Qazaqstan 21 elge balyq ónimderin eksporttaıdy

Forýmda QR Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi Balyq sharýashylyǵy komıtetiniń tóraǵasy Serik Sermaǵambetov salany memlekettik qoldaý sharalary, ınvestıtsııalyq jobalardy iske asyrý jáne Kaspıı teńiziniń biregeı ekojúıesin saqtaý jumystary týraly baıandady.

Aıtýynsha, memlekettiń júıeli saıasatynyń arqasynda elimizdiń balyq sharýashylyǵy salasy qarqyndy damyp keledi. 2030 jylǵa deıingi Balyq sharýashylyǵyn damytý baǵdarlamasy men 2025 jyly qabyldanǵan «Akvaósirý týraly» Zań aıasynda balyq ósirý sharýashylyqtarynyń sany tórt esege artyp, 700-ge jetti. Qazirgi tańda tuqy, bekire jáne albyrt tuqymdas baǵaly balyq túrlerin ósirý kólemi jylyna 26 myń tonnany quraıdy.

Investıtsııalyq belsendilikti yntalandyrý maqsatynda bıznesti qoldaýdyń qosymsha tetikteri engizildi. Atap aıtqanda, osy saladaǵy jobalardy iske asyrý úshin ınvestorlarǵa halyqaralyq jáne respýblıkalyq mańyzy bar sý aıdyndarynyń ýchaskeleri konkýrs ótkizbeı-aq beriledi. Bul jobalardy júzege asyrýdy edáýir jedeldetip, ınvestıtsııalyq tartymdylyqty arttyrýǵa jol ashady.

-Qazirgi ýaqytta akvaósirý salasynda jalpy quny 60 mlrd teńgeni quraıtyn 40-tan astam ınvestıtsııalyq joba qolǵa alyndy. Eń mańyzdy jobalardyń biri – «Organic Fish» seriktestiginiń norvegııalyq tehnologııalardy paıdalana otyryp, Kaspıı teńizinde teńiz forelin torly qorshaýlarda ósirý jobasy. Jobanyń óndiristik qýaty jylyna 5 myń tonna ónim, – dedi Serik Sermaǵambetov.

Salany odan ári damytýda halyqaralyq yntymaqtastyqtyń mańyzy zor. Birikken Ulttar Uıymynyń Azyq-túlik jáne aýyl sharýashylyǵy uıymymen (FAO) birlesip, zamanaýı tehnologııalardy engizý, normatıvtik-quqyqtyq bazany jetildirý jáne bilikti kadrlardy daıarlaý baǵytynda jumystar júrgizilip keledi.

Balyq ónimderin óńdeý salasy da oń nátıjeler kórsetip otyr. Elimizde 73 balyq óńdeý kásiporny jumys isteıdi, olardyń 18-i Jaıyq-Kaspıı basseıninde ornalasqan. Salada 3 myńnan astam adam eńbek etedi, al otandyq 20 kásiporyn óz ónimderin Eýropalyq odaq naryǵyna eksporttaýǵa quqyly.

Ótken jyldyń qorytyndysy boıynsha balyq ónimderi naryǵynyń kólemi 15%-ǵa ósip, 108,9 myń tonnaǵa jetti. Qazaqstan balyq ónimderin Eýropalyq odaq elderi, Qytaı jáne Reseı sııaqty memleketterdi qosa alǵanda, álemniń 21 eline eksporttaıdy. Eksporttyń jalpy kólemi 21,1 myń tonnany qurady.

Forým qatysýshylary sý bıoresýrstaryn saqtaý jáne zańsyz balyq aýlaýǵa qarsy kúres máselelerine de erekshe nazar aýdardy. Jyl saıyn Jaıyq-Kaspıı basseıniniń akvatorııasynda bekire tuqymdas balyqtardyń ýyldyryq shashý kezeńinde brakonerliktiń jolyn kesýge baǵyttalǵan keń aýqymdy «Bekire» tabıǵat qorǵaý aktsııasy ótkiziledi.

Baqylaýdyń qosymsha quraly retinde 2025 jyldyń tórtinshi toqsanynda engizilgen «E-fish» qadaǵalaý júıesi tıimdiligin kórsetti. Onyń kómegimen 2 myń tonnaǵa jýyq balyq óniminiń zańsyz aınalymyna tosqaýyl qoıyldy.

Mınıstrlik ǵylymı uıymdarmen jáne halyqaralyq seriktestermen birlesip, bekire tuqymdas balyqtar men kaspıı ıtbalyǵynyń popýlıatsııasyn zertteý jáne saqtaý jónindegi uzaq merzimdi baǵdarlamalardy iske asyrýdy jalǵastyrady.

Bekire qoryn qalpyna keltirýge Atyraý bekire ósirý zaýyty eleýli úles qosyp keledi. Sońǵy 30 jyl ishinde kásiporyn Kaspıı teńizine 180 mıllıon dana shabaq jiberdi. Qazirgi ýaqytta Memleket basshysynyń tapsyrmasymen zaýytty jańǵyrtý jumystary júrgizilýde. Bul onyń óndiristik qýatyn jylyna 5 mıllıonnan 7,4 mıllıon dana shabaqqa deıin arttyrady.

Forým qorytyndysynda qatysýshylar Qazaqstannyń balyq sharýashylyǵy keshenin odan ári damytý zamanaýı tehnologııalardy engizý, ınvestıtsııalyq belsendilikti arttyrý jáne tabıǵı resýrstarǵa jaýapkershilikpen qaraý qaǵıdattaryna negizdelýi tıis ekenin atap ótti. Mundaı tásil salanyń eksporttyq áleýetin nyǵaıtyp qana qoımaı, keleshek urpaq úshin Kaspıı teńiziniń biregeı ekojúıesin saqtaýǵa múmkindik beredi.

Aıta keteıik, bıyl balyq sharýashylyǵyn damytý úshin 400-den astam sý aıdyny bekitildi.