Qazaqstan altyn óndirýden álemdegi úzdik 15 eldiń qataryna kiredi

Soǵan qaramastan, elimiz baǵaly metaldy óndirý boıynsha álemde 15-orynda. 

Altyn zergerlik ónerkásip pen elektronıka óndirisinde ǵana emes, ınvestıtsııalyq aktıv jáne memlekettik rezervterdi qalyptastyrý quraly retinde de keńinen qoldanylady.

Sarapshylardyń aıtýynsha, sońǵy jyldary álemdik naryqta altyndy tutynýdyń negizgi baǵyttary arasyndaǵy araqatynas ózgerip keledi. Investıtsııalyq suranystyń ósýine baılanysty baǵaly metaldy zergerlik ónerkásipte jáne keıbir basqa salalarda paıdalaný kólemi azaıyp jatyr.

AQSh Geologııalyq qyzmetiniń (USGS) baǵalaýy boıynsha, álemde tutynylatyn altynnyń eń úlken úlesi, ıaǵnı 40%-y zergerlik buıymdarǵa tıesili. Taǵy 24%-yn fızıkalyq altyn quımalary, 21%-yn ortalyq bankter men basqa da mekemelerdiń satyp alýy quraıdy.

Resmı monetalarǵa, medaldarǵa jáne olardyń kóshirmelerine 7%, elektr tehnıkasy men elektronıkaǵa da 7% tıesili. Ózge baǵyttardyń úlesi 1%-dy quraıdy. Bul baǵalaýlarǵa bırjalyq ınvestıtsııalyq qorlarǵa (ETF) jáne altynmen qamtamasyz etilgen osyndaı basqa da quraldarǵa salynǵan ınvestıtsııalar kirmeıdi.

Dúnıejúzilik altyn keńesiniń sarapshylarynyń málimetinshe, bırjadan tys operatsııalardy qosa alǵanda, 2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha álemdik altynǵa suranys alǵash ret 5 myń tonnadan asty. Altynnyń ortasha jyldyq baǵasy 44%-ǵa ósip, troı ýntsııasy úshin 3,4 myń AQSh dollaryna jetti. Baǵanyń qymbattaýyna baılanysty zergerlik buıymdarǵa degen fızıkalyq suranys 18%-ǵa tómendese, ınvestıtsııalyq suranys 84%-ǵa artty.

Álemde altyn óndirý kólemi ósip keledi

2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha álemde altyn óndirý kólemi 3,8 myń tonnaǵa jetti. Bul 2024 jylmen salystyrǵanda 2%-ǵa kóp. 2024 jyly atalǵan kórsetkish 3,7 myń tonnany quraǵan.

Sońǵy on jylda altyn óndirý kólemi 13,6%-ǵa ósti. 2015 jyly bul kórsetkish 3,4 myń tonna bolǵan. Osy kezeńdegi eń eleýli tómendeý 2020 jyly tirkelip, óndiris kólemi 4,4%-ǵa qysqardy.

Usynylǵan derekterge sáıkes, 2021 jyldan bastap altyn óndirý kólemi jyl saıyn artyp keledi. Alaıda ósim qarqyny 3,5%-dan aspaǵan. Al 2023 jáne 2024 jyldary ósim 1%-dan tómen boldy.

2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha Qytaı álemdegi eń iri altyn óndirýshi el atandy. Elde 384,3 tonna altyn óndirildi. Bul aldyńǵy jylmen salystyrǵanda 1,1%-ǵa kóp.

Ekinshi orynda 345 tonna altyn óndirgen Reseı tur. Eldegi óndiris kólemi 4,5%-ǵa ósken. Odan keıingi oryndarǵa Avstralııa (293,2 tonna), Kanada (213,3 tonna) jáne Perý (208,9 tonna) jaıǵasty.

Osy bes eldiń úlesine álemdik altyn óndirisiniń jıyntyq kóleminiń 37,9%-y tıesili.

Altyn óndirýshi eń iri on eldiń qataryna sondaı-aq Gana (187,3 tonna), AQSh (157 tonna), Ózbekstan (125,4 tonna), Meksıka (113,5 tonna) jáne Indonezııa (104,2 tonna) kirdi.

Atalǵan elderdiń ishinde óndiris kólemin eń kóp arttyrǵany — Gana. Onda altyn óndirý 21%-ǵa ósti. Al Indonezııada bul kórsetkish 24,8%-ǵa tómendedi.

Qazaqstan altyn óndirýden 15-orynǵa jaıǵasty

Halyqaralyq baǵalaýlarǵa sáıkes, Qazaqstan 82,4 tonna altyn óndirip, álemde 15-orynǵa ıe boldy. 2024 jyly elimizde 87,1 tonna altyn óndirilgen edi. Osylaısha, bir jylda óndiris kólemi 5,4%-ǵa qysqardy.

Qazaqstannyń álemdik altyn óndirisindegi úlesi shamamen 2,2%-dy qurady. Al Qyrǵyzstan 23,5 tonna altyn óndirip, alǵashqy jıyrma eldiń qataryna kirmedi.

Táýelsiz Memleketter Dostastyǵy elderinde 2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha altyn óndirýdiń jıyntyq kólemi 592,5 tonnaǵa jetti. Bir jyldaǵy ósim 1,2% boldy.

2020 jylmen salystyrǵanda bul kórsetkish 6,6%-ǵa nemese 36,8 tonnaǵa artty.

Sońǵy bes jylda altyn óndirý kólemin eń kóp ulǵaıtqan el — Ózbekstan. Onda óndiris 25,2%-ǵa ósti. Reseıde bul kórsetkish 4%-ǵa, Qazaqstanda 4,1%-ǵa artty. Al Qyrǵyzstanda kerisinshe, óndiris kólemi 3,2%-ǵa azaıdy.

Osylaısha, sońǵy bes jylda TMD elderinde altyn óndirý kóleminiń jalpy ósiminiń shamamen 68,5%-y Ózbekstannyń úlesine tıdi.

Qazaqstanda altyn óndirý kólemi tómendedi

Qazaqstan Respýblıkasy Strategııalyq josparlaý jáne reformalar agenttiginiń Ulttyq statıstıka bıýrosynyń málimetinshe, 2025 jyly óńdelmegen, jartylaı óńdelgen nemese untaq túrindegi altyn óndirisi 127 tonnany qurady.

Bul 2024 jylmen salystyrǵanda 4%-ǵa az. 2024 jyly atalǵan kórsetkish 132,3 tonna bolǵan.

Sonyń ishinde affınajdalǵan altyn óndirisi 4,2%-ǵa tómendep, 74,3 tonnadan 71,2 tonnaǵa deıin azaıdy.

Aıta ketý kerek, ulttyq statıstıka derekteri halyqaralyq baǵalaýlardan erekshelenedi. Bul esepteý ádistemesindegi aıyrmashylyqtarǵa jáne ónimniń jekelegen sanattaryn esepke alý tártibine baılanysty.

2026 jylǵy qańtar-qyrkúıek aılarynda Qazaqstanda óńdelmegen, jartylaı óńdelgen nemese untaq túrindegi altyn óndirisi 84,7 tonna. 2025 jyldyń osy kezeńinde bul kórsetkish 95,2 tonna bolǵan. Osylaısha, óndiris kólemi bir jylda 11%-ǵa qysqardy.

Affınajdalǵan altyn óndirisi de 11%-ǵa tómendedi. Óndiris kólemi 53,5 tonnadan 47,7 tonnaǵa deıin azaıdy.

Qazaqstan álemdik altyn qorynyń 3,5%-yna ıe

Altyn óndirý kólemimen qatar, elderdiń baǵaly metall qorlarymen qamtamasyz etilýi de mańyzdy kórsetkish sanalady.

AQSh Geologııalyq qyzmetiniń 2026 jyly jarııalanǵan esebine sáıkes, álemdegi altyn qory 66 myń tonna dep baǵalanady.

Altyn qory eń mol elder — Avstralııa men Reseı. Avstralııanyń qory 13 myń tonnaǵa, Reseıdiń qory 12 myń tonnaǵa baǵalanǵan.

Odan keıin Ońtústik Afrıka Respýblıkasy (5 myń tonna), Indonezııa (3,6 myń tonna), Kanada men Qytaı (árqaısysy 3,2 myń tonna), sondaı-aq AQSh (3 myń tonna) ornalasqan.

Qazaqstannyń altyn qory 2,3 myń tonna dep baǵalanady. Bul álemdik qordyń shamamen 3,5%-yna teń. Salystyrý úshin, Ózbekstannyń altyn qory 2,2 myń tonna.

Bul jerde baǵaly metaldyń geologııalyq qory týraly sóz bolyp otyrǵanyn eskerý qajet. Ony ortalyq bankterdiń altyn rezervterimen shatastyrýǵa bolmaıdy.

Altyn quramdy ken óndirý 9,4%-ǵa artty

Altyn óndirisi qysqarǵanymen, Qazaqstanda altyn quramdy shıkizatty óndirý kólemi ártúrli baǵytta ózgerip otyr.

Ulttyq statıstıka derekterine sáıkes, 2026 jylǵy qańtar-qyrkúıek aılarynda elimizde 30,5 mıllıon tonna altyn quramdy ken óndirildi. Bul ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 9,4%-ǵa kóp. 2025 jyldyń osy kezeńinde óndiris kólemi 27,9 mıllıon tonnany quraǵan.

Sonymen qatar altyn quramdy kontsentrattar óndirisi 16,9%-ǵa qysqardy. Atap aıtqanda, óndiris kólemi 237,9 myń tonnadan 197,8 myń tonnaǵa deıin tómendedi.

2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha altyn quramdy ken óndirý kólemi 6,2%-ǵa azaıyp, 39,2 mıllıon tonna. Al kontsentrattar óndirisi 26,4%-ǵa qysqaryp, 307,4 myń tonna boldy.

Osylaısha, ken óndirý kóleminiń artýy altyn óndirisiniń mindetti túrde ósýine ákelmeıdi. Túpkilikti nátıje, sonyń ishinde, óndirilgen shıkizat pen alynǵan kontsentrattardyń quramyndaǵy baǵaly metaldyń mólsherine baılanysty.

Buǵan deıin Qazaqstannyń 51 mıllıard dollarlyq altyn qoryn jınaqtaǵany habarlanǵan bolatyn.