Qazaqstan álem boıynsha kúnbaǵys maıyn eksporttaýshy úzdik úshtikke enýdi josparlap otyr
ASTANA. KAZINFORM - Qazaqstan 2028 jylǵa qaraı kúnbaǵys maıyn álemdegi jetekshi top-3 eksporttaýshy eldiń qataryna enip, maı-tońmaı salasy ónimderiniń eksport kólemin 1 mlrd AQSh dollarynan asyrýǵa nıetti.
QR Saýda jáne ıntegratsııa mınıstrligi baspasóz qyzmetiniń habarlaýynsha, osy maqsatta el eksportty qoldaýdyń jekelegen sharalarynan júıeli salalyq basqarý modeline kóship, shıkizat bazasynan bastap óńdeý, logıstıka jáne maqsatty naryqqa deıingi tolyq eksporttyq tizbekterdi qalyptastyrýǵa baǵyt aldy.
Astanada bıylǵy jylǵy shıkizattyq emes eksportty ilgeriletý jónindegi Eksporttyq shtabtyń alǵashqy otyrysy ótti.
Jıyn QR Saýda jáne ıntegratsııa vıtse-mınıstri Aıdar Ábildabekovtiń tóraǵalyǵymen uıymdastyryldy. Otyrysta agroónerkásip kesheni ónimderiniń eksportyn damytýǵa arnalǵan jańa tásilder jáne qazaqstandyq óndirýshilerdiń syrtqy naryqqa shyǵý barysynda kezdesetin júıeli kedergilerdi joıý máseleleri talqylandy.
2025 jyly Eksporttyq shtabtyń qyzmeti sapalyq turǵydan jańa formatqa ótti. Buǵan deıin talqylaýlar jekelegen máseleler sheńberinde júrgizilse, mamyr-jeltoqsan aılary aralyǵynda QazTrade alańynda bes salalyq otyrys ótti. Olar agroónerkásip kesheni ónimderine, maı-tońmaı salasyna, astyqty qaıta óńdeýge, balǵa, sondaı-aq ónerkásip jáne IT ónimderine arnaldy. Nátıjesinde shtab naqty salalardyń ekonomıkalyq erekshelikterine negizdelgen júıeli sheshimderdi ázirleýge baǵyttaldy.
Bul jumystyń negizgi nátıjesi 2026–2028 jyldarǵa arnalǵan maı-tońmaı salasy ónimderi eksportyn damytý jónindegi Jol kartasynyń ázirlenýi boldy. Sala alǵash ret qosylǵan qundy qalyptastyrýdyń tolyq tizbegi aıasynda qarastyryldy. Qujatty ázirleý barysynda elimizdiń soltústik, shyǵys jáne ońtústik-shyǵys óńirlerinde maıly daqyldardy ósirýmen, sondaı-aq Abaı, Shyǵys Qazaqstan, Aqmola, Jetisý jáne Almaty oblystarynda olardy óńdeýmen aınalysatyn 30-dan astam kásiporynǵa keshendi dıagnostıka júrgizildi. Jumysqa memlekettik jáne jeke sektordan 50-den astam ókil tartylyp, úsh beıindi mınıstrliktiń ózara is-qımyly qamtamasyz etildi. Sonymen qatar Eýropalyq odaqtyń qoldaýymen Halyqaralyq saýda ortalyǵynyń halyqaralyq ádisnamasy qoldanyldy.
Jol kartasynda salanyń damýyna arnalǵan naqty ári ólshenetin kórsetkishter aıqyndaldy. Olardyń qatarynda óńdeý qýattarynyń júktemesin arttyrý, eksport geografııasyn keńeıtý jáne 2028 jylǵa qaraı Qazaqstannyń kúnbaǵys maıyn álemdegi jetekshi úsh eksporttaýshy eldiń qataryna enýi kózdelgen. Nátıjesinde sala syrtqy naryqtardaǵy naqty suranysqa negizdelgen biryńǵaı jáne kelisilgen is-qımyl josparyna ıe boldy.
Qalyptasqan tájirıbe salalyq tásildi agroónerkásip kesheniniń ózge baǵyttaryna da keńeıtýge negiz boldy. Otyrysta mysal retinde eksport kólemi turaqty ósip kele jatqan jáne tabystylyǵy, klımattyq táýekelderge tózimdiligi men eksporttyq tartymdylyǵy boıynsha dástúrli dándi daqyldardan asyp túsetin jasymyq daqyly qarastyryldy.
Sonymen qatar shıkizattyq emes eksportqa kedergi keltiretin júıeli máselelerge erekshe nazar aýdaryldy. Atap aıtqanda, temirjol kóliginde júkterdi basymdyqpen tasymaldaý, fıtosanıtarlyq jáne veterınarlyq baqylaý rásimderi, qazaqstandyq kompanııalardy Qytaı Halyq Respýblıkasynyń tizilimderine engizý, eksporttyq shyǵyndardy óteý jáne qarjylyq qoldaý quraldaryna qoljetimdilik máseleleri qozǵaldy.
- Maı-tońmaı ónimderi eksportyn damytý jónindegi Jol kartasy salanyń strategııalyq damýyna berik negiz qalady. Sonymen birge maı óńdeý zaýyttaryn Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń taýar óndirýshileri tizilimine jedel engizý jáne karantındik rásimderdi ońaılatý qajet. Bul sharalar shyǵyndardy azaıtyp, eksporttyq áleýetti arttyrýǵa múmkindik beredi», - dedi «Maıly daqyldardy qaıta óńdeýshilerdiń ulttyq qaýymdastyǵy» zańdy tulǵalar birlestiginiń ókili ıAdykar Ibragımov.
Óz kezeginde Aıdar Ábildabekov problemalyq máselelerdiń biryńǵaı tizilimi qalyptastyrylǵanyn atap ótti.
Onyń aıtýynsha, bul tetik sheshilmegen keısterdi «qolmen basqarý» rejıminde Saýda jáne ıntegratsııa mınıstrligi deńgeıine, qajet bolǵan jaǵdaıda Úkimet apparatynyń qaraýyna shyǵarýǵa múmkindik beredi. Sondaı-aq Eksporttyq shtab otyrystaryn aı saıyn, salalyq qaǵıdat boıynsha ótkizý týraly sheshim qabyldandy.
Osyǵan deıin elde ósimdik maıynyń óndirisi 23,9% artqany týraly jazdyq.