Qazaqstan atom energetıkasyn úsh esege arttyrý bastamasyn qoldady: 2050 jylǵa deıin ne ózgeredi
ASTANA. KAZINFORM — Qazaqstan 2050 jylǵa qaraı álemdik atom energetıkasynyń qýatyn úsh esege arttyrý jónindegi jahandyq bastamany qoldaıtynyn rastady. Bul týraly Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Álibek Qýantyrov COP31 konferentsııasy aıasynda málimdedi. Bul týraly vedomstvonyń baspasóz qyzmeti málim etti.
12 qarashada BUU-nyń Klımattyń ózgerýi jónindegi negizdemelik konventsııasy taraptarynyń 31-konferentsııasy (COP31) aıasynda Frantsııa pavılonynda «Declaration to Triple Nuclear Energy by 2050» atty is-shara ótti. Іs-shara 2050 jylǵa qaraı álemdik atom energetıkasynyń qýatyn úsh esege arttyrý jónindegi halyqaralyq bastamany iske asyrýǵa arnaldy.
Іs-sharaǵa Qazaqstan Respýblıkasynyń Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Álibek Qýantyrov qatysyp, atom energetıkasyn damytýdaǵy Qazaqstannyń róli jáne energetıkalyq kóshýdiń ekologııalyq turaqtylyǵyn qamtamasyz etý máseleleri boıynsha málimdeme jasady.
Óz sózinde Mınıstr Qazaqstannyń 2024 jylǵy qarashada Bakýde ótken COP29 konferentsııasy aıasynda 2050 jylǵa qaraı álemdik atom energetıkasynyń qýatyn úsh esege arttyrý týraly deklaratsııaǵa qosylǵanyn atap ótti. Bul bastama eldiń uzaq merzimdi klımattyq basymdyqtaryna, onyń ishinde 2060 jylǵa qaraı kómirtegi beıtaraptyǵyna qol jetkizý jáne jańartylǵan ulttyq úles (NDC 3.0) sheńberinde parnıktik gazdar shyǵaryndylaryn qysqartý maqsattaryna sáıkes keledi.
Á. Qýantyrov atom energetıkasy jańartylatyn energııa kózderimen, energııa tıimdiligin arttyrýmen jáne ınfraqurylymdy jańǵyrtýmen qatar, senimdi tómen kómirtekti energııamen jabdyqtaýdy qamtamasyz etýge jáne ekonomıkany dekarbonızatsııalaýǵa eleýli úles qosa alatynyn atap ótti.
Qazaqstannyń álemdik atom salasyndaǵy negizgi qatysýshylardyń biri retindegi áleýetine erekshe nazar aýdaryldy. 2009 jyldan beri elimiz álemdegi eń iri ýran óndirýshi mártebesin saqtap keledi. 2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha ýran óndirý kólemi shamamen 25,8 myń tonnany qurap, álemdik óndiristiń 40%-ǵa jýyǵyna sáıkes keldi.
Qazaqstan 2027 jyly alǵashqy atom elektr stantsııasynyń qurylysyn bastaýdy josparlap otyr.
Qazaqstan úshin AES qurylysy — jańa baǵyt. Bul atom salasynyń áleýetin ashýǵa múmkindik berip, eldiń ǵylymı jáne kadrlyq áleýetin damytýǵa serpin beredi, ekonomıkanyń jańa salalarynyń qalyptasýyna jol ashyp, mýltıplıkatıvtik áser etedi.
Alǵashqy AES qurylysy aıasynda jalpy elektr qýaty 2,4 GVt bolatyn eki energoblok salý kózdelgen.
Sonymen qatar Qazaqstan ekinshi AES qurylysyna qatysty daıyndyq jumystaryn júrgizip jatyr.
Jobalardy ázirleý kezinde tehnıkalyq, ınfraqurylymdyq jáne ekologııalyq faktorlar eskeriledi.
Іri energetıkalyq jobalardy iske asyrýmen qatar, Qazaqstan halyqaralyq yntymaqtastyqty, atap aıtqanda, Frantsııamen atom energııasyn beıbit maqsatta paıdalaný salasyndaǵy áriptestikti dáıekti túrde keńeıtip keledi. Frantsııa Qazaqstannyń atom salasyndaǵy burynnan kele jatqan seriktesteriniń biri bolyp tabylady.
Yntymaqtastyqtyń perspektıvaly baǵyttary retinde ekologııalyq monıtorıng, ǵylymı zertteýler, kadrlar daıarlaý, ozyq tehnologııalardy engizý, sondaı-aq ıadrolyq jáne radıatsııalyq qaýipsizdik salasyndaǵy halyqaralyq tájirıbeni qoldaný belgilendi.
Qazaqstan ekologııalyq qaýipsizdik pen turaqty damýdyń joǵary standarttaryn saqtaı otyryp, tómen kómirtekti energetıkany damytý jónindegi jahandyq kúsh-jigerge úles qosýǵa daıyn ekenin rastaıdy.
Mınıstrdiń sózinde atom energetıkasyn damytýdyń barlyq kezeńinde — ýran óndirý men ıadrolyq otyn óndirisinen bastap, atom elektr stantsııalaryn paıdalanýǵa, radıoaktıvti qaldyqtarmen jumys isteýge jáne nysandardy paıdalanýdan shyǵarýǵa deıin ekologııalyq jáne radıatsııalyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý qajettigine erekshe nazar aýdaryldy.
— Atom energetıkasyn damytý ekologııalyq talaptardy sózsiz saqtaýmen qatar júrýi tıis. Qazaqstan úshin radıatsııalyq jáne ekologııalyq qaýipsizdik, sý resýrstary men bıoalýantúrlilikti qorǵaý, halyqtyń densaýlyǵyn saqtaý, sondaı-aq qabyldanatyn sheshimderdiń ashyqtyǵy men jurtshylyqtyń shynaıy ekologııalyq aqparatqa qol jetkizýi basym baǵyttar bolyp qala beredi, — dep atap ótti Mınıstr.
Osyǵan baılanysty qorshaǵan ortaǵa áserdi keshendi baǵalaýdyń, jerasty sýlarynyń, aýa men topyraqtyń jaı-kúıine turaqty monıtorıng júrgizýdiń, sondaı-aq ulttyq zańnama men halyqaralyq standarttardyń saqtalýynyń mańyzdylyǵy atap ótildi.
Ýran óndirý jumystary aıaqtalǵannan keıin óndiris ýchaskelerin tıisti ekologııalyq qalpyna keltirý qajettigine de erekshe nazar aýdaryldy.
Sóz sońynda Mınıstr 2050 jylǵa qaraı álemdik atom energetıkasynyń qýatyn úsh esege arttyrý maqsatyna qol jetkizý úshin jańa reaktorlar salýmen qatar, ıadrolyq otyn jetkizýdiń senimdi tizbekterin damytý, ınvestıtsııalar tartý, tehnologııalyq ınnovatsııalar engizý jáne bilikti kadrlar daıarlaý qajet ekenin atap ótti.
