Qazaqstan bıoalýantúrlilikti saqtaý assotsıatsııasy kerqulandardy baqylaýdy kúsheıtti
ASTANA. KAZINFORM – Qazaqstanda kerqulandardy qaıta jersindirý jobasy úshin bıylǵy qys synaq pen baqylaýǵa toly kezeń boldy. Túrli qıyndyqtarǵa qaramastan, janýarlar qysty qalypty ótkerdi. Qazir olar kóktemgi maýsymǵa daıyndyqty bastap ketti. Tolyǵyraq Kazinform tilshisiniń materıalynda qamtylǵan.
Beıimdelý jaqsy ótti
Qazaqstan bıoalýantúrlilikti saqtaý assotsıatsııasynyń (QBSA) atqarýshy dırektory Vera Voronovanyń aıtýynsha, 2025 jyldyń maýsymynda ákelingen jańa úıir ortaǵa oıdaǵydan jaqsy beıimdelgen. Qazir jylqylar kóktemge qam jasap jatyr, mamandar da sol kezeńge daıyndyq júrgizýdi bastap ketken.
– Jylqylardyń qysqy júni jaqsy ósti. Belsendiligi tómendegen joq, álsireý ne aýrý belgileri baıqalmady. Aıaz kúsheıgen kezde qozǵalys azaıyp, kóbirek jaıyldy. Bul – tabıǵı qubylys. Mundaı minez-qulyqty biz kerqulandardan ǵana emes, qulandardan da baıqaımyz. Ádette sýyqta qosymsha jem-shóp beremiz, biraq ratsıonyn birden ózgertpeımiz, - dedi Vera Voronova.
Qosymsha azyq retinde negizinen shóp paıdalanylady. Az mólsherde jáne ara salyp, suly men jońyshqa beriledi. Bul tásil jylqylardyń kúıin saqtap, tabıǵı qorektený ádetin buzbaýǵa múmkindik beredi.
Jaıylymǵa jiberilgen úıirdegi qıyndyq
Ótken jyly jabaıy ortaǵa jiberilgen úıirde jaǵdaı kúrdelirek bolǵan kórinedi. Zorro esimdi aıǵyr aıaǵyn aýyr jaraqattap alǵan. Súıegi birneshe jerden synyp, bytyrap ketken.
Mamandar aldymen oǵan sý men jemdi erkin jeýge jaǵdaı jasady. Keıin tekserý úshin oqshaýlady. Jaǵdaıǵa Qazaqstan veterınarlary, Germanııadaǵy Leıbnıts atyndaǵy jabaıy janýarlardy zertteý ınstıtýtynyń mamandary, sondaı-aq Praga men Berlın haıýanattar baǵynyń jáne Majarstandaǵy áriptester tartyldy. Ortaq sheshimmen evtanazııa jasaýǵa týra keldi. Sebebi jaraqaty qaýipti edi.
– Ártúrli nusqalardy qarastyrdyq. Biraq súıektiń zaqymdanýy tym aýyr boldy, - dedi Voronova.
Mamandardyń baǵalaýynsha, bul oqıǵaǵa adam faktorynan góri tabıǵı sebep sep bolýy múmkin. Janýardyń aıaǵy jartastyń jaryǵyna ne inge qysylyp qalyp, bosatýǵa tyrysqanda qatty zaqymdanǵan bolýy yqtımal.
Tabıǵattaǵy jumys – táýekelsiz bolmaıdy
QBSA ókilderi mundaı shyǵyndar, qanshalyq aýyr bolsa da, jabaıy janýarlardy qaıta jersindirý jobalarynda kezdesetinin aıtady.
– Biz tabıǵatpen jumys isteımiz. Ókinishke qaraı mundaı jaǵdaılar Qazaqstanda ǵana emes, ózge elderdegi osyndaı jobalarda da bolady, - dedi atqarýshy dırektor.
Aıǵyr ólgen soń analyqtardy ýaqytsha qorshaýǵa qaıtarý týraly sheshim qabyldanǵan. Kóshbasshysyz topty jabaıy ortada qaldyrý qaýipti. Bul úıirdiń ydyraýyna ákelýi múmkin.
Urpaq bolýy múmkin
Qaıǵyly jaǵdaıǵa qaramastan, mamandar Zorro urpaq qaldyrǵan bolýy yqtımal ekenin joqqa shyǵarmaıdy. Jaz aılarynda eki analyqpen juptasý tirkelgen.
Qazir zerthanalyq taldaýǵa daıyndyq júrip jatyr. Bıomaterıaldar Germanııaǵa jiberiledi.
– Eger býazdyq rastalsa, qulyn jaz ortasyna qaraı dúnıege kelýi múmkin, - dedi Voronova.
Kúndelikti baqylaý kúsheıtilgen
Qazir ortalyqta 13 jylqy bar. Olar birneshe úıirge bólingen. Bir-birimen tikeleı aralaspaıdy, biraq qorshaý arqyly bir-birin kóre alady.
Mamandar kún saıyn janýarlardyń jaǵdaıyn baqylaıdy. Dene kúıi, minez-qulqy, belsendiligi tekseriledi. Top ishindegi qaqtyǵystarǵa da nazar aýdarylady.
Parazıtterge qarsy baqylaý da qatań. Qajet bolǵan jaǵdaıda der kezinde óńdeý júrgiziledi. Bul ımmýnıtettiń álsireýine jol bermeý úshin mańyzdy.
Kóktem – jańa kezeń
Kóktemde joba belsendi kezeńge ótedi. Jabaıy ortaǵa jańa úıirlerdi jiberýge daıyndyq jalǵasady. Sonymen qatar kezekti jylqylar partııasyn qabyldaý josparlanyp otyr. Aldyn ala málimet boıynsha, olar maýsym aıynyń basynda jetkiziledi. Burynǵydaı Chehııa úkimetiniń eki ushaǵy qoldanylady.
Joba komandasy aldaǵy maýsymǵa úmitpen qarap otyr. Kóktemde jańa jaıylym bastalady. Sonymen qatar mamandar taǵy da baqylaý júrgizedi. Múmkin, jabaıy ortaǵa qaıta jiberilgen kerqulandar týraly jaqsy jańalyqtar da bolyp qalar.
Aıta keteıik, Qazaqstanǵa Chehııadan kerqulan ákelý 2029 jylǵa deıin jalǵasady.
Byltyr Praga haıýanattar baǵy men majar ulttyq parkinen jetkizilgen kerqulandar sany 17-ge jetken edi.