıýdjetaralyq qatynastardy jetildirý ekonomıkany jańǵyrtýdyń mańyzdy bóligi bolýy tıis dep esepteıdi.
— Túptep kelgende, óńirlik saıasattyń tıimdiligi adamnyń turǵylyqty jeri onyń bilim alýǵa, medıtsınalyq qyzmetterge, laıyqty jumysqa jáne kásipkerlik múmkindikterge qol jetkizýine qanshalyqty áser etetinimen ólshenýi tıis, — dedi sarapshy.
Tsıfrlandyrý men jasandy ıntellekt eńbek ónimdiligin arttyryp, memlekettik qyzmetterdiń sapasyn jaqsartýǵa múmkindik beredi. Alaıda jańa tehnologııalar basqarý júıesindegi kemshilikterdi ózdiginen joıa almaıdy.
— Eger fýnktsııalardyń qaıtalanýy, artyq kelisý rásimderi jáne protsesterdi tıimsiz uıymdastyrý saqtalsa, tsıfrlyq sheshimder bar kemshilikterdi elektrondyq ortaǵa ǵana kóshirýi múmkin, — dep atap ótti Aıgúl Kósherbaeva.
Sondyqtan tsıfrlandyrýmen qatar basqarý rásimderin qaıta qaraý, memlekettik qyzmetshilerdiń quzyretin damytý jáne derekterge negizdelgen sheshim qabyldaý mádenıetin nyǵaıtý qajet.
Sarapshynyń pikirinshe, ekonomıkalyq ózgeristerdiń nátıjesin halyq kúndelikti ómirinen sezinýi tıis.
— Azamattar úshin ekonomıkalyq ózgerister satyp alý qabiletine, turǵyn úıdiń qoljetimdiligine, bilim berý men densaýlyq saqtaý sapasyna, ınfraqurylymnyń jaı-kúıine jáne jumyspen qamtý perspektıvalaryna áser etken kezde ǵana naqty mánge ıe bolady. Saıyp kelgende, memlekettik saıasattyń nátıjeliligine qoǵamnyń baǵasyn dál osy kórsetkishter qalyptastyrady, — dedi ol.
Qazaqstannyń geografııalyq ornalasýy, tabıǵı resýrstary, tranzıttik áleýeti, adamı kapıtaly men júrgizilip jatqan ınstıtýtsıonaldyq ózgerister eldiń odan ári damýyna múmkindik beredi. Alaıda álemdegi belgisizdik jaǵdaıynda osy artyqshylyqtardy tıimdi paıdalaný mańyzdy.
Aıgúl Kósherbaevanyń pikirinshe, Qazaqstan damýynyń kelesi kezeńinde memlekettik ınstıtýttardyń sapasyn jaqsartýǵa, ekonomıka ónimdiligin arttyrýǵa jáne memlekettik saıasattyń nátıjeliligin kúsheıtýge basymdyq berilýi tıis.
Bul úshin naqty maqsattarmen qatar, olarǵa qol jetkizýdiń tıimdi tetikterin qalyptastyryp, qabyldanǵan sheshimderdiń úılesimdiligi men nátıjesine jaýapkershilikti qamtamasyz etý qajet.
— Túptep kelgende, qýatty memleket onyń ekonomıkaǵa aralasý aýqymymen emes, ekonomıkanyń ornyqty damýyna jaǵdaı jasaý, ádil erejelerdi qoldaý jáne azamattardyń ózin-ózi júzege asyrýyna múmkindik berý qabiletimen aıqyndalady, — dep túıindedi Aıgúl Kósherbaeva.
Osylaısha, sarapshy ekonomıkalyq ósim halyqtyń ómir súrý sapasyn arttyrýǵa negiz bolýy, al memlekettik ınstıtýttardyń tıimdiligi osy maqsatqa jetýdiń mańyzdy shartyna aınalýy tıis dep esepteıdi.
Aıta keteıik, buǵan deıin Prezıdent mıkro jáne shaǵyn bıznesti tekserýge úsh jylǵa moratorıı engizý máselesin talqylaýdy usynǵanyn jazǵanbyz.
