Qazaqstan EAEO elderi úshin ındýstrııalyq JI-zerthanalar jelisin qurýdy usyndy
ASTANA.KAZINFORM - Búgin Astanada Eýrazııalyq ekonomıkalyq forýmda Qazaqstannyń jasandy ıntellekt ekojúıesi tanystyryldy. «Jasandy ıntellekt jáne básekelestiktiń jańa paradıgmasy: EAEO transshekaralyq naryqtarynyń qaýpi me, álde damý draıveri me?» atty paneldik sessııada Odaq elderiniń - Qazaqstan, Armenııa, Belarýs jáne Qyrǵyzstannyń beıindi mınıstrleri men vıtse-mınıstrleri tehnologııalardyń jahandyq básekelestikke, egemendikke jáne derekterdi qorǵaýǵa áserin talqylady.
QR Jasandy ıntellekt jáne tsıfrlyq damý mınıstrligi baspasóz qyzmetiniń habarlaýynsha, sessııa barysynda Jasandy ıntellekt jáne tsıfrlyq damý vıtse-mınıstri Dmıtrıı Mýn egemendi ulttyq JI platformasynyń tájirıbege tereń engeni týraly mańyzdy derekterdi keltirdi: memlekettik qyzmetshiler JI platformasyn kúndelikti tapsyrmalar úshin 1 mıllıonnan astam ret, al azamattar memlekettik qyzmetterdi alý jáne memlekettik satyp alý boıynsha tsıfrlyq kómekshimen jumys isteý kezinde 2,5 mıllıonnan astam ret paıdalanǵan.
Degenmen, qazirgi ýaqytta Qazaqstannyń basty basymdyǵy - JI-di ekonomıkanyń naqty sektoryna shyǵarý. Ol úshin 7 myńnan astam parametrdi qamtıtyn derekterdiń egjeı-tegjeıli kontseptýaldy atlasy ázirlendi. Bul rette, eger áleýmettik sala, densaýlyq saqtaý jáne bilim berýde tsıfrlandyrý deńgeıi 80-95%-ǵa jetse, naqty sektorda tapshylyq baıqalady: ónerkásipte shamamen 40%-y, al Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi jelisi boıynsha - bar bolǵany 26% derekter tsıfrlandyrylǵan.
Bul máseleni sheshý úshin Qazaqstan EAEO elderine kúsh-jigerdi biriktirýdi jáne derbessizdendirilgen salalyq derektermen bólisý úshin ýnıversıtetter bazasynda birlesken JI-zerthanalar jelisin iske qosýdy usyndy. Bul tikeleı óndiristerde nemese fermerlerde ınternetsiz jáne sýperkompıýterlersiz, lokaldi túrde jumys isteı alatyn ashyq kishi tildik modelderdi birlese oqytýǵa múmkindik beredi.
Osy bastama týraly aıta kele, Dmıtrıı Mýn: «Biz úshin basty basymdyq - jasandy ıntellektti ıntegratsııalaý esebinen ekonomıkanyń sapaly ósýi. Tıimdi modelderdi oqytý úshin óńirlik erekshelikti, bizdiń klımattyq jaǵdaılarymyz ben salalyq nıýanstarymyzdy eskeretin derekter massıvteri qajet. Osyǵan baılanysty elderimiz arasyndaǵy negizgi ındýstrııalar boıynsha derbessizdendirilgen derektermen ózara almasýdy uıymdastyrǵan jón. Bul ashyq ındýstrııalyq modelderdi jedel qalyptastyrýǵa múmkindik beredi jáne birlesken kúsh-jigermen biz bul baǵytta eleýli progreske qol jetkize alamyz» - dep atap ótti.
Kooperatsııa jáne eńbek bólinisi ıdeıasyn talqylaýdyń basqa qatysýshylary belsendi qoldady. Belarýs Respýblıkasynyń Baılanys jáne aqparattandyrý mınıstriniń orynbasary Kırıll Zalesskıı transshekaralyq derekter aınalymy kedergilermen buǵattalmaýy úshin EAEO elderine retteýshi ortany sınhrondaý jáne tehnologııalyq qaýipsizdiktiń biryńǵaı standarttary qajet ekenin atap ótti. Ol Odaqtyń barlyq memleketterinde JI-ge degen qajettilikter kóp jaǵdaıda sáıkes keletinimen kelisti, sondyqtan júktemeni salalyq prıntsıp boıynsha bólý - bir el bilim berý úshin, ekinshisi medıtsına nemese óndiris úshin modelder ázirlegen kezde - bıýdjet qarajatyn aıtarlyqtaı únemdeýge múmkindik beredi. JI-di engizý úshin pılottyq ekonomıkalyq sektor retinde Belarýs ókili qurylymdalǵan derekterdiń úlken massıvteri jınaqtalǵan logıstıkany usyndy.
Armenııa Respýblıkasynyń Joǵary tehnologııalyq ónerkásip birinshi vıtse-mınıstri Gevorg Mantashıan JI tehnologııalaryn EAEO-nyń bazalyq prıntsıpteri - taýarlar men qyzmetterdiń erkin qozǵalysy tóńireginde shoǵyrlandyrýdy usyndy. Ol transshekaralyq saýda úshin mamandandyrylǵan JI-assıstentterdi qurýdy quptady, bul bızneske jáne Komıssııaǵa qujattardaǵy qatelerdi anyqtaýǵa jáne qyzmetkerler shtatyn sheksiz ulǵaıtpaı-aq kedendik rásimderdi jedeldetýge kómektesedi. Bul rette armenııalyq spıker ıntegratsııanyń basty basqarýshylyq táýekeli retinde jekelegen vedomstvolardyń ózderiniń paralleldi kún tártibiniń bolýyna baılanysty áriptesteriniń daıyn tıimdi sheshimderin el ishinde beıimdegisi kelmeýi dep aıtty.
Qyrǵyz Respýblıkasy Prezıdentiniń Іs basqarmasy janyndaǵy «Túndúk» memlekettik mekemesiniń dırektory Azamat Japarov ta oıynnyń biryńǵaı erejelerin ázirleýdiń mańyzdylyǵyna toqtaldy.
Onyń pikirinshe, Komıssııa memlekettik derekterdi qorǵaýǵa, algorıtmderdiń ashyqtyǵyna jáne JI etıkasyna barynsha nazar aýdarýy qajet, bul rette tsıfrlyq egemendikti qamtamasyz etý kerek: árbir qatysýshy óz derekterin baqylaýda ustaýy tıis, biraq olardy ortaq jobalar men birlesken quzyrettilik ortalyqtary sheńberinde qaýipsiz almasý múmkindigine ıe bolýy kerek.
Azamattar men bıznes úshin alǵashqy jyldam jetistik retinde Qazaqstan EAEO elderiniń barlyq zańdary tsıfrlandyrylǵan, zań salasyndaǵy JI-kómekshini iske qosý boıynsha birlesken pılottyq jobany usyndy. Mundaı assıstent azamattarǵa shekaradan ótý kezinde óz tilinde erejelerdi jedel baǵdarlaýǵa, bızneske - Odaqtyń kez kelgen elinde kompanııalar ashý men salyq salýdyń nıýanstaryn qarapaıym sózdermen túsindirýge, al EEK-tiń ózine - ul ereksheligin eskeretin aktilerge ózgerister engizý kezinde qaıshylyqtardy avtomatty túrde anyqtaýǵa kómektesetin bolady.
Qazaqstannyń elder arasynda eńbek bólinisi jáne derekter qaýipsizdiginiń biryńǵaı standarttaryn qurý jónindegi bastamasy Armenııa, Belarýs jáne Qyrǵyzstannan kelgen áriptesteriniń belsendi qoldaýyna ıe boldy, olar EAEO-nyń tehnologııalyq egemendigi úshin vedomstvolyq kedergilerdi eńserý qajettiligimen kelisti.
Atap óte ketsek, Qazaqstan júıeli túrde tolyqqandy JI-ınfraqurylymyn qalyptastyryp keledi jáne Ortalyq Azııada kósh bastap tur. Data-driven memleketin qurýdyń negizi Smart Data Ukimet platformasy boldy, al ınvestorlar men ázirleýshiler úshin ashyq oıyn erejelerin jańa «Jasandy ıntellekt týraly» QR Zańy bekitti. Tehnologııalyq egemendik NVIDIA H200 chıpteri bazasynda eki qýatty sýperkompıýterlik klasterdiń - alem.cloud jáne AI-Farabi-diń iske qosylýymen nyǵaıtyldy, olar TOP500 álemdik reıtıngine endi. Sondaı-aq, Tomorrow School, Tumo, AI Sana jb bilim berý jobalary arqyly adamı kapıtal da belsendi damyp keledi.
Aıta keteıik, Qazaqstanda jasandy ıntellekt pen tsıfrlandyrýǵa 177 mlrd teńge bólindi.
