QazAqparat-Anons: jeltoqsannyń 11-i men 13-i aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ÚKІMET

Jeltoqsannyń 11-inde  Týrızm jáne  sport mınıstrliginde    qysqy Azıada  oıyndaryna arnalǵan    májilis  ótedi.

Jeltoqsannyń 11-inde Astana garnızonynyń áskerı qyzmetshilerine Qaraótkel kentindegi (Ilınka) kottedj qalashyǵynan eki qabatty 130 úı paıdalanýǵa beriledi. Qazaqstan Respýblıkasynyń Qorǵanys mınıstri Ádilbek Jaqsybekov áskerı qyzmetshilerdiń otbasylaryna páter kiltterin saltanatty jaǵdaıda tabys etpek.

PARLAMENT

Jeltoqsannyń 11-inde   Parlament  Senatynyń  jalpy  otyrysy  bolady. 

Jeltoqsannyń  11-inde  «Qazgıdromet» kásipornynda Senattyń  Agrarlyq máseleler jónindegi komıtetiniń   kóshpeli   májilisi ótedi.

QOǴAM

Jeltoqsannyń 11-inde Mınsk qalasynda «Qazaqstannyń EQYU-ǵa tóraǵalyǵy: perspektıvalar, máseleler men qyr kórsetýler» atty halyqaralyq konferentsııa ótedi dep josparlanýda. Konferentsııa barysynda Qazaqstannyń tóraǵalyqqa daıyndyǵy jóninde máseleleri talqylanady. Budan basqa, jıyn barysynda «Eýropaǵa jol» atty elimizdiń memlekettik baǵdarlamasyn iske asyrý týraly aqparattar qamtylady. 2010 jylǵy Qazaqstannyń EQYU-ǵa tóraǵalyǵynyń logotıpiniń tanystyrý rásimin ótkizý de josparlanýda.

Jeltoqsannyń 12-sinde Qytaı Halyq Respýblıkasynyń Tóraǵasy Hý Tszıntaonyń Qazaqstanǵa jumys sapary josparlanyp otyr. Sapar barysynda QR Prezıdenti N. Nazarbaev pen QHR Tóraǵasy Hý Tszıntao «Qazaqstan-Qytaı» gaz qubyrynyń birinshi jelisin ashý saltanatyna jáne ekinshi jelisiniń balqytyp biriktirý jumysynyń aıaqtalýyna qatysýy josparlanyp otyr.

ASTANA

Jeltoqsannyń 10-y men 11-i kúnderi Astanada «Nur Otan» halyqtyq- demokratııalyq partııasynyń jastar qanaty «Jas Otan» uıymynyń atqarýshy hatshylarynyń sleti ótedi.

Jeltoqsannyń 11-i kúni saǵat 14.00-de QR Prezıdenttik mádenıet ortalyǵynyń kontsert zalynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Táýelsizdik merekesine jáne Qazaqstan Halyqtary Assambleıasy XV sessııasynyń qurmetine arnalǵan «Meniń Qazaqstanym - meniń elim» atty óner festıvali ótedi.

Jeltoqsannyń 11-inde «Nur Otan»  partııasynyń   ortalyq keńsesinde  «Jas Otan»  jastar  qanaty Ortalyq   keńesiniń  májilisi ótedi.

Jeltoqsannyń  11-inde «Aqqý»  qonaqúıinde  «Qoǵamda áıelderdi saıası   ilgeriletý - genderlik saıasattyń qaǵıdasy» degen taqyrypta     respýblıkalyq konferentsııa ótedi.

Jeltoqsannyń 11-inde    vıtse-premer  Ó.Shókeev  pen   Astana ákimi I.Tasmaǵambetov   «Táýelsizdik»  turǵyn úı kesheniniń     úlesshilerine páter  kiltterin  tabys etedi.

Jeltoqsannyń  11-inde  «Nur Otan»  partııasynyń  ortalyq keńsesinde    «Nur Otan»  partııasy  Parlamentarızm  ınstıtýtynyń 2009 jylǵy    jumys  qorytyndysyna arnalǵan    baspasóz máslıhaty  ótedi 

Jeltoqsannyń 11-inde  Ulttyq akademııalyq  kitaphanada   «Koreıaǵa ashylǵan tereze»    aqparattyq   ortalyǵynyń ashylý  rásimi  bolady. 

Jeltoqsannyń 11-inde  Mýzykalyq   akademııada  «Astana-Mereı» konkýrsynyń  jeńimpazdaryn marapattaý  rásimi  ótedi.

Jeltoqsannyń 13-i kúni Lev Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde «M.V.Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıversıteti Mehanıka-matematıka fakýltetiniń kúnderi» is-sharasy ótedi. Іs-shara jeltoqsannyń 16-syna deıin jalǵasady 

Jeltoqsannyń 14-i kúni Lev Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde QR Musylmandar dinı basqarmasynyń tóraǵasy, joǵarǵy múftı Ábsattar qajy Derbisálimen kezdesý ótedi.Kezdesý aıasynda elimizdiń bas ımamy Á.Derbisáli stýdentter men oqytýshylar aldynda dáris oqıdy. Іs-shara aıasynda mártebeli meımanǵa «L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ-dyń qurmetti professory» ǵylymı dárejesi tapsyrylady.

ALMATY

Jeltoqsan aıynyń 10 men 19-y kúnderi aralyǵynda Qazaqtyń Memlekettik M.Áýezov atyndaǵy akademııalyq drama teatrynda Tynymbaı Nurmaǵanbetovtyń «Qojanasyr tiri eken» atty komedııalyq qoıylymnyń  premerasy ótedi.

Jeltoqsan aıynyń 11-i kúni Almatyda Respýblıka saraıynda qazaqtyń kórnekti aqyny Qadyr Myrza Álıdiń «Óz elim» atty shyǵarmashylyq keshi ótedi.  Shyǵarmashylyq kesh Almaty qalasy ákimdigi men «Qazaqstan mádenıeti» qoǵamdyq qorynyń qoldaýymen uıymdastyrylady. Keshke estrada juldyzdary men tanymal ánshiler Bıbigúl Tólegenova, Nurǵalı Núsipjanov, Eskendir jáne Birjan Hasanǵalıevter, Donedil Qajymov, Keldenbaı Ólmesekov, Qydyráli men Qaraqat, Toqtar Serikov, «MýzArt» toby jáne taǵy da basqa óner sheberleri qatysady.

Jeltoqsannyń  11-inde Halyqaralyq  Bıznes  akademııasynda «Bıznestiń  jas perileri»  degen    taqyrypta   jas ǵalymdar  stýdentterdiń  halyqaralyq   konferentsııasy  ótedi.

Jeltoqsannyń   11-inde   Qazaq  Ulttyq ýnıversıtetinde  «Aqynjanov oqýlary -2009»  ǵylymı  konferentsııasy   ótedi.

Jeltoqsannyń  11-inde  «Nur Otan»  partııasynyń  Almaty  keńsesinde «Táýelsizdik -  san ǵasyrlyq  arman, bolashaqqa qadam»   degen taqyrypta «dóńgelek  ústel»  otyrysy  bolady.

Almatyda jeltoqsannyń 12-si kúni Respýblıka saraıynda "Shyǵys juldyzdary" óner festıvali ótedi. Bul shara Nevada-Semeı qozǵalysynyń 20 jyldyǵy men Jeltoqsan kóterilisiniń 23 jyldyǵyna arnalyp otyr.

Jeltoqsannyń 14-inde  «Nur Otan» HDP Almaty fılıalynyń ǵımaratynda «Shańyraq» Respýblıkalyq qoǵamdyq birlestiginiń  uıytqy bolýymen «Qazaqstan Respýblıkasynyń oblys ákimderiniń janyndaǵy Qoǵamdyk keńesterdi eksperttik saraptamalarmen qoldaý máselesi boıynsha jáne osyǵan qatysty sharalardy uıymdastyrý jáne ótkizý» taqyrybyndaǵy konferentsııa  ótedi. Konferentsııa jumysyna QR Parlamentiniń Májilis jáne Senat depýtattary, QR Úkimet ókilderi, Almaty qalasynyń atqarýshy men ókildik bılik organdary, áleýmettik kelispeýshilikterdi sheshetin jáne saraptaıtyn ekspertter, úkimettik emes uıymdar men saıası partııalar ókilderi jáne buqaralyq aqparat quraldary qatysady.

AIMAQ

QARAǴANDY OBLYSY

Jeltoqsannyń  14-15-inde   Qaraǵandy  oblysynyń Sátbaev  qalasynda  ulttyq mereke -  Táýelsizdik kúni  qarsańynda «Táýelsizdik  qurdastary - Qazaqstannyń bolashaǵy»   atty jastar  forýmy  ótedi.

ATAÝLY KÚNDER.  ELEÝLІ OQIǴALAR.  MEREITOILAR.

11 JELTOQSAN, JUMA

Demikpeniń búkildúnıejúzilik kúni. Keńirdek demikpesi aýrýyna nazar aýdartý maqsatynda Búkildúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń bastamasymen atap ótiledi. Bul kúnniń negizgi maqsaty - densaýlyq salasyndaǵy kúrdeli máseleleriniń biri bolyp sanalatyn demikpe aýrýynyń sebep-saldarlarymen halyqty jan-jaqty tanystyrý. Ony jeńý jolynda ǵylym salasynda jasalǵan jańalyqtar týraly habarlaý. Búginde álemde 300 mıllıon adam demikpemen aýyrady. Ol kóbine nashar ekologııanyń saldarynan paıda bolady.

Halyqaralyq taý kúni. 2003 jylǵy BUU Bas Assambleıasynyń 57-shi sheshimi boıynsha jeltoqsannyń 11-de atap ótiledi. 2004 jyldan beri BUU sheshimi boıynsha «Beıbitshilik - taýlardyń turaqty damýyna kilt» atty uranmen ótkiziledi. Bas Assambleıanyń qararynda taýly aımaqtardyń turaqty damýyna baǵyttalǵan erekshe ózekti máseleler belgilengen. Bul kúni Bas Assambleıa halyqaralyq birlestikterge joǵary deńgeıdegi merekelik sharalar uıymdastyrýyna shaqyrdy, onyń maqsaty taýly aımaqtardyń turaqty damýyn nasıhattaý.

Jer sharynyń shamamen tórtten birin alyp jatqan taýlar 10 paıyzǵa jýyq turǵyndardyń úıi. Bul - ósimdikter men janýarlardyń sırek kezdesetin kóptegen túrleri úshin qoryq, jerdegi negizgi ózenderdiń qaınar kózi.

OQIǴALAR

12 jyl buryn (1997) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Nazarbaev Reseıdiń qoldanbaly ǵylymdar akademııasynyń Qurmetti múshesi bolyp taǵaıyndaldy.

11 jyl buryn (1998) Astanada Nursultan Nazarbaevtyń «Qalyń elim, qazaǵym» atty kitabynyń tusaý keser rásimi bolyp ótti.

3 jyl buryn (2006) Almatyda kópshilikke Shaıh-Asan Kýraıshın as-Sýnna degen atpen tanymal jýrnalıst Asan Sarqulovtyń «Zaman kóshindegi din aqıqaty» atty kitabynyń tusaý keseri boldy.

Ol kitapta Qazaqstanda musylman dinin taratý týraly, ıslam dininiń damýy týraly jáne de osy taqyrypta basqa jańa baspalar shyǵarý týraly jazylǵan. Kitaptyń tırajy úsh myńǵa jýyq.

3 jyl buryn (2006) Batys Qazaqstan oblysynyń Jańaqala aýdany ortalyǵynda tanymal qoǵam qaıratkeri Sátqalı Saparovtyń turǵan úıine eskertkish taqta ornatyldy. S.Saparov (1928-1976) 14 jyl ishinde aımaqtaǵy úsh aýdandy - Zelenovka aýdanyn (1962-1963), Tasqaly aýdanyn (1963-1972) jáne Jańaqala aýdanyn (1972-1976) basqardy. Ol basqarǵan aýdandardyń damýyna sińirgen eńbegi úshin eki márte Eńbek Qyzyl Tý, «Qurmet belgisi» ordenderimen marapattaldy. Jańaqala aýylynyń ortalyq kósheleriniń birine esimi berilgen.

ESІMDER

90 jyl buryn (1919-1995) ánshi, mýzykatanýshy BEKHOJINA Talıǵa dúnıege keldi.

Semeı qalasynda týǵan.

Almaty konservatorııasyn (Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq konservatorııa) bitirgen.

Qazaq memlekettik fılarmonııasynyń ánshisi, Qazaqstan Ǵylym Akademııasynyń Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń kishi ǵylymı qyzmetkeri bolǵan.

Folklorlyq ekspedıtsııa quramynda Qazaqstannyń jáne Ózbekstannyń jergilikti turǵyndary arasynan buryn belgisiz bolyp kelgen 1500-den astam ánderdi notaǵa túsirgen, halyq shyǵarmashylyǵynyń oryndaýshylary jaıynda derekter jınaǵan. Aqyn ári kompozıtor Sh.Qudaıberdıevtiń ánderin qurastyryp, kitap shyǵarǵan («Amanat», 1989).

12 JELTOQSAN, SENBІ

Qazaqstan Respýblıkasy Keden organdarynyń qurylǵan kúni. Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 1992 jylǵy jeltoqsannyń 12-ndegi «Qazaqstan Respýblıkasynyń qarjy, salyq jáne keden qyzmetin qaıta qurý týraly» Jarlyǵyn oryndaý maqsatynda osy qyzmetterdiń barlyǵy bir júıege - QR Qarjy mınıstrligine biriktirildi. QR Keden komıteti Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrliginiń Bas keden basqarmasy bolyp qaıta quryldy.

QR Keden organdarynyń negizgi qyzmeti - Qazaqstan Respýblıkasy ekonomıkalyq qaýipsizdigin qamtamasyz etý, materıaldyq jáne mádenı qundylyqtardy zańsyz shet elge shyǵarýdyń aldyn-alý, qarý-jaraq, esirtki zattar tasymaldaýǵa tosqaýyl bolý, kontrabandamen kúres, respýblıka bıýdjetine keden salyǵynyń ýaqytynda túsip otyrýyn qamtamasyz etý, Qazaqstan Respýblıkasynyń shekarasy arqyly azamattar men avtokólik ótkizý jumysyn uıymdastyrý jáne basqalar. Eń basty maqsatynyń biri - kásibı deńgeıi joǵary keden qyzmetiniń mamandaryn daıarlap shyǵarý.

Reseı Federatsııasynyń Memlekettik meıramy - Konstıtýtsııa kúni. RF Prezıdentiniń 1994 jylǵy jarlyǵymen Reseıdiń memlekettik merekesi retinde bekitilgen.

Qazaqstan Respýblıkasymen dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy qazanda 21-inde ornatyldy.

OQIǴALAR

3 jyl buryn (2006) Astanada Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtiń qatysýymen Etalon ortalyǵy ashyldy. Elbasy Ortalyq Azııadaǵy jalǵyz tsezıı negizindegi ýaqyt etalonyn óz qolymen qosty. Qazirgi zamanǵy 8-qabatty ǵımaratta 76 etalon men etalon jabdyqtarynyń birligi 10 túrli zerthanada ornalasqan.

1 jyl buryn (2008) BUU-nyń shtab-páterinde Qazaqstannyń múgedekter quqyǵy Konventsııasyna jáne onyń fakýltatıvti protokolyna qol qoıý rásimi ótti. Qazaqstan Konventsııaǵa qosylǵan álemniń 137-shi eli boldy. 2006 jylǵy jeltoqsannyń 13-de BUU-nyń Bas Assambleıasynda qujat qabyldanyp 2008 jylǵy mamyrdyń 3-de kúshine endi. Birikken Ulttar Uıymynda Konventsııanyń oryndalýyn baqylaıtyn organ quryldy. Múgedekter quqyǵynyń komıteti Konventsııaǵa qatysýshy-memleketterdiń baıandamasyn qarap, usynys pen ortaq usynymdar shyǵarady.

ESІMDER

80 jyl buryn (1929) akter, Qazaqstannyń halyq ártisi JÁKІBAEV Qasym Ábenuly dúnıege keldi.

Almaty oblysy Jambyl aýdanynda týǵan.

T.Júrgenev atyndaǵy Almaty kórkemsýret ýchılışesin bitirgen.

1948 jyldan - Ǵ.Músirepov atyndaǵy Qazaq balalar jáne jasóspirimder teatrynyń, «Qazaqfılm» kınostýdııasynyń aktery.

Teatr sahnasynda Sarman, Jaqaı («Altyn saqa», «Ybyraı Altynsarın» M.Aqynjanov), Polonıı («Gamlet» Ý.Shekspır), Vrým («Mahabbat pen zulymdyq» F.Shıller), Qaırabaı («Móldir mahabbat» S.Muqanov), Toqaı («Ulpan ı Eseneı» Ǵ.Músirepov pen K.Ysqaqov), Shyńǵys han («Mıǵula terisi ústindegi sot» Sh.Aıtmatov pen M.Shahanov) rólderin oınaǵan. «Dersý Ýzala», «Qan men ter», «Úsheý», «Stalınge syılyq», «Otyrardyń kúıreýi», «Toǵysqan taǵdyrlar», «Mahabbat stansasy» sııaqty 100-ge jýyq fılmder men serıaldarǵa túsken.

«Qurmet» ordenimen marapattalǵan.

75 jyl buryn (1934) áskerı qaıratker, general-maıor MARDENOV Júken Baımuhanbetuly dúnıege keldi.

Pavlodar oblysynda týǵan.

Almaty memlekettik shet tilder ınstıtýtyn bitirgen.

Memlekettik qaýipsizdik komıteti (MQK) Pavlodar oblystyq basqarmasynyń qyzmetkeri bolǵan. 1968-1983 jyldary - Qazaq KSR MQK-niń ortalyq apparatynda, MQK-i Kókshetaý jáne Shyǵys Qazaqstan oblystyq basqarmalary bastyǵynyń orynbasary. 1983-1991 jyldary - Qazaqstan MQK-i Birinshi (barlaý) basqarmasynyń bastyǵy - Qazaqstan MQK-i Alqasynyń múshesi, MQK-i Tselınograd (Aqmola) oblystyq basqarmasynyń bastyǵy, oblystyq partııa komıtetiniń bıýro múshesi, Halyq depýtattary oblystyq jáne qalalyq keńesiniń depýtaty, Qazaq KSR MQK-i tóraǵasynyń kadr jónindegi orynbasary. 1991-1994 jyldary - Qazaqstan MQK-i barlaý bóliminiń baqylaýshysy. 1994 jyldan - «Aksel» kompanııasy bas dırektorynyń orynbasary. Qazirgi kezde kúzet fırmasyn basqarady.

«Generaldar keńesi» qoǵamdyq birlestik prezıdıýmy tóraǵasynyń orynbasary.

«Qurmet belgisi» ordenimen, «Jaýyngerlik erligi úshin», «Qazaqstan Respýblıkasy Táýelsizdigine 10-jyl», basqa da medaldarmen, Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń gramotasymen, «Qazaqstan Respýblıkasy UQK-niń qurmetti qyzmetkeri» belgisimen, Qazaqstannyń halyqaralyq qatynastar ornatýyna belsendi úles qosqany úshin Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik hatshysy - syrtqy ister mınıstriniń Alǵys hatymen marapattalǵan.

55 jyl buryn (1954) akter, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi JYLGELDIEV Saǵat Ermaǵambetuly.

Qyzylorda oblysynda týǵan.

Qazaq drama teatry janyndaǵy teatr stýdııasyn, Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq konservatorııasyn bitirgen.

1977 jyldan - Ǵ.Músirepov atyndaǵy Qazaq balalar jáne jasóspirimder teatrynyń aktery.

Sahnada Aqyn («Aýyldan kelgen arý» I.Saparbaev), Baıjan («Altyn ajaly» I.Ǵaıyp), Abdolla («Eń ádemi kelinshek» S.Balǵabaev), Qoja Ahmet Iasaýı («Áziret Sultan» O.Dastanov), Shege, Baıdaly bı, Serdáli («Qyz Jibek», «Ulpan», «Aqan seri -Aqtoqty» Ǵ.Músirepov) rólderin somdaǵan.

«Eren eńbegi úshin» medalimen marapattalǵan.

13 JELTOQSAN, JEKSENBІ

Malta Respýblıkasynyń Ulttyq meıramy - Respýblıka kúni. 1974 jyly Ókilder Palatasynyń sheshimimen Malta respýblıka bolyp jarııalandy.

Búkilálemdik balalar telearnasy men radıohabarlamalarynyń kúni. Bul merekelik kúndi 1994 jylǵy sáýirde Kannada BUU Balalar qorynyń (ıÝNISEF) ókilderi jarııalady. Sol kezden beri jyl saıyn jeltoqsannyń ekinshi jeksenbisinde atap ótiledi.

OQIǴALAR

14 jyl buryn (1995) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Nazarbaevtyń Qaýlysymen Saýd Arabııa Koroldiginde Qazaqstan Respýblıkasynyń elshiligi ashyldy.

5 jyl buryn (2004) Astanada vokzal alańynda 1922 jyly shyǵarylǵan respýblıkadaǵy eń eski parovoz qoıyldy. Astananyń temirjol vokzalynda «Batyr-parovoz» eskertkishin ornatý týraly Qazaqstannyń Prezıdenti N.Nazarbaev 2004 jylǵy 6-shy tamyzda temirjoldyń 100-jyldyǵyna arnalǵan saltanatty jınalysta aıtqan bolatyn. Parovoz Shvetsııada jasalǵan. 1922-1982 jyldar aralyǵynda Qazaqstannyń temir joldarynda jáne basqa burynǵy odaq respýblıkalarynyń magıstral joldarynda paıdalanysta bolǵan, Uly Otan soǵysy jyldary maıdan mańyndaǵy ýchaskelerine júk tasymaldaǵan.

5 jyl buryn (2004) Tarazdaǵy Abaı atyndaǵy Ortalyq kitaphanada elektrondy zaldyń kórsetilimi bolyp ótti. Elektrondy zalda jańa kompıýterler, skanerler, qujattardyń baı elektrondy kollektsııasy bar. Bul kitaphanalyq júıe Qazaqstannyń Aqparattyq kitaphanalar konsortsıýmynyń múshesi.

3 jyl buryn (2006) alǵashqy ret Qazaqstanda S.Begalın atyndaǵy memlekettik balalar kitaphanasynda balalarǵa arnalǵan - «Muhammed Paıǵambar» jáne «Qajy» atty ıslamnyń joramaly men qundylyqtary, álemniń eń iri dini týraly Sanıasnaın Han kitabynyń tusaý keseri ótti. Kitaptar «Rasskajı mne o?» serııasynda berilgen. Olar kóptegen elderde aǵylshyn,orys jáne basqa tilderde shyqty. Kitap bárine túsinikti tilde jazylǵan jáne tamasha kórkemdelgen.

3 jyl buryn (2006) Astana qalasynyń ákimi Imanǵalı Tasmaǵanbetov «Zolotoı Ikar» atty syılyqtyń ıegeri atandy. Syılyqty Eýrazııalyq keńistikte mádenı baılanystardy damytýǵa eleýli úles qosqany úshin «Dall'arko» Halyqaralyq mádenı qordyń sheshimimen qordyń vıtse-prezıdenti ıAnnık Merse tabys etti.

ESІMDER

240 jyl buryn (1769-1844) orys jazýshysy, aqyn, mysalshy, Sankt-Peterbor Ǵylym Akademııasynyń akademıgi KRYLOV Ivan Andreevıch dúnıege keldi.

Máskeý qalasynda týǵan.

Krylov orys ádebıetinde mysal janryn bıik satyǵa kóterdi. Ótkir de aıshyqty tilimen, ájýasyqaǵymen erekshelenetin 200-den astam mysal jazdy. Shyǵarmalarynda ómir shyndyǵyn tereń beınelep, adam boıyndaǵy jaǵymsyz qylyqtardy shenedi. «Rýhtar poshtasy» satıralyq jýrnal shyǵardy. Kóptegen pesalar men lıbrettolardyń avtory.

Qazaq oqyrmandaryn Krylov mysaldarymen alǵash ret Y.Altynsarın («Qarǵa men túlki»), Abaı («Esek pen bulbul», «Shegirtke men qumyrsqa», «Pil men qanden») tanystyrdy. A.Baıtursynov Krylovtan aýdarǵan jáne ózi jazǵan mysaldardan turatyn kitap shyǵarsa, S.Kóbeev «Úlgili tárjima» atty kitap jazyp, oǵan Krylovtyń 37 mysalynyń aýdarmasyn engizdi. Krylovtyń týyndylary «Mysaldar» degen atpen qazaq tilinde jeke kitap bolyp shyqqan.

85 jyl buryn (1924) túrkitanýshy, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaqstan Ulttyq Ǵylym Akademııasynyń akademıgi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri QAIDAR Ábdýálı Týǵanbaıuly dúnıege keldi.

Uly Otan soǵysyna qatysqan.

Almaty oblysynda týǵan.

Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtet), Qazaqstan Ǵylym Akademııasynyń aspırantýrasyn bitirgen.

1954-1995 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym Mınıstrligi - Ǵylym akademııasy A.Baıtursynov atyndaǵy Til bilimi ınstıtýtynyń uıǵyr-dúngen mádenıeti sektorynyń kishi ǵylymı qyzmetkeri, shyǵystaný sektorynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri, uıǵyr fılologııasy bóliminiń meńgerýshisi, dırektordyń ǵylymı jumystar jónindegi orynbasary, dırektory qyzmetterin atqarǵan. 1995 jyldan - Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym Mınıstrligi - Ǵylym akademııasy A.Baıtursynov atyndaǵy Til bilimi ınstıtýtynyń qurmetti dırektory.

Negizgi ǵylymı izdenisteri qazaq jáne uıǵyr tilderi jáne jalpy salystyrmaly túrkitaný, sóztaný, etımologııa, onomastıka, termınologııa, semasıologııa, frazeologııa, paremıologııa máselelerin zertteýge arnalǵan. Eldegi til saıasatyna belsendi aralasyp, qazaq tiliniń memlekettik deńgeıde qoldanylýyna qatysty eleýli at salysty.

Sh.Ýálıhanov atyndaǵy syılyqtyń ıegeri. Halyqaralyq «Qazaq tili» qoǵamynyń qurmetti prezıdenti. Bashqurtstan Ǵylym Akademııasynyń qurmetti akademıgi. «Izvestııa NAN RK», «Sovetskaıa tıýrkologııa» ǵylymı, ǵylymı-tanymdyq jýrnaldarynyń redaktory, redaktsııalyq alqasynyń múshesi. 

3 dárejeli «Dańq», eki márte «Qyzyl Juldyz», eki márte «Otan soǵysy», «Halyqtar dostyǵy», «Otan», «Qurmet belgisi» ordenderimen, «Ana tiliniń aıbary» altyn belgisimen, medaldarmen marapattalǵan.