QazAqparattyń kúntizbesi: 18 aqpan

18 AQPAN, SENBІ

AQSh-ta prezıdentter kúni. Ulttyń negizin qalaýshylary sanalatyn A.Lınkolnniń týǵan kúninen (aqpannyń 12-i ) keıingi  jáne Dj.Vashıngtonnyń týǵan kúniniń (aqpannyń 22-i) aldyndaǵy dúısenbide atap ótiledi.

Gambııa Respýblıkasynyń Ulttyq meıramy - Táýelsizdik kúni (1965). Gambııa - Afrıkanyń batys jaǵalaýynda ornalasqan memleket. Batysynda Atlant muhıtymen, soltústiginde, shyǵysynda jáne ońtústiginde Senegalmen shektesedi. Astanasy - Banjýl qalasy. Memlekettik tili - aǵylshyn tili. Aqsha birligi - dalası.

ESTE QALAR OQIǴALAR

20 jyl buryn (1992) Qazaqstan balalarynyń meıirimdilik qory «Bóbek» quryldy.

19 jyl buryn (1993) Shymkent qalasynyń ortalyq kósheleriniń birine ǵalym-etnograf, folklorshy Áýbákir Dıvaevtyń esim berildi.

33 jyl buryn (1979) Sahara shóline qar jaýyp, tabıǵatta adam sengisiz jaǵdaı boldy.

7 jyl buryn (2005) «Aýyl sharýashylyq qojalyǵynyń Ulttyq Assotsıatsııasy jáne olardyń «Qazaqstan fermerleri» kooperatıvteriniń» Respýblıkalyq qoǵamdyq birlestik jáne Astanadaǵy S.Seıfýllın atyndaǵy Qazaq Memlekettik agrotehnıkalyq ýnıversıtetiniń bastamasymen fermerlerdiń joǵary mektebi jumys isteı bastady. Alǵashqy sabaqtyń tyńdaýshylary Aqmola oblysynyń Arshaly, Shortandy, Tselınograd aýdandarynyń sharýa qojalyqtary boldy.

Fermerlerdiń joǵary mektebiniń maqsaty - qazirgi agrarly tehnologııalar týraly, sapany halyqaralyq standartqa kóshirý týraly, agrosaladaǵy jumysshylardyń kvalıfıkatsııasyn kóterý týraly aqparat taratý.

3 jyl buryn (2009) Astanada QR Aqparattandyrý jáne baılanys agenttigi beıne-portaldyń (www.kaztube.kz) tanystyrylymyn ótkizdi. Atalǵan portalda televızııalyq baǵdarlamalar, tanymal adamdardyń jeke muraǵattary men otandyq ónerdiń túsirilimderi, ertegiler, qysqa metrajdy anımatsııalyq fılmder ornalastyrylýda.

3 jyl buryn (2009) Astanada tozǵan kólik dóńgelekterin paıdalaný zaýytynyń birinshi kezegi iske qosyldy. Investıtsııanyń kólemi AQSh-tyń 8 mln. dollaryn quraıdy. Jobany AO «Bank razvıtııa Kazahstana» qarajatynyń kómegimen TOO «Kazakhstan Rubber Recycling» júzege asyrdy. Óńdeýdiń óndiristik qýatty - jylyna 20 myń tonna tozǵan dóńgelek.

4 jyl buryn (2008) Almatyda Ortalyq Azııa men Kavkazdaǵy alǵashqy aktýarıı mektebi ashyldy.

Ony Qazaqstan aktýarııler qoǵamy AQSh-tyń halyqaralyq damý jónindegi agenttiginiń qoldaýymen «Qarjylyq turaqtylyq úshin áriptestik» baǵdarlamasy aıasynda East West menegment Institute men birigip ashyp otyr. Igi iske Varshava jazǵy aktýarıı mektebin uıymdastyrýshylar da atsalysty. Mektep Ortalyq Azııa men Kavkazdaǵy saqtandyrý kompanııalaryna arnalǵan. «Oǵan Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Ózbekstan, Tájikstan, Ázirbaıjan, Armenııa, Grýzııa sııaqty elderdiń táýekeldi baǵalaýshy mamandary qatysýda. Bul Qazaqstan aktýarııleriniń úlken jetistigi. Óıtkeni biz ózimizdiń ǵana emes aımaqtaǵy basqa elderdiń de táýekeldi basqarýshy mamandary oqytýǵa úles qosady.

2 jyl buryn (2010) Jas sot oryndaýshylary úshin Pavlodar oblysynyń Sot ákimshiliginiń janynda qurylǵan oqý-ádistemelik ortalyq ashyldy.

Jumysqa qabyldanǵan zań oqý oryndarynyń túlekteri, ýnıversıtet baǵdarlamasynda «sot oryndaýshysy» degen kýrstyń bolmaýynan óz qyzmetterin tájirıbe barysynda ıgerýge májbúr.

Ortalyq jas mamandarǵa óz qyzmetteriniń qyry men syryn úırenýge kómektesetin bolady.

2 jyl buryn (2010) Almatyda «Denińiz saý bolsyn» degen atpen orys tilindegi otbasylyq jańa jýrnal jaryqqa shyqty.

Basylym Medeý aýdandyq shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaý qaýymdastyǵynyń kómegimen jaryq kórip otyr. Jýrnaldyń basty baǵyty densaýlyq salasyn, salaýatty ómir saltyn nasıhattaý.

Basylymnyń ereksheligi - tegin taratylatyndyǵynda. 10 myń danamen shyǵatyn jýrnaldy qoǵamdyq oryndardan tabýǵa bolady.

ESІMDER

74 jyl buryn (1938) Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty, Ekologııa máseleleri jáne tabıǵat paıdalaný komıtetiniń múshesi, ekonomıka ǵylymynyń doktory, professor, Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ǵylym akademııasynyń akademıgi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ǵylym jáne tehnıka qaıratkeri  SAǴADIEV Kenjeǵalı Ábenuly dúnıege keldi.

Qostanaı oblysynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetin, Máskeý halyq sharýashylyǵy ınstıtýtynyń aspırantýrasyn bitirgen. Almaty halyq sharýashylyǵy ınstıtýtynda eńbek etken. 1982-1990 jyldary - Tselınograd aýyl sharýashylyǵy ınstıtýtynyń rektory. 1990-1994 jyldary - Qazaq memlekettik ekonomıka ýnıversıtetiniń rektory. 1994-1996 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ǵylym akademııasynyń prezıdenti. 1996-2004 jyldary - S.Seıfýllın atyndaǵy Qazaq ulttyq agrarlyq ýnıversıtetiniń jáne Halyqaralyq bıznes ýnıversıtetiniń rektory. 2004-2007 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty, Qarjy jáne bıýdjet komıtetiniń tóraǵasy bolǵan. 2007 jyly Parlament depýtattyǵyna qaıta saılanǵan. Negizgi ǵylymı eńbekteri materıaldyq-tehnıkalyq jabdyqtaýdyń ekonomıkalyq tıimdiligin arttyrý máselelerine, Qazaqstandaǵy ekonomıkalyq reforma teorııasyna jáne ádisnamasyna arnalǵan.  Ǵalymnyń 150-den astam ǵylymı eńbegi bar.

«Eńbek Qyzyl Tý», «Halyqtar dostyǵy», «Qurmet belgisi» ordenderimen, medaldarmen marapattalǵan.

83 jyl buryn (1929-1986) fılologııa ǵylymynyń doktory, Qazaqstan Ǵylym akademııasynyń korrespondent múshesi DERBІSALIN Ánýar Jaqsyǵalıuly dúnıege keldi.

Aqtóbe oblysynda týǵan. Aqtóbe muǵalimder ınstıtýtyn, Abaı atyndaǵy Qazaq pedagogıkalyq ınstıtýtyn, Qazaqstan Ǵylym akademııasy Til jáne ádebıet ınstıtýtynyń aspırantýrasyn bitirgen. 1955-1958 jyldary - Pedagogıka ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri. 1958-1986 jyldary Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri, bólim meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan. Ǵylymı-zertteý eńbekteri, negizinen, 19 ǵasyr men 20 ǵasyr basyndaǵy qazaq ádebıeti tarıhynyń máselelerine arnalǵan. Sondaı-aq, túrki jazba eskertkishteri men qazaq aqyn-jyraýlarynyń ádebı murasy týraly zertteý eńbekterdiń avtory. Asan Qaıǵy, Qaztýǵan, Dospanbet, Shalkıiz, Jıembet, Buqar, Shal, Kótesh, Abaı, Ybyraı, t.b. aqyn-jyraýlardyń ádebı muralaryn, «Oǵyz-name», «Muhabbat-name», «Qorqyt Ata kitaby» sııaqty kóne qazynalardy zertteýge eleýli eńbek sińirdi.

73 jyl buryn (1939) tehnıka ǵylymynyń kandıdaty, professor, Reseı Federatsııasy Kólik akademııasynyń akademıgi, Halyqaralyq kólik akademııasynyń akademıgi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri QARABASOV Іzbasar Seıkenuly dúnıege keldi.

Aqtóbe oblysynda týǵan. Tashkent temir jol kóligi ınjenerleri ınstıtýtyn, Almaty temir jol kóligi ınjenerleri ınstıtýtynyń aspırantýrasyn bitirgen.  1967-1972 jyldary  «Qaraǵandykómir» kombınatynda, Tez buzylatyn júkterdi tasymaldaý ǵylymı-zertteý zerthanasynda jumys istegen. 1972-1996 jyldary - Almaty temir jol kólik ınjenerleri ınstıtýtynyń assıstenti, aǵa oqytýshysy, dotsenti, prorektory, rektory. 1996-1997 jyldary - Qazaq kólik jáne kommýnıkatsııalar akademııasynyń rektory. 2000 jyldan Qazaq jol qatynastary ýnıversıtetiniń rektory, birinshi prorektory bolǵan. Ǵalymnyń 90-nan astam ǵylymı jarııalanymy jáne 7 monografııasy bar.

73 jyl buryn (1939) jazýshy IBRAGIMOV Tóken dúnıege keldi.

Qostanaı oblysynda týǵan. Abaı atyndaǵy Qazaq memlekettik pedagogıkalyq ınstıtýtynyń tarıh fakýltetin jáne aspırantýrasyn bitirgen. 1969-1976 jyldary Semeı oblystyq teledıdarynda redaktor jáne aǵa redaktor bolyp istegen. 1976 jyldan beri Abaıdyń respýblıkalyq ádebı-memorıaldyq murajaıynyń dırektory. Alǵashqy syn, zertteý maqalalary gazet-jýrnaldar betinde 1961 jyldan jarııalana bastaǵan. «Óleń órisi» atty monografııasy 1979 jyly «Jazýshy» baspasynan jaryq kórgen.

«Qurmet» ordenimen marapattalǵan.

117 jyl buryn (1895-1958) ǵalym, medıtsına ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaq KSR-niń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri ZIKEEV Vıktor Vasılevıch dúnıege keldi.

Reseı Federatsııasynda týǵan.

Máskeý ýnıversıtetiniń medıtsına fakýltetin bitirgen.

1934 jyldan Qazaqstanda mekendegen.

Qazaq medıtsınalyq ınstıtýtynyń (Almaty memlekettik medıtsına ınstıtýty) dırektory, kafedra meńgerýshisi, Qazaq KSR Densaýlyq saqtaý mınıstriniń orynbasary qyzmetterin atqarǵan.

V.Zıkeev jarylǵan bas pen mıdy hırýrgııalyq jolmen emdeý ádisin taýyp, kúndelikti dárigerlik jumysta paıdalandy.

Lenın, «Qurmet Belgisi» ordenderimen jáne medaldarmen marapattalǵan.

76 jyl buryn (1936) sýretshi, Qazaqstan Sýretshiler odaǵynyń múshesi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen óner qaıratkeri, Táýelsiz «Tarlan» syılyǵynyń laýreaty ISABAEV Isataı dúnıege keldi.

Almaty oblysy Aqsý aýdanynda týǵan. Máskeý polıgrafııalyq ınstıtýtyn bitirgen. Qazaq halqynyń «Er Tarǵyn», «Qambar batyr», «Qobylandy batyr», «Qozy Kórpesh - Baıan sulý» jyrlarynyń jelisi boıynsha salynǵan kórkem týyndylarymen tanymal boldy. Onyń kórnekti shyǵarmalarynyń biri - «Muhtar Áýezov - jazýshy» atty lınogravıýrasy. Abaı shyǵarmalarynyń jelisi boıynsha jazǵan avtolıtografııalyq eńbekteri tereń fılosofııalyq tolǵanysymen, sýretkerlik tiliniń náziktiligimen, aıqyndylyǵymen erekshelenedi. Onyń týyndylary halyqaralyq kórmelerge qoıylyp, túrli júldelerge ıe boldy.

66 jyl buryn (1946-2004) jazýshy, aýdarmashy, Halyqaralyq «Alash» ádebı syılyǵynyń laýreaty ESLAMǴALIULY Muqades dúnıege keldi.

Batys Qazaqstan oblysy Syrym aýdanynda týǵan. Oral pedagogıkalyq ınstıtýtyn bitirgen.

1976-1979 jyldary - Oral oblystyq radıo-teledıdar komıtetiniń aǵa redaktory. 1979-1983 jyldary - «Jalyn» baspasynyń aǵa redaktory. 1983-1984 jyldary - «Qazaq ádebıeti» gazetiniń tilshisi. 1984-1990 jyldary - respýblıkalyq telearnada «Tamasha» oıyn-saýyq habarynyń bas redaktory. 1990-1993 jyldary - «Densaýlyq» jýrnaly bas redaktorynyń orynbasary. 1993-1995 jyldary - «Jazýshy» baspasynyń jetekshi redaktory. 1998 jyldan bastap Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń ádebı keńesshisi bolǵan. Jazýshynyń «Aqqý sazy», «Ekinshi tynys», «Qaıyrly tań», «Eki basqa dúnıe», atty povesteri men áńgimeleri, «Tolqyn men aǵyn», «Tuman ishindegi kósh» atty romandary, taǵy basqa kitaptary bar. Sondaı-aq «Tóle bı», «Partızan Qasym Qaısenov», «Aq bata», «Tamasha», «Jahansha Dosmuhamedov» atty jınaqtar qurastyrǵan. V.Raspýtın, V.Shýkshın, t.b. shet el jazýshylarynyń áńgimelerin qazaq tiline aýdarǵan. Onyń «Jazyqsyz tamǵan jas» atty pesasy Ǵabıt Músirepov atyndaǵy Jastar men balalar teatrynda jáne oblystyq teatrlarda qoıylǵan. 2001 jyly qalamgerge «Tuman ishindegi kósh» romany úshin Halyqaralyq «Alash» ádebı syılyǵy berilgen.

66 jyl buryn (1946) «2011 jylǵy 7-qysqy Azııa oıyndaryn uıymdastyrý komıtetiniń atqarýshy dırektsııasy» aktsıonerlik qoǵamynyń prezıdenti, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbegi sińirgen qaıratkeri, Qazaqstannyń eńbek sińirgen jattyqtyrýshysy, pedagogıka ǵylymdarynyń doktory, QULNAZAROV Anatóli Qojekenuly dúnıege keldi.

Shyǵys Qazaqstan oblysynda týǵan. Óskemen qalasyndaǵy pedagogıkalyq ınstıtýtty bitirgen.

1974-1979 jyldary - Óskemen qalasyndaǵy balalar sport mektebi dırektorynyń orynbasary, dırektory. 1979-1985 jyldary - Almaty qalasyndaǵy Qajymuqan atyndaǵy respýblıkalyq sport mektep-ınternaty dırektorynyń orynbasary. 1985-1987 jyldary - Qazaq KSR Oqý mınıstrliginiń bólim, basqarma bastyǵy. 1987-1997 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Jastar isi, týrızm jáne sport mınıstriniń birinshi orynbasary. 1997-1999 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý, bilim jáne sport Qazaqstan Respýblıkasy mınıstrligi Sport jáne dene tárbıesi komıtetiniń tóraǵasy. 1999-2000 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Premer-Mınıstriniń keńesshisi. 2000-2006 jyldary - Dene tárbıesi ulttyq ǵylymı-tárbıe ortalyǵynyń dırektory. 2006-2010 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Týrızm jáne  sport mınıstrligi Sport komıtetiniń tóraǵasy qyzmetterin atqarǵan. 2010 jyldyń naýryz aıynan - qazirgi qyzmetinde.

2002 jyldan Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq olımpıada komıtetiniń birinshi vıtse-prezıdenti, 2007 jyldyń tamyz aıynan - Fýtbol federatsııasy atqarý komıtetiniń múshesi, KSRO-nyń jeńil atletıkadan sport sheberligine kandıdaty. Petrovsk ǵylym jáne óner akademııasynyń akademıgi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen muǵalimi. Onyń «Bilim júıesinde fýtbol klýbtaryn damytýdyń tujyrymdamasy», «Kúsh-qýattyq jeńil atletıka», «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy balalar men oqýshy jastardyń dene tárbıesi baǵdarlamasy», taǵy basqa oqý ádistemelik kitaptary bar.

Qazaqstan Respýblıkasynyń Qurmet gramotasymen jáne medalmen marapattalǵan.