Qazaqstan bolashaqtyń bilim berý modeline qadam jasap jatyr – túrkııalyq sarapshy

Bul taqyrypta ankaralyq sarapshy Mustafa Ashchymen suhbattasqan edik. Túrkııanyń Strategııalyq zertteýler jáne taldaýlar ortalyǵy tóraǵasynyń orynbasary atalǵan saladaǵy tsıfrlyq transformatsııa qandaı múmkindikterge jol ashatyny jónindegi kózqaras-tujyrymyn bólisti.

– Qasym-Jomart Toqaevtyń mektepterdegi bilim berý júıesine JI-di engizý bastamasyn qalaı baǵalaısyz?

– Bul bastamany strategııalyq ári zaman talaptaryna saı qadam dep baǵalaýǵa bolady. Búginde bilim berý júıesi tsıfrlandyrýǵa ǵana emes, sondaı-aq, JI kómegimen júrgiziletin modelge de bet alǵan. Qazaqstandaǵy mektepterde tsıfrlyq jobalardy jáne AI-platformalarda oqyp jatqandar jaıynda derekter júıesin damytý eldiń oń talpynysyn kórsetedi, ıaǵnı respýblıka bolashaqtyń bilim berý modeline qazirden bastap daıyndalyp jatyr.

Bul álemde bolyp jatqan úrdisterge saı keledi. Máselen, Sıngapýr, Estonııa jáne BAÁ tárizdi elder oqytýshylardy qoldaýǵa arnalǵan oqytý kýrstaryn, tsıfrlyq júıelerdi jáne JI negizindegi bilim berý platformalaryn belsendi túrde qarjylandyryp keledi. Jahandaǵy mundaı ózgeristerden Qazaqstan da qalys qalmaı, bilim berý baǵytyna zamanaýı tehnologııany engizýdi strategııalyq qural retinde qarastyrady.

– Túrkııa bilim berý salasyndaǵy tsıfrlandyrýdy qarqyndy túrde damytyp jatyr. Sizdiń eldiń JI jáne EdTech sektoryndaǵy qandaı tájirıbesi Qazaqstannyń kádesine jarap, paıdaly bolýy múmkin?

– Túrkııanyń tsıfrlyq bilim berýdegi tájirıbesi Qazaqstan úshin senimdi tirekke aınala alady. Eń aldymen, EBA júıesin atap ótken jón. Pandemııa kezinde Túrkııa qashyqtan bilim berý ınfraqurylymyn qysqa ýaqytta iske qosty. Bul baǵdarlama tsıfrlyq bilim berý kontentin ortalyqtandyrylǵan basqarý júıesiniń mańyzdy tájirıbesi boldy.

Odan bólek, FATİH jobasynyń arqasynda ınteraktıvti taqtalardy, planshettrdi jáne tsıfrlyq oqýlyq materıaldaryn mektep baǵdarlamasyna engizýde mol tájirıbe jınaldy. Sonymen birge, bul úderis jańa tehnologııalardy engizgende, oqytýshylardyń ózderin oqytý qanshalyqty ózekti ekenin kórsetti.

Túrkııada órkendep kele jatqan EdTech ekojúıesi de Qazaqstan úshin qyzyqty bolýy yqtımal. Atap aıtqanda, elimizde bilimdi tekserýdiń, oqýǵa beıimdeýdiń jáne bilim berýdi taldaýdyń AI-júıeleri daıyndaldy. Bul máseleler memleketterimizdiń arasyndaǵy seriktestikti de kúsheıter edi. Sonymen birge, Qazaqstannyń tájirıbesi de bizdiń aımaǵymyzda jáne respýblıkamyzda suranysqa ıe bolmaq.

– Qazaqstanda qala jáne aýyl mektepterindegi aıyrmashylyqty joıý taqyryby ózekti. JI tehnologııalaryn bilim berý sapasyn arttyrýǵa qalaı qoldanýǵa bolady?

– Shúbásiz, JI tehnolgııalaryn utymdy paıdalaný arqyly bilim berý salasyndaǵy múmkindikter teńdigin qamtamasyz etýge bolady. Ásirese, jer aýmaǵy úlken elderde AI-júıeler sapaly bilimge qoljetimdilikti arttyrýǵa septigin tıgizedi.

Mysaly, muǵalim jetispeıtin eldimekenderde JI negizindegi platformalar bilim alýshylarǵa derbestendirilgen qoldaý kórsete alady. Oqýshylardyń úlgerimin taldaı otyryp, júıe olardyń árqaısysyna jeke oqý josparyn qurýǵa qabiletti. Sondaı-aq, JI ustazdarǵa baǵa qoıýda, oqý materıaldaryn ázirleýde jáne sabaǵyn josparlaýda járdemdesedi.

– Qazaqstanda qabyldanǵan qujatta JI oqýshylardy almastyrmaýy tıis, olarǵa kómekshi qural bolýy kerek dep jazylǵan. Sizdińshe, aldaǵy 5-10 jylda oqytýshylardyń róli qalaı ózgeredi?

– Jýyq arada muǵalimniń orny tómendemeıdi, kerisinshe, bul mamandyqtyń strategııalyq jáne tálimgerlik turǵyda róli kúsheıedi.

JI qaýyrt tapsyrmanyń aıtarlyqtaı bóligin «moınyna alady». Mysal retinde oqýshylardyń úı tapsyrmasyn tekserý, derekterdi taldaý jáne shákirtterdiń oqý úlgerimin baqylaýdy ataýǵa bolady. Sonyń arqasynda ustazdar bilim alýshylardyń áleýmettik, psıhologııalyq jáne jeke damýyna kóbirek kóńil bóledi.

Keleshektiń oqytýshysy bilim berip qana qoımaı, tárbıeshi-tálimgerdiń, bilim berýdegi koýchtyń, synı oılaýdy jáne tsıfrlyq saýatty jetildirýdegi kómekshiniń de qyzmetin atqarady. Sonymen qatar, muǵalimderge qoıylatyn talap ta kúsheıe túspek. Olarǵa AI-saýatty bolý, tsıfrlyq bilim berý materıaldaryn daıyndaý jáne tarqatyp, túsindirý mindetteri júkteledi.

Jalpy, jasandy ıntellektini muǵalimniń ornyn basatyn emes, onyń bilim berýdegi múmkindikterin kúsheıtetin qural retinde qarastyrǵan durys. Tehnologııany jappaı engizý jáne oqytý barysynda adamǵa, ıaǵnı ustazǵa basymdyq berýdiń arasyndaǵy teńgerimdi saqtaı bilgen elder bul salada zor jetistikterge jetedi.

Aıta keteıik, buǵan deıin Prezıdent orta bilim berý júıesine jasandy ıntellektini engizý týraly Jarlyqqa qol qoıǵanyn jazǵanbyz.