AQSh Saýda palatasynda Qazaqstannyń ekonomıkalyq saıasaty tanystyryldy

ASTANA. KAZINFORM –  Vıtse-premer – ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarın Vashıngtonda AQSh Saýda palatasy janyndaǵy Qazaqstan-Amerıka iskerlik keńesiniń (USKZBC) dóńgelek ústeli sheńberinde amerıkalyq bızneske Qazaqstannyń ınvestıtsııalyq-ekonomıkalyq áleýetin tanystyrdy.

Іs-shara Dúnıejúzilik bank pen Halyqaralyq valıýta qorynyń jyl saıynǵy jınalysy qarsańynda ótkizilip otyr.

Jıynǵa amerıkalyq taraptan AQSh Saýda palatasynyń Taıaý Shyǵys, Túrkııa jáne Ortalyq Azııa isteri jónindegi aǵa vıtse-prezıdenti Kýsh Choksı, Chevron, Brownstein, Bectel, ExxonMobil, Citi, Mastercard, Boeing, lanzaJet jáne basqa da jetekshi korporatsııalardyń top-menedjerleri qatysty.

Serik Jumanǵarın kezdesýge qatysýshylarǵa alǵysyn bildirip, Qazaqstan men AQSh arasyndaǵy ekonomıkalyq qarym-qatynastar joǵary deńgeıin saqtap otyrǵanyn atap ótti. Elimizde amerıkalyq kapıtaldyń qatysýymen 600-den astam kásiporyn jumys isteıdi. Olardyń ishinde Chevron, ExxonMobil, General Electric, Pfizer, Honeywell, Coca-Cola, PepsiCo, John Deere jáne basqa da kásiporyndar bar. Amerıkalyq bıznes qarjy men energetıkadan bastap mashına jasaý, farmatsevtıka jáne logıstıkaǵa deıingi barlyq negizgi salany qamtıdy.

«Qazaqstan – amerıkalyq bıznes úshin tartymdy el. Bıyl elimizdegi JІÓ $330 mlrd-tan asady, bul – Ortalyq Azııa ekonomıkasynyń shamamen 60%-y. 2024 jylǵy qorytyndy boıynsha jan basyna shaqqandaǵy JІÓ $14 myńnan, al satyp alý qabiletiniń parıteti boıynsha $44 myńnan asty. Ortamerzimdi maqsat – 2029 jylǵa qaraı JІÓ kólemin $450 mlrd-qa jetkizý», — dep atap ótti Serik Jumanǵarın.

Memlekettik qarjynyń joǵary turaqtylyǵyna aıryqsha nazar aýdaryldy. Qazaqstannyń memlekettik boryshy konservatıvti deńgeıde jáne JІÓ-niń 22,2%-yn nemese $61 mlrd-ty quraıdy. Álem elderiniń 78%-ynda memlekettik boryshtyń JІÓ-ge qatynasy bul kórsetkishten asyp ketedi.

Sońǵy 20 jylda elimizge $400 mlrd-tan astam tikeleı sheteldik ınvestıtsııa tartyldy. Bul jyl saıyn orta eseppen $20 mlrd-tan asady.

Investıtsııa túrli sektorlarǵa baǵyttalǵan. Bul ınvestıtsııanyń úshten birinen azy taý-ken ónerkásibine tıesili. Qalǵany – óńdeý ónerkásibi, qarjy jáne saqtandyrý qyzmeti, qurylys jáne kólik salalarynda.

Qazaqstan ekonomıkasy úshinshi jyl qatarynan 5%-dan joǵary turaqty ósimdi kórsetip otyr: 2023 jyly – 5,1%, 2024 jyly – 5%, osy jylǵy 9 aıda – 6,3%, bul – álemdegi eń joǵary kórsetkishtiń biri.

Elimizdiń nesıe qabilettiligin jetekshi reıtıngtik agenttikter rastady: Qazaqstannyń S&P, Fitch jáne Moody's ınvestıtsııalyq reıtıngteri bar, bul rette jaqynda S&P boljamyn «ońǵa», al Moody's ótken jyly «Baa1» deńgeıine deıin kóterdi.

Vıtse-premer jylyna 5-6% deńgeıinde turaqty damý qarqynyn qamtamasyz etýge arnalǵan jańa belsendi ekonomıkalyq ósý saıasatynyń negizgi baǵyttaryn usyndy. Bul ósimdi AÓK shıkizaty men ónimin tereń jáne ortasha óńdeýde ónimdiligi joǵary eksporttyq jobalardy keńinen qarjylandyrýǵa qabiletti qarjylyq damý ınstıtýttary arqyly qol jetkizý josparlanyp otyr.

Atalǵan baǵyttardyń jıyntyq ınvestıtsııalyq áleýeti $100 mlrd-tan asady dep baǵalanýda.

Ónerkásiptiń JІÓ-ge qosqan úlesi qaıta óńdelgen taýar úlesin arttyrý jáne el ishinde eń joǵary qosylǵan qundy qurý arqyly ósedi dep kútilýde.

Ósýdiń qosymsha baǵyttaryna temirjol mashınasyn jasaý, avtomobıl jasaý, tyńaıtqysh óndirý, qatty turmystyq qaldyqtardy óńdeý, jańa ken ornyn ıgerý jáne jerde sırek kezdesetin metaldardy qosqanda, mıneraldyq-shıkizat bazasyn damytý kiredi.

Aldaǵy bes jylda quny shamamen $100 mlrd bolatyn jobany júzege asyrý josparlanyp otyrǵan energetıka men kommýnaldyq ınfraqurylymǵa erekshe nazar aýdarylady.

«Іri jobalardy júzege asyrý úshin biz salalyq tájirıbesi bar halyqaralyq jetekshi kompanııalardy shaqyramyz. Olardyń qatysýy óndiris tıimdiligin arttyrýǵa ǵana emes, adamı kapıtaldy damytýǵa, jahandyq tizbektermen ıntegratsııalaýǵa jáne Qazaqstannyń senimdi áriptes retindegi bedelin nyǵaıtýǵa yqpal etpek», — dep atap ótken Serik Jumanǵarın amerıkalyq kompanııalardy ózara tıimdi yntymaqtastyqqa shaqyrdy.

Aıta keteıik, AQSh Saýda palatasy – 3 mln-nan astam kompanııany, 3 myńǵa jýyq óńirlik saýda palatasyn jáne 830 salalyq qaýymdastyqty biriktiretin álemdegi eń iri bıznes-qaýymdastyq.

Qazaqstan-Amerıka iskerlik keńesi (USKZBC) AQSh Saýda palatasynyń janynan jumys isteıdi jáne Chevron, ExxonMobil, Fluor, General Electric, Apple, Bechtel, Boeing, Caterpillar, Citigroup, Mastercard, Halliburton, IBM jáne basqa da Qazaqstanda jumys isteıtin 27 kompanııany biriktiredi.

2024 jylǵy Qazaqstan men AQSh arasyndaǵy taýar aınalymy – $4,2 mlrd. Bul – ótken jylǵy kórsetkishten 4,1%-ǵa joǵary. Qazaqstannan AQSh-qa eksport 30,7%-ǵa ósip, $2,2 mlrd-qa jetti.

Qazaqstan aýmaǵynda amerıkalyqtardyń qatysýymen 720-dan astam kásiporyn jumys isteıdi, olardyń 20-sy iri jáne orta kompanııaǵa jatady. Kompanııalar munaı-gaz, óńdeý ónerkásibi, mashına jasaý, IT jáne farmatsevtıka salalarynda qurylǵan.

Eske salaıyq, Úkimet basshysy óńirlik ınvestıtsııalyq shtabtardyń jumysynda olqylyqtar bar ekenin aıtty.