QazAqparat-Anons: Tamyzdyń 17-si men 22-si aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ÚKІMET

Tamyzdyń 17-si kúni Aq Ordada Q.Saýdabaevtyń qatysýymen «Bolashaq» baǵdarlamasy boıynsha komıssııa otyrysy ótedi.

QOǴAM

Tamyzdyń 11-inde musylman áleminiń mańyzdy merekeleriniń biri - Qasıetti Ramazan aıy bastaldy . Qasıetti Ramazan aıynda oraza ustaý bıyl tamyzdyń 11-inen qyrkúıek aıynyń 9-yna deıin jalǵasady. Al beriletin sadaqa mólsheri - 100 teńge.

Tamyzdyń 9-y men qyrkúıektiń 9-y aralyǵynda Venadaǵy Palfı saraıynda «Uly Jibek joly» jobasynyń aıasynda qazaqstandyq restavrator-sýretshi Qyrym Altynbekovtyń arheologııalyq jańartylǵan jádigerleri men shyǵarmashylyq týyndylary, sondaı-aq Qazaqstannyń qazirgi zamanǵy sýretshileriniń kóshpeli kórmesi tanystyrylady.

Atqarýshy komıtetinde tamyzdyń 17-sinde «Qazaqstan - antııadrolyq qozǵalystyń kóshbasshysy» atty fotokórmeniń saltanatty ashylý rásimi bolady.

Qazaqstannyń Belarýs Respýblıkasyndaǵy Elshisi uıymdastyryp otyrǵan kórme álem jurtshylyǵy tamyzdyń 29-ynda atap ótetin ıAdrolyq synaqtarǵa qarsy is-qımyldyń halyqaralyq kúnine arnalady.

TMD

Tamyzdyń 17-sinde Dostastyqtyń jarǵylyq jáne basqa da organdaryndaǵy TMD elderiniń Turaqty ókilderi keńesiniń kezekti májilisi ótedi.

Tamyzdyń 20-21-inde Erevanda Ujymdyq qaýipsizdik týraly shart uıymynyń beıresmı sammıti ótedi

SPORT

ASTANA

Tamyzdyń 17-si kúni Astanada astanalyq qyzmet kórsetý men elorda ımıdjiniń alǵa jylý sapasyn joǵarylatý boıynsha Týrızm qaýymdastyǵy jobasynyń tusaýkeseri bolady.

Tamyzdyń 17-si kúni Astanadaǵy Ulttyq kitaphanada «Ata Zańym- asyl Zańym, qýatym!» atty Konstıtýtsııa kúnine arnalǵan kórme ashylady.

Maýsymnyń 29-y men qyrkúıektiń 1-i aralyǵynda QR Tuńǵysh Prezıdentiniń murajaıynda «Nazarbaev jáne Qazaqstan» atty kórme ótedi.

Tamyzdyń 15-19-y aralyǵynda Astana qalasynda «Zańǵar» shyǵarmashylyq birlestiginiń uıymdastyrýymen «Táýelsiz urpaqtyń 20 jyldyǵy» atty ІІІ Respýblıkalyq «Qalamger - Azamat» jas tilshiler forýmy ótedi. Forýmnyń basty maqsaty - jastardy otansúıgishtikke, eljandylyqqa shaqyra otyryp, olardyń júregine patrıottyq sezim ornatýǵa úles qosý. Óskeleń urpaqtyń kásibı biliktiligin shyńdaıtyn, zamanaýı zańdylyqtardy meńgerýge múmkindik týǵyzý. Aqparattyq tájirıbe almasý baǵytynda túrli salada qalam terbetýge, jýrnalıstıkanyń qyr-syryn úırenýge talpynǵan jas býynnyń basyn qosyp, jınaý bolyp tabylady.

Tamyzdyń 10-y men qyrkúıektiń 30-y aralyǵynda Astanada Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq muraǵatynyń uıymdastyrýymen Qazaqstan Respýblıkasy Kostıtýtsııasynyń 15 jyldyǵyna arnap «Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýtsııasy - turaqtylyq, kelisim, órleý» atty qujattyq kórme ótýde.

Semınar tamyzdyń 25-26-synda Ulttyq medıtsınalyq holdıng ǵımaratynda ótedi. Іs-sharany Eýroodaqtyń "EECAlink - Shyǵys Eýropa jáne Ortalyq Azııa elderimen aradaǵy halyqaralyq yntymaqtastyqty qoldaý jáne ilgeriletý» jobasynyń ókilderi júrgizedi. Semınardyń maqsaty - FP7 baǵdarlamasynyń medıtsına jáne densaýlyq saqtaý salasyndaǵy konkýrstaryna qatysý erejelerimen tanystyrý jáne Qazaqstannyń medıtsınalyq ǵylymynyń basymdyqtaryn taldaý.

ALMATY

Tamyzdyń 17-si kúni Almatyda Qazaqstannyń quqyq qorǵaý organdaryn reformalaý máselesi boıynsha baspasóz máslıhaty ótedi.

Tamyzdyń 21- 23-i kúnderi Almatydaǵy «AtakentEkspo» kórme kesheninde «LESHOW. Qazaqstan-2010» 5-shi halyqaralyq teri jáne bylǵary kórmesi ótedi

ShYǴYS QAZAQSTAN

Tamyzdyń 29-30-y kúnderi Óskemende halyqaralyq músháıra ótedi.

Bul halyqaralyq festıval Ata Zańymyzdyń qabyldanýynyń 15 jyldyǵyna, uly Abaıdyń 165 jyldyǵyna jáne Óskemen qalasynyń 290 jyldyǵyna arnalǵan is-sharalar aıasynda ótkeli otyr.

ELEÝLІ OQIǴALAR. ATAÝLY KÚNDER. ESІMDER

TAMYZDYŃ 14-І, SENBІ

Portýgalııa korrıdasynyń týǵan kúni.

Jyl saıyn tamyzdyń 14-inde Abıýle qalasynda ulttyq dástúrdegi portýgalııalyq korrıda merekesi atap ótiledi.

Korrıda - bul tek jarys qana emes, sonymen qatar er júrek adamdardyń qatysýymen sport pen ónerdiń, kórinis pen sheberliktiń tamasha úılesimdiligi.

Kabalero atpen jarysqa shyǵady, al fýrkadýsh - jaıaý jaýyngerler jarysqa kirisedi, ol kezde buqany farpamen - uzyndyǵy eki santımetrdeı uzyn úshkir kúrshekpen jaralaıdy. Onyń aýyrǵany, qolǵa ıne tyǵyp alǵandaı. Jattyǵý aldynda buqanyń múıizine arnaıy bylǵarydan jasalǵan, soqtyǵystardy jeńildetetin qaptar kıgiziledi. Ol fýrkadýshty qatelik jasaǵan sátterde qutqaryp qalady. Jarysqa qatysýshylardyń tek er júrek qana emes, sonymen qatar kózi minsiz, qozǵalysy jyldam jáne salqyn qandy bolý kerek.

Reseıde deneshynyqtyrýshylyr kúni. Reseıde jyl saıyn tamyz aıynyń ekinshi senbisinde atap ótiledi.

OQIǴALAR

7 jyl buryn (2003) tamyzdyń 14-17 aralyǵynda Máskeýdegi Búkilreseılik kórme ortalyǵynda Qazaqstannyń ulttyq kórmesi bolyp ótti.

Ulttyq kórmege Qazaqstannyń ár aýmaǵynan kelgen 200-ge tarta fırmalar men kompanııalar qatysty. Kórme respýblıkamyzdyń ekonomıka, ǵylym jáne tehnologııa, taǵy da qazaq halqynyń tarıhy men mádenıetti: ulttyq dástúr jáne ulttyq taǵamdar týraly, qazirgi sýret jáne sándik-qoldanbaly óneri týraly aıtatyn kóp salaly taqyrypta kórsetilgen.

5 jyl buryn (2005) Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev Qyrǵyz elordasyndaǵy Qazaqstan elshiliginiń jańa ǵımaratyn ashty.

Elbasy Qyrǵyzstanda Qazaqstan Respýblıkasynyń elshiligin ashý týraly Jarlyqqa 1993 jylǵy 9 qańtarda qol qoıǵan bolatyn. Qazaqstannyń Qyrǵyz Respýblıkasyndaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi - Isabaev Beıbit Óksikbaıuly.

3 jyl buryn (2007) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev «Ǵylym men tehnıka, ádebıet pen óner salasyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik syılyqtary týraly» Jarlyqqa qol qoıdy.

3 jyl buryn (2007) Qyzylorda oblysy Syrdarııa aýdany O.Málibaev atyndaǵy aýyly mektebiniń aldynda qyzmet atqarý kezinde qaza bolǵan, polıtsııa leıtenanty Talǵat Qozybaevqa arnalǵan eskertkish ornatyldy. Onyń esimi aýyldyń bir kóshesine berildi.

Talǵat Qozybaev 1978 jyly dúnıege kelgen, 2003 jyly Tartoǵaı aýylynyń polıtsııa ýchaskelik ınspektorynyń qyzmetin atqarǵan. Qyzmetin atqarý kezinde, buzaqylardan jas aýyldasyn qorǵap qalamyn dep ózi qaza boldy. Sol jyldyń jeltoqsan aıynda polıtsııa leıtenanty Talǵat Qozybaev Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Jarlyǵymen ekinshi dárejeli «Aıbyn» ordenimen marapattaldy.

1 jyl buryn (2009) Úndistannyń Dj.Nerý atyndaǵy ýnıversıtette qoǵamdyq, analıtıkalyq jáne stýdenttik ortanyń jáne jergilikti BAQ-tyń qatysýymen «Zamanaýı Qazaqstan: alǵa baǵyttalǵan jol» atty kitaptyń tusaý kesý rásimi bolyp ótti.

Kitapta, Qazaqstannyń áleýmettik-saıası jáne ekonomıkalyq protsessteri týraly Qazaqstannyń jetekshi saraptamashylarynyń maqalalary jáne Qazaqstan men Úndistan arasyndaǵy eki jaqty qarym-qatynastar damýy jarııalanǵan. Bul kitap 2009 jyldyń qańtarynda Qazaqstan Respýblıkasy N.Nazarbaevtyń Úndistanǵa jasaǵan memlekettik saparyna arnalǵan.

ESІMDER

105 jyl buryn (1905-1977) otorınolarıngolog, medıtsına ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaq KSR-niń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri ELANTsEV Borıs Vladımırovıch dúnıege keldi.

Tomsk qalasynda týǵan. Tomsk memlekettik medıtsına ýnıversıtetin bitirgen.

1940 jyldan Qazaq medıtsına ınstıtýtynda qulaq, muryn, kómeı aýrýlary kafedrasynyń dotsenti, meńgerýshisi, keńesshisi boldy. 1960 jyldary Qazaq KSR Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń bas otorınolarıngology.

Negizgi ǵylymı zertteýleri otorınolarıngologııa máselelerine arnalǵan. Ol birqatar arnaıy emdeý quraldaryn, aýyrtpalyq sezimin joıatyn «Rınokaın» dárisin jasap, dárigerlik jumysta paıdalandy.

50 jyl buryn (1960) Shyǵys Qazaqstan oblystyq bilim berý basqarmasynyń bastyǵy, pedagogıka ǵylymdarynyń doktory, professor NÁBIEV Ersaın Ahmetýálıuly dúnıege keldi.

Óskemen qalasynda týǵan. Óskemen pedagogıkalyq ınstıtýtyn (S.Amanjolov atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan memlekettik ýnıversıteti) bitirgen.

Óskemen qalasyndaǵy № 25 mektebiniń tarıh pániniń muǵalimi, Óskemen pedagogıkalyq ınstıtýtynyń oqytýshysy, Shyǵys Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetinde ǵylymı-zertteý sektory bastyǵynyń orynbasary, Qazaqstan Respýblıkasynyń ǵylymdarynyń Ulttyq Akademııasynyń Shyǵys bóliminiń ǵylymı hatshysy, Shyǵys Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetiniń prorektory, Shyǵys Qazaqstan klassıkalyq ýnıversıtetiniń rektory, Qazaqstan-Amerıkandyq Erkin ýnıversıtetiniń vıtse-prezıdenti qyzmetterin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde - 2009 jyldyń 5 qazanynan.

Alpystan astam ǵylymı eńbekteri, sonymen qatar monografııa men oqý quraldary bar. S.Amanjolov atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetiniń Qurmetti professory.

«Astanaǵa 10 jyl» mereıtoılyq medalimen, «Qazaqstan Respýblıkasy bilim berýdiń qurmetti qyzmetkeri» Qazaqstan Respýblıkasynyń Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń tósbelgisimen, Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń alǵys hattarymen marapattalǵan.

45 jyl buryn (1965) professor, geografııa ǵylymdarynyń doktory, Altynsarın atyndaǵy Bilim Akademııasynyń akademıgi, Qostanaı memlekettik pedogogıkalyq ınstıtýtynyń rektory BAIMYRZAEV Qýat Maratuly dúnıege keldi.

Almaty oblysynyń Jambyl aýdanynda týǵan. S.M.Kırov atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti) jáne onyń aspırantýrasyn bitirgen.

1991-1997 jyldary - S.M.Kırov atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıteti rektorynyń kómekshisi. 1997-2004 jyldary ál-Farabı atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń stýdenttik máseleler jónindegi prorektory, jalpy jáne óndiristik-sharýashylyq jumystar jónindegi prorektory, geografııa fakýltetiniń dekany. Qazirgi qyzmetinde - 2004 jyldan.

50 asa ǵylymı eńbegi jarııalanǵan, sonyń ishinde «Platejı za polzovanıe prırodnymı resýrsamı» jáne «Ekonomıcheskıı mehanızm prırodopolzovanııa» atty shyǵarmalary bar.

TAMYZDYŃ 15-І, JEKSENBІ

Sport jáne týrızm kúni.

Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń 2003 jylǵy 15 qarashadaǵy Jarlyǵyna sáıkes jyl saıyn tamyzdyń úshinshi jeksenbisinde atap ótiledi.

Arheolog kúni.

Arheologııa - tarıh ǵylymynyń kóne dáýir men orta ǵasyrdaǵy adamzat qoǵamy damýynyń zańdylyqtary men negizgi kezeńderin zertteıtin salasy.

Arheologııa termıni jyl sanaýǵa deıingi 4 ǵasyrda kóne zamandy zertteıtin retinde qoldanyla bastaǵanymen, ǵylymı arheologııalyq zertteýler Eýropada Qaıta órkendeý dáýirinde ǵana júrgizilgen.

Úndistanda táýelsizdik kúni. Úndi eliniń Ulybrıtanııadan óz táýelsizdik alǵan kúni. 1947 jyldan bastap jyl saıyn atap ótiledi. 1947 jylǵy 15 tamyzda Delıde eldiń alǵashqy Premer-mınıstri Djavaharlalom Nerý táýelsiz úndistannyń úsh tústi jalaýyn alǵash ret kótergen bolatyn.

Úndistan - Ońtústik Azııada ornalasqan. Bangladesh, Bırma, Býtan, Qytaı, Nepal jáne Pákistan elderimen shektesedi. Astanasy - Delı. Memlekettik tili - hındı. Aqsha birligi - rýpıı.

Kosta-Rıkada analar kúni. Jyl saıyn atalyp ótiledi.

OQIǴALAR

18 jyl buryn (1992) ádebıetshi, qoǵam qaıratkeri Saǵat Áshimbaevtyń turǵan úıine ornatylǵan eskertkish taqtanyń ashylý qurmetine oraı Almaty qalasy jurshylyǵynyń jıyny ótti.

Saǵat Áshimbaev (1947-1991) Qazaqstan Respýblıkasynyń saıasat qaıratkeri, ádebı synshy, telejýrnalıst, jazýshy.

Almaty oblysynyń Raıymbek aýdanynda týǵan. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetin bitirgen.

Eńbek jolyn 1969 jyly «Jas Alash» gazetinde ádebıet jáne óner bóliminiń ádebı qyzmetkerliginen bastaǵan. «Juldyz» jýrnalynnyń bólim meńgerýshisi, «Jas Alash» gazeti redaktorynyń orynbasary, «Jalyn» baspasynda qyzmet istegen, QazTV «Paryz pen Karyz» baǵdarlamasynyń júrgizýshisi, Qazaq KSR Televızııa jáne radıohabaryn taratý jónindegi memlekettik komıteti tóraǵasynyń orynbasary, tóraǵasy qyzmetterin atqarǵan.

«Syn muraty», «Talantqa taǵzym», «Parasatqa qushtarlyq», «Shyndyqqa súıispenshilik», «Aqıqatqa ińkárlik» atty kitaptardyń avtory. Almaty qalasynyń kósheleriniń birine onyń esimi berilgen. 1993 jyly Almaty oblysynyń Raıymbek aýdanyndaǵy Saǵat Áshimbaev atyndaǵy mekteptiń aldyna onyń músin-eskertkishi ornatyldy.

14 jyl buryn (1996) Qyzylorda oblysynyń Baıqońyr qalasynda qazaqtyń uly aqyny, fılosofy, aǵartýshy, kompozıtor, qazaqtyń realıstik jańa jazba ádebıetiniń negizin qalaýshy Abaıǵa arnalǵan eskertkishi ashyldy.

3 jyl buryn (2007) Pavlodar oblysy Qashyr aýylynda alǵash ret aýyldyq Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵy (HQO) ashyldy.

Ashylý sharasyna oblys ákimi Qaırat Nurpeıisov qatysty. HQO - aýyl turǵyndarynyń ár túrli qujattardy rásimdeý kezinde ýaqytyn únemdeıdi. Qazirgi zaman standarttaryna saı salynǵan keń ǵımaratta Qashyr aýdanynyń barlyq qyzmetteri - jyljymaıtyn múlik ortalyǵy, AHAJ, zań jáne áleýmettik turǵydan qamtamasyz etý qyzmetteri jumys isteıdi.

1 jyl buryn (2009) Astanadaǵy áýejaıdyń aýmaǵyndaǵy jańa fýtbol alańynyń ashylý rásimi ótti.

Sport alańynyń ashylýy astanalyq áýejaı qyzmetkerlerin sport rýhyna baýlýdyń jáne salaýatty ómir saltyn yntalandyrýdyń eń mańyzdy úlesi bolyp tabylady.

ESІMDER

85 jyl buryn (1925-1990) rejısser QOSYBAEV Murat Joldybaıuly dúnıege keldi.

Oral qalasynda týǵan. Almatydaǵy kınoakterler mektebin, Tashkent teatr ınstıtýtyn bitirgen.

Qazaq akademııalyq balalar men jasóspirimder teatrynda, Qaraǵandy oblystyq drama teatrynda bas rejısser qyzmetterin atqarǵan.

Ol atalmysh teatr sahnalarynda «Esirtken erke» (Sh.Qusaıynov), «Ápende» (N.Hıkmet), «Ybyraı Altynsarın» (M.Aqynjanov), «Búlinshilik» (D.A.Fýrmanovtyń romany boıynsha), «Úılený» (N.V.Gogol), «Qara qypshaq Qobylandy» (M.Áýezov), «Beý, qyzdar-aı!» (Q.Shańǵytbaev pen Q.Baıseıitov), «Qudaǵı kelipti» (Q.Muhamedjanov), «Aqan seri - Aqtoty» (Ǵ.Músirepov), t.b. spektaklderdi sahnalady.

80 jyl buryn (1930-1992) kompozıtor, Qazaqstannyń halyq ártisi, Qazaqstannyń qazirgi ánuranynyń avtory QALDAıAQOV Shámshi dúnıege keldi.

Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Otyrar aýdanynda týǵan. Saryaǵashtaǵy Qapylanbek maldárigerlik tehnıkýmyn, Tashkenttegi mýzyka ýchılışesin, Almaty memlekettik konservatorııasyn bitirgen.

1950 jyldan bastap shyǵarmashylyq qyzmetpen aınalysqan. Ol ulttyq mýzyka óneriniń án janryna asa aıqyn, sońǵy lep ala kelgen sazger retinde tanyldy. Onyń ánderi qulaqqa jaǵymdy, júrekke jyly qabyldanyp, jurtshylyqtyń súıispenshiligine bólendi. Kompozıtor shyǵarmalarynyń taqyryptyq, mazmundyq aýqymy asa keń. Elge, jerge, Otanǵa, ata-anaǵa, jarǵa, dos-jaranǵa degen súıispenshilik Shámshi shyǵarmalarynyń basty taqyryby. Onyń azamattyq lırıkaǵa tunǵan, respýblıkamyzdyń keń baıtaq jerin jyrǵa qosatyn «Aq erke - Aq Jaıyq», «Arys jaǵasynda», «Syr sulýy», «Teriskeı», «Qarqaraly», «Ómir ózen», t.b. týyndylaryn jurtshylyq erekshe yqylaspen qabyldady. Kompozıtordyń marsh ekpindi, jigerli, shattyqpen shyrqalatyn «Meniń Qazaqstanym», «Baqyt qushaǵynda», «Bárinen de sen sulý» sııaqty ánderi halyq arasyna keńinen tarady.

1992 jyldan bastap sazgerler men ánshiler úshin Qaldaıaqov atyndaǵy halyqaralyq baıqaý-festıval dástúrli túrde ótkizilip turady.

Shymkent qalasynda oblystyq fılarmonııa, bir kóshe, Almaty qalasynda bir kóshe, kompozıtor týǵan ólke - Sháýildir aýylyndaǵy mýzyka mektebi - Qaldaıaqov esimimen atalady. Shymkent fılarmonııasynyń aldyna Qaldaıaqov eskertkishi ornatylǵan 1991 jyly ol jaıly ǵumyrnamalyq «Jyldarym meniń, jyrlarym meniń» (rejısseri T.Ahmetov) degen derekti telefılm túsirilip, «Shámshiǵumyr» estelikter men maqalalar jınaǵy jaryq kórdi.

TAMYZDYŃ 16-Y, DÚISENBІ

OQIǴALAR

6 jyl buryn (2004) Almatyda Serık Ajıǵalıevtiń «Arhıtektýra kochevnıkov - fenomen ıstorıı ı kýltýry Evrazıı» atty kitaby jaryq kórdi, óziniń tarıhı-mádenı maǵynasy bar Aral-Kaspıı memorıaldy keshenine arnalǵan.

Zertteý kezinde tıpologııa jaǵynan, tarıhı-etnografııalyq maǵynasy bar b.e.d. ІІ myń jeke turǵan eskertkishterdi jáne 400-ge tarta keshender qarastyrylǵan. Kitapta zerttelgen keshenderge jan-jaqty minezdeme berilgen. Kitapta taǵy da avtordyń jańa zertteýleri jáne 400-ge tarta ıllıýstratsııalary, karta-shemalary, sýretteri, tıpologııalyq jáne qurama tablıtsalary kirgen.

5 jyl buryn (2005) Batys Qazaqstan oblysy Bórli aýdanynyń Oblavka aýyly mańyndaǵy qorǵandardan bizdiń dáýirimizge deıingi 3-4 ǵasyrǵa jatatyn arheologııalyq oljalar tabyldy.

Qysh qumyralar, áıeldiń áshekeı buıymdary, monshaq, altyn júzik, qola aınalar sııaqty keramıkalyq buıymdar tabyldy. Zertteý barysynda anyqtalǵan basty erekshelik - katakombalyq (qabirdi úńgip qazý arqyly birneshe múrdeni satylap qoıý) úlgidegi jerleý úrdisi paıdalanylǵan.

Buıymdar zerttelgennen keıin oblystyq ólketaný murajaıyna tabys etildi.

3 jyl buryn (2007) Almatyda Dostyq úıinde jáne A.S Pýshkın eskertishiniń janynda Pýshkın jáne Snegın oqýlary ótti.

Uıymdastyrýshylary - qalalyq tilderdi damytý basqarmasy jáne «Qazaqstan orys mádenıet ortalyǵy» qoǵamdyq birlestigi. Aktsııanyń negizgi maqsaty - slavıan halyqtarynyń mádenıettik, ádebıettik jáne aqyndyq shyǵarmashylyǵymen tanysý.

Atalmysh sharaǵa Qazaqstannyń belgili ǵylymy men mádenıet qaıratkerleri, ár túrli ǵylymı-óndiristik birlestiktiń jáne Almatynyń ulttyq-mádenıet ortalyqtarynyń ókilderi qatysty. Qurmetti qonaqtardyń arasynda - Almatydaǵy Reseıdiń bas konsýldyǵynyń qyzmetkerleri jáne jazýshy Dmıtrıı Snegınniń uly, medıtsına ǵylymynyń doktory Dmıtrıı Potselýev.

Dmıtrıı Fedorovıch Snegın (1912-2001) «Prostor» jýnalynyń bas redaktory, satıralyq «Ara» jýrnaly redaktorynyń orynbasary, Jazýshylar odaǵynyń hatshysy, Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń depýtaty qyzmetterin atqarǵan. Sábıt Muqanov, Muhtar Áýezov syndy jazýshylarmen jáne óziniń maıdandaǵy jora-josdastary Ábdijámil Nurpeıisov, Ázilhan Nurshaıyqovtarmen jaqyn dos bolǵan.

3 jyl buryn (2007) Almatyda narkologııalyq-saýyqtyrý ǵımaraty ashyldy. Emdeý mekemesi dárigerlik-sanıtarlyq korrektsııa ortalyǵynyń janynan qosymsha qurylys retinde salynyp otyr.

Atalmysh sharaǵa Almaty qalasy ákiminiń orynbasary Serik Seıdýmanov qatysty. Ortalyqtyń jalpy aýdany 6421 sharshy metrdi quraıdy.

ESІMDER

90 jyl buryn (1920-1976) áskerı ushqysh, avıatsııa general-leıtenanty, Keńes Odaǵynyń eki márte batyry, KSRO-nyń eńbek sińirgen áskerı ushqyshy BEDA Leonıd Ignatevıch dúnıege keldi.

Qostanaı oblysynyń Uzynkól aýdanynda týǵan. Oral muǵalimder ınstıtýtyn, Joǵary ushý-taktıkalyq mektebin, Áskerı áýe kúshteri akademııasyn jáne Bas shtab áskerı akademııasyn bitirgen. 1941 jyly V.Chkalov atyndaǵy 1-inshi áskerı avıatsııa ýchılışesin jyldam ushatyn bombalaýshy ushaq ushqyshy mamandyǵy boıynsha bitirgennen keıin, «Il-2» shabýl ushaǵyna mamandaný úshin ýchılışede qaldyrylady. 1942 jylǵy tamyzdyń 16-ynda Stalıngrad maıdanynyń 226-shabýyldyq avıadıvızııasynyń 505-shabýyldyq avıapolki quramynda soǵysqa aralasady. Osy shaıqas kezindegi erligi úshin Qyzyl Juldyz ordenimen marapattalady. Donbasty, Tavrııany azat etýge, Qyrymdaǵy Sapýn taýy men Hersones múıisindegi urystarǵa qatysady. Soǵystyń sońyna taman Baltyq jaǵalaýy elderin azat etýge, Shyǵys Prýssııa qamaldary men Kenısgberg qalalaryn shabýyldaýǵa qatysady. Ol 214 ret jaýyngerlik tapsyrma alǵan. Onyń 154-inde ushaqtarǵa ózi jetekshilik etken. Soǵystan soń áskerı qyzmetin odan ári jalǵastyryp, Belarýs áskerı okrýginiń avıatsııa qolbasshysy dárejesine deıin kóterildi. Kóptegen orden, medaldarmen marapattalǵan.

55 jyl buryn (1955) zańger, zań ǵylymynyń doktory, polıtsııanyń general-maıory, Qazaqstan Respýblıkasy ІІM ekstremızmge qarsy kúres basqarmasynyń bastyǵy DOSQALIEV Hıbratýlla Ermekuly dúnıege keldi.

Reseı Federatsııasynyń Astrahan oblysynda týǵan. Astrahan arnaıy mılıtsııa mektebin, KSRO Іshki ister mınıstrliginiń Qaraǵandy joǵary mektebin, Reseı Federatsııasynyń Іshki ister mınıstrligi akademııasyn bitirgen.

1979 jyldan Jańaózen qalalyq qylmystyq izdestirý bóliminiń ınspektory, bastyǵy, ishki ister bólimi bastyǵynyń birinshi orynbasary. 1986 jyldan Munaıly aýdandyq ishki ister bóliminiń bastyǵy. 1989 jyldan Jańaózen qalalyq ishki ister bóliminiń bastyǵy. 1990 jyldan Mańǵystaý oblystyq Іshki ister basqarmasynyń bólim bastyǵy, basqarma bastyǵynyń birinshi orynbasary. 1995 jyldan Mańǵystaý oblystyq Іshki ister basqarmasynyń bastyǵy, Qostanaı oblysy boıynsha Memlekettik tergeý komıteti basqarmasynyń bastyǵy. 1997 jyldyń mamyrynan QR Memlekettik tergeý komıteti tóraǵasynyń orynbasary. 1997 jyldyń qarashasynan Mańǵystaý oblystyq Іshki ister basqarmasynyń bastyǵy. 1999 jyldyń maýsymynan QR Іshki ister mınıstrligi Kóshi-qon polıtsııasy departamenti bastyǵynyń orynbasary, 2002-2006 Qyzylorda oblysy Іshki ister basqarmasynyń bastyǵy, 2006-2008 jyldary Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Іshki ister basqarmasynyń bastyǵy qyzmetterin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde - 2009 jyldan bastap.

«Astana» mereıtoılyq medalimen, «ІІM-degi minsiz qyzmeti úshin» jáne RF-nyń «Jaýyngerlik dostastyǵy úshin» medalimen marapattalǵan.

40 jyl buryn (1970) Sozaq aýdany ákiminiń orynbasary ISAEV Maqsat Shamansuruly dúnıege keldi.

Ońtústik Qazaqstan oblysy Sozaq aýdany Sholaqqorǵan aýylynda týǵan. Jambyl jeńil jáne tamaq ónerkásibi tehnologııalyq ınstıtýtyn bitirgen.

1995-1997 jyldary - «Almas» shaǵyn jeke kásipornynyń esepshisi. 1997-1999 jyldary - Sozaq aýdany ákimshiliginiń ekonomıka bóliminiń kishi jáne orta bıznesti qoldaý jáne damytý jónindegi bas mamany. 1999-2002 jyldary - Sozaq aýdany ákimi apparaty aýmaqty damytý jáne kadrlyq jumys jónindegi bóliminiń meńgerýshisi. 2002-2005 jyldary - Ońtústik Qazaqstan oblysy ákiminiń bas ınspektory. 2005-2007 jyldary - Shymkent qalasy Eńbekshi aýdany ákiminiń orynbasary qyzmetterin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde - 2007 jyldan.

TAMYZDYŃ 17-І, SEISENBІ

OQIǴALAR

10 jyl buryn (2000) Almatydaǵy Ortalyq kontsert zalyna kompozıtor, Qazaqstannyń halyq ártisi, óz zamanyndaǵy jáne qazirgi kezdegi eń tańdaýly óleńderdiń avtory Shámshi Qaldaıaqovtyń (1930-1992) esimi berildi.

5 jyl buryn (2005) Jambyl oblysynyń Jalpaq-tóbe aýylyndaǵy kóshelerdiń birine Shámshi Qaldaıaqovtyń esimi berilgen.

Talas ózeniniń jaǵasyndaǵy aýylda, burynǵy ataýy Dýnganovka (munda dunǵan dıasporasynyń kóptegen ókilderi ómir súredi), sazger óziniń kóptegen shyǵarmalaryn jazǵan, sonyń ishinde «Dunǵan qyzy» óleńi.

1 jyl buryn (2009) Aqmola oblysyna qarasty Zerendi aýdanyndaǵy Qazaqstan aýyly janyndaǵy «Han súıegi» tóbesinde Ýálı han (1741-1820) kesenesi boı kóterdi.

1820 jyly Ýálı han qaıtys bolǵannan keıin jerlengen qabirdiń basyna 1904 jyly Sultanǵazy esimdi nemeresi belgi tas ornatqan. Qulpytas bertinge deıin saqtalǵan. Tek tyń ıgerý jyldary qulpytas ortan belinen qırap, shalǵy shyńdaıtyn tasqa aınalǵan.

aýyl azamattary Ýálı hannyń osy bir tasyn izdep taýyp, qalpyna keltirdi.

ESІMDER

90 jyl buryn (1920-1982) Qazaqstannyń eńbek sińirgen taý-ken qyzmetkeri, Jańatas qalasynyń Qurmetti azamaty ShEIN Anatolıı Ivanovıch dúnıege keldi.

Ýkraınanyń Chernıgov oblysynda týǵan. Irkýtsk taý-ken ınstıtýtyn bitirgen.

Orta Azııa respýblıkalarynyń taý-ken óndiristeriniń ınjeneri qyzmetinde bolǵan. 1957-1963 jyldary - Ońtústik Qazaqstan aýyr ónerkásip basqarmasynyń bastyǵy. 1963-1972 jyldary - «Qarataý» taý-hımııa kombınatynyń dırektory. 1972-1975 jyldary - Búkilodaqtyq «Soıýzfosfor» birlestiginiń bastyǵy. 1975-1982 jyldary «Qarataý» óndiristik birlestiginiń bas dırektory qyzmetterin atqarǵan.

Anatolıı Sheınniń esimi KSRO Hımııa ónerkásibi mınıstrliginiń Qurmet kitapshasyna engizilgen.

Lenın, eki márte Eńbek Qyzyl Tý, Qazan Revolıýtsııasy ordenderimen, KSRO jáne Chehoslavakııa úkimetteriniń medaldarymen, Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń gramotasymen marapattalǵan.

70 jyl buryn (1940) músinshi-sýretshi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen óner qaıratkeri, Qazaqstan jáne KSRO Sýretshiler odaǵynyń múshesi, Qazaqstan Memlekettik syılyǵynyń ıegeri PROKOPЬEVA Olga Georgıevna dúnıege keldi.

Novosibir oblysynyń Barabın qalasynda týǵan. Lenıngrad keskindeme, músin jáne sáýlet ınstıtýtyn (Sankt-Peterbordyń keskindeme, músin jáne sáýlet akademııasy) bitirgen. Portret janrynyń sheberi, qondyrmaly músin salasynda jemisti eńbek etken. Ol qazaq zııalylary A.Áshimov, Á.Tarazı, taǵy basqalardyń beıne galereıasyn jasaǵan. Onyń lırıkalyq daryny «Ana qushaǵy», «Qyz Jibek», «Zamandas» týyndylarynda ashyla tústi. Mazmuny baı ulttyq obrazdardy somdaý qabileti monýmenttik músin ónerinde kórinedi. Sonymen qatar Almaty qalasynda ornatylǵan Álibı Jangeldın eskertkishiniń (T.Dosmaǵanbetovpen birge,), Pavlodar qalasyndaǵy Qanysh Sátbaev eskertkishteriniń (Sanjar men Dáýren Dosmaǵambetovtermen birge) avtory.

TAMYZDYŃ 18-І, SÁRSENBІ

Qazaqstan Respýblıkasy Shekara áskeriniń qurylǵan kúni.

1992 jylǵy 18 tamyzdaǵy Elbasy Jarlyǵyna sáıkes Shyǵys shekara okrýgi negizinde Qazaqstan Respýblıkasy Shekara áskeri quryldy. Aýqymynda eldiń egemendigi men táýelsizdigin keń kólemdi túrde júzege asyra alar aýmaǵy men shekarasy bolýy memlekettiń negizgi belgisi bolyp tabylady. Bul sol memlekettiń qaýipsizdigi men aýmaqtyq tutastyǵyn qamtamasyz etetin Shekaralyq qyzmettiń aıryqsha mańyzyn aıqyndaıdy.

Qazaqstannyń memlekettik shekarasy 14 myń shaqyrymnan astam qashyqtyqty alyp jatyr.

OQIǴALAR

17 jyl buryn (1993) Shveıtsarııanyń Lokarno qalasynda ótken kınoforýmda otandasymyz Ermek Shynarbaevtyń «Surǵylt úsh buryshty oryn» fılmi «Altyn qabylan» júldesin jeńip aldy.

5 jyl buryn (2005) Almatyda «Qazshah» atty tórt adamǵa arnalǵan shahmat oıynynyń tanystyrylymy boldy.

«Qazshah» - qazaqstandyq dızaıner Azat Baıserkeevtiń oılap shyǵarǵan shahmattyń jańa bir túri. Oıyn 64 tor kózge bólingen taqtaıda júredi. Oıynǵa eki baqtalas qatysady, olardyń qanjyǵasynda aq jáne qara tústi 16 tas bolý kerek.

Jalpy týrnırge 16 adam qatysqan. «PetroKazahstan Ink.» kompanııasynyń operatory Rabat Jaqashbaev júldeger atandy. Ekinshi jáne úshinshi oryndy №42 orta mekteptiń jetinshi synyp oqýshysy Shahrıad Faızýllaev jáne Áýezov aýdany ákiminiń orynbasary Borash Shensizbaev aldy.

3 jyl buryn (2007) Aqordada Qazaqstan men Qytaı arasynda júrgizilgen joǵary deńgeıdegi kelissózderdiń qorytyndysynda memleket basshylary Nursultan Nazarbaev pen Hý Tszıntao Qazaqstan Respýblıkasy men Qytaı Halyq Respýblıkasy arasyndaǵy birlesken kommıýnıkege qol qoıdy.

Sonymen qatar, kelissózderdiń qorytyndysynda Qazaqstan Respýblıkasy Úkimeti men Qytaı Halyq Respýblıkasy Úkimeti arasynda birqatar kelisimderge qol qoıyldy. Atap aıtqanda, taraptar Almaty qalasynda Qytaı Halyq Respýblıkasy Bas konsýldyǵyn ashý týraly notalarmen almasý nysanyndaǵy kelisimge, Atasý-Alashańqaı magıstraldyq munaı qubyryn paıdalaný kezindegi yntymaqtastyqtyń keıbir máseleleri týraly kelisimge, 2004 jylǵy mamyrdyń 17-si kúngi eki el úkimetteri arasyndaǵy munaı jáne gaz salasyndaǵy jan-jaqty yntymaqtastyqty damytý týraly negizdemelik kelisimge ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly hattamaǵa, Eýrazııalyq tabıǵı resýrstar korporatsııasy kompanııalar toby men Qytaı eksporttyq-ımporttyq bankiniń arasyndaǵy kredıttik shartqa, Eýrazııalyq tabıǵı resýrstar korporatsııasy kompanııalar toby men Tszıýtsıandik metallýrgııa korporatsııasynyń arasyndaǵy ózara túsinistik týraly memorandýmǵa qol qoıyldy.

3 jyl buryn (2007) Aqtóbe qalasy ákimi Serik Nokınniń qatysýymen Abaı saıabaǵynda jáne Álııa Moldaǵulova dańǵylynda eki sý burqaǵy ashyldy.

Osy sharaǵa oraılastyrylǵan shahmattan qalalyq týrnır ótti, birinshi bolyp qala ákimi júrdi. Aýmaqty kógaldandyrý maqsatymen 75 túp aǵashtary otyrǵyzyldy.

ESІMDER

125 jyl buryn (1885-1976) janýarlardyń evolıýtsııalyq morfologııasy salasyndaǵy ǵalym, bıologııa ǵylymynyń doktory, professor, Qazaq KSR ǴA-nyń korrespondent múshesi, RSFSR-diń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri BOGOLıÝBSKII Sergeı Nıkolaevıch dúnıege keldi.

Samara qalasynda týǵan. Máskeý memlekettik ýnıversıtetin bitirgen.

1919-1923 jyldary - Ivanov pedagogıkalyq ınstıtýtynyń rektory, professory. 1923-1930 jyldary Máskeý zootehnıkalyq ınstıtýty kafedrasyn basqardy. 1930-1955 jyldary - Máskeý mamyq terili ań ınstıtýtynyń anatomııa, zoologııa, darvınızm, gıstologııa jáne embrıologııa kafedralarynda meńgerýshi. 1955-1961 jyldary - KSRO ǴA-nyń Janýarlardyń evolıýtsııalyq morfologııasy ınstıtýtynda zerthana meńgerýshisi. 1961-1966 jyldary - Búkilodaqtyq mal sharýashyly ǵylymı-zertteý ınstıtýtynda mal morfologııasy zerthanasynyń meńgerýshisi. 1966-1976 jyldary - KSRO ǴA-nyń Janýarlardyń evolıýtsııalyq morfologııasy jáne ekologııasy ınstıtýtynda zerthana meńgerýshisi, aǵa ǵylymı qyzmetker, ǵylymı konsýltant boldy.

Negizgi ǵylymı eńbekteri maldyń shyǵý tegi, qolǵa úıretilýi, morfologııasy, embrıologııasy máselelerine arnalǵan.

Lenın ordenimen jáne medaldarmen marapattalǵan.

85 jyl buryn (1925-2008) ekonomıst-ǵalym, ekonomıka ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaq KSR Ǵylym akademııasynyń korrespondent múshesi, Qazaq KSR joǵary mektebiniń eńbek sińirgen qyzmetkeri, Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ǵylym akademııasynyń akademıgi ÁÝBÁKІROV ıAhııa Áýbákiruly dúnıege keldi.

Qaraǵandy oblysy Shet aýdanynda týǵan. M.Gorkıı atyndaǵy Omby memlekettik ýnıversıtetin, M:Kırov atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti) bitirgen. 1949-1963 jyldary - M.Kırov atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń assısenti, aǵa oqytýshysy, dotsenti. 1963-1972 jyldary - Almaty halyq sharýashylyǵy ınstıtýtynyń saıası ekonomııa kafedrasynyń meńgerýshisi, prorektory. 1972-1995 jyldary - M.Kırov atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń ekonomııalyq teorııalar kafedrasynyń meńgerýshisi, prorektory qyzmetterin atqarǵan. 1970 jyly «Qazaq SSR-iniń joǵary oqýynyń úzdigi» ataǵyn alady. Ol 70 ten astam ǵylym kandıdattary men ǵylym doktorlaryn daıarlaǵan. Selskoe hozıaıstvo ı ekonomıcheskıe zakony (1969), Ispolzovanıe ekonomıcheskıh zakonov v selskom hozıaıstve.(1972). Sotsıalno-ekonomıcheskıe preobrazovanııa v selskom hozıaıstve Kazahstana.(1984), Polıtıcheskaıa ekonomııa (1992) Osnovy ekonomıcheskoı teorıı (1993) atty ǵylymı eńbekteri men oqýlyqtardyń avtory.

«Parasat» ordenimen jáne medaldarmen marapattalǵan.

70 jyl buryn (1970) taý-ken ınjeneri, tehnıka ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaqstan Respýblıkasy Mıneraldyq resýrstar akademııasynyń jáne Halyqaralyq mıneraldyq resýrstar akademııasynyń akademıgi, Qazakstan Respýblıkasy Injenerlik akademııasynyń jáne Halyqaralyq ınjenerlik akademııasynyń akademıgi BІTІMBAEV Marat Jaqypuly dúnıege keldi. Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Zaısan qalasynda týǵan.

1962 jyly Qazaq polıtehnıkalyk ınstıtýtyn bitirgen, 1963-1984 jyldary - Aşysaı polımetall kombınatynyń taý-ken sheberi, kenish bastyǵy, dırektorynyń orynbasary. 1984-1987 jyldary - Ertis polımetall kombınatynyń bas ınjeneri, dırektory. 1987-1991 jyldary - Aşysaı polımetall kombınatynyń shahta qurylysy basqarmasynyń bastyǵy, dırektory. 1991-1994 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ónerkásip mınıstriniń orynbasary. 1994-1997 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Geologııa jáne jer qoınaýyn qorǵaý mınıstriniń orynbasary. 1997-2000 jyldary - «Qazatomprom» Ulttyq atom kompanııasynyń bas menedjeri. 2000-2002 jyldary - D.A. Qonaev atyndaǵy Taý-ken isi ınstıtýtynyń dırektory. 2002-2005 jyldary - «ıÝbıleınoe» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi bas dırektorynyń orynbasary, «Shalqııa Tsınk» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi bas dırektory qyzmetterin atqarǵan. 2005 jyldan - «DATA Invest» JShS basqarmasynyń múshesi, Baqylaýshylar keńesiniń múshesi, Keńestik Sotsıalıstik Respýblıkalary Odaǵy Mınıstrler Keńesi syılyǵynyń laýreaty, 1990 jyly Qazaq Keńestik Sotsıalıstik Respýblıkasy Joǵary Keńesiniń depýtaty bolǵan.

Óziniń óndiristik jáne ǵylymı qyzmeti barysynda M. Bitimbaevtyń 83 óner-tabystyk avtorlyq kýáligi, Qazaqstan Respýblıkasynyń 5 patenti, 110 ǵylymı maqalasy, onyń ishinde 8 monografııasy bar.

«Qurmet», «Qurmet Belgisi» ordenderimen, «Táýelsizdikke 10 jyl», «Eńbektegi erligi úshin» medaldarymen, Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotalarymen, І,ІІ,ІІІ dárejeli «Kenshi Dańqy» belgisimen marapattalǵan.

TAMYZDYŃ 19-Y, BEISENBІ

Búkilálemdik gýmanıtarlyq kómek kúni.

BUU Bas Assambleıasy 2008 jylǵy 11 jeltoqsanyndaǵy arnaıy qararymen 63/139 jarııalaǵan.

2009 jylǵy 5 naýryzda BUU-nyń Bas Assambleıasy (A/RES/63/139 qarary) jarııalady. Tamyzdyń 19-nan atap ótiledi. 2003 jyly osy kúni BUU-nyń Baǵdattaǵy shtab-páterindegi jarylystan 22 adam qaza boldy. Sonyń ishinde BUU-nyń kórnekti qaıratkeri Serjıý Vıeıra dı Mellý de bar.

Bas Assambleıanyń qararynda aıtylǵandaı, Búkilálemdik gýmanıtarlyq kómek kúni búkil álemde gýmanıtarlyq kómek kórsetý jónindegi is-qımyl týraly qoǵamnyń habardarlyǵyn arttyrýǵa jáne osyǵan baılanysty, sondaı-aq búkil gýmanıtarlyq qyzmetshilerge, gýmanıtarlyq múddelerdi ómirge engizýge járdem jasaǵan Birikken Ulttar Uıymynyń qyzmetshilerin jáne olarmen baılanystaǵy qyzmetshilerdi de qosa eseptegende, jáne de, óz paryzdaryn atqarý ústinde ómirlerin qıǵandarǵa tıisinshe ońdy baǵasyn berýge kómektesýdi kózdeıdi...

2009 jyly atap ótilgen Birinshi Búkilálemdik gýmanıtarlyq kómek kúni basqalardy qutqarý kezinde qaza tapqandardy eske alýǵa arnaldy.

OQIǴALAR

7 jyl buryn (2003) Oralda Batys Qazaqstan oblysynyń úkimettik emes uıymdardyń birinshi konferentsııasy ótti.

5 jyl buryn (2005) Óskemende Úlbi ózeni arqyly ótetin jańa kópirdiń avtokólik qozǵalysy resmı túrde ashyldy.

Jańa kópir alty jolaqty qatardan turady. Bir baǵyttaǵy joldyń eni - 11,5 metr, al bir jolaqtyń eni - 3,83 metr. Jańa kópir negizgi Úlbi kópirinen kólik aǵymyn edáýir jeńildetedi.

3 jyl buryn (2007) elorda baǵynyń aýmaǵyndaǵy fýtbol alańynda halyqaralyq stıpendııanyń ıegerleri qatysqan «Bolashaq-2007» tuńǵysh spartakıadasy bolyp ótti.

Uıymdastyrýshysy - «Halyqaralyq baǵdarlamalar ortalyǵy» AQ. Komandalar oqıtyn elderine qaraı quryldy. Spartakıadaǵa «Bolashaq» stıpendııasynyń ıegerleri ǵana emes, sondaı-aq «Halyqaralyq baǵdarlamalar ortalyǵy» AQ, QR Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń komandalary jáne de memlekettik qyzmette jetekshi laýazymdardy atqaryp jatqan baǵdarlama túlekteriniń komandasy qatysty. Jarys bir mezgilde eki alańda ótti. Olardyń birinde estafeta (kedergiler arqyly júgirý), komandanyń úzdik urany konkýrsy, sonymen qatar jasóspirimder arasynda shahmattan Qazaqstannyń 6 márte chempıony, Ulttyq quramanyń halyqaralyq sheberi Rústem Sadyqovpen bir mezgilde oınalatyn oıyn seansy oınaldy, al ekinshi alańda fýtboldan týrnır ótti.

Sharanyń maqsaty - stıpendıattar qataryn nyǵaıtý jáne salaýatty ómir saltyn ýaǵyzdaý.

1 jyl buryn (2009) Almatyda ıslam negizderi boıynsha jasalǵan mýltımedııalyq jobanyń tanystyrylymy ótti.

Buqaraǵa arnalǵan aqparattyq-tanymdyq sıpattaǵy bul basylymda Islamnyń 5 qaǵıdasy men dinniń alty qaǵıdasy jan-jaqty kórinis tapqan. Árbir bólimniń mátindi, dybysty jáne beıne túsiniktemesi men namaz oqýdyń 3D pishindegi tehnıkalyq sıpattamasy bar. Sonymen qatar Qurannyń mazmundyq aýdarmasy, Qadıster toptamasy, din negizderi týraly eńbekter men Paıǵambardyń ómiri týraly jazylǵan materıaldar toptastyrylǵan. Naqtyraq aıtqanda 2,5 saǵattyq beıne faıldar, 34 saǵattyq dybys fragmentteri, 5 kitap pen 100 shaqty ǵylymı maqala bar. Mýltımedııalyq bul joba jurtshylyqqa DVD dıski pishininde usynylyp otyr.

ESІMDER

55 jyl buryn (1955) «Bazıs-A» holdıngtik kompanııa basqarmasynyń jáne Dırektorlar keńesiniń tóraǵasy BELOVICh Aleksandr ıAkýbovıch dúnıege keldi.

Bishkek qalasynda týǵan. V.I.Lenın atyndaǵy Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýtyn (qazirgi Q.Satpaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıteti).

Eńbek jolyn 1974 jyly Qazaq ónerkásip qurylysyn jobalaý ǵylymı zertteý ınstıtýtynda tehnık bolyp bastaǵan. 1976-1992 jyldary - Almaty úı qurylysy kombınaty QMB-2-niń montajdaýshysy, sheberi, proraby, aǵa proraby, bas ınjeneri, QMB-3-tiń bastyǵy. 1992-1994 jyldary - «Bazıs» shaǵyn óndirisiniń dırektory, «Bazıs» qurylys kompanııasynyń prezıdenti. 1994-1996 jyldary - Almaty qalalyq ákimshiligi basshysynyń orynbasary, ákiminiń orynbasary. Qazirgi qyzmetinde - 1996 jyldan.

«Qurmet» ordenimen marapattalǵan.

TAMYZDYŃ 20-Y, JUMA

Estonııa táýelsizdigin qalpyna keltirý kúni. 1991 jyly 20 tamyzda Eston KSR Joǵary Keńesi KSRO quramynan tys, ulttyq táýelsiz Estonııa memleketin qurý týraly sheshim qabyldady.

Estonııa - Eýropanyń soltústik-batys bóliginde ornalasqan memleket. Soltústiginde Fın buǵazymen, batysynda Baltyq teńizimen, ońtústiginde Latvııamen, shyǵysynda Reseımen shektesedi. Astanasy - Tallın. Memlekettik tili - eston tili. Aqsha birligi - krona.

OQIǴALAR

6 jyl buryn (2004) Reseıdiń memlekettik qyzmet akademııasynda qazaqstandyq «SHYGYS» jýrnalynyń tanystyrylymy ótti.

Jýrnaldyń redaktsııa alqasynyń tóraǵasy - Astana qalasynyń ákimi Imanǵalı Tasmaǵambetov.

«SHYGYS» halyqaralyq ulttyq jýrnaldyń birinshi sany - qazaq, orys, aǵylshyn, nemis jáne frantsýz tilderinde shyqty

5 jyl buryn (2005) Almatyda tamyzdyń 20-25 aralyǵynda Shanhaı qalasynyń (QHR) mádenı kúnderi ótti.

Shara aıasynda belgili Lıý Haı Sý galereıasy murajaı eksponattarynyń kórmesi, «Shanhaıskıe vpechatlenııa» atty fotokórmesi, Shanhaıdyń halyq aspaptar orkestriniń kontserti ótti jáne «Jabaıy zebra» baleti qoıylyp, tórt qytaı fılmderiniń kórsetilimi boldy.

Shanhaı Shyǵys-Qytaı teńizine quıatyn ıAntszy ózeniniń saǵasynda ornalasqan. Ekonomıkasy damyǵan úlken megapolıs retinde tanymal. Qalanyń aýdany - 6 myń sharshy metr.

3 jyl buryn (2007) Aqmola oblysynyń Stepnogorsk qalasynda «Molodej, okrýjaıýşaıa sreda ı ýstoıchıvoe razvıtıe: ponımanıe ı ýchastıe» atty respýblıkalyq jastardyń ekologııalyq forýmy ótti.

Uıymdastyrýshysy - BUU qorshaǵan ortany qorǵaý (UNEP) baǵdarlamasynyń qoldaýymen «Adam densaýlyq ınstıtýty» atty jastardyń qoǵamdyq birlestigi.

Maqsaty qorshaǵan ortany qorǵaýmen aınalysatyn úkimetaralyq, memlekettik jáne qoǵamdyq uıymdardyń qyzmetimen jastar toby ókilderin tanystyrý, ulttyq jastar ekojúıeni nyǵaıtý úshin belsendi jastardy biriktirý, jastar men memlekettik qyzmetter jáne qoǵam arasyndaǵy yntymaqtastyqty qorshaǵan ortany qorǵaý máselelerin sheshýge baǵyttaý bolyp tabylady.

3 jyl buryn (2007) Petropavlda qazaqstandyq ataqty veloshabandoz, Sıdneı Olımpıadasynyń kúmis júldegeri, «Týr de Frans» álemdik velojarysynyń qola júldegeri, Qazaqstannyń eńbek sińirgen sport sheberi Aleksandr Vınokýrovke Soltústik Qazaqstannyń Qurmetti turǵynynyń kýáligi tabys etildi.

2006 jyldyń qyrkúıek aıynda, oblystyń 60 jyldyǵy atap ótilgen sharalar aıasynda, oblystyq máslıhat sessııasynyń sheshimimen A.Vınokýrov toǵyz adamnyń qatarynda «Soltústik Qazaqstannyń Qurmetti turǵyny» ataǵyna laıyq dep tanylǵan bolatyn.

ESІMDER

95 jyl buryn (1915-1996) ǵalym, tehnıka ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaq KSR-iniń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri TÁJІBAEV Lashqar Esenqululy dúnıege keldi.

Ońtústik Qazaqstan oblysy Qazyǵurt aýdanynda (Tólebı aýdany) týǵan. Tashkent ırrıgatsııa jáne aýyl sharýashylyǵyn mehanıkalandyrý ınstıtýtyn (Tashkent ırrıgatsııa jáne melıoratsııa ınstıtýty) bitirgen. Uly Otan soǵysyna qatysqan.

1942-1943 jyldary - Qazaq KSR Sý sharýashylyǵy mınıstrliginde ınjener, basqarma bastyǵy. 1943-1949 jyldary - Qazaq KSR Mınıstrligi Keńesiniń sý sharýashylyǵy jáne energetıka tobynyń bastyǵy, aǵa referent. 1949-1951 jyldary - Lenın atyndaǵy Búkilodaqtyq aýylsharýashylyǵy Ǵylym akademııasynyń Qazaq bólimi respýblıkalyq tájirıbe-melıorıatsııa stantsııasynyń dırektory. 1951-1962 jyldary - Qazaq memlekettik aýyl sharýashylyǵy ınstıtýtynyń (qazirgi Qazaq Ulttyq agrarlyq ýnıversıteti) dekany. 1962-1963 jyldary - Qazaq KSR Mınıstrligi Keńesiniń Sý qorlaryn paıdalaný jáne qorǵaý jónindegi Memlekettik komıtettiń bastyǵy. 1963-1996 jyldary - Qazaq memlekettik aýyl sharýashylyǵy ınstıtýtynyń «Gıdrotehnıka jáne melıoratsııa» kafedrasynyń meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan. Negizgi ǵylymı eńbekteri sý máselelerin sheshýge, aýyl sharýashylyǵyn sýmen qamtamasyz etýge, egistik jerlerdi sýlandyrýǵa jáne mádenı jaılymdardy avtomattandyrýǵa arnalǵan. «Vodnye resýrsy ı shemy vodosnabjenııa selskohozıaıstvennyh terrıtorıı» (1963g.), «Osnovy vodosnabjenııa selskohozıaıstvennyh raıonov Kazahstana» (1970j.), «Avtomatızırovannoe kýltýrnoe pastbışe» (1987j.), «Osnovy gıdravlıkı ı gıdromehanızatsıı selskohozıaıstvennogo proızvodstva» (1986j.), «Aýyl sharýashylyq tutynýshylaryn sýmen qamtamasyz etý jáne jaıylymdardy sýlandyrý» (1992j.) atty eńbekteri jaryq kórgen. 2003 jyly Qazaqtyń ulttyq agrarlyq ýnıversıtetiniń «Gıdrotehnıka jáne melıoratsııa» kafedrasyna professor Lashqar Esenqululy Tájibaevtiń aty berilgen.

Eńbek Qyzyl Tý ordenimen jáne medaldarmen marapattalǵan.

45 jyl buryn (1965) Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty, Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń Ekonomıkalyq reforma jáne óńirlik damý komıtetiniń Hatshysy ÁBENOV Murat Abdýlamıtuly dúnıege keldi.

Qyzylorda oblysy Jańaqorǵan aýdanynda týǵan. Abaı atyndaǵy Qazaq pedagogıka ınstıtýtyn, Qazaq memlekettik zań akademııasyn bitirgen. 1990-1991 jyldary -Sáken Seıfýllın atyndaǵy № 4 orta mektebiniń ınformatıka pániniń muǵalimi. 1991-1993 jyldary - Qyzylorda qalalyq bilim berý bóliminiń kadr jáne negizgi qyzmet jónindegi ınspektory, Qyzylorda qalasyndaǵy 1 maı atyndaǵy №1 Qazaq mektep-lıtseıi dırektorynyń oqý isi jáne tárbıe jónindegi orynbasary. 1993-1998 jyldary - Almaty qalasyndaǵy «Atameken» JShS dırektorynyń kommertsııalyq qyzmet jónindegi orynbasary. 1998-2000 jyldary - Qyzylorda oblysy ákimi apparatynyń baqylaý-uıymdastyrý bóliminiń keńesshisi. 2000-2002 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik qyzmet isteri jónindegi agenttiginiń Qyzylorda oblysy boıynsha basqarmasynyń bastyǵy. 2002-2005 jyldary - Qyzylorda oblystyq ishki saıasat departamentiniń dırektory. 2005-2007 jyldary - Qyzylorda oblysy ákiminiń orynbasary. 2007 jylǵy aqpanynan tamyzǵa deıin Qyzylorda oblysy ákiminiń apparatynyń jetekshisi qyzmetterin atqarǵan. 2007 jyldyń qyrkúıeginen Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty, «Nur Otan» HDP fraktsııasy azamattyq qoǵam ınstıtýttarymen, máslıhattarymen baılanys keńesiniń múshesi.

TAMYZDYŃ 21-І, SENBІ

OQIǴALAR

10 jyl buryn (2000) Almatyda ýkraın halqynyń aqyny Taras Grıgorevıch Shevchenkonyń (1814-1861) eskertkishi ashyldy. Eskertkish salmaǵy 12 tonna, bıiktigi 3,5 metr. Avtory - ýkraındyq músinshi Vıtalıı Rojık. Ońtústik astanaǵa ýkraın halqynyń syılyǵy Almaty ákimshiligi men Ýkraın elshiliginiń bastamasymen jasalyndy.

3 jyl buryn (2007) Almatyda Á.Qasteev atyndaǵy Memlekettik óner murajaıynda Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Qaýipsizdik Komıteti Shekara qyzmetiniń 15-jyldyq mereıtoıyna arnalǵan «Na straje svıaşennyh rýbejeı» atty fotokórmesi ótti.

Kórmege shekara baspasynyń fotokorrespondenti, praporşık Sábıt Sarıevtiń Qazaqstannyń memlekettik shekarasynyń qyzmeti bınelengen jumystary qoıylǵan.

3 jyl buryn (2007) Ońtústik Qazaqstan oblysynda Ýkraın ulttyq-mádenıet ortalyǵy quryldy.

Ýkraın mádenıet ortalyǵynyń basty mindeti - oblysty meken etken barlyq ult ókilderiniń arasyndaǵy dostyqty nyǵaıtý.

1 jyl buryn (2009) Óskemende «Dala áni» jáne «Kóshpeliler» atty eki jańa músinder ornatyldy.

Músinderdiń avtory - qazaqstannyń tanymal dızaıneri Janat Elýbaeva. «Dala áni» - erekshe kompozıtsııa. Atalmysh músiniń atalý sebebi, ol jerde kishkene ǵana jel soqqan kezde erekshe bir dybys shyǵaratyn kamerton ornalasqan. Birinshi músiniń taıaý mańynda «Kóshpeliler» ornalasqan.

Bul shyǵarmalardyń basty ıdeıasy atamurany nasıhattaý bolyp tabylady.

ESІMDER

75 jyl buryn (1935) basketboldan KSRO jáne Qazaq KSR eńbek sińirgen jattyqtyrýshysy, KSRO Deneshynyqtyrý isiniń úzdigi ıÝMAShEV Shora Qadyruly dúnıege keldi.

Jambyl oblysy Qordaı aýdany Aqterek aýylynda týǵan. 1974-1981 jyldary Almatynyń joǵary masterler lıgasynda oınaǵan «Ýnıversıtet» qurama komandasynyń jattyqtyrýshysy boldy. «Ýnıversıtet» qurama komandasy KSRO birinshiliginde 6 orynǵa, Vılnıýste ótken KSRO halyqtary VІІ Spartakıadasynda 4 orynǵa ıe bolǵan. 1984-1987 jyldary Angola Respýblıkasy qurama komandasynyń jattyqtyrýshysy qyzmetin atqardy. 1987 jyldan Qazaqstan Respýblıkasy Sport, jáne týrızm mınıstrliginiń sport komıtetiniń bas jattyqtyrýshysy, bas hatshysy, Qazaqstan Respýblıkasy basketbol Federatsııasynyń vıtse-prezıdenti qyzmetterin atqarǵan. Qazirgi ýaqytta Almaty qalalyq basketbol federatsııasynda jáne respýblıkalyq sporttyq sheberliktiń joǵary mektebinde jumys isteıdi.

TAMYZDYŃ 22-І, JEKSENBІ

Reseı Federatsııasynyń Memlekettik Týy kúni. ReseıFederatsııasyPrezıdentiniń Jarlyǵyna sáıkes jyl saıyn 22 tamyzda atap ótiledi.

OQIǴALAR

5 jyl buryn (2005) Pavlodar oblysy Maı aýdanynyń Bozkól aýylynda táýligine 10 myń dana kirpish shyǵaratyn zaýyt iske qosyldy.

4 jyl buryn (2006) Aqtóbede Jambyl kóshesi boıyndaǵy patalogoanatomııalyq bıýrosy ǵımaratynda medıtsına ǵylymynyń doktory, professor Salamat Ahmetqalıevke arnalǵan eskertkish taqta ornatyldy.

Salamat Ahmetqalıev (1936-2005) Aqtóbe medıtsına ınstıtýtyn bitirgen, sosyn assıstentten kafedra meńgerýshisine deıin ósken. 1997 jyly praktıkalyq medıtsına salasyna ótýine baılanysty, ol birtutas patalogoanatomııa bıýrosyn quryp, sol salanyń damýyna óz úlesin qosty.

3 jyl buryn (2007) Almatyda, Qazaqstan Respýblıkasynyń Ortalyq memlekettik murajaıynda tuńǵysh ret úılený toıynyń sándi kıimder úlgisiniń kórmesi bolyp ótti.

Uıymdastyrýshysy - reseılik «Inter Grýpp» kompanııasy.

Kórmeniń maqsaty - qazaqstandyqtardy úılený toıynyń sándi kıimder úlgisin tigetin jetekshi óndirýshilermen tanystyrý, shyǵarmashylyq jáne iskerlik qyzyǵýshylyqty biriktirý, osy saladaǵy kásibı tájirıbeni almastyrý jáne jańa utymdy kelisim sharttarǵa qol qoıý.

Shara aıasynda sándi kıim úlgileriniń sherýi jáne kishigirim kontsert boldy.

1 jyl buryn (2009) Máskeýde Qazaqstannyń Reseı Federatsııasyndaǵy Elshiliginiń rezıdentsııasynda tanymal jýrnalıst, «Qazaqparat» UK» AQ menshikti tilshisi Sara Nurǵalıevanyń «Teńdik belgisi» atty kitabynyń tanystyrylymy ótti.

Qazaq ǵaryshkeri, Halyq Qaharmany jáne Reseı Batyry Talǵat Musabaevqa arnalǵan derekti povestiń tanystyrylymyna oraılastyrylǵan kezdesýge ushqysh-ǵaryshkerler - ıÝrıı Malenchenko, ıÝrıı Batýrın, Anatolıı Artsybarskıı, kitaptyń bas keıipkeri T.Musabaev, 1992-1994 jyldardaǵy Lenınsk qalasy ákimshiliginiń birinshi basshysy Vıtalıı Brynkın jáne taǵdyrlary uzaq jyldar boıy ǵaryshty ıgerýmen baılanysty bolǵan basqa da tulǵalar qatysty.

Kitap «Qazaqstan ǵarysh sapary» UK» AQ tapsyrysy boıynsha basyp shyǵaryldy, bastapqy taralymy - 5 myń dana.

ESІMDER

55 jyl buryn (1955) jazýshy, jýrnalıst, «Úrker» jýrnalynyń bas redaktory, Qazaqstan Respýblıkasynyń Mádenıet qaıratkeri, Qazaqstan Jazýshylar odaǵy proza keńesiniń múshesi TÚMENBAIULY Qýandyq dúnıege keldi.

Qyzylorda oblysynyń Shıeli aýdanynynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (qazirgi ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti), Máskeýdiń M.Gorkıı atyndaǵy Ádebıet ınstıtýty janyndaǵy Joǵary kýrsty bitirgen.

«Lenınshil jas» («Jas Alash») gazetinde tilshi, Jalyn baspasynyń redaktory, Almaty oblystyq «Jetisý» gazetiniń tilshisi, «Juldyz» jýrnalynyń bólim redaktory, «Almaty aqshamy» gazeti Bas redaktorynyń orynbasary, Qazaqstan Respýblıkasynyń Baspasóz jáne buqaralyq aqparat mınıstrliginiń Bas redaktory, Halyqaralyq jýrnalıstıka ınstıtýtynda oqytýshy, «Aqıqat» jýrnalynyń redaktory qyzmetterin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde - 2008 jyldan bastap.

«Qaıyn sapty ketpen», «Shoqty kórik», «Júrdek poezd», «Kanıkýldy kútken qyz», «Jigittiń Kóktóbesi» atty povester men áńgimelerdiń, «Qanaty kúıgen qyzǵysh qus» derekti povestiniń, «Sottalǵan dombyra», «Jibek joly» áńgimelerdiń, «Kóz», «Qobyzdyń muńy» hıkaıattar men áńgimelerdiń, «Jasyl janyp turǵanda» roman jáne áńgimelerdiń, «Sózdik-slovar» avtory.

Halyqaralyq «Alash», «Soros-Qazaqstan» syılyqtarynyń laýreaty. Qyzylorda oblysy Shıeli aýdanynyń Qurmetti azamaty.

55 jyl buryn (1955) fızıko-matematıka ǵylymynyń doktory, Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrliginiń Atom energetıkasy komıtetiniń Analız jáne qadaǵalaý basqarmasynyń bastyǵy DONBAEV Qaldybek Mamytuly dúnıege keldi.

Ońtústik Qazaqstan oblysynda týǵan. Novosibir memlekettik ýnıversıtetin bitirgen.

1977-1996 jyldary - Qazaq KSR ǴA-nyń ıadrolyq fızıka ınstıtýtynyń (qazirgi Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq ıadrolyq ortalyǵy) ǵylymı qyzmetkeri, 1996-1999 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq ıadrolyq ortalyǵynyń Atom energııasy ınstıtýtynyń ǵylymı jumysy jónindegi dırektordyń orynbasary, 1999-2000 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq ıadrolyq ortalyǵy bas dırektorynyń orynbasary, 2000-2006 jyldary - Aýyr ıondar údetkishi negizindegi Salaaralyq ǵylymı-zertteý kesheniniń jáne Astana qalasyndaǵy ıadrolyq fızıka ınstıtýty bólimshesiniń (qosymsha) jetekshisi, 2000-2006 jyldary - L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ fızıka kafedrasynyń meńgerýshisi, 2006-2009 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń Ǵylym komıtetiniń ǵylymı jáne ǵylymı-tehnıkalyq damý qyzmetin baqylaý basqarmasynyń bastyǵy qyzmetterin atqarǵan. Qazairgi qyzmetinde - 2009 jyldyń mamyr aıynan bastap.

«10 jyl Astana» mereıtoılyq medalmen, «Qazaqstan Respýblıkasy ǵylymynyń damýyna qosqan eńbegi úshin», «Qazaqstan Respýblıkasy biliminiń qurmetti qyzmetkeri» tósbelgisimen marapattalǵan.