QazAqparat-Anons: jeltoqsannyń 10-y men 13-i aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi
ÚKІMET
Jeltoqsannyń 10-ynda Indýstrııa jáne saýda mınıstrliginde ken-metallýrgııa ónerkásibi qyzmetkerleriniń II-shi sezi ótedi. Sezd jumysyna QR Premer-Mınıstri Kárim Másimov, Úkimet músheleri, Parlament depýtattary, ulttyq kompanııalardyń jáne saladaǵy barlyq kásiporyndardyń basshylary qatysady.
Jeltoqsannyń 10-ynda Syrtqy ister mınıstrliginde «Slow Food» qorynyń Qazaqstandaǵy tanystyrylymy ótedi.
Jeltoqsannyń 10-ynda Ekonomıka mınıstrliginde vedomstvonyń «Ekonomıkalyq zertteýler ınstıtýty» aktsıonerlik qoǵamynyń Ashyq esik kúni ótedi.
BASQA MEMLEKETTІK QURYLYMDAR
Jeltoqsannyń 10-ynda Bas prokýratýrada aptalyq brıfıng bolady.
Jeltoqsannyń 10-ynda Ulttyq medıtsınalyq holdıngte vaktsınaprofılaktıka máselesine arnalǵan «dóńgelek ústel» otyrysy ótedi.
PARLAMENT
Jeltoqsannyń 10-ynda Parlament Májilisinde «Jastardy patrıottyq tárbıeleýdiń roli: problemalar, perspektıvalar» degen taqyrypta «dóńgelek ústel» otyrysy bolady.
QOǴAM
Jeltoqsannyń 7-10-y aralyǵynda Jenevada Syrtqy ister mınıstrliginiń Erekshe tapsyrmalar jónindegi Elshisi Mádına Jarbosynovanyń basshylyǵymen Qazaqstannyń vedomstvoaralyq delegatsııasy BUU Adam quqyqtary jónindegi keńesiniń Ámbebap merzimdi sholý jónindegi Jumys tobynyń 6-shy sessııasyna qatysýy josparlanyp otyr.
Jeltoqsannyń 9-10-ynda Brıýsselde EQYU taqyrybynda joǵary deńgeıdegi semınar ótetini kútiledi. Semınardyń maqsaty Eýropalyq odaqqa múshe memleketterdiń EQYU-ǵa tóraǵalyq etý tájirıbesimen tanysý bolyp tabylady. Atalǵan shara barysynda Eýropalyq Odaq elderiniń joǵary laýazymdy tulǵalarymen kezdesý de josparlanýda. Qazaqstan tarapynan semınarǵa QR Syrtqy ister mınıstrliginiń Erekshe tapsyrmalar jónindegi elshisi Dýlat Qýanyshev qatysady.
Jeltoqsannyń 9-10-y kúnderi QR Memlekettik hatshysy-Syrtqy ister mınıstri Qanat Saýdabaev Germanııadaǵy Qazaqstan jylynyń jabylý rásimine qatysýyna baılanysty Berlınge sapary ótedi. Q. Saýdabaev shara barysynda GFR Vıtse-kantsleri-Syrtqy ister mınıstri G. Vestervellmen, Býndestagtyń basshylyǵymen, GFR Memlekettik hatshysy G. Volfpen, GFR burynǵy Vıtse-kantsleri H. D. Genshermen kezdesýi josparlanǵan. «Resmı sapar barysyndaǵy júzdesýlerde Qazaqstan men Germanııanyń ekijaqty yntymaqtastyǵynyń ózekti máseleleri talqylanatyn bolady.
Jeltoqsannyń 11-inde Mınsk qalasynda «Qazaqstannyń EQYU-ǵa tóraǵalyǵy: perspektıvalar, máseleler men qyr kórsetýler» atty halyqaralyq konferentsııa ótedi dep josparlanýda. Konferentsııa barysynda Qazaqstannyń tóraǵalyqqa daıyndyǵy jóninde máseleleri talqylanady. Budan basqa, jıyn barysynda «Eýropaǵa jol» atty elimizdiń memlekettik baǵdarlamasyn iske asyrý týraly aqparattar qamtylady. 2010 jylǵy Qazaqstannyń EQYU-ǵa tóraǵalyǵynyń logotıpiniń tanystyrý rásimin ótkizý de josparlanýda.
Jeltoqsannyń 12-sinde Qytaı Halyq Respýblıkasynyń Tóraǵasy Hý Tszıntaonyń Qazaqstanǵa jumys sapary josparlanyp otyr. Sapar barysynda QR Prezıdenti N. Nazarbaev pen QHR Tóraǵasy Hý Tszıntao «Qazaqstan-Qytaı» gaz qubyrynyń birinshi jelisin ashý saltanatyna jáne ekinshi jelisiniń balqytyp biriktirý jumysynyń aıaqtalýyna qatysýy josparlanyp otyr.
ASTANA
Jeltoqsannyń 10-y kúni saǵat 16:00-de QR Prezıdenttik mádenıet ortalyǵynda Táýelsizdik merekesine arnalǵan Muhtar Qaıratuly Baıbosynnyń «Týǵan jerim - altyn besigim» atty jeke kórmesiniń ashylýy bolady.
Jeltoqsannyń 10-y kúni Astanada «Nur Otan» halyqtyq -demokratııalyq partııasy janyndaǵy Parlamentarızm ınstıtýtynyń uıymdastyrýymen «Qazaqstandaǵy parlamentarızm: onyń jaı-kúıi men damý kókjıekteri» atty taqyrypta ǵylymı-tájirıbelik konferentsııa ótedi.
Jeltoqsannyń 10-y men 11-i kúnderi Astanada «Nur Otan» halyqtyq- demokratııalyq partııasynyń jastar qanaty «Jas Otan» uıymynyń atqarýshy hatshylarynyń sleti ótedi.
Jeltoqsannyń 10-ynda elordada «Táýelsiz Qazaqstan: eles sońy jáne jasampazdyq tarıhy» atty ǵylymı-tájirıbelik konferentsııa ótedi.Konferentsııa Qazaqstannyń qazirgi zaman tarıhy boıynsha gýmanıtarlyq zertteýlerdegi memlekettilik tarıhy men teorııasy máselelerin, táýelsiz Qazaqstannyń tarıhyn zertteý jáne oqytý máselelerin taldaý sııaqty mańyzdy taqyryptardy qamtıdy.
Jeltoqsannyń 10-da Astanada ken-metallýrgııa ónerkásibi qyzmetkerleriniń II-shi sezi ótedi. Sezd jumysyna QR Premer-Mınıstri Kárim Másimov, Úkimet músheleri, Parlament depýtatary, ulttyq kompanııalardyń jáne saladaǵy barlyq kásiporyndardyń basshylary qatysady.
Jeltoqsannyń 10-ynda Beıbitshilik jáne kelisim saraıynda Aqmolanyń (Astana) jańa elorda bolyp jarııalanýynyń 12 jyldyǵyna arnalǵan merekelik kontsert ótedi.
Jeltoqsannyń 10-ynda Ulttyq akademııalyq kitaphanada Shyńǵys Aıtmatovty eske alý keshi bolady.
ALMATY
Jeltoqsannyń 9-10-y aralyǵynda Almatyda Qazaqstan Respýblıkasynyń Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń, Mádenıet komıtetiniń jáne Mádenı saıasat jáne ónertaný ınstıtýtynyń uıymdastyrýymen I halyqaralyq Qazaq-Brıtan akademııasy quryltaıshylarynyń alǵashqy keńesi ótedi.
Jeltoqsan aıynyń 10 men 19-y kúnderi aralyǵynda Qazaqtyń Memlekettik M.Áýezov atyndaǵy akademııalyq drama teatrynda Tynymbaı Nurmaǵanbetovtyń «Qojanasyr tiri eken» atty komedııalyq qoıylymnyń premerasy ótedi.
Jeltoqsannyń 10-ynda Ulttyq banktiń baspasóz ortalyǵynda G.Marchenkonyń qatysýymen baspasóz máslıhaty bolady.
Jeltoqsannyń 10-ynda Qazaqtyń ál-Farabı atyndaǵy ulttyq ýnıversıtetiniń Shyǵystaný fakýltetinde «Japontaný: qazaqstandyq jáne sheteldik tájirıbe» taqyrybynda halyqaralyq konferentsııasy ótedi.
Jeltoqsannyń 10-ynda Qala murajaıynda Táýelsizdik kúnine arnalǵan kórme ashylady.
Jeltoqsannyń 10-ynda Almaty ákimdiginde «Jeltoqsan oqıǵasy - Táýelsizdiktiń negizi» degen taqyrypta konferentsııa bolady.
Jeltoqsan aıynyń 11-i kúni Almatyda Respýblıka saraıynda qazaqtyń kórnekti aqyny Qadyr Myrza Álıdiń «Óz elim» atty shyǵarmashylyq keshi ótedi. Shyǵarmashylyq kesh Almaty qalasy ákimdigi men «Qazaqstan mádenıeti» qoǵamdyq qorynyń qoldaýymen uıymdastyrylady. Keshke estrada juldyzdary men tanymal ánshiler Bıbigúl Tólegenova, Nurǵalı Núsipjanov, Eskendir jáne Birjan Hasanǵalıevter, Donedil Qajymov, Keldenbaı Ólmesekov, Qydyráli men Qaraqat, Toqtar Serikov, «MýzArt» toby jáne taǵy da basqa óner sheberleri qatysady.
Almatyda jeltoqsannyń 12-si kúni Respýblıka saraıynda "Shyǵys juldyzdary" óner festıvali ótedi. Bul shara Nevada-Semeı qozǵalysynyń 20 jyldyǵy men Jeltoqsan kóterilisiniń 23 jyldyǵyna arnalyp otyr.
Jeltoqsannyń 14-inde «Nur Otan» HDP Almaty fılıalynyń ǵımaratynda «Shańyraq» Respýblıkalyq qoǵamdyq birlestiginiń uıytqy bolýymen «Qazaqstan Respýblıkasynyń oblys ákimderiniń janyndaǵy Qoǵamdyk keńesterdi eksperttik saraptamalarmen qoldaý máselesi boıynsha jáne osyǵan qatysty sharalardy uıymdastyrý jáne ótkizý» taqyrybyndaǵy konferentsııa ótedi. Konferentsııa jumysyna QR Parlamentiniń Májilis jáne Senat depýtattary, QR Úkimet ókilderi, Almaty qalasynyń atqarýshy men ókildik bılik organdary, áleýmettik kelispeýshilikterdi sheshetin jáne saraptaıtyn ekspertter, úkimettik emes uıymdar men saıası partııalar ókilderi jáne buqaralyq aqparat quraldary qatysady.
AIMAQ
QARAǴANDY OBLYSy
Jeltoqsannyń 14-15-inde Qaraǵandy oblysynyń Sátbaev qalasynda ulttyq mereke - Táýelsizdik kúni qarsańynda «Táýelsizdik qurdastary - Qazaqstannyń bolashaǵy» atty jastar forýmy ótedi.
ATAÝLY KÚNDER. ELEÝLІ OQIǴALAR. MEREITOILAR.
10 JELTOQSAN, BEISENBІ
Adam quqyn qorǵaýdyń halyqaralyq kúni. 1948 jylǵy jeltoqsannyń 10-da BUU Bas Assambleıasy Jalpyǵa birdeı adam quqyqtary deklaratsııasyn qabyldady. Barlyq elde 1950 jyldan bastap atap ótiledi.
Taıland koroldiginiń Ulttyq meıramy - Konstıtýtsııa kúni. Búginde Taıland - konstıtýtsııalyq monarhııa. 1932 jyldan bastap, búgingi monarh - Uly mártebeli korol - Pýmıpon Adýlıadetqa deıin (9 Rama, 1946 jyldan beri basqaryp otyr) óz bıligin Ulttyq Assambleıa, atqarýshy bılikti Mınıstrler kabıneti, sot bıligin - sot arqyly júzege asyrady.
Fýtboldyń búkildúnıejúzilik kúni. BUU-nyń sheshimimen atap ótiledi.
Nobel syılyǵyn tapsyrý kúni. Belgili ǵalym A. Nobeldiń týǵan kúnine baılanysty, jyl saıyn Norvegııa koroliniń qatysýymen Oslo ýnıversıtetiniń úlken zalynda Nobel syılyǵyn tapsyrý saltanaty ótedi.
OQIǴALAR
18 jyl buryn (1991) Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesi Qazaq Keńestik Sotsıalıstik Respýblıkasy ataýyn Qazaqstan Respýblıkasy dep ózgertý týraly sheshim qabyldady.
18 jyl buryn (1991) Almatydaǵy Respýblıka saraıynda búkil halyq saılaǵan Qazaqstan Respýblıkasynyń tuńǵysh prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń Elbasy qyzmetine kirisýine arnalǵan Respýblıka Joǵarǵy Keńesiniń saltanatty májilisi bolyp ótti. Prezıdent ata-baba saltymen aq kıizdiń ústine kóterilip, halyq aldynda ant berdi.
18 jyl buryn (1991) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Respýblıkanyń Almas qoryn qurý týraly Qaýlysy shyqty.
10 jyl buryn (1999) Ońtústik Qazaqstan oblysyndaǵy №2 Saryaǵash orta mektebine qazaqtyń belgili jazýshysy Asqar Súleımenovtiń esimi berildi.
1 jyl buryn (2008) Fontenbloda (Frantsııa) «N.Nazarbaev - sozdatel kazahstanskoı modelı mejetnıcheskogo ı mejkonfessıonalnogo soglasııa» atty kitabynyń tusaý keser rásimi boldy. Merekelik sharaǵa qalanyń saıasatkerleri, iskerler men akademııalyq ortanyń ókilderi, qoǵam qaıratkerleri, óner men ǵylym tulǵalary jáne qazaq dıasporasynyń ókilderi men qazaq stýdentteri qatysty.
ESІMDER
120 jyl buryn (1889-1970) ǵalym, geografııa ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaqstan Ǵylym Akademııasynyń akademıgi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri, KSRO Geografııa qoǵamynyń qurmetti múshesi, Qazaqstanda glıatsıologııa ǵylymynyń negizin salýshylardyń biri PALЬGOV Nıkolaı Nıkıtıch dúnıege keldi.
Reseı Federatsııasynda týǵan.
Máskeý qurylys ýchılışesin, Búkilodaqtyq syrttaı oqytý ınstıtýtyn bitirgen.
Qazaqstan Ǵylym Akademııasy geografııa sektorynyń meńgerýshisi, KSRO Geografııa qoǵamy qazaq bólimshesiniń tóraǵasy qyzmetterin atqarǵan.
Ǵylymı jumystarynyń negizgi baǵyty - muzdyqtardyń paıda bolýy, olardyń kólemin, qýatyn anyqtaý. Іle Alataýy jotalaryndaǵy muzdaqtardan bastaý alatyn ózenderdiń gıdrogeografııasyn jáne gıdrologııalyq rejımin zertteýge eleýli úles qosty. Jetisý, Syrdarııa oblystary jerin alǵashqylardyń biri bolyp topografııalyq kartaǵa túsirdi.
Tıan-Shandaǵy eki muzdyq, Polıýstik Oraldaǵy bir muzdyq Palgov esimimen atalady.
100 jyl buryn (1909-1999) ǵalym-pedagog, fılologııa ǵylymynyń kandıdaty, Qazaq KSR halyq aǵartý isiniń úzdigi, respýblıkanyń joǵarǵy mektebine eńbek sińirgen qaıratkeri AQMURZIN Sársen dúnıege keldi.
Uly Otan soǵysyna qatysqan.
Batys Qazaqstan oblysy Jańaqala aýdanynda týǵan.
Batys Qazaqstan oblysy Slamıhın (Jalpaqtal) pedagogıkalyq tehnıkýmyn bitirgen.
Oral qalasyndaǵy qazaq orta mektebiniń (№11 mektep-ınternat) dırektory, Batys Qazaqstan pedagogıkalyq ınstıtýtynyń oqytýshysy, rektory, prorektory, qazaq tili men ádebıeti kafedrasynyń meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan.
28 ǵylymı eńbektiń avtory. Negizgi ǵylymı eńbekteri joǵary oqý oryndary men orta mektepterde qazaq tili men ádebıetin oqytý ádisin júıeleýge, qazaq ádebıetiniń damý tarıhyn qarastyrýǵa arnalǵan.
Qyzyl Juldyz, 1-dárejeli Otan soǵysy, «Qurmet belgisi» ordenderimen jáne medaldarmen marapattalǵan.
35 jyl buryn (1974) akrobatıkadan halyqaralyq dárejedegi sport sheberi DÝHNO Andreı Vladımırovıch dúnıege keldi.
Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Zyrıanovsk qalasynda týǵan.
Jattyqtyrýshysy - Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen jattyqtyrýshysy E.Grıgorıants.
Azııa oıyndarynyń absolıýttik chempıony (Japonııa, 1996). 1996 jyly Germanııanyń Federatıvti Respýblıkasynda, 1998 jyly Mınsk qalasynda ótken álem chempıonattarynyń kúmis júldegeri.
11 JELTOQSAN, JUMA
Demikpeniń búkildúnıejúzilik kúni. Keńirdek demikpesi aýrýyna nazar aýdartý maqsatynda Búkildúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń bastamasymen atap ótiledi. Bul kúnniń negizgi maqsaty - densaýlyq salasyndaǵy kúrdeli máseleleriniń biri bolyp sanalatyn demikpe aýrýynyń sebep-saldarlarymen halyqty jan-jaqty tanystyrý. Ony jeńý jolynda ǵylym salasynda jasalǵan jańalyqtar týraly habarlaý. Búginde álemde 300 mıllıon adam demikpemen aýyrady. Ol kóbine nashar ekologııanyń saldarynan paıda bolady.
Halyqaralyq taý kúni. 2003 jylǵy BUU Bas Assambleıasynyń 57-shi sheshimi boıynsha jeltoqsannyń 11-de atap ótiledi. 2004 jyldan beri BUU sheshimi boıynsha «Beıbitshilik - taýlardyń turaqty damýyna kilt» atty uranmen ótkiziledi. Bas Assambleıanyń qararynda taýly aımaqtardyń turaqty damýyna baǵyttalǵan erekshe ózekti máseleler belgilengen. Bul kúni Bas Assambleıa halyqaralyq birlestikterge joǵary deńgeıdegi merekelik sharalar uıymdastyrýyna shaqyrdy, onyń maqsaty taýly aımaqtardyń turaqty damýyn nasıhattaý.
Jer sharynyń shamamen tórtten birin alyp jatqan taýlar 10 paıyzǵa jýyq turǵyndardyń úıi. Bul - ósimdikter men janýarlardyń sırek kezdesetin kóptegen túrleri úshin qoryq, jerdegi negizgi ózenderdiń qaınar kózi.
OQIǴALAR
12 jyl buryn (1997) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Nazarbaev Reseıdiń qoldanbaly ǵylymdar akademııasynyń Qurmetti múshesi bolyp taǵaıyndaldy.
11 jyl buryn (1998) Astanada Nursultan Nazarbaevtyń «Qalyń elim, qazaǵym» atty kitabynyń tusaý keser rásimi bolyp ótti.
3 jyl buryn (2006) Almatyda kópshilikke Shaıh-Asan Kýraıshın as-Sýnna degen atpen tanymal jýrnalıst Asan Sarqulovtyń «Zaman kóshindegi din aqıqaty» atty kitabynyń tusaý keseri boldy.
Ol kitapta Qazaqstanda musylman dinin taratý týraly, ıslam dininiń damýy týraly jáne de osy taqyrypta basqa jańa baspalar shyǵarý týraly jazylǵan. Kitaptyń tırajy úsh myńǵa jýyq.
3 jyl buryn (2006) Batys Qazaqstan oblysynyń Jańaqala aýdany ortalyǵynda tanymal qoǵam qaıratkeri Sátqalı Saparovtyń turǵan úıine eskertkish taqta ornatyldy. S.Saparov (1928-1976) 14 jyl ishinde aımaqtaǵy úsh aýdandy - Zelenovka aýdanyn (1962-1963), Tasqaly aýdanyn (1963-1972) jáne Jańaqala aýdanyn (1972-1976) basqardy. Ol basqarǵan aýdandardyń damýyna sińirgen eńbegi úshin eki márte Eńbek Qyzyl Tý, «Qurmet belgisi» ordenderimen marapattaldy. Jańaqala aýylynyń ortalyq kósheleriniń birine esimi berilgen.
ESІMDER
90 jyl buryn (1919-1995) ánshi, mýzykatanýshy BEKHOJINA Talıǵa dúnıege keldi.
Semeı qalasynda týǵan.
Almaty konservatorııasyn (Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq konservatorııa) bitirgen.
Qazaq memlekettik fılarmonııasynyń ánshisi, Qazaqstan Ǵylym Akademııasynyń Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń kishi ǵylymı qyzmetkeri bolǵan.
Folklorlyq ekspedıtsııa quramynda Qazaqstannyń jáne Ózbekstannyń jergilikti turǵyndary arasynan buryn belgisiz bolyp kelgen 1500-den astam ánderdi notaǵa túsirgen, halyq shyǵarmashylyǵynyń oryndaýshylary jaıynda derekter jınaǵan. Aqyn ári kompozıtor Sh.Qudaıberdıevtiń ánderin qurastyryp, kitap shyǵarǵan («Amanat», 1989).
12 JELTOQSAN, SENBІ
Qazaqstan Respýblıkasy Keden organdarynyń qurylǵan kúni. Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 1992 jylǵy jeltoqsannyń 12-ndegi «Qazaqstan Respýblıkasynyń qarjy, salyq jáne keden qyzmetin qaıta qurý týraly» Jarlyǵyn oryndaý maqsatynda osy qyzmetterdiń barlyǵy bir júıege - QR Qarjy mınıstrligine biriktirildi. QR Keden komıteti Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrliginiń Bas keden basqarmasy bolyp qaıta quryldy.
QR Keden organdarynyń negizgi qyzmeti - Qazaqstan Respýblıkasy ekonomıkalyq qaýipsizdigin qamtamasyz etý, materıaldyq jáne mádenı qundylyqtardy zańsyz shet elge shyǵarýdyń aldyn-alý, qarý-jaraq, esirtki zattar tasymaldaýǵa tosqaýyl bolý, kontrabandamen kúres, respýblıka bıýdjetine keden salyǵynyń ýaqytynda túsip otyrýyn qamtamasyz etý, Qazaqstan Respýblıkasynyń shekarasy arqyly azamattar men avtokólik ótkizý jumysyn uıymdastyrý jáne basqalar. Eń basty maqsatynyń biri - kásibı deńgeıi joǵary keden qyzmetiniń mamandaryn daıarlap shyǵarý.
Reseı Federatsııasynyń Memlekettik meıramy - Konstıtýtsııa kúni. RF Prezıdentiniń 1994 jylǵy jarlyǵymen Reseıdiń memlekettik merekesi retinde bekitilgen.
Qazaqstan Respýblıkasymen dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy qazanda 21-inde ornatyldy.
OQIǴALAR
3 jyl buryn (2006) Astanada Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtiń qatysýymen Etalon ortalyǵy ashyldy. Elbasy Ortalyq Azııadaǵy jalǵyz tsezıı negizindegi ýaqyt etalonyn óz qolymen qosty. Qazirgi zamanǵy 8-qabatty ǵımaratta 76 etalon men etalon jabdyqtarynyń birligi 10 túrli zerthanada ornalasqan.
1 jyl buryn (2008) BUU-nyń shtab-páterinde Qazaqstannyń múgedekter quqyǵy Konventsııasyna jáne onyń fakýltatıvti protokolyna qol qoıý rásimi ótti. Qazaqstan Konventsııaǵa qosylǵan álemniń 137-shi eli boldy. 2006 jylǵy jeltoqsannyń 13-de BUU-nyń Bas Assambleıasynda qujat qabyldanyp 2008 jylǵy mamyrdyń 3-de kúshine endi. Birikken Ulttar Uıymynda Konventsııanyń oryndalýyn baqylaıtyn organ quryldy. Múgedekter quqyǵynyń komıteti Konventsııaǵa qatysýshy-memleketterdiń baıandamasyn qarap, usynys pen ortaq usynymdar shyǵarady.
ESІMDER
80 jyl buryn (1929) akter, Qazaqstannyń halyq ártisi JÁKІBAEV Qasym Ábenuly dúnıege keldi.
Almaty oblysy Jambyl aýdanynda týǵan.
T.Júrgenev atyndaǵy Almaty kórkemsýret ýchılışesin bitirgen.
1948 jyldan - Ǵ.Músirepov atyndaǵy Qazaq balalar jáne jasóspirimder teatrynyń, «Qazaqfılm» kınostýdııasynyń aktery.
Teatr sahnasynda Sarman, Jaqaı («Altyn saqa», «Ybyraı Altynsarın» M.Aqynjanov), Polonıı («Gamlet» Ý.Shekspır), Vrým («Mahabbat pen zulymdyq» F.Shıller), Qaırabaı («Móldir mahabbat» S.Muqanov), Toqaı («Ulpan ı Eseneı» Ǵ.Músirepov pen K.Ysqaqov), Shyńǵys han («Mıǵula terisi ústindegi sot» Sh.Aıtmatov pen M.Shahanov) rólderin oınaǵan. «Dersý Ýzala», «Qan men ter», «Úsheý», «Stalınge syılyq», «Otyrardyń kúıreýi», «Toǵysqan taǵdyrlar», «Mahabbat stansasy» sııaqty 100-ge jýyq fılmder men serıaldarǵa túsken.
«Qurmet» ordenimen marapattalǵan.
75 jyl buryn (1934) áskerı qaıratker, general-maıor MARDENOV Júken Baımuhanbetuly dúnıege keldi.
Pavlodar oblysynda týǵan.
Almaty memlekettik shet tilder ınstıtýtyn bitirgen.
Memlekettik qaýipsizdik komıteti (MQK) Pavlodar oblystyq basqarmasynyń qyzmetkeri bolǵan. 1968-1983 jyldary - Qazaq KSR MQK-niń ortalyq apparatynda, MQK-i Kókshetaý jáne Shyǵys Qazaqstan oblystyq basqarmalary bastyǵynyń orynbasary. 1983-1991 jyldary - Qazaqstan MQK-i Birinshi (barlaý) basqarmasynyń bastyǵy - Qazaqstan MQK-i Alqasynyń múshesi, MQK-i Tselınograd (Aqmola) oblystyq basqarmasynyń bastyǵy, oblystyq partııa komıtetiniń bıýro múshesi, Halyq depýtattary oblystyq jáne qalalyq keńesiniń depýtaty, Qazaq KSR MQK-i tóraǵasynyń kadr jónindegi orynbasary. 1991-1994 jyldary - Qazaqstan MQK-i barlaý bóliminiń baqylaýshysy. 1994 jyldan - «Aksel» kompanııasy bas dırektorynyń orynbasary. Qazirgi kezde kúzet fırmasyn basqarady.
«Generaldar keńesi» qoǵamdyq birlestik prezıdıýmy tóraǵasynyń orynbasary.
«Qurmet belgisi» ordenimen, «Jaýyngerlik erligi úshin», «Qazaqstan Respýblıkasy Táýelsizdigine 10-jyl», basqa da medaldarmen, Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń gramotasymen, «Qazaqstan Respýblıkasy UQK-niń qurmetti qyzmetkeri» belgisimen, Qazaqstannyń halyqaralyq qatynastar ornatýyna belsendi úles qosqany úshin Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik hatshysy - syrtqy ister mınıstriniń Alǵys hatymen marapattalǵan.
55 jyl buryn (1954) akter, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi JYLGELDIEV Saǵat Ermaǵambetuly.
Qyzylorda oblysynda týǵan.
Qazaq drama teatry janyndaǵy teatr stýdııasyn, Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq konservatorııasyn bitirgen.
1977 jyldan - Ǵ.Músirepov atyndaǵy Qazaq balalar jáne jasóspirimder teatrynyń aktery.
Sahnada Aqyn («Aýyldan kelgen arý» I.Saparbaev), Baıjan («Altyn ajaly» I.Ǵaıyp), Abdolla («Eń ádemi kelinshek» S.Balǵabaev), Qoja Ahmet Iasaýı («Áziret Sultan» O.Dastanov), Shege, Baıdaly bı, Serdáli («Qyz Jibek», «Ulpan», «Aqan seri -Aqtoqty» Ǵ.Músirepov) rólderin somdaǵan.
«Eren eńbegi úshin» medalimen marapattalǵan.
13 JELTOQSAN, JEKSENBІ
Malta Respýblıkasynyń Ulttyq meıramy - Respýblıka kúni. 1974 jyly Ókilder Palatasynyń sheshimimen Malta respýblıka bolyp jarııalandy.
Búkilálemdik balalar telearnasy men radıohabarlamalarynyń kúni. Bul merekelik kúndi 1994 jylǵy sáýirde Kannada BUU Balalar qorynyń (ıÝNISEF) ókilderi jarııalady. Sol kezden beri jyl saıyn jeltoqsannyń ekinshi jeksenbisinde atap ótiledi.
OQIǴALAR
14 jyl buryn (1995) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Nazarbaevtyń Qaýlysymen Saýd Arabııa Koroldiginde Qazaqstan Respýblıkasynyń elshiligi ashyldy.
5 jyl buryn (2004) Astanada vokzal alańynda 1922 jyly shyǵarylǵan respýblıkadaǵy eń eski parovoz qoıyldy. Astananyń temirjol vokzalynda «Batyr-parovoz» eskertkishin ornatý týraly Qazaqstannyń Prezıdenti N.Nazarbaev 2004 jylǵy 6-shy tamyzda temirjoldyń 100-jyldyǵyna arnalǵan saltanatty jınalysta aıtqan bolatyn. Parovoz Shvetsııada jasalǵan. 1922-1982 jyldar aralyǵynda Qazaqstannyń temir joldarynda jáne basqa burynǵy odaq respýblıkalarynyń magıstral joldarynda paıdalanysta bolǵan, Uly Otan soǵysy jyldary maıdan mańyndaǵy ýchaskelerine júk tasymaldaǵan.
5 jyl buryn (2004) Tarazdaǵy Abaı atyndaǵy Ortalyq kitaphanada elektrondy zaldyń kórsetilimi bolyp ótti. Elektrondy zalda jańa kompıýterler, skanerler, qujattardyń baı elektrondy kollektsııasy bar. Bul kitaphanalyq júıe Qazaqstannyń Aqparattyq kitaphanalar konsortsıýmynyń múshesi.
3 jyl buryn (2006) alǵashqy ret Qazaqstanda S.Begalın atyndaǵy memlekettik balalar kitaphanasynda balalarǵa arnalǵan - «Muhammed Paıǵambar» jáne «Qajy» atty ıslamnyń joramaly men qundylyqtary, álemniń eń iri dini týraly Sanıasnaın Han kitabynyń tusaý keseri ótti. Kitaptar «Rasskajı mne o?» serııasynda berilgen. Olar kóptegen elderde aǵylshyn,orys jáne basqa tilderde shyqty. Kitap bárine túsinikti tilde jazylǵan jáne tamasha kórkemdelgen.
3 jyl buryn (2006) Astana qalasynyń ákimi Imanǵalı Tasmaǵanbetov «Zolotoı Ikar» atty syılyqtyń ıegeri atandy. Syılyqty Eýrazııalyq keńistikte mádenı baılanystardy damytýǵa eleýli úles qosqany úshin «Dall'arko» Halyqaralyq mádenı qordyń sheshimimen qordyń vıtse-prezıdenti ıAnnık Merse tabys etti.
ESІMDER
240 jyl buryn (1769-1844) orys jazýshysy, aqyn, mysalshy, Sankt-Peterbor Ǵylym Akademııasynyń akademıgi KRYLOV Ivan Andreevıch dúnıege keldi.
Máskeý qalasynda týǵan.
Krylov orys ádebıetinde mysal janryn bıik satyǵa kóterdi. Ótkir de aıshyqty tilimen, ájýasyqaǵymen erekshelenetin 200-den astam mysal jazdy. Shyǵarmalarynda ómir shyndyǵyn tereń beınelep, adam boıyndaǵy jaǵymsyz qylyqtardy shenedi. «Rýhtar poshtasy» satıralyq jýrnal shyǵardy. Kóptegen pesalar men lıbrettolardyń avtory.
Qazaq oqyrmandaryn Krylov mysaldarymen alǵash ret Y.Altynsarın («Qarǵa men túlki»), Abaı («Esek pen bulbul», «Shegirtke men qumyrsqa», «Pil men qanden») tanystyrdy. A.Baıtursynov Krylovtan aýdarǵan jáne ózi jazǵan mysaldardan turatyn kitap shyǵarsa, S.Kóbeev «Úlgili tárjima» atty kitap jazyp, oǵan Krylovtyń 37 mysalynyń aýdarmasyn engizdi. Krylovtyń týyndylary «Mysaldar» degen atpen qazaq tilinde jeke kitap bolyp shyqqan.
85 jyl buryn (1924) túrkitanýshy, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaqstan Ulttyq Ǵylym Akademııasynyń akademıgi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri QAIDAR Ábdýálı Týǵanbaıuly dúnıege keldi.
Uly Otan soǵysyna qatysqan.
Almaty oblysynda týǵan.
Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtet), Qazaqstan Ǵylym Akademııasynyń aspırantýrasyn bitirgen.
1954-1995 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym Mınıstrligi - Ǵylym akademııasy A.Baıtursynov atyndaǵy Til bilimi ınstıtýtynyń uıǵyr-dúngen mádenıeti sektorynyń kishi ǵylymı qyzmetkeri, shyǵystaný sektorynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri, uıǵyr fılologııasy bóliminiń meńgerýshisi, dırektordyń ǵylymı jumystar jónindegi orynbasary, dırektory qyzmetterin atqarǵan. 1995 jyldan - Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym Mınıstrligi - Ǵylym akademııasy A.Baıtursynov atyndaǵy Til bilimi ınstıtýtynyń qurmetti dırektory.
Negizgi ǵylymı izdenisteri qazaq jáne uıǵyr tilderi jáne jalpy salystyrmaly túrkitaný, sóztaný, etımologııa, onomastıka, termınologııa, semasıologııa, frazeologııa, paremıologııa máselelerin zertteýge arnalǵan. Eldegi til saıasatyna belsendi aralasyp, qazaq tiliniń memlekettik deńgeıde qoldanylýyna qatysty eleýli at salysty.
Sh.Ýálıhanov atyndaǵy syılyqtyń ıegeri. Halyqaralyq «Qazaq tili» qoǵamynyń qurmetti prezıdenti. Bashqurtstan Ǵylym Akademııasynyń qurmetti akademıgi. «Izvestııa NAN RK», «Sovetskaıa tıýrkologııa» ǵylymı, ǵylymı-tanymdyq jýrnaldarynyń redaktory, redaktsııalyq alqasynyń múshesi.
3 dárejeli «Dańq», eki márte «Qyzyl Juldyz», eki márte «Otan soǵysy», «Halyqtar dostyǵy», «Otan», «Qurmet belgisi» ordenderimen, «Ana tiliniń aıbary» altyn belgisimen, medaldarmen marapattalǵan.
