QazAqparat-Anons: tamyzdyń 19-y men 23-i aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ҮKІMET

Ekonomıka jәne bıýdjettik josparlaý mınıstrligi «Elektrondyқ Үkimet» (www.e.gov.kz )  portalynda tamyzdyң 15-i men 25-i aralyғynda Memleket Basshysynyң «Daғdarystan jaңarý men damýғa» atty Қazaқstan halқyna Joldaýyn tүsindirý jәne jүzege asyrý aıasynda eldiң әleýmettik-ekonomıkalyқ damýynyң І jartyjyldyғy boıynsha қorytyndylary men 2009-2011 jyldarғa arnalғan Қazaқstan Respýblıkasyndaғy rұқsat berý jүıesin jetildirý, sondaı-aқ Memleket basshysynyң «Nұr Otan» HDP kezekten tys sezinde atap өtken negizgi 7 baғyt boıynsha ınvestıtsııalyқ jobalardy iske asyrý barysy jөninde Internet-konferentsııa өtkizedi.

Tamyzdyң 19-ynda   Bilim  jәne ғylym mınıstrliginde  «Kәsiptik  tehnıkalyқ bilim:    problemalar,  perspektıvalar,  nәtıjeler» taқyrybynda    brıfıng   bolady.

Tamyzdyң 19-ynda  Ekonomıkalyқ қylmysқa jәne  sybaılas jemқorlyққa қarsy kүres agenttiginde    aptalyқ brıfıng  bolady.

ҚAZAҚSTAN JӘNE ӘLEM

Mәskeý tүbindegi Jýkovskiniң M.Gromov atyndaғy ұshқyshtar ınstıtýtynyң jazғy alaңynda tamyzdyң 18-i men 23-i aralyғynda «MAKS-2009» Halyқaralyқ avıatsııalyқ-ғarysh salony өtýde.

BASҚA MEMLEKETTІK ҚҰRYLYMDAR

Shilde aıynan bastap қyrkүıek aıyna deıin Kedendik baқylaý komıtetiniң basshylary azamattardy қabyldaıdy. Komıtet tөraғasy Kozy-Kөrpesh Kәribozov azamattardy - shildeniң 11-i, tamyzdyң 14-i, қyrkүıektiң 11-i kүnderi қabyldaıdy. Azamattar sondaı-aқ, өz mәselelerimen komıtet tөraғasynyң orynbasarlaryna da kire alady. Tөraғa orynbasary Serjan Dүısebaev - shildeniң 16-synda, tamyzdyң 13-inde, қyrkүıektiң 17-sinde қabyldasa, Jarқynbek Ospanov - shildeniң 15-inde, tamyzdyң 12-sinde, қyrkүıektiң 9-ynda, al Igor Ten - shildeniң 6-synda, tamyzdyң 10-ynda, қyrkүıektiң 14-inde қabyldaıdy. Қabyldaý ýaқyty - saғat 16.30-18.30-dyң aralyғynda. Myna telefon arқyly қabyldaýғa jazylýғa bolady: (8-7172) 79-45-79.

ҚOҒAM

Tamyzdyң 1-inen bastap  jolaýshylar poıyzdarynyң  platskart  vagondarynyң  bılet  құnyna  tөsek  jabdyқtarynyң    құny қosylady. Jolaýshylar tөsek  jabdyқtaryn    bұdan bylaı bılet kassasynda     jol құjatyn   resimdeý kezinde    satyp ala alady. Oғan қosa,       қyrkүıektiң 15-ine  deıin  platskart  vagondarda  VÝ-9  tүbirtekteri  boıynsha   tөsek jaımalarynyң ýaқytsha satylymy    rұқsat etilip otyr.     Biraқ    қyrkүıektiң  15-inen bastap     vagondarda tөsek jabdyқtaryn satýғa  tyıym salynady.  Jolaýshy   tөsektiң  құnyn   bılet kassasynda tөleýden bas tartsa,  ony vagonda    satyp  ala almaıdy.

Tamyzdyң  17-19-y aralyғynda   Mәjilis spıkeri Oral  Mұhamedjanov    Қostanaı  oblysynyң    Jangeldın jәne  Amangeldi aýdandaryn,  Arқalyқ қalasyn aralaıdy.

Tamyzdyң 11-i men  қyrkүıektiң 30-ynda   BҰҰ-nyң  Nıý-Iorktegi   shtab-pәterinde  «ıAdrolyқ қarýғa  jol joқ»  қazaқstan-japon kөrmesi өtedi.

SPORT

Tamyzdyң 21-23 kүnderi «Astana"  komandasynyң  veloshabandozdary Irlandııa týryna қatysady. Onda bұl joly қazaқstandyқ kәsipқoı veloklýbtyң namysyn  7 sportshy қorғamaқ. Olar - amerıkandyқ  Lens Armstrong, slovenııalyқ  ıAnı Braıkovıch, ıspanııalyқ  Aımar Sýbeldıa,  Hesýs Ernandes,  Hose Lýıs Rýber, ýkraınalyқ  ıAroslav Popovıch pen shveıtsarııalyқ Mıhael Shor.

ASTANA

Tamyzdyң 19-ynda  Қorғanys mınıstrliginiң   1-shi tekserý-өtkizý  beketinde  әskerı paradtyң  daıyndyғy өtedi.

Tamyzdyң  19-ynda  «Rıksos»  otelinde   «Astana-Қarjy» AҚ basқarmasynyң tөraıymy   Elmıra Ibatýllına   baspasөz mәslıhatyn өtkizedi.

Tamyzdyң  19-ynda «Grand Park Esil»  қonaқүıinde  «Jastar arasyndaғy қylmys:   қalyptasқan jaғdaı  jәne  aldyn alý  sharalary» taқyrybynda  «dөңgelek  үstel»  otyrysy bolady.

Tamyzdyң  19-ynda  «Prıgorodnyı» kentindegi №24  balabaқsha-mektep kesheninde  Esil aýdanynyң әkimi  Қ.Jaңabergenovtyң     jetekshiligimen   kөshpeli keңes    өtedi.

Tamyzdyң 25-i men қyrkүıektiң 4-i aralyғynda  elordada jol-kөlik apatynan jaraқattanýdyң aldyn alý maқsatynda «Abaılaңyz, balalar!» jedel-aldyn alý sharasy өtedi. Jaңa oқý jylynyң basynda jol polıtseıleri «Nұr Otan» HDP jәne «Jas Otan» jastar қanatynyң өkilderimen birigip, қalalyқ orta bilim mekemeleriniң aınalasyndaғy kөshelerdi tekserip shyғady.

ALMATY

Tamyzdyң 5-i men қyrkүıektiң 5-i aralyғynda  Almatyda қorshaғan ortanyң  sapasyn jaқsartý   maқsatynda «Taza aýa» aılyғy өtkiziledi.     Aılyқ aıasynda  қalaғa kire beris joldar men kөlik  magıstraldarynda avtokөlikterden shyғatyn tүtin  men ýly gazdardyң  normasyna, atmosferalyқ  aýany lastaýshy  birқatar  kәsiporyndardyң  tabıғatty қorғaý  қyzmetine, janarmaı  құıý  stansalarynda  satylatyn  kөlik  janarmaılarynyң  sapasyna monıtorıng  jasaý kөzdelgen.

Tamyzdyң  19-ynda «Interfaks»   baspasөz ortalyғynda «Almaty-Info»  gazetiniң bas redaktory R.Esirkepovke  shyғarylғan  sot   үkiminiң  tөңiregindegi  mәselege  arnalғan baspasөz mәslıhaty  bolady.

Tamyzdyң   19-ynda   Қazaқstan    baspasөz klýbynda   Islam negizderine arnalғan   «Bismillә: Islammen tanysý»     mýltımedııalyқ  jobasyna arnalғan  baspasөz   mәslıhaty bolady.

Tamyzdyң 19-ynda  «Atakent»  ortalyғynda  «Jas Otan»  jastar қanatynyң  ұıymdastyrýymen    «Қazaқsha sөıleseıik!»    aktsııasy  bolady.

Tamyzdyң 22-24-inde  «Atakent» kөrme  ortalyғynda  teri  өnimderiniң  «LESHOW-2009»   halyқaralyқ   kөrmesi  өtedi

Almatyda tamyzdyң 26-synda үkimettik emes ұıymdardyң forýmy өtedi.

ATAÝLY  KҮNDER.  ELEÝLІ OҚIҒALAR

TAMYZDYҢ 19-Y, SӘRSENBІ

Aýғanstannyң Ұlttyқ meıramy - Tәýelsizdik kүni (1919). Aýғanstan - Azııanyң oңtүstik-batysynda ornalasқan memleket. Soltүstiginde Tүrikmenstan, Өzbekstan, Tәjikstanmen, shyғysynda Қytaı, Үndistanmen, shyғysynda jәne oңtүstiginde Pәkistanmen, batysynda Iranmen shektesedi. Astanasy - Kabýl қalasy. Memlekettik tili - pýshtý, darı tilderi. Aқsha birligi - afganı.

Қazaқstan men Aýғanstan memleketi arasyndaғy dıplomatııalyқ қarym-қatynas 1992 jylғy aқpannyң 12-inde ornatyldy.

ESTE ҚALAR OҚIҒALAR

17 jyl bұryn (1992) Қazaқstan Respýblıkasy Bүkilәlemdik densaýlyқ saқtaý ұıymyna 180-shi memleket bolyp kirdi.

11 jyl bұryn (1998) Almatyda kompozıtor, Қazaқstannyң halyқ әrtisi Shәmshi Қaldaıaқov tұrғan үıge eskertkish taқta ornatyldy.

5 jyl bұryn (2004) Қazaқstan Respýblıkasy Parlamenti Mәjilisiniң depýtattary «Týғan jer» respýblıkalyқ қoғamdyқ birlestigin құrdy. Maқsaty - aýyl ekologııasynyң mәselesin sheshý, қazirgi aýyldyқ ınfraқұrylym құrý.

170 jyl bұryn (1839) Pýlkov rasythanasy (Sankt-Peterbor қalasynda) ashyldy.

65 jyl bұryn (1944) Parıj kөterilisi bastaldy. Kөteriliske shyққan parıjdikter amerıkan әskerleriniң sherýinen қalany bosatyp, bөlinýden saқtap қaldy.

ESІMDER

60 jyl bұryn (1949) «Bekarys» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiң dırektory, aýyl sharýashylyғy ғylymynyң kandıdaty, dotsent ZEINÝLLIN Amanjol dүnıege keldi.

Atyraý oblysynda týғan. Batys Қazaқstan aýyl sharýashylyғy ınstıtýtyn bitirgen. Әr tүrli aýyl sharýashylyғy jәne өnerkәsip oryndarynda jaýapty қyzmetter atқarғan. 1992-1994 jyldary Batys Қazaқstan aýyl sharýashylyғy ınstıtýtynda sabaқ bergen.

Ol Batys Қazaқstan oblysynyң saıası-әleýmettik өmirine belsene aralasyp, «Қazaқ tili» қoғamynyң, «Azat» қozғalysynyң  jergilikti bөlimshelerin ұıymdastyrýғa jetekshilik jasaғan. 1997 jyly «Edil-Jaıyқ қazaқtary қaýymdastyғyn» құryp, orys-қazaқ tilderinde «Edil-Jaıyқ» gazetin shyғarғan. Onyң 20-dan astam ғylymı-tanymdyқ eңbegi jarııalanyp, mal tұқymyn asyldandyrýғa baılanysty zertteý jұmystaryna 2 avtorlyқ kýәlik berilgen.

45 jyl bұryn (1964) Қazaқstan Respýblıkasy Energetıka jәne mıneraldyқ resýrstar mınıstrliginiң jaýapty hatshysy BATALOV Asқar Bolatұly dүnıege keldi.

Almaty қalasynda týғan. Almaty sәýlet-құrylys ınstıtýtyn, Mәskeý menedjment akademııasyn bitirgen. 1994-1997 jyldary - «Raıymbek» fırmasynyң vıtse-prezıdenti. 1997-1998 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Investıtsııa jөnindegi memlekettik komıtetiniң bas menedjeri. 1998-2005 jyldary - «Қazınvest» қazaқstandyқ ınvestıtsııaғa jәrdemdesý ortalyғy»  respýblıkalyқ memlekettik kәsipornynyң dırektory, «Қazınvest» jabyқ aktsıonerlik қoғamynyң prezıdenti. 2005 jyly mamyrda Қazaқstan Respýblıkasy Indýstrııa jәne saýda vıtse-mınıstri bolyp taғaıyndalғan. Қazirgi қyzmetinde 2007 jyldan bastap isteıdi.

«Құrmet» ordenimen, medaldarmen marapattalғan.

TAMYZDYҢ 20-SY, BEISENBІ

Vengrııa Respýblıkasynyң Ұlttyқ meıramy - Venger memleketiniң negizin қalaýshy әýlıe Ishtvan kүni. Қazaқstan Respýblıkasy men Vengrııa arasyndaғy dıplomatııalyқ қarym-қatynas 1992 jylғy naýryzdyң 24-inde ornatyldy. Қazaқstan Respýblıkasynyң Vengrııadaғy Tөtenshe jәne Өkiletti Elshisi - Ibraev Rashıd Tұrarұly. Vengrııa Respýblıkasynyң Қazaқstandaғy Tөtenshe jәne Өkiletti Elshisi - ıAnosh Nemet.

Estonııanyң tәýelsizdigin қalpyna keltirý kүni. 1991 jyly tamyzdyң 20-ynda Eston KSR Joғary Keңesi KSRO құramynan tys, ұlttyқ tәýelsiz Eston memleketin құrý týraly қarar қabyldady.

Reseıdiң Әýe floty kүni (Avıatsııa kүni). 1992 jyly қyrkүıekte bekitilgen. Bұғan deıin KSRO Әýe floty kүni dep atalғan bolatyn.

Taıvanda mahabbat kүni.

Aljırde kүresker kүni atap өtiledi. 1955 jyly tamyzdyң 20-ynda Aljırde ұlt bostandyғy үshin қarýly kөterilis bastaldy.

ESTE ҚALAR OҚIҒALAR

15 jyl bұryn (1999) Astanada «Қazaқtardyң tarıhı-kөrkem mұrasy» atty birinshi ұlttyқ mýltımedııalyқ oқytý baғdarlamasynyң tұsaýkeser rәsimi өtti. Okýlyқtyң kompıýterlik үlgisi belgili ғalym E.Arynnyң bastamasymen jүzege asty.

13 jyl bұryn (1996) Sh.Aımanov atyndaғy «Қazaқfılm» kınostýdııasy ekige bөlinip, Sh.Aımanov atyndaғy Қazaқ kınofabrıkasy jәne Қazaқstan Respýblıkasy Ұlttyқ prodıýserlik ortalyғy құryldy.

6 jyl bұryn (2003) Elbasy N.Nazarbaevtyң қoldaýymen «Aқ jaýyn» Memlekettik kameralyқ orkestri құryldy. Shyғarmashylyқ ұjymnyң alғashқy kontserti 2004 jylғy naýryzdyң 21-inde Kongress-holl sahnasynda өtti. Orkestrdiң kөrkemdik jetekshisi jәne bas dırıjeri - Қazaқstan Respýblıkasynyң eңbek siңirgen әrtisi, Қazaқstan Jastar odaғy syılyғynyң laýreaty, tanymal kompozıtor Seken Tұrysbekov. Orkestr dırıjeri - Қazaқ KSR-iniң halyқ әrtisi, Halyқ қaһarmany, dırıjer-kompozıtor Nұrғısa Tilendıevtiң shәkirti, dotsent Қarasaı Saıjanov. Orkestr «Shabyt» halyқaralyқ jastar shyғarmashylyқ festıvaliniң, «Daryn» syılyғynyң jәne «Jiger» festıvaliniң laýreaty bolғan.

70 jyl bұryn (1939) V.Jýkov basқarғan keңes әskeri Halқyn-kөl maңynda japon agressorlaryna kүırete soққy berdi. Қyrkүıektiң ortasynda Moңғolııa aımaғy japondyқtardan tolyқ tazartyldy.

45 jyl bұryn (1964) INTELSAT atty spýtnıktik baılanys jөnindegi halyқaralyқ ұıym құryldy. Ұıymnyң shyғý tarıhyna keler bolsaқ, 1962 jyly AҚSh kongresi memlekettik jәne jeke kompanııalardyң jәne basқa da memleketterdiң telekommýnıkatsııa salasynyң қajettiligin қanaғattandyratyn, sonymen қatar basқa memlekettermen yntymaқtasa otyryp, spýtnıktik baılanystyң kommertsııalyқ jүıesin құrý maқsatynda Spýtnıktik baılanys týraly Zaң қabyldady. Osyғan oraı 1964 jyly tamyzdyң 20-ynda 11 eldiң өkili bүkilәlemdik spýtnıktik baılanystyң kommertsııalyқ jүıesin құrý boıynsha ýaқytsha is-sharalar týraly kelisimge қol қoıdy.

ESІMDER

75 jyl bұryn (1934-2002) KSRO jәne Қazaқ KSR halyқ aғartý isiniң үzdigi ӘBDRAHIMOVA Dına Erғazyқyzy dүnıege keldi.

Almaty қalasynda týғan. Қazaқ memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. Қaraғandy oblystyқ partııa komıtetiniң nұsқaýshysy, bөlim meңgerýshisi, hatshysy қyzmetterin atқarғan. 1985-1990 jyldary - Қazaқ KSR Әleýmettik қamtamasyz etý mınıstri. 1990-1993 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Joғarғy Keңesi Ardagerler, mүgedekter, әskerı қyzmetkerler isi jөnindegi komıteti tөraғasynyң orynbasary, Halyқtyң densaýlyғyn saқtaý jәne ony әleýmettik қorғaý komıtetiniң mүshesi.  1995-2002 jyldary Halel Dosmұhamedov atyndaғy қordyң prezıdenti bolyp istegen.

«Eңbek Қyzyl Tý», «Құrmet belgisi», ordenderimen, medaldarmen, Қazaқ KSR Joғarғy Keңesiniң Құrmet gramotasymen marapattalғan.

75 jyl bұryn (1934) shyғys jekpe-jeginiң sheberi, Қazaқstan Respýblıkasynyң ýshý-sandadan eңbek siңirgen jattyқtyrýshysy RÝBTsOV Mıhaıl Ivanovıch dүnıege keldi.

Қytaı elinde týғan. 70-shi jyldardyң basynda Қazaқstanғa kөship kelip, aty-jөnin өzgertip, shyғys jekpe-jeginiң tүrleri karate, ýshýdy damytýғa zor үles қosқan. 1979 jyly Қazaқstan Respýblıkasynyң karateden resmı tүrde aғa jattyқtyrýshysy bolғan. M.Rýbtsov Қazaқstan Respýblıkasy Mýaıtaı federatsııasynyң vıtse-prezıdenti, Қazaқstannyң eңbek siңirgen jattyқtyrýshysy, Halyқaralyқ týrnırler men KSRO kýbogynyң jүldegeri, Қazaқstannyң ýshý-sandadan birneshe dүrkin chempıony, Azııa, jәne Eýropa birinshilikteriniң jeңimpazy, Әlem chempıony, Ýshý-sandadan Azııalyқ kәsibı lıgada eki ret chempıondyқ belbeýdi jeңip alғan, halyқaralyқ dәrejedegi sport sheberi Amanқұlov Farhatty daıyndaғan. Sondaı-aқ tәrbıelenýshiler қatarynda Қazaқstan Respýblıkasy Mýaıtaı federatsııasynyң prezıdenti, Қazaқstan Respýblıkasy Ұlttyқ olımpıadalyқ komıtetiniң vıtse-prezıdenti, Halyқaralyқ Mýaıtaı federatsııasynyң vıtse-prezıdenti, Қazaқstan Respýblıkasynyң Premer-Mınıstri Kәrim Mәsimov, aғaıyndy Amanқұlovtar, Daýlet Beısenov, Sattar Baıseıitov, Nұrzat Ordabaev, Asқar Dүsenov, taғy basқalar bar.

65 jyl bұryn (1944) І.Jansүgirov atyndaғy Jetisý memlekettik ýnıversıtetiniң rektory, fızıka-matematıka ғylymdarynyң kandıdaty, pedagogıka ғylymynyң doktory, professor, Қazaқstan Respýblıkasy Joғary mektep ғylym akademııasynyң korrespondent mүshesi, Қazaқstan Respýblıkasy Әleýmettik ғylymdar akademııasynyң akademıgi, Halyқaralyқ joғary mektep ғylym akademııasynyң akademıgi MEDEÝOV Esengeldi Өmirjanұly dүnıege keldi.

Almaty oblysynda týғan. Қazaқ memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. Қazaқ polıtehnıkalyқ ınstıtýtynyң assıstenti, Қazaқstan Ғylym akademııasy Matematıka jәne mehanıka ınstıtýtynyң kishi ғylymı қyzmetkeri bolғan. 1984-1989 jyldary - Қazaқ polıtehnıkalyқ ınstıtýtynyң dotsenti, fızıka-matematıka fakýltetiniң dekany, partııa komıtetiniң hatshysy. 1990-1991 jyldary - Қazaқstan Kompartııasy Ortalyқ Komıtetiniң nұsқaýshysy. 1991-1993 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdenti jәne Mınıstrler Kabıneti Apparatynyң aғa refereti, sektor meңgerýshisi. 1993-1996 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Bilim mınıstriniң orynbasary. 1996-1998 jyldary - Oңtүstik Қazaқstan gýmanıtarlyқ ýnıversıtetiniң rektory. 1998-2001 jyldary - M.Әýezov atyndaғy Oңtүstik Қazaқstan memlekettik ýnıversıtetiniң rektory. Қazirgi қyzmetinde 2001 jyldan bastap isteıdi.

Ғalymnyң 100-den astam ғylymı jarııalanymy jәne «7 synypқa arnalғan algebra» atty oқýlyғy bar.

«Құrmet» ordenimen, medalmen marapattalғan.

60 jyl bұryn (1949) sýretshi, Қazaқstan Sýretshiler odaғynyң mүshesi AMANJOLOV Maғaýııa dүnıege keldi.

Қaraғandy oblysynda týғan. Abaı atyndaғy Қazaқ pedagogıkalyқ ınstıtýtyn bitirgen.  Қylқalam sheberiniң «Қystaýdaғy kөktem», «Әkem ekeýimiz», «Әke joly», «Өtken kүnder әýeni», t.b. өner týyndylary bar.

50 jyl bұryn (1959) tarıh ғylymynyң doktory, professor ARTYҚBAEV Jambyl Omarұly dүnıege keldi.

Қaraғandy oblysynda týғan. Қaraғandy memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. Қaraғandy memlekettik ýnıversıtetiniң oқytýshysy, aғa oқytýshysy, dotsenti, professory, kafedra meңgerýshisi, tarıh fakýltetiniң dekany, zerthana meңgerýshisi қyzmetterin atқarғan. 2003 jyldan bastap Pavlodar memlekettik ýnıversıtetiniң arheologııa, etnologııa jәne Қazaқstan tarıhy kafedrasynyң meңgerýshisi bolyp isteıdi.

65 jyl bұryn (1944-1991) 1984-1989 jyldardaғy Үndistannyң Premer-Mınıstri GANDI Radjıv dүnıege keldi.

Bombeıde týғan. Onyң atasy Djavaharlal Nerý 1947-1964 jyldary Үndistannyң Premer-Mınıstri bolsa, sheshesi Indıra Gandı de 1966-1977 jәne 1980-1984 jyldary osy laýazymdy ıelengen bolatyn. R.Gandı Londondaғy Imperıal kolledjde, Kembrıdj ýnıversıtetiniң Trınıtı kolledjinde bilim alғan. Үndistanғa oralғannan keıin «Indıan eırýeız» kompanııasynda jұmys istegen. Al inisi Sandjaı Indıra Gandıdiң basty saıası kөmekshisi jәne Jastar kongresiniң kөshbasshysy bolatyn. Saıasatқa aralasýғa nıeti joқ Radjıv inisi Sandjaı әýe apatynan қaıtys bolғannan keıin I.Gandıdiң өtinishimen aralasyp, baýyrynyң parlamenttegi jәne jastar kongresindegi ornyn basady. 1984 jylғy maýsymdaғy Amrıtsardaғy әskerı әreketter үshin sıkhter Indıra Gandıdi sol jyly қazannyң 31-inde өltiredi de Mınıstrler kabıneti Radjıv Gandıdi premerlikke saılaıdy. Birneshe kүnniң ishinde ındýstar myңdaғan sıkhti өltiredi de Radjıv tәrtipti қalpyna keltirý үshin eriksiz әsker kүshine jүginedi. Sol jyly jalpy saılaý өtip, tөmengi palatanynyң 80 paıyzyn ıelengen Үndistan ұlttyқ kongresi jeңiske jetedi.

R.Gandı Үndistanғa keletin shet el taýarlaryna kөptegen shekteýlerdi alyp tastap, 1986-1990 jyldary el ekonomıkasynyң өsýine mүmkindik berdi. 1989 jyly қarashada өtken saılaýda depýtattyқ ornyn saқtaғanymen, parlamenttegi odaқtastarynyң azaıýyna baılanysty Premer-Mınıstrlikten bas tartýғa mәjbүr boldy.

TAMYZDYҢ 21-І, JҰMA

Қasıetti Ramazan jәne mұsylmandardyң bes paryzynyң biri - Orazanyң bastalý kүni. 2009 jylғy tamyzdyң 21-i - 1430 hıjra jylynyң 1-shi ramazany.

Orys akteri, KSRO halyқ әrtisi, RKFSR Memlekettik syılyғynyң ıegeri, Sotsıalıstik Eңbek Eri Nıkýlın ıÝrıı Vladımırovıchti (1921-1997) eske alý kүni.

ESTE ҚALAR OҚIҒALAR

18 jyl bұryn (1991) Elbasy Jarlyғymen respýblıkada Қazaқ KSR Қaýipsizdik keңesi құryldy. Keңestiң negizgi maқsaty elimizdiң egemendigin, memlekettiligin, ekonomıkalyқ jәne ekologııalyқ қaýipsizdigin қamtamasyz etý.

17 jyl bұryn (1992) Қazaқstan Respýblıkasy Halyқaralyқ azamattyқ avıatsııa ұıymyna kirdi.

9 jyl bұryn (2000) Almatyda ýkraın halқynyң aқyny Taras Grıgorevıch Shevchenkonyң (1814-1861) eskertkishi ashyldy. Eskertkish salmaғy 12 tonna, bıiktigi 3,5 metr. Avtory - ýkraındyқ mүsinshi Vıtalıı Rojık. Oңtүstik astanaғa ýkraın halқynyң syılyғy Almaty әkimshiligi men Ýkraın elshiliginiң bastamasymen jasalyndy.

9 jyl bұryn (2000) Қostanaı қalasyndaғy oblystyқ tarıhı-өlketaný mұrajaıy kүrdeli jөndeýden keıin қaıta ashyldy.

8 jyl bұryn (2001) Қazaқstan Respýblıkasy Үkimetiniң «Қazaқstan Respýblıkasy Қorғanys mınıstrligi «Қyzmet» respýblıkalyқ memlekettik қazynalyқ kәsipornyn құrý týraly» қaýlysy jaryқ kөrdi.

5 jyl bұryn (2004) Ә.Қasteev mұrajaıynda «ICOMOS Қazaқstanda» atty jaңa қoғamdyқ ұıymnyң tұsaýkeser rәsimi өtti. ICOMOS maқsaty - әlemdegi mәdenı mұralardyң saқtalýyna kөmek kөrsetý. Әlemde 7 myңғa jýyқ jeke tұlғa men ұıym atalғan ұıymnyң mүshesi. Olar өz қyzmetterin 110 elde ornalasқan ұlttyқ komıtet jelileri arқyly jүzege asyrady.

50 jyl bұryn (1959) Gavaı araldary AҚSh құramyna eldiң 50-shi shtaty bolyp қosyldy.

ESІMDER

120 jyl bұryn (1889-1959) opera әnshisi, Қazaқstannyң halyқ әrtisi KAZAKEVICh Aleksandr Pahomovıch dүnıege keldi.

Reseıdiң Vıtebsk oblysynda týғan. Sankt-Peterbor ýnıversıtetiniң fızıka-matematıka fakýltetin bitirgen. Sankt-Peterbor konservatorııasynyң opera әnshileri kýrsynda oқyғan. 1923-1924 jyldary - Mәskeýdegi Zımın opera teatrynyң әnshi. 1925-1930 jyldary - Novosıbırsk, Perm, Sverdlovsk, Samara (Kýıbyshev) opera teatrlarynyң әnshisi. 1931-1935 jyldary - Sankt-Peterbor opera jәne balet teatrynyң әnshisi. 1935-1959 jyldary Almatyda Қazaқ opera jәne balet teatrynyң әnshisi boldy. Mұnda A.Zılberdiң «Beket» operasynda Osıptiң partııasyn oryndaғan. Onyң repertýarynda: Borıs (M.Mýsogorskıı «Borıs Godýnov»), Konchak (A.Borodın «Knıaz Igor»), Lıstnıtskıı (I.Dzerjınskıı «Tynyқ Don»), taғy basқa partııalar boldy.

45 jyl bұryn (1964) Қazaқstan Respýblıkasynyң Avstrııa Respýblıkasyndaғy Tөtenshe jәne Өkiletti Elshisi, Қazaқstan Respýblıkasynyң Vena қalasyndaғy halyқaralyқ ұıymdar janyndaғy Tұraқty өkili ҚAZYHANOV Erjan Hozeұly dүnıege keldi.

Almaty қalasynda týғan. A.Jdanov atyndaғy Lenıngrad memlekettik ýnıversıtetin, KSRO Syrtқy ister mınıstrligi janyndaғy Dıplomatııalyқ akademııany jәne Үndistan halyқaralyқ қatynastar ınstıtýtyn bitirgen. Қazaқstan Respýblıkasy Syrtқy ister mınıstrliginiң ekinshi, birinshi hatshysy, bөlim meңgerýshisi, basқarma bastyғynyң orynbasary қyzmetterin atқarғan. 1995-2000 jyldary - Қazaқstannyң BҰҰ-daғy өkildiginiң keңesshisi. 2000-2003 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Syrtқy ister mınıstrliginiң departament dırektory.  2003 jyldan Қazaқstannyң BҰҰ-daғy Tұraқty өkili, Қazaқstan Respýblıkasynyң Kýba Respýblıkasyndaғy Tөtenshe jәne Өkiletti Elshisi, Қazaқstan Respýblıkasy Syrtқy ister mınıstriniң orynbasary, Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdentiniң keңesshisi қyzmetterin atқarғan. Қazirgi қyzmetinde 2008 jyldan bastap isteıdi.

2 medalmen marapattalғan.

125 jyl bұryn (1884-1969) Venesýelanyң bұrynғy prezıdenti, jazýshy GALЬEGOS Romýlodүnıege keldi.

Ol Venesýelanyң 38-shi prezıdenti Vısent Gomes tұsynda senator boldy, biraқ az ýaқyttan keıin қyzmetten bas tartyp, Ispanııaғa қonys aýdardy. 1935 jyly otanyna oralyp, bilim berý mınıstri bolyp saılandy. 1948 jyly aқpanda Romýlo Betankýra taқtan taıғannan keıin prezıdent boldy. Sol jyly қarashada қorғanys mınıstri  Delgado Chalbo ony prezıdenttikten taıdyrdy.

Galegostyң «Vıýnok», «Donıa Barbara», «Zemlıa pod nogamı» atty romandary bar. «Donıa Barbara» romany әlemniң kөptegen tilderine aýdarylyp, oқıғa jelisimen kөrkemfılm tүsirilgen. 1964 jyly Romýlo Galegos halyқaralyқ syılyғy taғaıyndaldy.

TAMYZDYҢ 22-SІ, SENBІ

Reseı Federatsııasynyң Memlekettik týy kүni. Қazirgi kөk-aқ-қyzyl jolaқty Reseı týy 1994 jylғy tamyzdyң 22-sinde memlekettik nyshanғa aınalғan. Ol týraly Jarlyққa sol kezdegi Reseı Prezıdenti Borıs Eltsın қol қoıғan. Alғash ret bұl tүsterdi Ұly Petr paıdalanғan eken. Bұl alys қashyқtyқtan kөrinetin bolғandyқtan, belgi retinde paıdalanylғan. Keıinnen Birinshi Petr ony Әskerı flot týy retinde bekitken. Sodan soң aқ-kөk-қyzyl jolaқty tý Reseı saýda flotynyң týy retinde bekitilip, sonymen bir mezgilde ol Reseı memleketiniң nyshanyna aınaldy.

ESTE ҚALAR OҚIҒALAR

100 jyl bұryn (1909) Ýfa қalasynda aқyn Mirjaқyp Dýlatovtyң «Oıan, қazaқ!» atty өleңder jınaғy basylyp shyқty.

20 jyl bұryn (1989) Қazaқ KSR Joғarғy Keңesi қabyldaғan «Til týraly» Zaңғa sәıkes, Қazaқstan Respýblıkasynda қazaқ tili - memlekettik til mәrtebesine ıe boldy. Bұl Zaң 1990 jylғy shildeniң 1-inde kүshine endi.

145 jyl bұryn (1864) soғysyp jatқan armııalardyң jaralanғan soldattaryna kөmektesý jөnindegi Jeneva konventsııasyna 16 memleket қol қoıdy. Konventsııa soғys kezinde әskerı gospıtaldar men medıtsına қyzmetkerlerine eshkim tımeıtinderine kepildik etti. Olardyң erekshelik belgisi - aқ matadaғy қyzyl krest. Osylaısha Қyzyl krest ұıymy dүnıege keldi.

20 jyl bұryn (1989) Lıtva Joғarғy keңesiniң arnaıy komıssııasy 1940 jyly Latvııa, Lıtva jәne Estonııa KSRO-Қazaқstan Respýblıkasy Ұlttyқ ғylym akademııasy zaңsyz tүrde қosylғan degen қorytyndy jasady.

ESІMDER

50 jyl bұryn (1959)Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdenti Kүzet қyzmetiniң bastyғy AıÝBAEV Mұhtar Aқatұly dүnıege keldi.

Almaty oblysynda týғan. Jambyl jeңil jәne tamaқ өnerkәsibi tehnologııalyқ ınstıtýtyn, Mınsk қalasyndaғy KSRO Memlekettik қaýipsizdik komıtetiniң joғary kýrsyn bitirgen. Almaty oblysy Kerbұlaқ aýdandyқ komsomol komıtetiniң nұsқaýshysy, Қazaқ KSR Memlekettik қaýipsizdik komıteti Shymkent oblysy boıynsha basқarmasynyң jedelýәkili қyzmetterin atқarғan. 1991-1995 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Ұlttyқ қaýipsizdik komıteti Taldyқorғan oblysy boıynsha basқarmasynyң jedel ýәkili, aғa jedel ýәkili, hatshylyқ bastyғy. 1995-2002 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdenti jeke kүzetiniң bөlimshe bastyғy, bөlim bastyғynyң orynbasary, bastyғy. Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdenti Kүzet қyzmetiniң 1-shi departamenti bastyғynyң orynbasary. 2002-2004 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdentiniң Kүzet қyzmeti bastyғynyң orynbasary. 2004-2006 jyldary - Respýblıkalyқ gvardııa қolbasshysynyң birinshi orynbasary. Қazirgi қyzmetinde 2006 jyldan bastap isteıdi.

2-shi dәrejeli «Aıbyn» ordenimen, medaldarmen marapattalғan.

TAMYZDYҢ 23-І, JEKSENBІ

Halyқaralyқ jұmys kүshin satý құrbandaryn eske alý kүni. ıÝNESKO-nyң bastamasy boıynsha, adamzat tarıhyndaғy osy jaısyz jaғdaılardan saқtandyrý jәne құldardy өz bostandyғy үshin kүresýge shaқyrý maқsatynda atalyp өtiledi.

Belarýs Respýblıkasynyң memlekettik statıstıka қyzmetkerleri kүni.

Reseı Federatsııasynyң Әskerı daңқ kүni.  Keңes armııasynyң Kýrsk doғasynda nemis әskerlerin jeңgen kүni.

Lıtvada aza lentasy kүni. 1939 jyly tamyzdyң 23-inde Mәskeýde shabýyl jasamaý jәne oғan құpııa hattamalar (Molotov-Rıbbentrop kelisimi) týraly keңes-german kelisimine қol қoıyldy.

ESTE ҚALAR OҚIҒALAR

13 jyl bұryn (1996) Almaty қalasynda, Dostyқ daңғyly men Jambyl kөsheleriniң қıylysyna aқyn Jambyl Jabaevtyң eskertkishi ornatyldy.

13 jyl bұryn (1996) Almatyda қyrғyz eliniң elshiligi ashyldy.

7 jyl bұryn (2002) N.Nazarbaev Қaraғandy қalasynyң құrmetti azamaty atandy.

3 jyl bұryn (2006) Kөkshetaýda «Shahmaty Kazahstana» atty respýblıkalyқ jýrnaldyң alғashқy sany jaryқ kөrdi. Basylymnyң bas redaktory - әıgili shahmatshy, halyқaralyқ grossmeıster Serikbaı Temirbaev. Tүrli-tүsti 34 bettik, әr toқsanda bir ret shyғarylatyn jýrnal respýblıka kөleminde taratylady. Basylymnyң tұsaýkeser sanynda shahmat tarıhynan mәtinder, soңғy shahmat spartakıadalary, týrnır қorytyndylary, shahmat jөnindegi teorııalyқ maқalalar berilgen.

95 jyl bұryn (1914) Japonııa Germanııaғa soғys jarııalady.

ESІMDER

60 jyl bұryn (1949) Қazaқstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyң depýtaty, Әleýmettik-mәdenı damý komıtetiniң tөraғasy, saıası ғylymdar doktory, Қazaқstan Respýblıkasy Saıası ғylymdar akademııasynyң akademıgi jәne birinshi vıtse-prezıdenti  BIJANOV Aқan Құsaıynұly dүnıege keldi.

Almaty oblysynda týғan. Қazaқ polıtehnıkalyқ ınstıtýtyn bitirgen. Almaty mashına jasaý zaýytynyң Partııa komıteti hatshysynyң orynbasary bolғan. 1993-1994 jyldary - Almaty қalalyқ әkimdigi basshysynyң birinshi orynbasary. 1994-1995 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Joғarғy Keңesi Memlekettik құrylys jәne aımaқtyқ saıasat mәseleleri komıteti tөraғasynyң birinshi orynbasary. 1995-1996 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdentiniң kөmekshisi. 1996-2000 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdenti Әkimshiliginiң bөlim meңgerýshisi. 2000-2005 jyldary - Almaty қalasy әkiminiң orynbasary, қala әkiminiң keңesshisi. 2005 jyly Almaty қalasynan Қazaқstan Respýblıkasy Parlamentine depýtat bolyp saılanғan.

«Respýblıka Kazahstan: demokratıcheskaıa modernızatsııa obşestva perehodnogo perıoda» atty kitaptyң avtory.

«Құrmet» ordenimen, medaldarmen marapattalғan.

55 jyl bұryn (1954) pedagogıka ғylymynyң kandıdaty, professor ҚÝANYShEV Tөlegen Shaңғytbaıұly dүnıege keldi.

Almaty қalasynda týғan. Қazaқ dene tәrbıesi ınstıtýtyn, әl-Farabı atyndaғy Қazaқ memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. Aқtөbe pedagogıkalyқ ınstıtýtynyң aғa oқytýshysy, kafedra meңgerýshisi, dekannyң orynbasary, әleýmettik mәseleler jөnindegi prorektory қyzmetterin atқarғan.  1996-1999 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Parlamenti Mәjilisiniң depýtaty, Zaңnama jәne sot-құқyқtyқ reforma komıtetiniң mүshesi. 1999-2002 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Bilim jәne ғylym mınıstrligi Joғary bilim berý departamentiniң bөlim, basқarma bastyғy.  2002 jyldan Қazaқstan Respýblıkasy Parlamenti  Mәjilisi Halyқaralyқ ister, қorғanys jәne қaýipsizdik komıtetiniң hatshylyқ meңgerýshisi, bөlim meңgerýshisi, Қazaқstan Respýblıkasy Parlamenti Mәjilisi Apparaty ұıymdastyrý-baқylaý jәne kadr jұmysy bөlimi meңgerýshisiniң orynbasary қyzmetterin atқarғan. Қazir ұıymdastyrý-baқylaý jәne kadr jұmysy bөlimi meңgerýshisi bolyp isteıdi.

110 jyl bұryn (1899-1983) belgııalyқ jәne amerıkandyқ bıohımık KLOD Alberdүnıege keldi.

Belgııada týғan. 1929-1950 jyldary AҚSh-ta tұrғan. Ol bıologııada alғashқylardyң biri bolyp elektrondy mıkroskopty paıdalanғan. Onyң kөmegimen mıtohondrııanyң dem alý fýnktsııasyn tapқan. 1974 jyly ol өziniң 2 әriptesimen fızıologııa jәne medıtsına boıynsha Nobel syılyғyn ıelengen. Ғalym Brıýssel, Rokfeller ýnıversıtetteriniң professory, Frantsııa, Belgııa medıtsına akademııalarynyң mүshesi, Amerıkanyң Ғylym jәne өner akademııasynyң құrmetti mүshesi bolғan.