Qazaqstan AQSh kompanııalaryn sırek metaldar kenin ıgerýge shaqyrdy
ASTANA. KAZINFORM – Astanada Ortalyq Azııa elderiniń jáne AQSh ókilderiniń qatysýymen C5+1 formatynda Asa mańyzdy mıneraldar jónindegi dıalogtyń otyrysy bastaldy. Bul dıalog atalǵan elder arasyndaǵy strategııalyq shıkizatpen turaqty qamtý, tehnologııalyq yntymaqtastyqty damytý jáne senimdi jahandyq jetkizý tizbekterin qalyptastyrýdaǵy áriptestikti tereńdetýge baǵyttalǵan.
Óz sózinde QR Ónerkásip jáne qurylys mınıstri Ersaıyn Naǵaspaev 2025 jylǵy qarashada Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń Vashıngton qalasyna saparynda AQSh Saýda mınıstri Govard Latnık myrzamen asa mańyzdy mıneraldar salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly ózara túsinistik memorandýmyna qol qoıǵanyn eske saldy.
– Sol kúni Cove Capital kompanııasymen Soltústik Qatpar jáne Joǵarǵy Qaıraqty volfram ken oryndary boıynsha kelisim jasaldy. Qol jetkizilgen ýaǵdalastyqtar taraptardyń ónerkásiptik, tehnologııalyq jáne ınvestıtsııalyq seriktestigin nyǵaıtyp otyrǵan dıalog alańynyń tıimdiligin aıqyn kórsetedi, - dedi mınıstr elordada ótken basqosýda.
Mınıstrdiń aıtýynsha, asa mańyzdy mıneraldar jahandyq tehnologııalyq transformatsııanyń negizine aınalyp, álemdik ónerkásiptiń jańa qurylymyn qalyptastyrýda. Ortalyq Azııa óńiriniń mıneraldyq-shıkizat qory baı, ónerkásiptik áleýeti qarqyndy damyp keledi jáne geografııalyq ornalasýy álemniń eń iri naryqtary arasynda strategııalyq mańyzǵa ıe.
– Qazaqstan asa mańyzdy mıneraldar sektoryn ónerkásiptik saıasattyń negizgi basymdyqtarynyń biri ári uzaqmerzimdi ekonomıkalyq damýdyń mańyzdy baǵyty retinde qarastyrady. Elimizdiń resýrstyq bazasynda 9,5 myńnan astam ken orny bar. Onyń ishinde 100-den astamynda sırek jáne sırek jer metaldary qory shoǵyrlanǵan. Biz amerıkalyq kompanııalardy osy ken oryndaryn geologııalyq barlaý men ıgerý jumystaryna belsendi qatysýǵa shaqyramyz, - dedi E. Naǵaspaev.
Bul maqsatta Qazaqstan zamanaýı retteýshi orta qalyptastyrdy. 2018 jyly Aýstralııa men Kanadanyń ozyq tájirıbesi negizinde salalyq zańnamany jańǵyrtqan «Jer qoınaýy jáne jer qoınaýyn paıdalaný týraly» kodeks qabyldandy. Onyń aıasynda ótinishti birinshi bergenderge basymdyq beretin lıtsenzııalaý qaǵıdaty engizilip, jer qoınaýy qoljetimdi bola túsken jáne jeke ınvestıtsııalar artqan.
2023 jyly Jer qoınaýyn paıdalanýdyń biryńǵaı platformasy iske qosyldy. Lıtsenzııalaýdan bastap eseptilikke deıingi barlyq protsess tolyq onlaın formatqa kóshirildi.
Al 2024 jyldan beri Qazaqstan halyqaralyq CRIRSCO standarttaryn tolyq kólemde qoldanyp keledi. Bul mıneraldyq resýrstar men qorlar jónindegi esepti ashyq etip, ony álemdik tájirıbemen úılestirýge múmkindik beredi.
– Osynyń bári Qazaqstannyń asa mańyzdy mıneraldar salasyna ınvestıtsııa tartý úshin qolaıly ári senimdi jaǵdaı qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan. Qabyldanǵan sharalardyń nátıjesinde ınvestorlar tarapynan qyzyǵýshylyq aıtarlyqtaı artty. 2018 jyldan beri geologııalyq barlaýǵa salynǵan ınvestıtsııalar úsh esege ósip, 1 mıllıard dollardan asty. Elge Rio Tinto, Barrick Gold, First Quantum Minerals, Ivanhoe Mines, Teck Resources, Fortescue jáne Cove Capital sııaqty jetekshi álemdik kompanııalar keldi, - dedi sala mınıstri.
Sondaı-aq Qazaqstan shıkizat eksporttaýǵa ǵana emes, birlesken óndiristerdi damytýǵa, tehnologııalar transferine, bilikti kadrlar daıarlaýǵa jáne ǵylymı-tehnıkalyq yntymaqtastyqty tereńdetýge múddeli.
– Álemde strategııalyq shıkizatqa suranys artyp, jahandyq jetkizý tizbekterin ártaraptandyrý qajettigi kúsheıip otyrǵan jaǵdaıda elderimiz arasyndaǵy yntymaqtastyq erekshe strategııalyq mańyzǵa ıe bolyp otyr. Memleketterdiń, bıznestiń jáne halyqaralyq seriktesterdiń kúsh-jigerin biriktirý arqyly ǵana asa mańyzdy mıneraldardyń turaqty ári jan-jaqty jahandyq jetkizý júıesin qalyptastyrýǵa bolady. Biz osy strategııalyq mańyzdy salada uzaq merzimdi áriptestikke ashyqpyz, - dedi Ersaıyn Naǵaspaev.
Osy oraıda Qazaqstan amerıkalyq seriktesterge myna baǵyttar boıynsha yntymaqtastyqty usynady:
• asa mańyzdy mıneraldar salasyndaǵy birlesken jobalardy iske asyrý;
• qaıta óńdeý jáne joǵary tehnologııalyq óndiristerdi qurý;
• ındýstrııalyq klasterler men jańa materıaldar salasyndaǵy kooperatsııany damytý;
• birlesken zertteý jáne ınjınırıng ortalyqtaryn qurý;
• ınjenerlik jáne tehnıkalyq kadrlardy daıarlaý.
– Qazaqstan Transkaspıı halyqaralyq kólik baǵytyn dáıekti túrde damytyp, Orta dáliz ınfraqurylymyn nyǵaıtyp, Azııa men Eýropa arasyndaǵy mýltımodaldy logıstıka múmkindikterin keńeıtip keledi. Biz Orta dáliz jahandyq kólik baǵyttaryn ártaraptandyrýdyń mańyzdy faktory bolyp, Eýrazııanyń ekonomıkalyq ornyqtylyǵyn kúsheıtýge, ıaǵnı, asa mańyzdy mıneraldardyń jetkizý tizbekteriniń senimdiligin arttyrýǵa yqpal ete alaryna senimdimiz. Qazaqstan ónerkásiptik jáne ınfraqurylymdyq jobalardy qoldaý úshin amerıkalyq damý qarjy ınstıtýttarymen ózara is-qımyldy keńeıtýge múddeli, - dedi Ónerkásip mınıstri.
Eske sala ketsek, búginde elde shamamen 10 myń ken orny esepke alynǵan, olardyń ishinde 1 myńnan astam qatty paıdaly qazbalar ken orny, 359 kómirsýtek ken orny, 3 700-den astam keń taralǵan paıdaly qazbalar nysany jáne shamamen 4 900 jer asty sý kózderi bar.
