Qazaqstan Batys ınternetiniń jańa obsession-yna qalaı aınaldy
ASTANA. KAZINFORM – 2026 jyldyń mamyrynda jahandyq ınternet-mádenıettiń baǵyty kútpegen jerden ózgerdi. X (Twitter) platformasyndaǵy @ciscaucasian qoldanýshysynyń bir ǵana jazbasy sırek kezdesetin áserge ıe boldy: ol Qazaqstannyń dala estetıkasyn batys aýdıtorııasy úshin jappaı qyzyǵýshylyq nysanyna aınaldyrdy.
«Nerdter Japonııany jaqsy kórý endi nıshalyq emes ekenin túsindi, sondyqtan olar Qazaqstanǵa aýysty» degen oı birneshe saǵat ishinde mıllıondaǵan qaralym jınap, memder, estetıkalyq toptamalar jáne «azıattyq» bolashaq týraly pikirtalastar tolqynyn bastady.
Jańa trendtiń negizgi uǵymy «Kazakh-boo» (qazaqbý) termıni boldy — bul japon pop-mádenıetiniń fanattaryn bildiretin weeaboo sózinen shyqqan. Alaıda Japonııa áldeqashan jahandyq meınstrımge aınalsa, Qazaqstan batys ınterneti úshin «jańa Japonııa» retinde qabyldanýda — az zerttelgen, qataldaý jáne sol sebepti erekshe tartymdy. Bul qozǵalystyń sımvolyna ózin «Ken-myrza» dep ataıtyn amerıkalyqtyń vırýsqa aınalǵan manıfesi aınaldy. Ol óz aýlasynda kıiz úı tigip, Alpamys batyr men Qyz Jibek týraly epostardy úırenip, sadaq atý jattyǵýlaryn jasap, Astanaǵa kóship baryp avangard sáýletshi bolýdy armandaıtynyn jazady.
Paıdalanýshylar Qazaqstannan baıqaǵan «Wasian» estetıkasy (West + Asian) da erekshe qyzyǵýshylyq týdyrdy. Astananyń fýtýrıstik ǵımarattarynyń sheksiz dala fonymen kontrast jasaýy «kóshpeli kıberpank» obrazyn qalyptastyrdy. Tabıǵat pen tehnologııanyń osyndaı úılesimi batys aýdıtorııasy úshin tyń ári áserli kórindi. Mýzyka da trendtiń bir bóligine aınaldy: dombyra, kúı jáne kómeımen aıtý elementteri elektrondy mýzykamen aralasyp, dástúrli azııalyq pop-mádenıetke balama retinde qabyldana bastady. Postkeńestik brýtalızm men ulttyq oıý-órnekterdiń úılesimi vızýaldy stıl retinde «jańa» ári sırek kezdesetin baǵytqa aınaldy.
Qazaqstanǵa degen qyzyǵýshylyqtyń artýy onyń uzaq ýaqyt boıy batys nazarynan tys qalǵanymen baılanysty. Japonııa, Ońtústik Koreıa jáne Qytaı mádenıetteri uzaq jyldar boıy ústemdik etkennen keıin ınternet-aýdıtorııa jańa mádenı baǵyt izdeı bastady. Qazaqstan olarǵa «jańa lor» usyndy — batyrlar epostary, dala keńistigi jáne belgisizdik sezimi. Sonymen qatar, bul antı-meınstrımniń bir túrine aınaldy: Qazaqstanǵa qyzyǵý arqyly paıdalanýshylar ózderiniń «erekshe talǵamyn» kórsetkisi keledi.
Qazaqstannyń óz ishinde bul trendke degen reaktsııa ekiushty boldy. Bir jaǵynan, bul el mádenıetine degen qyzyǵýshylyqtyń artqany jáne eski stereotıpterdiń álsiregeni retinde qabyldanady. Ekinshi jaǵynan, belgili bir deńgeıde fetıshızatsııa sezimi baıqalady — ıaǵnı kúndelikti ómir syrt kózge estetıkalyq obrazǵa aınalyp ketkendeı áser qaldyrady. Kópshilik muny ıronııamen qabyldap, shynaıylyq pen ınternettegi beıneniń arasyndaǵy aıyrmashylyqty atap ótýde.
Qazaqstannyń ınternettegi tanymaldyǵy jasandy túrde emes, tabıǵı túrde qalyptasty — onyń mádenı jáne vızýaldy erekshelikteriniń arqasynda. Álemdik mádenıet jıi qaıtalanatyn jáne boljamdy bolyp kórinetin kezeńde «dala vaıby» jańa ári tartymdy qubylys retinde qabyldandy. Ol arhaıkalyq pen fýtýrıstik elementterdiń erekshe úılesimin usynyp, jahandyq aýdıtorııanyń nazaryn ózine aýdardy.
