QazAqparat-Anons: jeltoqsannyń 21-i men 27-si aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

MEMLEKETTІK HATShY

Jeltoqsannyń 21-inde  Elbasynyń  Almatydaǵy   rezıdentsııasynda Memlekettik  hatshy -Syrtqy  ister mınıstri  Qanat  Saýdabaev    óner qaıratkerlerin   marapattaıdy.

ÚKІMET

Jeltoqsannyń 21-inde Іshki ister mınıstrliginde  aptalyq brıfıng   bolady.

Jeltoqsannyń  21-inde Syrtqy  ister mınıstrliginde   aptalyq brıfıng    ótedi.

Jeltoqsannyń 22-sinde Kólik jáne kommýnıkatsııa mınıstrligi shyǵyndary 2010 jylǵy respýblıkalyq bıýdjet esebinen sýbsıdııalaýǵa  jatatyn áleýmettik mańyzy bar oblysaralyq qatynastar boıynsha temirjolmen jolaýshylar tasymaldaýshylardy anyqtaý jóninde ashyq tender negizinde konkýrs ótkizedi. Konkýrstyń sharttary men baılanys derekteri www.mtk.gov.kz saıtynyń «Kólik jáne qatynas joldar komıteti» bóliminiń «Temirjol kóligi» bólimshesinde ornalastyrylǵan.

PARLAMENT

Jeltoqsannyń 21-inde Parlament  Májilisinde  «Qazaqstan  Respýblıkasynda advokatýranyń  damýy»  degen  taqyrypta «dóńgelek  ústel»  otyrysy  bolady.

Jeltoqsannyń 21-inde   Májiliste «Memlekettik mádenı jáne aqparattyq saıasattyń iske asyrylý barysy týraly»  taqyrybynda Úkimet saǵaty ótedi. Úkimet saǵatynda atalǵan taqyryp boıynsha QR Mádenıet jáne aqparat mınıstri Muhtar Qul-Muhammed baıandama jasaıdy. Sonymen qatar osy másele boıynsha depýtattardyń suraqtaryna jaýap beredi dep kútilýde.

Jeltoqsannyń  21-inde Parlament Senatynda  «Óńir»   depýtattyq tobynyń     otyrysy    bolady.

BASQA MEMLEKETTІK  QURYLYMDAR

Qazan   aıynan bastap jeltoqsan  aıynyń  sońyna  deıingi aralyqta   Kedendik  baqylaý komıtetiniń basshylary   barlyq múddeli  máseleler  boıynsha azamattardy qabyldaıdy.   Sondaı-aq,   azamattar  komıtet tóraǵasynyń  orynbasarlaryna da saýaldaryn qoıa alady.   Tóraǵanyń  orynbasary Serjan  Dúısebaev jeltoqsannyń 24-inde  qabyldaý  ótkizedi. Al   Tóraǵanyń    orynbasary Igor Ten  azamattardy  jeltoqsannyń 21-inde   qabyldaıdy.    Qabyldaý ýaqyty -  saǵat 16.30-dan  18.30-ǵa  deıingi aralyq.  Qabyldaýǵa   (8-7172) 79-45-79 telefony  arqyzy jazylýǵa bolady.

Jeltoqsannyń  21-inde   Kedendik  baqylaý komıtetinde  Keden odaǵynyń Kedendik kodeksiniń     tanystyrylymy  ótedi.

Jeltoqsannyń 21-inde Memlekettik  basqarý  akademııasynda    Senat depýtattarynyń  Ádil sot ınstıtýtynyń   oqytýshylarymen  kezdesýi  ótedi. 

SPORT

Jeltoqsannyń 18-i men 23-i aralyǵynda   Qaraǵandyda  álemniń  kúshti  quramalarynyń  qatysýymen  Ǵalym Jarylǵapovty  eske alýǵa  arnalǵan   Bokstan  XXVI halyqaralyq  týrnır   ótedi. 

ASTANA

Jeltoqsannyń  19-y men 31-i aralyǵynda Astanada  Jańa jylǵa arnalǵan  saltanatty is sharalar ótedi. Elordalyq ákimdiktiń baspasóz qyzmeti     taratqan  keste  boıynsha,   jeltoqsannyń 23-30-y aralyǵynda «Jastar» saraıynda   jańajyldyq qoıylymdar,  bı keshteri  uıymdastyrylady. Jeltoqsannyń 24-inde   Esil    jaǵalaýynda,  «Kóktal»  turǵyn   úı oramanyń Mádenıet úıiniń   aldyndaǵy  alańda,  №23  orta mektepte  Saryarqa aýdanyndaǵy mektepterdiń arasynda  jarııalanǵan        úzdik  bezendirý konkýrsynyń   qorytyndysy  shyǵarylady. Jeltoqsannyń 25-inen bastap  elordalyq tsırkte  reseılik   «Muz aıdyndaǵy tsırk»   jańajyldyq qoıylymy  bastalady.   Jeltoqsannyń  25-inde   daryndy balalarǵa  arnalǵan  Prezıdenttik  shyrsha   bolady.

Jeltoqsannyń  21-inde «Báıterek»  medıa-ortalyǵynda  «Azamattyq  qoǵamnyń  qalyptasýy  aıasynda  Astanadaǵy  úshinshi sektordyń   damýy»   degen taqyrypta  «dóńgelek ústel»  otyrysy  bolady.

Jeltoqsannyń 21-inde  «Nur Otan»  partııasy  ortalyq apparatynyń  keńsesinde Innovatsııalyq   komıtettiń 2009 jylǵy   jumys  qorytyndysyna  arnalǵan brıfıng ótedi.

Jeltoqsannyń 22-sinde «Dáýlet» sport kombınatynda ústel ústi tennısi boıynsha «Jastar Qazaqstannyń birligi úshin» atty qalanyń ashyq týrnıri uıymdastyrady.

Jeltoqsannyń 22-si men  qańtardyń 3-i aralyǵynda M.Gorkıı atyndaǵy Orys  dramalyq teatrynda Jańajyldyq   erteńgilikter ótedi.

Jeltoqsannyń 22-sinde «Nur Otan» partııasynyń Ortalyq apparatynda eńbegi sińgen   ınternatsıonal-ardagerlerge  memlekettik  nagradalar tabys etý saltanaty  ótedi.

Jeltoqsannyń         24-25-inde  sporttyq gımnastıkadan Astana qalasynyń ashyq chempıonaty ótetin bolady.

ALMATY

Jeltoqsannyń 21-inde   Qazaqtyń ál-Farabı atyndaǵy ulttyq ýnıversıtetinde   Ábish Kekilbaevtyń   70 jyldyq mereıtoıyna arnalǵan    konferentsııasy    ótedi.

Jeltoqsannyń  21-inde  «Rixos»  otelinde  «Parıj toby» ınvestıtsııalyq   tobynyń baspasóz máslıhaty   bolady.

Jeltoqsannyń 21-inde  «Qazaqkontsert»  zalynda «Gúlder»  ansambliniń   qatysýymen   jetim balalarǵa arnalǵan  qaıyrymdylyq  shyrsha  ótedi.

Jeltoqsannyń 21-inde   Kıno   úıinde  «Qulager-2009»  kınematografııalyq    syılyǵymen  marapattaý  rásimi   bolady.

Jeltoqsannyń 22-sinde   Qazaqtyń  ál-Farabı atyndaǵy  Ulttyq ýnıversıtette      qazirgi zamanǵy jýrnalıstıkadaǵy básekelestik  jáne  konvergentsııa  máselelerine arnalǵan  halyqaralyq semınar  ótedi.  Forýmǵa AQSh,  Germanııa, Qytaı  jáne  Reseı ǵalymdary  qatysady.

Jeltoqsannyń 23-24-inde «Jetisý»  qonaqúıinde   Qazaqstan  Respýblıkasynda     múgedekter sportyn damytýdyń 2009 jylǵy  qorytyndysyna   jáne    2010 jyly Qytaıdyń   Gýanchjoı   qalasynda   ótetin  Azııalyq  Paralımpııalyq     Oıyndarǵa     qatysýǵa daıyndyq máselelerine arnalǵan   respýblıkalyq semınar-keńes ótedi.

ATAÝLY KÚNDER.  ELEÝLІ OQIǴALAR.  MEREITOILAR.

21 JELTOQSAN, DÚISENBІ

Túrikmenstannyń alǵashqy prezıdenti Saparmurat Nııazovty eske alý kúni. S.Nııazov 2006 jylǵy 21-shi jeltoqsanda júrek ustamasynan qaıtys bolǵan.

Sóz jumbaqtyń týǵan kúni.Alǵashqy sóz jumbaqty qurastyrýshy Lıverpýldan Nıý-Iorkke qonys aýdarǵan jýrnalıst Artýr Ýınn bolǵan. Ýınnniń oılap tapqany otandastaryna unamady. Avtor óziniń 32 sózden turatyn sóz jumbaǵyn «Nıý-Iork ýorld» gazetine jiberip, ol 1913 jylǵy jeltoqsannyń 21-de basyp shyǵaryldy.

Nıderlandyda Qasıetti Tomastyń kúni. Jeltoqsannyń 21-i - jyldyń eń qysqa jáne eń qarańǵy kúni atap ótiledi. Bul kún Rojdestvo demalystary aldyndaǵy mekteptegi sabaqtardyń sońǵy kúni bolyp tabylady.

OQIǴALAR

16 jyl buryn (1993) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Nazarbaevtyń Qaýlysymen «Altyn Juldyz», «Halyq qaharmany» ataǵy, ordender, medaldar, jáne basqa memlekettik syılyqtar belgileriniń beıneleri bekitildi. «Halyq Qaharmany» ataǵy - Qazaqstan Respýblıkasynyń «Altyn Qyran» ordenimen - aıryqsha ereksheliktiń joǵarǵy dárejesi belgisimen birdeı aıryqsha ereksheliktiń joǵarǵy dárejesi. Bul ordenmen tek qana Qazaqstan Respýblıkasyna eńbek sińirgen azamattar marapattalady. Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti laýazymy boıynsha «Altyn qyran» ordeniniń erekshe túriniń kavaleri atanady. «Halyq qaharmany» ataǵyn alǵan adamdarǵa Altyn juldyz erekshe belgisi jáne «Otan» ordeni beriledi. «Otan» ordeni - Qazaqstan Respýblıkasynyń joǵarǵy ordenderiniń biri. «Otan» ordenimen memlekettik jáne qoǵam qyzmetterinde: ekonomıkany damytýda, áleýmettik salada, ǵylym men mádenıette, quqyq qorǵaý jáne áskerı qyzmetinde, demokratııa men áleýmettik salany damytýda erekshe eńbekteri úshin marapattalady.

14 jyl buryn (1995) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Nazarbaevtyń Qaýlysymen Izraıl memleketinde Qazaqstan Respýblıkasynyń elshiligi ashyldy.

5 jyl buryn (2004) Elbasy Nursultan Nazarbaev Astana ákimshiligi jańa ǵımaratynyń ashylý saltanatyna qatysty. Ákimshiliktiń ǵımaraty qalanyń ortalyǵynda Áýezov pen Bókeıhan kóshelerimen qıylysatyn Keńesary kóshesinde ornalasqan. Jańa ǵımarat Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń qoldaýymen Kýveıt qorynyń qarajatyna salyndy.

4 jyl buryn (2005) Aqmola oblysy Ereımentaý qalasynda qazaqtyń tanymal batyry - Qanjyǵaly Bógenbaı batyrdyń murajaıy ashyldy. Batyr XVIII ǵasyrdyń birinshi jartysynda jońǵarlarmen kúres jyldary daryndy áskerı basqarýshy bolǵan. Murajaıǵa kelýshilerdiń nazaryna jarty myńnan astam eksponattar kórmege qoıylǵan.

ESІMDER

80 jyl buryn (1929-2002) qurmetti sport sheberi, respýblıkamyzdyń on dúrkin chempıony, KSRO-nyń eki dúrkin chempıony ÝLЬıANOV Stepan Ivanovıch dúnıege keldi.

Batys Qazaqstan oblysynda týǵan.

KSRO chempıonatynyń jáne ІІ KSRO halyqtary spartakıadasynyń qola júldegeri. Temirjolshylar arasynda ótken jarystardyń chempıony.

Ýlıanov eki qolymen kóterý jattyǵýynda 12 márte KSRO rekordtaryn jáne 6 márte álem rekordtaryn jańǵyrtty.

Jattyqtyrýshysy - A.Kostın.

45 jyl buryn (1964) Atyraý oblysy Sáýlet jáne qala qurylysy basqarmasynyń bastyǵy DÚZELBAEV Baqtybaı Jeksenbaıuly dúnıege keldi.

Atyraý oblysynda týǵan.

Almaty sáýlet-qurylys ınstıtýtyn bitirgen.

Atyraý oblysy Sáýlet jáne qala qurylysy departamentiniń dırektory qyzmetin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde - 2008 jyldyń 23 sáýirinen.

22 JELTOQSAN, SEISENBІ

Dýnchjıtsze qys kúnderiniń toqyraý meıramy. Jyl saıyn qystaǵy kúniń toqyraý kúni jeltoqsannyń 21-i men 22-i aralyǵyna keledi. Qystaǵy kúniń toqyraý kúni jyldyń eń qysqa kúni jáne eń uzaq túni bolyp esepteledi. Ejelgi Qytaıda osy ýaqyttan bastap tabıǵattyń «erkektik kúshi» kóteriledi jáne jańa kezeń bastalady dep eseptelgen. Sondyqtan qystaǵy kúniń toqyraýy eń baqytty kún jáne toılaýǵa laıyqty meıram dep sanalady.

OQIǴALAR

10 jyl buryn (1999) Almatyda belgili ǵalym Evneı Arystanuly Bóketov ómir súrgen úıiniń qabyrǵasyna eskertkish taqta ornatyldy. Akademık E.Bóketov (1925-1983) 9 ǵylymı monografııa jarııalady. Shákirtteri daıyndaǵan 14 monografııaǵa basshylyq etti. Óz pikirlesterimen birigip, 242 ǵylymı eńbek jazyp shyqty. 100 avtorlyq kýáligi bar. Keıbir jańalyqtaryna AQSh, Frantsııa, Anglııa, Kanada, Avstralııa, Italııa, Germanııa men Japonııada patent aldy. Bul jańalyqtar áli de óz paıdasyn alyp kelýde.

1 jyl buryn (2008) Qyzylordada TMD elderinde balamasy joq kúrish kespesin óndiretin zaýyt ashyldy. Kespeni óndirý kezinde kúrishtiń barlyq túri paıdalanady. Ónim Amerıka men Eýropa elderinde joǵary suranysta.

1 jyl buryn (2008) Oraldaǵy D.Qonaev atyndaǵy yqshamaýdanda Keńes Odaǵynyń Batyry Mıhaıl Abdolovqa eskertkish taqtasy ornatyldy. M.Abdolov (1918-2006) barlaýshy bolyp qyzmet atqardy, Volgadan Berlınge deıin soǵysqa qatysqan.

5 jyl buryn (2004) Ózbekstanda Braıl árpimen terilgen Quran basyp shyǵaryldy. Bul kitap kózi kórmeıtin jáne kózi nashar kóretin adamdarǵa musylmandardyń qasıetti kitabynyń ýaǵyzdaryn oqýǵa múmkindik beredi.

ESІMDER

150 jyl buryn (1859-1919) Alash qozǵalysynyń kórnekti qaıratkeri QULMANOV Baqtygereı dúnıege keldi.

Jáńgir mektebin, Sankt-Peterbýrgtegi Imperator ýnıversıtetiniń Shyǵys fakýltetin támamdaǵan. 1887 jyly ǵylym kandıdaty ataǵyn alyp, kóp ýaqyt Bakýdegi túrli saılanbaly jaýapty jumystarda boldy.

B.Qulmanov 1906-1907 jyldary І Memlekettik jáne ІІ Memlekettik Dýmalarǵa Іshki orda qazaqtarynan depýtat bolyp saılanyp, musylman fraktsııasyn basqarǵan. 1917 jylǵy sáýirdiń 23-nen jeltoqsannyń 2-ne deıin Bókeı ordasyndaǵy ýaqytsha úkimettiń komıssary boldy. 1917 jylǵy jeltoqsannyń 3-7 aralyǵynda Orynborda ótken jalpyqazaq sezinde prezıdıým basqaryp, Alashorda úkimetiniń tóraǵalyǵyna Á.Bókeıhanovpen birge usynyldy.

45 jyl buryn (1964) memlekettik 3-synypty ádilet keńesshisi, Qazaqstan Respýblıkasy Bas prokýratýrasy Quqyqtyq statıstıka jáne arnaıy esepke alý jónindegi komıtetiniń tóraǵasy AHMETJANOV Marat Muratuly dúnıege keldi.

Qaraǵandy oblysynda týǵan.

Qaraǵandy memlekettik ýnıversıtetin bitirgen.

Pavlodar, Ońtústik-Qazaqstan oblystarynyń prokýrory qyzmetin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde - 2009 jyldyń 3 qyrkúıeginen.

45 jyl buryn (1964) Atyraý oblysy Іshki saıasat basqarmasynyń bastyǵy QYSTAÝBAEVA Ásııa Baıanqyzy dúnıege keldi.

Atyraý oblysynda týǵan.

Gýrev pedagogıka ınstıtýtyn (H.Dosmýhamedov atyndaǵy Atyraý memlekettik ýnıversıteti) bitirgen.

Oblys ákimi apparaty basshysynyń uıymdastyrý-baqylaý jáne kadr máselesi jónindegi orynbasary qyzmetin atqarǵan. Atalǵan qyzmetinde - 2008 jyldyń 10 maýsymynan.

23 JELTOQSAN, SÁRSENBІ

Japonııanyń memlekettik meıramy - Imperatordyń týǵan kúni. 1933 jyly Japonııanyń 125-shi ımperatory Akıhıto dúnıege keldi. Onyń týǵan kúni óz elinde ulttyq mereke bolyp tabylady. Akıhıto ákesi Hırohıto qaıtys bolǵannan keıin 1989 jylǵy qańtardyń 7-inde taqqa otyrdy. Sol kezden bastap, japondyqtardyń Heıseı dep atalatyn jańa jyl sanaý kezeńi bastaldy. Akıhıto 14 jasynan el basqarý isimen aınalysyp keledi.

Qazaqstan Respýblıkasymen dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy qańtardyń 26-da ornatyldy.

Shvetsııa koroldiginiń Ulttyq meıramy - koroleva Sılvııanyń týǵan kúni. 1943 jyly Shvetsııa korolevasy Sılvııa dúnıege keldi. Koroleva Sılvııa jumysqa jaramsyz múgedekterge qol ushyn berý ismen aınalysyp júr. Ol - múgedek balalar oıyndary men sporty salasyn zertteý isin qoldaıtyn Korol qaıyrymdylyq qorynyń tóraıymy. Múgedek balalardy sportpen aınalysýǵa jeteleıtin shved, aǵylshyn, nemis jáne ıspan tilinde jaryq kórgen «Degenińe jet» atty kitaptyń shyǵýyna tikeleı basshylyq jasady jáne demeýshisi boldy. Qulaǵy nashar estıtin jandarmen tildesý úshin koroleva sańyraýlardyń tilin úırendi. Sılvııa hanym - múgedekterdiń olımpıadalyq oıyndarynyń turaqty qonaǵyna aınaldy.

Qazaqstan Respýblıkasymen dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy sáýirdiń 7-de ornatyldy.

OQIǴALAR

15 jyl buryn (1994) Bishkekte Qazaqstan Respýblıkasynyń elshiligi resmı túrde ashyldy.

15 jyl buryn (1994) Almaty qalalyq №12 qazaq orta mektebine qazaqtyń belgili aǵartýshysy Shoqan Ýálıhanovtyń esimi berildi.

4 jyl buryn (2005) Baıqońyrda «Baıqońyr» kosmodrom jobasynyń alǵashqy jetekshisi Alekseı Nıtochkınge arnalǵan eskertkish taqtanyń ashylý saltanaty ótti.

1 jyl buryn (2008) Mańǵystaý oblysynda «Ózen - Jetpisbaı» kesindide ornalasqan «Ózen - Aqtaý» magıstraldi gaz qubyrynyń rezervti tarmaǵy ashyldy. Jobanyń maqsaty - tutynýshylarǵa úzdiksiz «kógildir» otyndy jetkizý jáne aımaqtaǵy gazdy óndirýdiń joǵarylaýyna baılanysty tasymaldaý júıesin jaqsartý. Jańa tarmaq basty qubyrda tehnıkalyq aqaýlar bolǵan jaǵdaılarda aımaqty gazben qamtamasyz etedi.

ESІMDER

120 jyl buryn (1889-1937) Alashorda úkimetiniń Batys bólimshesiniń múshesi jáne belsendi qaıratkeri JANQADAMOV Bıjan (Bıjanǵalı) Ábilqasymuly dúnıege keldi.

B.Janqadamov 1916 jyly qazaqtan maıdandaǵy tyl jumysyna adam alýdy toqtatý jónindegi Jaıyq syrty qazaqtary delegatsııasy quramynda Petrogradqa bardy. Sol jyly qazan aıynda Qazan qalasynda oqıtyn bir top qazaq stýdentteriniń qatarynda maıdandaǵy tyl jumysyna alynǵandarǵa, olardyń úı-ishine kómektesý jóninde «Qazaq» gazetine hat jazdy. 1917 jyly naýryz aıynda Á.Bókeıhanovtyń shaqyrýymen qazaq oqyǵandary tobynda Batys maıdanǵa kelip, jigitterdi elge jetkizý isin uıymdastyrdy. 1917 jyly kúzde el ishindegi yqpaldy adamdardyń usynýymen Jympıty ýezdik zemstvo basqarmasy tóraǵalyǵyna Jálenovpen balamaly negizde sharǵa (saılaý) túsip, basym daýyspen tóraǵa boldy. Ol Zemstvo júıesin birden-bir jergilikti bılik organy dep bilip, onyń demokrattyq negizde jumys istep, halyq sharýashylyǵy mindetterin tolyqtaı atqarýyna kúsh jumsady. M.Shoqaı, H.Dosmuhamedov, I.Qashqynbaev, B.Qarataevtarmen tyǵyz baılanysta jumys istep, Alashordanyń úkimet retinde tanylýyna zor úles qosty. 1937 jyly sáýirdiń 10-ynda «belsendi alashordashy, halyq jaýy» retinde tutqyndaldy. Jaýap alý kezinde J.Dosmuhamedovty qurmetteıtinin, A.Baıtursynovtyń, M.Jumabaevtyń talantyna bas ıetinin taısalmaı aıtyp, Batys Alashorda quramynda bolǵanyn jasyrmaǵany úshin 1937 jylǵy jeltoqsannyń 2-de atyldy. Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Soty kollegııasynyń 1992 jylǵy qyrkúıektiń 16-daǵy uıǵarymymen aqtaldy.

105 jyl buryn (1904-1945) kompozıtor, dombyrashy KÓShEKBAEV Smaǵul dúnıege keldi.

Atyraý oblysy Teńiz aýdanynda týǵan.

Qurmanǵazynyń kúıleri men Muhıttyń ánderin oryndaýshy.

1936 jyldan Jambyl atyndaǵy memlekettik fılarmonııada qyzmet etti.

Qurmanǵazynyń «Erteń ketem», «Laýshken», «Povestka» kúılerin E.G. Brýsılovskııge notaǵa túsirtti. «Maıdanǵa», «Jas dostar», «Maı gúli», t.b. án-romanstardyń avtory. 1939 jyly Shymkent qorǵasyn zaýytynda, 1941 jyly Aşysaıda (Ońtústik Qazaqstan oblysy) halyq aspaptar orkestrin qurdy.

Qyzyl Juldyz, 2-dárejeli Otan soǵysy, Qyzyl Tý ordenderimen, medaldarmen marapattalǵan.

85 jyl buryn (1924) sýretshi, keskindemeshi, akvarelshi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen óner qaıratkeri ÁJIEV Úki Ájıuly dúnıege keldi.

Uly Otan soǵysyna qatysqan.

Almaty oblysy Qaskeleń aýdanynda týǵan.

N.V.Gogol atyndaǵy Almaty kórkemsýret ýchılışesin bitirgen.

Shyǵarmashylyǵy Qazaqstannyń beıneleý ónerinde eleýli oryn alady. Respýblıkadaǵy sýret kórmesiniń bárine belsene qatysty. Anglııa, Gana, Nıgerııada bolyp, qala kórinisiniń birneshe kartınalaryn jazdy. Sýretshiniń «Buqara», «Samarqan» serııalaryna engen «Hıýa kóshesi», «Shaıhanada», «Hıýa 1968 jyly» degen shyǵarmalary erekshe kózge tústi. Munda Ájıev Shyǵys qalalarynyń kórinisteri men halyqtyń jarqyn turmysyn shynaıy beıneledi. Týǵan jer tabıǵatyn tanytatyn «Asy jaılaýy», «Alataý bókterinde» atty shyǵarmalary shynshyldyǵymen, naqtylyǵymen qundyly. Portret janrynda da kóp eńbek etti. «M. Áýezovtyń portreti», «Stýdent qyz», «Mehanızator» sııaqty portretter sýretshi darynynyń jan-jaqtylyǵyn tanytady.

Qazaqstan memlekettik syılyǵynyń ıegeri. Birneshe medaldarmen marapattalǵan.

24 JELTOQSAN, BEISENBІ

Sochelnık (katolıktik meıram). Batys elinde Sochelnık merekesin Áýlıe Isa paıǵambardyń týǵan kúni qarsańynda toılaıdy. Dástúrge saı, árdaıym osy kúni, Isa týylǵan jer - Vıfleemde merekelik sherý ótedi. Tún ortasy aýǵanda shirkeýde messa bastalady. Messa - Vatıkanda ótetin eń saltanatty qyzmet túri.

Albanııa Respýblıkasynyń Ulttyq meıramy - Respýblıka kúni (1924). Bul el 1912 jylǵy qyrkúıektiń 28-de táýelsizdigin aldy. 1946 jylǵy qańtardyń 11-de Albanııa halyqtyq respýblıka bolyp jarııalandy. 1976 jylǵy Konstıtýtsııaǵa sáıkes, Albanııa Halyqtyq Sotsıalıstik Respýblıka dep atyn ózgertti.

Qazaqstan Respýblıkasymen dıplomatııalyq qarym-qatynas 1993 jylǵy qyrkúıektiń 21-de ornatyldy.

OQIǴALAR

65 jyl buryn (1944) Abaı atyndaǵy Qazaq memlekettik opera jáne balet teatrynda Ahmet Jubanov pen Latıf Hamıdıdiń M.Áýezov lıbrettosyna jazylǵan «Abaı» operasy alǵash ret qoıyldy. Bul opera teatr repertýarynan ornyqty oryn alǵan qazaq kompozıtorlarynyń alǵashqy shyǵarmasy. Basty róldi Rıshat Abdýllın somdaǵan «Abaı» operasy Máskeý, Lenıngrad, Berlın, Drezden, Leıptsıg, Tashkent, ıAroslavl teatr sahnalarynda qoıyldy.

10 jyl buryn (1999) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń Jarlyǵyna sáıkes sol kezdegi «Otan» partııasy tóraǵasynyń mindetin atqarýshy S.A.Tereşenko men Armıan mádenı ortalyǵy tóraǵasynyń orynbasary E.A.Ter-Pogosıan Beıbitshilik jáne rýhanı kelisim prezıdenttik syılyǵynyń laýreaty atandy.

7 jyl buryn (2002) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Nazarbaevqa Beıjiń ýnıversıtetiniń Qurmetti doktory ǵylymı ataǵy berildi.

5 jyl buryn (2004) Astana qalasy Esildiń sol jaǵalaýyndaǵy jańa ákimshilik ortalyǵy aýmaǵynda ornalasqan Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Rezıdentsııasy resmı túrde ashyldy. Ashylý saltanatyna elordanyń barlyq ulttyq-mádenı ortalyqtarynyń ókilderi men qurmetti aqsaqaldar qatysty. Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Rezıdentsııanyń ashylý saltanatynda jańa ǵımaratty «Aq Orda» dep atady. Rezıdentsııa 2001 jyly qyrkúıek aıynda salyna bastady. Ǵımarattyń jalpy kólemi 36720 kv.m. Ǵımarat qazirgi zamanǵy qurylystyń eń tańdaýly ádisterin qoldana otyryp, monolıt quımatastan salynǵan. Shatyrsúmbini qosa eseptegendegi ǵımarattyń bıiktigi 80 metr.

ESІMDER

70 jyl buryn (1939-1999) aqyn ORAZAEV Sovet dúnıege keldi.

Almaty oblysynda týǵan.

Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti) bitirgen.

Aýdandyq jáne oblystyq gazet redaktsııalarynyń, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń kórkem ádebıetti nasıhattaý bıýrosynyń, Jezqazǵan oblysy Aqadyr aýdandyq «Aqadyr tańy» gazetiniń qyzmetkeri bolǵan.

Óleńderi birneshe ret ujymdyq jınaqtarǵa engen. «Dala daýysy», «Shyrqaý bıik», «Óleńim - ózim» atty jyr jınaqtarynyń avtory.

25 JELTOQSAN, JUMA

Rojdestvo. Eýropada Rojdestvo merekesi Áýlıe Nıkolaýs kúni, ıaǵnı jeltoqsannyń 6-da bastalyp, qańtardyń 6-da aıaqtalady. Eýropanyń kóptegen elderinde bul mereke - naǵyz otbasylyq meıram bolyp sanalady. Rojdestvony toılaý eki-úsh kúnge sozylady da dástúrli birinshi juldyz janǵan sátte keshki asqa otyrýdan bastalady.

OQIǴALAR

30 jyl buryn (1979) «Tarazdyń kóne eskertkishteri» atty memlekettik murajaı-qoryǵy quryldy. Murajaıdyń quramyna kóne Tarazdyń eskertkishteri jáne Áýlıeata kezindegi qala qurylysy men sáýlet eskertkishteri kiredi. Solardyń ishinde Aısha bıbi, Qarahan, Babadja hatýn, Dáýitbek (Shamansúr) keseneleri, Ábdiqadyr meshiti, Úshtóbe saqtar qorǵany, Tónkeris, Tórtkól úı-jaıy jáne t.b. bar. Murajaı eksponattaryna kóne-túrik jazýlary, kúıiktas qumyralary, aǵash ydystar kiredi.

27 jyl buryn (1982) «Otyrar sazy» atty folklorlyq-etnografııalyq orkestri quryldy (qazirgi N.Tlendıev atyndaǵy Memlekettik folklorlyq-etnografııalyq orkestr akademııasy).

3 jyl buryn (2006) Almatyda «Ahmet Jubanov» atty derekti fılmniń premerasy boldy.

Kórinistiń avtory - tanymal rejısser Qalıla Omarov. Fılmniń stsenarııin mýzykant Jubanovtyń qyzy Ajar Ahmetqyzymen birge jazǵan. Fılmde keıipkerdiń tanymal jáne tanymsyz ómiriniń kórinisteri paıdalanylǵan. A.Jubanovtyń týǵan jeri - Aqtóbe oblysynda jáne Almatyda, Astanada jáne Parıjdegi mereıtoılyq sharalar ótken ıÝNESKO-nyń shtab-páterinde túsirilgen. Máskeý muraǵattarynan materıaldar paıdalanylǵan. Fılmde Jubanovtar áýletiniń kóptegen músheleri jáne onyń shóberesi, jas tanymal dırıjer Alan Bóribaev ta qatysqan.

3 jyl buryn (2006) Semeıde alǵashqy ret qazaqstandaǵy dóńgelekti traktordy TTZ-80.10. qurastyrý konveıerlik jelisi iske qosyldy. Bul onyń qurylýyna Belarýs, Reseı, Ózbekstan jáne Qazaqstan qatysqan birlesken kásiporyn.

ESІMDER

120 jyl buryn (1889-1941) Alash qozǵalysynyń qaıratkeri, Túrkistan ólkesi halyqtarynyń azattyq kúresi jetekshileriniń biri, pýblıtsıst MUSTAFA Shoqaı dúnıege keldi.

Qyzylorda oblysy Shıeli aýdanynda týǵan.

Sulýtóbe stantsııasyndaǵy orys mektebinde bastaýysh bilim alǵan ol 1902 jyly Tashkenttegi gımnazııaǵa túsip, 1910 jyly úzdik bitirip shyǵady. Bolashaq qaıratker 1910 jyly Sankt-Peterbor ýnıversıtetiniń zań fakýltetine oqýǵa túsip, ony 1917 jyly bitiredi.

Stýdent shaǵynan qoǵamdyq-saıası ómirge belsene aralasyp, túrki-musylman stýdent jastarynyń qozǵalysyna qatysady. 1917 jyly sáýirdiń 16-21-i aralyǵynda Tashkentte ótken Túrkistan ólkesi musylmandarynyń 1-shi sezine qatysyp, onyń tóralqasyna múshe bolyp saılandy. «Birlik týy» gazetiniń negizin qalap, onyń alǵashqy redaktory boldy. Túrkistan ólkesi jergilikti halqynyń múddesin qorǵaýdy maqsat etken qoǵamdyq-saıası uıymdardyń qyzmetin úılestirý úshin qurylǵan «Túrkistan ólkesi musylmandarynyń ortalyq keńesine» tóraǵalyq etti. Birinshi jalpyqazaq sezine qatysyp, Búkilreseılik quryltaı jınalysyna depýtattyqqa kandıdat retinde usynyldy. 1917 jyly Qazan tóńkerisinen keıin Tashkenttegi jumysshy-soldat depýtattar keńesi jergilikti halyqtyń ózin-ózi basqarý quqyǵyn moıyndaýdan bas tartyp, qarashanyń 15-22-inde ótken keńesterdiń 3-shi sezi qabyldaǵan «ólkedegi barlyq bılik eýropalyq násil ókilderinen kuralǵan Túrkistan Halyq komıssarlar keńesine kóshedi» degen qaýlysyn Mustafa Shoqaı naǵyz ádiletsizdik dep baǵalady. Ulttyq qoǵamdyq-saıası uıymdardy keńesterdiń qyryna alýyna baılanysty Mustafa Shoqaı jetekshilik etken «Túrkistan ólkesi musylmandarynyń ortalyq keńesi» Tashkentten Qoqanǵa kóship, onda ólke musylmandarynyń tótenshe sezin tez arada ótkizý isin qolǵa aldy. 1917 jyly qarashanyń 28-inde ótken Túrkistan ólkesi musylmandarynyń tótenshe 4-shi seziniń tóralqasyna basshylyq etti. Osy sezd sheshimimen qurylǵan Túrkistan (Qoqan) avtonomııasynyń 54 adamnan turatyn Ýaqytsha Halyq Keńesi quramyna saılandy jáne jańa Ýaqytsha úkimettiń Syrtqy ister mınıstri boldy. Ýaqytsha úkimetiniń tóraǵasy M.Tynyshbaev qyzmetinen ketkennen keıin onyń ornyna Mustafa Shoqaı saılandy. Ol sondaı-aq 1917 jyly jeltoqsanda Ekinshi jalpyqazaq sezine qatysyp, Alashorda quramyna saılandy. Sezd aıaqtalǵannan keıin Mustafa Shoqaı birtutas avtonomııa qurý máselesin qaraý úshin Syrdarııa qazaqtarynyń quryltaıyn shaqyrý týraly tıisti qaıratkerlerge jedelhat joldady. Onda: «Syrdarııa halqyna óz tarapymnan aıtarym, teginde Alash balasynyń basy qosylatyn kezi osy búgin. Aırylsaq, munan soń jurttyń basyn qosýymyz qıyn. Alash uranyna shappaıtyn qazaq balasy bolmas. Syrdarııa qazaǵy keshikpeı Alash týynyń astyna jınalar degen úmittemiz delingen edi. Mustafa Shoqaıdyń Syrdarııa óńiri qazaqtaryn Alash avtonomııasyna qosý jolyndaǵy áreketi nátıjesiz bolǵan joq. 1918 jyldyń bas kezinde ótken Syrdarııa oblysy qazaqtarynyń sezi «Alashorda óz aldyna avtonomııa jarııalap, Túrkistan (Qoqan) avtonomııasymen odaq bolsa, Syrdarııa qazaqtary Túrkistan avtonomııasynan shyǵyp, Alash avtonomııasyna kiredi» degen qaýly qabyldady. Qoqan qalasyn bolshevıkter jaýlap alyp, Túrkistan (Qoqan) avtonomııasyn qulatýyna baılanysty Mustafa Shoqaı shet elge emıgratsııaǵa ketýge májbúr boldy. 1918 jyly mamyrda Shoqaı Aqtóbege, odan Ekaterınbýrgke jetti. Onda keńestik bılikke qarsy oppozıtsııa kúshtermen baılanys ornatyp, bolshevıkter ústemdigine qarsy kúres júrgizýdiń joldaryn qarastyrdy. Búkilreseılik Quryltaı jınalysynyń Samaradaǵy komıteti májilisterine qatysty. Osy komıtettiń uıymdastyrýymen 1918 jyly qyrkúıekte Chelıabınskide shaqyrylǵan sezge qatyspaq bolyp barǵanynda ózge delegattarmen birge Kolchak áskerleri tarapynan tutqynǵa alyndy. Sáti túsip, tutqynnan bosap shyqqan soń 1919 jyly kóktemde Mańǵystaý arqyly Bakýge, odan Tbılısıge keldi. Mustafa Shoqaı onda 1921 jylǵy aqpannyń 25-ine deıin bolyp, osetındik belgili qaıratker A.Tsalykovtyń redaktorlyǵymen shyǵatyn «Volnyı gorets» jáne Grýzııa menshevıkteriniń «Borba» gazetterinde istedi. 1920 jyly Tbılısıde ýkraındyqtarmen birlese otyryp «Na rýbeje» jýrnalyn shyǵarýdy jolǵa qoıyp, onyń redaktory qyzmetin atqardy. Sonymen birge ol «Shafaq» («Tańsári») gazetine bas redaktor boldy. Tbılısı qalasy Keńes ókimetiniń qolyna ótken soń Mustafa Shoqaı zaıybymen birge Túrkııada biraz aıaldap, sońynan Frantsııaǵa aýysty. Sheteldik emıgratsııa jyldarynda kóptegen qıynshylyqtardy jeńe otyryp, ol keń aýqymdy, tereń mazmundy saıası kúres júrgizdi. A.Kerenskııdiń «Dnı» jáne P.Mılıýkovtyń «Poslednıe novostı» gazetterinde qyzmet etti. 1927 jyldan Zákı Ýálıdı Toǵannyń redaktorlyǵymen Parıjde shyǵyp turǵan «Ienı Túrkistan» jýrnalyna atsalysyp, «Týrkestan mıllı bırlıgı» («Túrkistan ulttyq birligi») uıymyna jetekshilik etti. Emıgratsııada júrgen túrki-musylman halyqtarynyń Á.Topchıbashev jáne G.Ishakı sekildi ókilderimen jıi aralasyp, pikirles boldy. Olardy Reseıdegi túrki-musylman halyqtaryn azattyqqa jetkizýde kúsh biriktire áreket etýge úndedi.

1940 jyly Parıjge nemis áskeri kirgende, Mustafa Shoqaı tutqynǵa alynyp, birneshe aı kontslagerde otyryp shyǵady. Kóp uzamaı Mustafa Shoqaı Berlındegi «Vıktorııa» aýrýhanasynda kúmándi jaǵdaıda kóz jumyp, qaladaǵy musylmandar zıratyna jerlendi.

Frantsııanyń Nojan-sıýr-Marn (Val-de-Marn departamenti) qalasynda qazaq ult ókilderiniń qatysýymen eskertkish taqta ornatylǵan. Almaty qalasynda Mustafa Shoqaı esimimen atalatyn kóshe bar. Qyzylorda qalasyndaǵy Ekologııa ýnıversıtetine Mustafa Shoqaı esimi berilgen. Qaıratkerdiń týǵan aýylyna eskertkishi qoıylǵan.

70 jyl buryn (1939) qazaqtyń aqyn qyzy, Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik syılyǵynyń laýreaty, Qazaqstan Respýblıkasynyń halyq jazýshysy OŃǴARSYNOVA Farıza Ońǵarsynqyzy dúnıege keldi.

Atyraý oblysynda týǵan.

Atyraý memlekettik pedagogıka ınstıtýtyn bitirgen.

Aýyldyq mekteptiń muǵalimi qyzmetin atqarǵan. 1966-1969 jyldary - «Kommýnıstik eńbek» oblystyq gazetiniń ádebı qyzmetkeri. 1969-1977 jyldary - «Lenınshil jas» («Jas Alash») gazetiniń Atyraý, Aqtóbe, Oral oblystary boıynsha menshikti tilshisi, «Qazaqstan pıoneri» gazetiniń redaktory. 1978 jyly - «Pıoner» jýrnalynyń bas redaktory.

Alǵashqy kitaby «Sandýǵash» 1967 jyly jaryq kórgen. «Melodııa», «Bespokoınaıa pora», «Gordoe pokolenıe», «Kógershinderim», «Trevogı», «Ojıdanıe solntsa», «Ozarenıe» jyr jınaqtarynyń, «Bıiktik» ocherkter jınaqtarynyń, «Bizdiń Kámshat» povesiniń, Á.Tájibaev, M.Maqataev, chılı aqyny Pablo Nerýdy shyǵarmashylyqtary týraly ádebı-syn maqalalardyń avtory. S.Vangelıdiń «Prıklıýchenııa Gýgýtse», «Dedýshkın mınıstr» balalarǵa arnalǵan povesterin, S.Kapýtıkıannyń, E.Evtýshenkonyń, R.Kazakovanyń, arab aqyny Ábdýrahman ál-Hamısıdiń óleńderin, P.Nerýdyń kitaptaryn qazaqsha aýdarǵan. Aqynnyń kóptegen shyǵarmalary shet tilderge aýdarylǵan.

Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń birinshi jáne ekinshi shaqyrylymynyń depýtaty.

«Qurmet belgisi», «Parasat» ordenderimen, medaldarmen marapattalǵan.

26 JELTOQSAN, SENBІ

Slovenııanyń táýelsizdigi men yntymaqtastyq kúni. 1990 jylǵy 26-shy jeltoqsandaǵy referendýmnyń qorytyndylaryn jarııalaıdy. Referendým 1990 jylǵy jeltoqsannyń 23-de ótkizilgen bolatyn.

OQIǴALAR

18 jyl buryn (1991) Qazaqstan men AQSh arasynda tolyq kólemdi dıplomatııalyq ara-qatynas bekitildi.

14 jyl buryn (1995) Qazaqstan Respýblıkasynyń «Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti týraly» Konstıtýtsııalyq zańy qabyldandy.

14 jyl buryn (1995) Qazaqstan Respýblıkasynyń «Býhgalterlik esep jáne qarjylyq eseptilik» Zańy qabyldandy.

4 jyl buryn (2005) Aqtóbe oblysyndaǵy Alǵa aýdany ortalyǵynda 19 ǵasyrdyń aıaǵynda Aqkemir kentinde ómir súrgen haziret Muhambetqazy Mendiqulov atyndaǵy meshit saltanatty túrde ashyldy. Ol ıslamnyń bedeldi qyzmetshisi, Mekkege birneshe ret qajylyq jasaǵan, aǵartýshy, sol óńirdiń tarıhyna óz izin qaldyrýshy. Muhambetqazy Reseı patshasynyń qabyldaýynda bolyp jáne Aqkemirde mektep ashýyna ruqsat alǵan.

3 jyl buryn (2006) Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetinde Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń «Qazaqstan joly» atty kitabynyń tusaý keser rásimi ótti.

3 jyl buryn (2006) Pavlodarda Chernobyl atom elektr stansasy apatynda qutqarýǵa qatysqan pavlodarlyqtarǵa arnalǵan eskertkishtiń ashylý rásimi ótti. Eskertkishtiń ortasynda - adam denesiniń nusqalary, «atom ıadrosyn» ustaýǵa talpynǵan qoldar. Pavlodarlyqtar men Chernobyldyqtardyń shyǵarmashylyq qoǵam ujymynyń jobasy qala ákimshiliginiń qoldaýymen iske asyrylǵan.

1 jyl buryn (2008) Batys Qazaqstan oblysy Qaztalov aýdany Qarakól aýylynda Qazaqstan Respýblıkasynyń kompozıtory, eńbek sińirgen ustazy Náseken Súleımenovtyń murajaıy ashyldy.

ESІMDER

115 jyl buryn (1894-1938) memleket jáne qoǵam qaıratkeri, Túrkistan Respýblıkasy Halyq komıssarlary Keńesiniń tóraǵasy, Túrksib qurylysynyń negizin salýshylardyń biri RYSQULOV Turar dúnıege keldi.

1907-1910 jyldary Turar Merkedegi orys-qazaq bastaýysh mektebinde, 1910-1914 jyldary Bishkektegi aýyl sharýashylyq ýchılışesinde oqyp, baý-baqsha mamandyǵyn alady. 1914-1916 jyldary Merkede jáne Tashkent túbindegi baý-baqsha isimen aınalysady. 1916 jyldyń jazynda Áýlıeata oıazynda otarshyldyqqa qarsy qarýly kóterilisti uıymdastyrǵany úshin qamaýǵa alynady. Qazaq halqynyń 1916 jylǵy ult-azattyq qozǵalysy jas ıntellıgentterdiń saıası saýattaný mektebi boldy jáne olardyń taǵdyryn aıqyndap bergen uly qozǵalys edi. 1917 jylǵy revolıýtsııa kezinde patshanyń taqtan qulaǵanyn estigen T.Rysqulov Tashkenttegi oqýyn tastap, Áýlıeata oıazyndaǵy Merke aýdanyna keledi. Onda erkindik pen táýelsizdik úshin kúresý maqsatynda 1917 jyldyń basynda «Qazaq jastarynyń revolıýtsııalyq odaǵyn» qurady. 1918 jyly Áýlıeata oıazy Sovdepi tóraǵasynyń orynbasary qyzmetin atqarady. Qazan aıynda Keńesterdiń VІ sezinde TúrkOAK quramyna kiredi. Odan keıin Túrkistan Respýblıkasynyń densaýlyq saqtaý halkomy bolyp taǵaıyndalady. Túrli qyzmet atqaryp, 1920 jyly Túrkistan Kompartııasy OK-niń múshesi, Túrkistan AKSR OAK tóraǵasy bolyp saılandy.

Rysqulovtyń saıası, memlekettik qyzmetker retindegi esimi Musylman bıýrosyndaǵy qyzmetimen baılanysty keńinen belgili boldy. Onyń basshylyǵymen Musbıýro Ortalyqtyń qysymy men dıktatyna qarsy únemi kúres júrgizdi. Túrki Respýblıkasy men Túrki kompartııasyn qurý jónindegi Rysqulov kózqarastary Musbıýronyń ІІ konferentsııasynda qoldaý tapty. Biraq ortalyq aralasyp, túrkistandyqtardyń ulttyq baǵdarlanýǵa degen erkindigin basyp tastady. Turarǵa pantıýrkızm men ulttyq aýytqý jóninde aıyp taǵylyp, ómiriniń sońyna deıin qalmady. T.Rysqulov 1920 jyly Bakýdegi Shyǵys halyqtarynyń І seziniń jumysyna qatysty. 1920 jyly jeltoqsanda RSFSR Ulttar isi jónindegi halkomynyń orynbasary, 1922 jyly Túrkistan Respýblıkasy Halyq komıssarlary Keńesiniń Tóraǵasy qyzmetine taǵaıyndaldy. 1924 jyly Monǵolııaǵa Komınternniń ókili retinde jiberildi. 1925 jyly Qazraıkom BKP (b) baspasóz bóliminiń meńgerýshisi jáne «Eńbekshi qazaq» gazetiniń jaýapty redaktory, 1926-1937 jyldary maqta jónindegi turaqty májilis tóraǵasynyń orynbasary.

Onyń qalamynan ondaǵan kitap, kitapsha, 100-den asa maqalalar shyqty.

1937 jyldyń mamyr aıynda Máskeýde qamaýǵa alynǵan. 1934 jyly qurylǵan «Búkilodaqtyq birikken ortalyqty» uıymdastyrýshy degen aıyp taǵylǵan. 1938 jyldyń 10 aqpanynda atý jazasyna ushyraǵan.

Almatyda iri dańǵyldardyń biri Rysqulov esimimen atalady.

50 jyl buryn (1959) Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Banki tóraǵasy MARChENKO Grıgorıı Aleksandrovıch dúnıege keldi.

Almaty qalasynda týǵan.

Máskeý memlekettik halyqaralyq qatynastar ınstıtýtyn bitirgen.

1984-1991 jyldary - Qazaq KSR Tústi metaldar mınıstrligi konstrýktorlyq-tehnologııalyq bıýrosynyń ınjener-konstrýktory, basqarý kadrlar bólimi bastyǵynyń orynbasary - mınıstr keńesshisi, Qazaq ǵylymı-ekonomıkalyq jáne tehnıka-ekonomıkalyq zertteýler ǵylymı-zertteý ınstıtýty aýdarmashysy, redaktory, aǵa redaktory jáne marketıngtik aqparattyq tobynyń jetekshisi, Shalaótkizgishtik mashına qurylysy konstrýktorlyq bıýro sektorynyń atqarýshy dırektory, «Aloe» ǵylymı-óndiristik kooperatıvtik ortalyǵy konstrýktorlyq bıýrosynyń tóraǵasy. 1991-1999 jyldary - «Eýrazııa» aımaqaralyq memlekettik ekologııalyq konsortsıýmy syrtqy ekonomıkalyq baılanystar boıynsha bas sarapshysy, Qazaqstan Respýblıkasy vıtse-prezıdentiniń kómekshisi, Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Banki tóraǵasynyń orynbasary, Qazaqstan Respýblıkasy Baǵaly qaǵazdar jónindegi ulttyq komıssııanyń tóraǵasy, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń shtattan tys keńesshisi, «Deutsche Bank-Securities (Kazakhstan)» AAQ-nyń prezıdenti. 1999-2009 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Banki tóraǵasy, Qazaqstan Respýblıkasy Premer-mınıstriniń birinshi orynbasary, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń ekonomıkalyq máseleler jónindegi kómekshisi, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń shtattan tys keńesshisi, «Qazaqstannyń Halyq Jınaq Banki» AQ-y basqarmasynyń tóraǵasy. Atalǵan qyzmetinde - 2009 jyldyń qańtarynan.

Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Sıngapýr Respýblıkasynyń, Almaty qalasyndaǵy Ispanııa Koroldiginiń qurmetti konsýly.

«Parasat», «Qazaqstan Respýblıkasynyń Tunǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaev» ordenderimen, «Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýtsııasyna 10 jyl» medalimen marapattalǵan.

27 JELTOQSAN, JEKSENBІ

1429 hıjra jylynyń 10-shy muharramy - Ashýra kúni - Allanyń Paıǵambarlary men Elshilerin eske túsirý kúni. Ashýra - «ashara» sózinen shyqqan, maǵynasy - «on» degendi bildiredi. Bul kúni Muhammed paıǵambar adamdardy izgilikke shaqyryp, onyń shapaǵatty Uly kún ekenin aıtqan. Ashýra kúni tutylǵan oraza adamdy ótken jáne aldaǵy kúnálarynan tazartady dep sanalǵan. Al bul kúni syrqattyń halin baryp suraý - Adam atanyń barlyq balalaryn aralaǵanmen birdeı bolady eken. Bul kúni sýsaǵanǵa sý bergen adam - kúnásiz, pák adam sanalady, bul kúni tolyq jýynyp, dáret alǵan adam - kóptegen aýrý-syrqaýlardan, azap-tozaqtardan qorǵalady

Reseı Federatsııasynyń qutqarýshy kúni. Reseı Federatsııasy Prezıdentiniń 1995 jylǵy 26-shy qarashadaǵy Qaýlysymen bekitilgen.

Qyrǵyzstannyń tólqujat-buryshtama qyzmetkerleriniń kúni. 1932 jylǵy jeltoqsannyń 27-de Ortalyq atqarýshy komıtet pen KSRO Halyq Komıssarlar Odaǵy «KSR Odaǵyna Biryńǵaı tólqujat júıeni bekitý týraly» Qaýly qabyldady jáne tólqujatta mindetti túrde tirkeý bolý kerek. Osy ýaqyttan bastap tólqujat-buryshtama qyzmetiniń qurylǵan kúni dep esepteledi. 2006 jylǵy mamyrdyń 30-da Qyrǵystan Respýblıkasy Prezıdentiniń Qaýlysymen tólqujat-buryshtama Departamenti quryldy.

OQIǴALAR

85 jyl buryn (1924) Semeıde Orys geografııalyq qoǵamynyń Abaıdy eske alýǵa arnalǵan májilisi jáne qalalyq teatrda uıymdastyrǵan keshi ótti. M.Áýezov Abaı shyǵarmashylyǵy týraly baıandama jasady.

4 jyl buryn (2005) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Qaýlysymen Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattary men shetel azamattaryna qoldaý kórsetý, Qazaqstan Parlamentiniń damýyna óz eńbekterin sińirgeni úshin Qazaqstan Respýblıkasynyń Parlamentiniń 10-jyldyǵyna oraı mereıtoılyq medaldar bekitilgen.

ESІMDER

85 jyl buryn (1924) ǵalym-bıohımık, bıologııa ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri SEIІTOV Zulqarnaı dúnıege keldi.

Qostanaı oblysynda týǵan.

Omby aýylsharýashylyǵy ınstıtýtyn, onyń aspırantýrasyn bitirgen.

1954-1997 jyldary - Almaty zootehnıkalyq-maldárigerlik ınstıtýty (Qazaq ulttyq agrarlyq ýnıversıteti) organıkalyq hımııa jáne bıohımııa kafedrasynyń dotsenti, professory, meńgerýshisi. 1998-2001 jyldary - ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń professory. 2002 jyldan - S.Asfendııarov atyndaǵy Qazaq ulttyq medıtsınalyq ýnıversıteti bıohımııa kafedrasynyń professory.

Negizgi ǵylymı eńbekteri mal bıohımııasyna arnalǵan. Sıyr men bıe, túıe sútindegi belok, amın qyshqyly, maı qyshqyly, úshglıtserıd, vıtamınder quramy men onyń tehnologııalyq qasıetterin hımııalyq turǵydan zerttedi. Bıe men túıe sútin, saýmal qymyz ben shubatty molekýlalyq deńgeıde keptirýdiń jańa ádisin taýyp, sodan alynǵan qurǵaq untaqtan tabıǵı qymyz ben shubat óndirýdiń jańa bıotehnologııasyn usyndy. «Qazaq balzamy» shıpaly sýsyny men ishine altyn tamyr salyp ashytqan «Altyn sý» tunbasynyń, 150 astam ǵylymı eńbekterdiń, 7 avtorlyq kýálik pen 2 patenttiń avtory.

2-dárejeli Otan soǵysy, Qyzyl Juldyz ordenderimen marapattalǵan.

60 jyl buryn (1949) 3-dárejeli memlekettik ádilet keńesshisi, Qazaqstan Respýblıkasy Ekonomıkalyq qylmysqa jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres agenttigi (qarjy polıtsııasy) tóraǵasynyń orynbasary OŃǴARBAEV Sáttibek Ońǵarbaıuly dúnıege keldi.

Ońtústik Qazaqstan oblysynda týǵan.

R.A.Rýdenko atyndaǵy Sverdlov zań ınstıtýtyn bitirgen.

Qazaqstan Respýblıkasy Bas prokýratýrasynyń ortalyq aımaqtyq kólik prokýrory qyzmetin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde - 2006 jyldan.