Qazaqstan dıplomatııasy qalaı qalyptasty - Tuńǵysh Syrtqy ister mınıstrimen suhbat

2 shilde – Dıplomatııalyq qyzmet kúnine oraı talaı jyl elshi bolǵan Tóleýtaı Ysqaqulymen qazaq dıplomatııasynyń qalyptasýy, Qazaqstannyń BUU-ǵa qabyldanýy, halyqaralyq qaýymdastyqtaǵy alǵashqy qadamdary, sheteldik ınvestıtsııa tartýdaǵy kelissózder men ıadrolyq qarýdan bas tartý týraly tarıhı sheshimniń máni jaıynda áńgimelestik.

- Tóleýtaı myrza, siz Qazaqstan táýelsizdik alǵan alǵashqy jyldary, tipti táýelsizdik alǵanǵa deıingi ýaqytta da dıplomatııalyq qyzmettiń basy-qasynda boldyńyz. Ol kezde elimizdi álemge tanytý, jańadan shet eldermen baılanys ornatý mindeti turdy. Sol kezeńge bir ýaq kóz júgirtsek, Qazaqstannyń alǵashqy dıplomaty retinde eń áýeli qandaı máseleni sheshýge qajyr-qaıratyńyzdy jumsadyńyz?

- Táýelsizdik alǵanymyzǵa bıyl, mine, 35 jyl tolady. Az ýaqyt emes. Biraq sol kezeńdegi oqıǵanyń bári áli kúnge deıin esimde. Ol ýaqytta Qazaqstannyń derbes dıplomatııalyq qyzmeti bolǵan joq. Syrtqy ister mınıstrligi bolǵanymen, ony tolyqqandy mınıstrlik deý qıyn edi. Quramynda bes-alty ǵana dıplomat jumys isteıtin. Negizinen odaqtyq qurylymnyń bir bólimi sııaqty qyzmet atqardy, sondyqtan egemendik alǵannan keıin bizge dıplomatııalyq qyzmetti is júzinde jańadan qurýǵa týra keldi.

Men 1991 jyldyń jeltoqsanynda Qazaqstanǵa oraldym. Oǵan deıin Keńes Odaǵynyń dıplomaty retinde Aýǵanstanda, Iranda qyzmet ettim. Elge kelgen soń sol kezdegi Prezıdent Nursultan Nazarbaev meni qabyldap, syrtqy saıasatty qalyptastyrý jumysyna qatysýdy tapsyrdy. «Bizde syrtqy saıasat joq, endi sony birge quramyz. Men saǵan kómektesemin!» dedi.

Daıyn qurylym joq, tájirıbeli dıplomattar óte az edi. Sondyqtan jumysty kadr jınaýdan bastadyq. Máskeýde birge qyzmet istegen áriptesterimdi Qazaqstanǵa shaqyrýǵa ruqsat suradym. Munymdy Prezıdent te qoldady. Birneshe aıdyń ishinde úsh-tórt tájirıbeli dıplomat kelip, jańa mınıstrliktiń jumysyn uıymdastyrýǵa kómektesti.

Bastapqy kezeńder óte aýyr boldy. Aýdarmashylar jetisken joq, halyqaralyq kezdesýlerdi uıymdastyrý, qujattardy daıyndaý, kelissózder ótkizý sııaqty jumystyń bárin qatar alyp júrýge týra keldi. Sondyqtan dıplomatııalyq kadrlardy júıeli túrde daıarlaýǵa erekshe kóńil bóldik.

Shet tilin meńgergen jastardy izdedik. Aǵylshyn, frantsýz, nemis, arab jáne basqa tildi biletin túlekterdi iriktep aldyq. Biraq tildi meńgerýdiń ózi jetkiliksiz edi. Dıplomatııalyq qyzmettiń óz tártibi bar, munyń bárin is júzinde úırený qajet. Sol sebepti shetelderdiń syrtqy ister mınıstrligimen tikeleı jumys istedik. Túrkııa, Ulybrıtanııa, Frantsııa, Belgııa, Nıderlandy, Pákistan, Iran jáne basqa da memlekettermen kelissózder ótkizdik. Sol elderdiń mınıstrine Qazaqstannyń endi ǵana táýelsizdik alǵanyn, dıplomatııalyq mektebimiz áli qalyptasyp jatqanyn ashyq aıttyq. Qarjylyq múmkindigimizdiń de shekteýli ekenin jasyrǵan joqpyz.

Sóıtip olar bizdiń jastardy eki-úsh aılyq tájirıbeden ótkizýge kelisti. Jas mamandar sol elderdiń syrtqy ister mınıstrliginde jumys istep, dıplomatııalyq hattamamen, kelissóz júrgizý tártibimen, elshilikterdiń jumysymen tanysty. Keıin solardyń kóbi Qazaqstan dıplomatııasynyń qalyptasýyna úles qosty. 

- Sózińiz aýzyńyzda, ıá, elde dıplomatııalyq qyzmetti qalyptastyrýdyń alǵashqy qadamy jasalǵannan keıin tutas Qazaqstannyń aldynda ózin álemge tanytý mindeti turdy ǵoı. Maǵan osy tus qyzyq bolyp otyr. Shetelge barǵandaǵy alǵashqy saparlar qalaı ótti? 35 jyl buryn sol kezdegi jas memleketti álemge tanytý da ońaı bolmaǵan shyǵar?

- Árıne, ońaı bolǵan joq. Táýelsizdik alǵan alǵashqy jyldary eldiń jaǵdaıy óte qıyn edi. Qarajat tapshy boldy. Elshilikter ashý kerek, kelissózder júrgizý kerek, shetelge shyǵý kerek. Biraq oǵan múmkindik óte shekteýli bolatyn. Tipti táýelsizdikti jarııalanǵan kezde Ulttyq bankte nebári 8 keli kúmis qana boldy. Qazir soǵan sener me edińiz?.. Altyn da, dollar da joq edi. Sol kezde Prezıdent ekonomıkany kóterýdiń birden-bir joly ınvestıtsııa tartý ekenin jaqsy túsindi. Sondyqtan biz de Qazaqstanǵa shetelden kapıtal tartýdy syrtqy saıasattyń negizgi mindetteriniń biri etip aldyq.

Alǵashqy kezde eń aldymen kórshi memleketterge saparladyq. Túrikmenstanǵa, Qyrǵyzstanǵa, Reseıge, Belarýske baryp, qoldaý suradyq. Biraq olardyń ózderi de qıyn jaǵdaıda edi. «Ózimizde de qarajat joq» degen jaýapty jıi estıtin boldyq. Sondyqtan nazarymyzdy basqa elderge burdyq. Úndistanǵa, Pákistanǵa, keıin Túrkııaǵa, Eýropa memleketterine, AQSh pen Kanadaǵa sapar uıymdastyrdyq. Ár sapardy barynsha tıimdi paıdalanýǵa tyrystyq. Bir issapar aıasynda eki elge barýdy josparlaıtynbyz. Mysaly, Úndistanda eki kún bolsaq, keıin birden Pákistanǵa bardyq. Ispanııaǵa barsaq, Italııaǵa da jolaı soǵa salamyz. Keıin Germanııaǵa, Frantsııaǵa, Belgııaǵa, Chehııaǵa, Slovakııaǵa, Fınlıandııaǵa, Norvegııaǵa, Shvetsııaǵa baryp, kelissóz júrgizdik.

Biraq oǵan deıin shetelge jetýdiń ózi qıyn edi. Ol kezde Qazaqstanda qazirgideı alysqa usha jóneletin ushaqtar bolǵan joq. Máskeýge qatynaıtyn shaǵyn ushaqtar ǵana bar edi. Bir qyzyq aıtaıyn, uzaq saparǵa shyqqanda Aqtóbege, Atyraýǵa, keıde Ózbekstanǵa toqtap, sol jerlerden janarmaı quıyp alatyn edik. Tek 1993-1994 jyldary ǵana úlken ushaqtar alyna bastady. Oǵan deıin keıde ushaq jaldaımyz, keıde basqa amalyn izdeımiz. Eń bastysy – jumysty toqtatpaý.

Biz qaı memleketke barsaq ta, eń aldymen Qazaqstandy tanystyrdyq. «Biz – jańa táýelsiz memleketpiz. Munaıymyz bar, gazymyz bar, tabıǵı resýrstarymyz mol. Biraq olardy ıgerýge tehnologııa men ınvestıtsııa qajet. Qazaqstanǵa kelińizder, birge jumys isteıik!» dep shaqyratyn edik.

Basynda Qazaqstandy kóp adam bile bermeıtin. Amerıkaǵa barǵanymyzda «Qazaqstan qaı jerde?», «Sizderde elektr jaryǵy bar ma?», «Kólik bar ma?» degen suraqtar qoıatyn. Biz ázildep: «Joq, túıemen júremiz» deıtinbiz. Keıin: «Qazaqstanǵa kelip, bárin óz kózińizben kórińiz» dep shaqyrdyq. Barǵan sapardyń bárinde elimizdiń tabıǵı baılyǵy men ekonomıkalyq áleýeti týraly aıtyp, aqparattyq materıaldar tarattyq. Bar ýaıymymyz da, oıymyz da Qazaqstandy ózge jurtqa tanystyrý ári elge ınvestıtsııa tartý boldy.

- Qazaqstandy álemge tanytýdan bólek, táýelsiz memleket retinde halyqaralyq qaýymdastyqtyń moıyndaýy da úlken jumys edi. Sol joldaǵy eń iri isterdiń biri – Birikken Ulttar Uıymyna múshe bolý. Bul úderis qalaı júrdi? Táýelsizdikke endi ǵana qoly jetken elge halyqaralyq uıymnyń kózqarasy qandaı edi?

- Táýelsizdik jarııalanǵannan keıin aldymyzda turǵan eń mańyzdy mindetterdiń biri elimizdi Birikken Ulttar Uıymyna múshe etý boldy. Bul jumysqa táýelsizdik alǵan alǵashqy kúnderden-aq kirisip kettik.

Men sol kezde BUU-ǵa kirýge qajetti qujattardy daıyndaýmen aınalystym. 1991 jyldyń 25 jeltoqsanynda barlyq qujatty ázirlep, Nıý-Iorkke jiberdik. Biraq ol kezde qazirgideı baılanys joq. Qazaqstannyń óz halyqaralyq baılanys júıesi áli qalyptaspaǵan. Sondyqtan Keńes Odaǵy kezinde birge jumys istegen áriptesterimniń kómegine júgindim. Reseıdiń baılanys arnasy men elshiligi arqyly qujattardy Nıý-Iorkke jetkizdik. Odan keıin jumys óte qarqyndy júrdi. Osylaısha 1992 jyldyń 2 naýryzynda Qazaqstan Birikken Ulttar Uıymyna múshe bolyp qabyldandy.

Bul biz úshin óte mańyzdy oqıǵa boldy. Óıtkeni BUU-ǵa múshelik Qazaqstannyń táýelsiz memleket retinde halyqaralyq deńgeıde moıyndalǵanyn bildirdi. Osydan keıin EQYU-ǵa jáne basqa da halyqaralyq uıymdarǵa múshe bolý jumysy bastaldy.

Qaı memleketke barsaq ta, Qazaqstan týraly aıtyp, jańa táýelsiz eldiń ustanymyn túsindirýge tyrystyq. Eldiń ekonomıkasy, múmkindigi, syrtqy saıasaty týraly áńgimelestik. Qazaqstannyń tabıǵı resýrsy, óndiristik áleýeti, munaı-gaz qory, metallýrgııa salasy týraly jan-jaqty aqparat daıyndap, sheteldik kompanııalardy ınvestıtsııa salýǵa shaqyrdyq.

Sol kezde Memleket basshysy da barlyq halyqaralyq kezdesýde osy máselege erekshe kóńil bóldi. Árbir resmı saparda Qazaqstannyń ınvestıtsııalyq áleýeti tanystyryldy. Qazaqstanǵa alǵashqy bolyp iri ınvestıtsııa salǵan el – Amerıka Qurama Shtattary. «Chevron» kompanııasymen kelisim jasalyp, Teńiz ken ornyn ıgerý bastaldy. Bul Qazaqstan úshin asa mańyzdy tarıhı sheshimderdiń biri edi. Óıtkeni osydan keıin elimizge basqa da halyqaralyq munaı kompanııalary kele bastady. Brıtanııa, Italııa, Frantsııa, Norvegııa, Japonııa jáne basqa memleketterdiń iri kompanııasy Kaspıı qaırańyndaǵy jobalarǵa qyzyǵýshylyq tanytyp, ınvestıtsııa saldy.

Sóıtip ekonomıka birtindep jandana bastady. Biz halyqaralyq qarjy ınstıtýttarymen jumys istedik, nesıe tarttyq, jańa óndiristerdi iske qostyq. Munaı salasyna kelgen ınvestıtsııa keıin memlekettik bıýdjet kirisiniń artýyna múmkindik berdi. Ekonomıka nyǵaıǵan saıyn jańa ınfraqurylym salyndy, eldiń de múmkindigi keńeıe tústi.

Keıin munaıdan túsetin tabysty bolashaq úshin jınaqtaý máselesi kóterildi. Osylaısha Ulttyq qor quryldy. Bul da strategııalyq turǵydan mańyzdy sheshim edi. Qazir onyń tıimdiligin kórip otyrmyz. Qıyn kezeńderde, tabıǵı apattar men basqa da tótenshe jaǵdaılarda memleket dál osy qordyń múmkindigin paıdalanyp keledi. Sondyqtan táýelsizdik alǵan alǵashqy jyldarda qabyldanǵan ekonomıkalyq sheshimderdiń tarıhı mańyzy zor dep esepteımin.

- Jańa ǵana táýelsizdik alǵan alǵashqy jyldardaǵy ekonomıkalyq sheshimderdiń mańyzyna toqtalyp óttińiz. Sol kezeńde Qazaqstannyń syrtqy saıası baǵytyn aıqyndaǵan taǵy bir tarıhı sheshim qabyldanǵan edi. Ol – Qazaqstannyń ıadrolyq qarýdan bas tartýy. Búgingi geosaıası jaǵdaı turǵysynan saralap qaraǵanda, bul sheshim qanshalyqty durys boldy dep oılaısyz?

– Meniń oıymsha, bul durys sheshim boldy. Sol kezde ıadrolyq qarýdan bas tartý máselesi óte uzaq talqylandy. AQSh-pen, Reseımen kelissózder júrgizdik. Qarýdy Reseıge qaıtarý týraly sheshim ońaı qabyldanǵan joq. Aqyrynda 1994 jyly tıisti qujattarǵa qol qoıylyp, atalǵan másele tolyǵymen sheshildi.

ıAdrolyq qarýdan bas tartqannan keıin Qazaqstan halyqaralyq qaýymdastyqtyń úlken qoldaýyna ıe boldy. Dúnıejúzilik bankten, Reseıden, AQSh-tan jáne basqa da memleketterden ıadrolyq polıgonnyń zardaptaryn joıýǵa, túrli jobalardy júzege asyrýǵa qarjy tarttyq. Men sol kezde Syrtqy ister mınıstri retinde osy kelissózderge atsalystym. AQSh-qa da birneshe ret baryp, Qazaqstannyń ustanymyn túsindirdik, dıplomatııalyq baılanystardy nyǵaıttyq. Keıin Eýropa elderimen, Reseımen, Úndistanmen, Pákistanmen jáne basqa memlekettermen ekonomıkalyq yntymaqtastyqty damytýǵa kiristik. Óıtkeni táýelsizdik alǵan alǵashqy jyldarda biz úshin eń mańyzdysy ekonomıkamyzǵa ınvestıtsııa tartý boldy. Eger Qazaqstan ıadrolyq qarýdy ózinde saqtap qalǵanda, buǵan qol jetkizý óte qıyn bolar edi. Shetelden ınvestıtsııa kelmes edi. Halyqaralyq kompanııalar da, qarjy ınstıtýttary da Qazaqstanmen jumys isteýge asyqpas edi. Bul AQSh-tyń da basty talaptarynyń biri boldy. Olar ıadrolyq qarýdan bas tartqan jaǵdaıda ǵana Qazaqstanǵa ınvestıtsııa tartý jeńildep, halyqaralyq kompanııalarmen jumys isteýge múmkindik ashylatynyn ashyq málimdedi.

Árıne, biz ıadrolyq qarýdan bas tartqanda, qaýipsizdik kepildikterin de aldyq. Sol kezde bul mańyzdy faktor boldy. Biraq búgingi álemdik ahýalǵa qarap, mundaı kepildikterdiń árdaıym jumys isteı bermeıtinin kórip otyrmyz. Soǵan qaramastan men sol kezdegi sheshimdi áli de durys dep esepteımin. Eger biz ıadrolyq qarýdy saqtap qalǵanda, halyqaralyq oqshaýlanýǵa ushyraýymyz múmkin edi. Soltústik Koreıanyń jaǵdaıyn qarańyz. Elge ınvestıtsııa tartý turmaq, halyqaralyq uıymdardyń jumysyna tolyqqandy qatysa almaı otyr. Qazaqstan da sondaı jaǵdaıǵa tap bolýy múmkin edi. Al biz ıadrolyq qarýdan bas tartqannan keıin elimizge ınvestıtsııa aǵyla bastady, halyqaralyq qarjy ınstıtýttarymen jumys isteýge múmkindik týdy. Bul Qazaqstan ekonomıkasynyń damýyna jáne álemge esigi ashyq memleket retinde qalyptasýyna jol saldy.

- Túsinikti. Qazaqstannyń BUU-ǵa qabyldaný úderisine tikeleı qatysqanyńyzdy aıttyńyz. Sodan beri uıymnyń róli de, halyqaralyq ahýal da aıtarlyqtaı ózgerdi. Qazir iri derjavalardyń arasyndaǵy qaıshylyqtar kúsheıip, BUU-nyń qaqtyǵystardy sheshýdegi áleýeti synǵa ushyrap otyr. Sizdińshe, osy uıymnyń bedelin saqtaý úshin qandaı reformalar qajet?

- Birikken Ulttar Uıymynyń qurylǵanyna 80 jyldan asty. Árıne, oǵan reforma kerek. Álem túbegeıli ózgerdi, al uıymnyń qurylymy sol qalpynda qalyp otyr. Sondyqtan BUU-ny reformalaý máselesi burynnan kóterilip keledi. Dese de, mundaı ózgeristerdi júzege asyrý ońaı emes. Sebebi BUU-nyń shtab-páteri AQSh-ta ornalasqan. Uıymnyń negizgi qarjylandyrýshylarynyń biri de – Amerıka Qurama Shtattary. Sondyqtan uıymnyń sheshimderine iri derjavalardyń yqpaly seziletini jasyryn emes.

Mysaly, Iraktaǵy, Lıvııadaǵy, keıingi Irannyń tóńiregindegi oqıǵalarǵa qatysty BUU-nyń ustanymy jıi synǵa ushyrady. Osyndaı jaǵdaılar uıymnyń táýelsizdigi týraly suraqtardyń týyndaýyna sebep bolyp otyr. Sondyqtan BUU qandaı da bir memlekettiń yqpalynan barynsha táýelsiz jumys isteýi kerek dep oılaımyn.

Eń aldymen, Qaýipsizdik Keńesine reforma qajet. Bul máseleni Prezıdentimiz Qasym-Jomart Toqaev ta kóterdi. Onyń aıtýynsha, Qaýipsizdik Keńesiniń quramy keńeıip, Azııa, Latyn Amerıkasy sııaqty óńirlerden jańa turaqty músheler qosylýy kerek. Mysaly, Úndistan men Brazılııa sııaqty memleketterdiń ókildigin kúsheıtý qajet. Óıtkeni qazirgi álem burynǵydan áldeqaıda ózgerdi, al halyqaralyq qaýipsizdikke qatysty sheshimder de soǵan saı qabyldanýǵa tıis.

Buǵan deıin BUU-nyń qyzmetin jańǵyrtýǵa qatysty basqa da usynystar aıtyldy. Máselen, 2010 jyly Astanada ótken sammıt kezinde uıymnyń keıbir qurylymdaryn Azııaǵa kóshirý múmkindigin qarastyrý jóninde bastama kóterilgen edi. Mundaı usynystardyń maqsaty – BUU qyzmetin bir óńirge ǵana táýeldi etpeı, ony halyqaralyq uıym retinde teńgerimdi damytý. Biraq bul bastamalar ázirge júzege asqan joq. Sondyqtan BUU óziniń bedeli men yqpalyn saqtap qalǵysy kelse, ýaqyt talabyna saı reformalar júrgizýi kerek.

- Táýelsiz Qazaqstandy alǵash tanyǵan, moıyndaǵan memleketterdiń biri Túrkııa ǵoı. Búginde túrki memleketteri arasyndaǵy baılanys jańa deńgeıge kóterilip kele jatqany jıi aıtylady. Qalaı oılaısyz, túrki yntymaqtastyǵy mádenı jaqyndyqtan góri, naqty saıası jáne ekonomıkalyq kúshke aınalýy múmkin be?

- Menińshe, mundaı múmkindik bar. Sońǵy jyldary túrki memleketteri arasyndaǵy yntymaqtastyq aıtarlyqtaı kúsheıdi. Memleket basshylary turaqty kezdesip, ortaq bastamalardy talqylap keledi. Bul – oń úrdis.

Bizdi eń aldymen ortaq tarıh, til men mádenıet jaqyndastyrady. Túrkııaǵa qyzmet babymen talaı ret bardym. Sonda túrik áriptesterimizdiń qazaq jerine degen erekshe yqylasyn óz kózimmen kórdim. Olar Qazaqstandy tarıhı Otany dep qabyldaıdy. Túrkistanǵa kelgende, túrikterqazaq topyraǵyna taǵzym jasap, erekshe qurmet kórsetken sátterdiń de kýási boldym. Bul – jaı ǵana sımvolıkalyq áreket emes. Kerisinshe adam sanasynda tarıhı jadtyń saqtalǵanyn bildiredi.

Árıne, mundaı jaqyndyqtyń ózi saıası nemese ekonomıkalyq birlestikke avtomatty túrde alyp keledi deýge bolmaıdy. Ol úshin ortaq múdde, ózara senim jáne turaqty ekonomıkalyq baılanys qajet. Biraq túrki memleketteriniń yntymaqtastyǵy aldaǵy ýaqytta tereńdeı beredi dep oılaımyn. Onyń naqty qandaı deńgeıge jetetininýaqyt kórsetedi.

- Táýelsiz Qazaqstan dıplomatııasynyń qalyptasýyna qatysqan tulǵa retinde, qazirgi jas dıplomattar qandaı tarıhı sabaq alyp, qandaı qaǵıdattardy ustanýy kerek dep oılaısyz?

- Dıplomat qandaı jaǵdaıda da realıst bolýy qajet. Biz óz múmkindigimizdi durys baǵalaýymyz kerek. Qazaqstan – orta derjava. Halqymyzdyń sany da kóp emes. Sondyqtan «biz bárinen kúshtimiz» degen uranmen emes, salqynqandy saıasatpen júrýimiz kerek.

Ekinshi mańyzdy nárse – barlyq memleketke qurmetpen qaraý. Biz ár elmen teń dárejede sóılesip, ózara senimge negizdelgen qarym-qatynas ornatýǵa umtylýymyz kerek. Kelissózde qarsy taraptyń pikirin tyńdap, saıası, ekonomıkalyq jáne basqa da salalarda eki jaqqa da tıimdi yntymaqtastyq ornatýdyń jolyn izdeý qajet. Dıplomatııanyń maqsaty – tek óz elińe paıda ákelý emes, serikteske de tıimdi sheshim usyna bilý.

Sonymen birge dıplomattyń eń basty mindeti – óz memleketiniń múddesin qorǵaý. Óz jerin, halqyn, eliniń táýelsizdigin qorǵaý – dıplomattyń aldyndaǵy negizgi jaýapkershilik. Biraq ony kúshpen emes, sózben, kelissózben, túsindirý arqyly júzege asyrý kerek. Dıplomatııa degenimiz – sóılesý, pikir almasý, bir-birin túsiný.

Biz halyqaralyq qaýymdastyqtyń, Birikken Ulttar Uıymynyń múshesimiz. Sondyqtan syrtqy saıasatymyzdyń negizgi qaǵıdaty – beıbitshilik. Biz eshkimge agressııa jasamaımyz, eshkimniń jerine de, baılyǵyna da kóz tikpeımiz. Bul bizdiń Konstıtýtsııamyzda da, táýelsizdik alǵannan bergi ustanǵan saıasatymyzda da aıqyn kórinis tapqan.

Kez kelgen máseleni kelissóz arqyly sheshýge umtylý kerek. Qarýǵa júginý, kúsh kórsetý, bireýge qoqan-loqy jasaý dıplomatııanyń joly emes. Árıne, eger elimizge qaýip tónse, memleket ózin qorǵaýǵa mindetti. Biraq barlyq basqa jaǵdaıda máseleniń sheshimi – kelissóz.

Taǵy bir mańyzdy sabaq – memleketimizdiń abyroıyn qorǵaý. Eger bireý Qazaqstan týraly negizsiz pikir aıtyp, aýmaqtyq tutastyǵymyzǵa kúmán keltirse, oǵan mindetti túrde dıplomatııalyq jolmen jaýap berilýi kerek.

- Ýaqytyńyzdy bólip, suhbat berýge keliskenińiz úshin kóp raqmet!