Qazaqstan álemdegi eń iri JI ortalyqtarynyń birin qurmaq: $10 mlrd-tyq joba týraly ne belgili

Qazaqstan jasandy ıntellekt salasynda tek jospar qurýmen shektelmeı, naqty ınfraqurylym ornatýǵa kiristi. Qýattylyǵy bir gıgavattqa jetetin «Derekterdi óńdeý ortalyqtarynyń alqaby» jobasy elimizdi álemdik deńgeıdegi derek óńdeý ortalyǵyna aınaldyrýdy kózdeıdi. Firebird AI kompanııasynyń bas dırektory Razmıg Ovagımıan jasandy ıntellekttiń ǵalymdar men kásipkerlerge ǵana emes, shyǵarmashylyq salaǵa da tyń múmkindikter ashatynyn aıtty.

— Qazaqstan jasandy ıntellekt salasyn qarqyndy damytyp keledi. «Derekterdi óńdeý ortalyqtarynyń alqabyn» salýshy ınvestor retinde Firebird AI kompanııasynan ne kútesiz?

— Mundaı jobalar búginde óńirlik deńgeıden asyp, jasandy ıntellektini damytýdyń jahandyq ortalyǵyna aınalyp barady. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevpen kezdesý barysynda Qazaqstannyń bul máselege qanshalyqty baıyppen qaraıtynyna kózimiz jetti. Elimizde 2026 jyldyń Jasandy ıntellekt jyly dep jarııalanýy tegin emes.

Qazaqstannyń daryndy mamandary, damýdyń aıqyn baǵyty jáne jobalardy jedel júzege asyrý qabileti — bizdi ozyq etetin basty artyqshylyqtar. Osyǵan oraı, 10 mıllıard dollar ınvestıtsııa tartyp, 250 megavatt qýatty iske qosý arqyly elimizdi jasandy ıntellekt salasyndaǵy esepteý múmkindigi boıynsha álemniń úzdik ondyǵyna shyǵarmaqpyz. Biz tek derekter ortalyqtaryn salýmen shektelmeı, baǵdarlamalyq qamtamasyz etýge deıingi tutas ekojúıeni qalyptastyryp jatyrmyz. Sondyqtan Qazaqstan búginde ishki jáne halyqaralyq naryqtarǵa qyzmet etetin, ınjenerler men kásipkerler úshin ınnovatsııalyq ónimderge jol ashatyn mańyzdy tehnologııalyq habqa aınalyp otyr.

— «Derekterdi óńdeý ortalyqtarynyń alqaby» jobasy derekterdi ıelenýden olardy óńdeýge kóshýdi kózdeıdi. Álemde esepteý resýrstary tapshy bolyp turǵan tusta Qazaqstannyń aldynan qandaı múmkindikter ashylady?

— Bul — asa mańyzdy qadam, sebebi qýattylyǵy bir gıgavattqa jetetin alyp alqaptyń alǵashqy kezeńderin júzege asyrý Qazaqstandy jahandyq deńgeıge kóteredi.

Bul joba tek óz elimizdiń qajettiligin ótep qana qoımaı, álemniń úzdik ınjenerleri men aldyńǵy qatarly tehnologııalyq kompanııalaryn elimizge tartatyn, talantty jastar men iri bıznesti ózine tartyp turatyn naǵyz ınnovatsııalyq ortalyq bolmaq.

Biz aldyńǵy qatarly amerıkandyq tehnologııalardy paıdalanyp, ınfraqurylym turǵyzyp jatyrmyz jáne onyń alǵashqy nysandaryn 2027 jyldyń alǵashqy jartysynda iske qospaqpyz. Bul — álemde esepteý qýattary tapshy bolyp turǵan tusta elimizdiń jahandyq deńgeıdegi eń iri derek óńdeý toraptarynyń birine aınalýyna jol ashady.

Osylaısha, Qazaqstan tek ishki suranysty qamtamasyz etip qana qoımaı, jasandy ıntellekt salasyndaǵy halyqaralyq kompanııalardy ózine tartatyn qýatty ortalyqqa aınalady.

— Elimizdiń ekonomıkasyn qarqyndy damytý úshin qandaı múmkindikter ashylyp otyr?

— Robototehnıka, ǵarysh tehnologııasy men ǵylym salalarynyń qaryshtap damyp jatqanyn kórip otyrmyz. Ásirese, medıtsınalyq zertteýlerde, ıaǵnı obyr dertterin zertteýden bastap, DNQ qurylymyn taldaýǵa deıingi baǵyttarda áleýet óte joǵary.

Mundaı ozyq esepteý qýattary jańa naryqtar men zertteý alańdaryn qalyptastyrady. Adamnyń qolynda tyń ıdeıa men qajetti qural bolsa, kedergiler ózdiginen joıyla bastaıdy. 

Jasandy ıntellekt ınnovatsııany buqaraǵa jaqyndata túsedi. Zamanaýı tehnologııalar arqasynda jas kásiporyndar men daryndy mamandar iri korporatsııalarmen ıyq tirese básekelese alady. Qazaqstan jastary úshin bul — óz jobalaryn jyldam júzege asyryp, álemdik deńgeıge shyǵýdyń tamasha múmkindigi.

— Bıyl tamyzda alǵashqy Astana AI Film Festival ótedi. Mundaı bastamalar mádenıet, bilim jáne shyǵarmashylyq salalaryna qalaı áser etedi?

— Jasandy ıntellekt arqyly túsirilgen fılmder festıvali sekildi sharalar tehnologııany kópshilikke túsinikti ári qoljetimdi etedi. Ol tek memlekettik nemese korporatıvtik deńgeıdegi dúnıe bolmaı, qoǵamdyq ómirdiń ajyramas bóligine aınalady.

OpenAI EDU sekildi bilim berý baǵdarlamalarynyń da paıdasy mol. Tehnologııa ıgiligi qoǵamnyń barlyq satysyn qamtyǵany abzal.

Jasandy ıntellekt shyǵarmashylyqty almastyrmaýy tıis. Kerisinshe, adamnyń ýaqytyn únemdep, sýretshiler, rejısserler men óner ıeleriniń jańa ıdeıalar týdyrýyna jol ashady. Qazirgi tehnologııalardyń damý qarqyny sonsha, buryn on jylda bitetin jobalardy búginde áldeqaıda jyldam júzege asyrýǵa bolady.

Adamı kapıtaldy damytý — ózekti másele. Qazir jasandy ıntellektpen jumys isteý úshin ǵylymı dáreje qajet emes, baǵdarlamalaý men tyń tehnologııany mektep jasynan bastap meńgerýge bolady. Sondyqtan bilim berý, ǵylymı izdenis pen jas daryndarǵa qoldaý kórsetý — basty basymdyq.

— Qazaqstannyń iskerlik ortasy sheteldik ınvestorlardy nesimen baýraıdy?

Qazaqstandaǵy bıznes ortanyń áleýeti joǵary. Alem.ai sekildi jobalar men Astana halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń aǵylshyn quqyǵyna negizdelgen júıesi munyń aıqyn dáleli. Amerıkalyq kompanııa retinde biz Firebird AI Kazakhstan seriktestigin nebári bir aptada tirkep úlgerdik, bul — óte jedel ári sapaly nátıje.
Qazir elimizde arnaıy komanda quryp jatyrmyz, jergilikti jáne halyqaralyq mamandardyń qyzyǵýshylyǵy zor. Bul Qazaqstannyń strategııalyq baǵdary ǵana emes, jospardy iske asyrýdaǵy ushqyrlyǵyn kórsetedi.

Álemniń kóp elinde strategııalyq kózqaras pen iske asyrý tetigi bólek júredi, al Qazaqstanda bul ekeýi úılesim tapqan, bul — sırek kezdesetin qubylys. Biz Qazaqstan úkimetimen strategııalyq seriktestik jarııalap, «Qazaqtelekommen» derekter ortalyǵyn salý boıynsha kelisimge keldik, alǵashqy kezeń keler jyly bastalady.

Eske sala keteıik, Qazaqstan úkimeti Firebird jáne NVIDIA kompanııalarymen «Derekterdi óńdeý ortalyqtarynyń alqabyn» salý boıynsha 10 mıllıard dollarlyq kelisimshartqa qol qoıdy.

2026 jyldyń 9 maýsymynda Aqorda 2029 jylǵa deıingi «Digital Qazaqstan» ulttyq strategııasyn bekitti. 

Buǵan deıin Dúnıejúzilik bank Qazaqstandy jahandyq «Digital Compact» strategııasyna qosylýǵa shaqyrǵan bolatyn.