QazAqparat-Anons: tamyzdyń 14-i men 16-sy aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ҮKІMET

Tamyzdyң  14-inde   Mınıstrlikter үıinde  «E-lıtsenzııalaý»  Memlekettik  mәlimetter bazasy»   aқparattyқ jүıesiniң tanystyrylymy bolady.

 Tamyzdyң  14-inde Bilim  mınıstrliginde «ҚR Prezıdentiniң  «Bolashaқ» halyқaralyқ stıpendııasy»  taқyrybyna arnalғan     brıfıng  өtedi.

 Ekonomıka jәne bıýdjettik josparlaý mınıstrligi «Elektrondyқ Үkimet» (www.e.gov.kz )  portalynda tamyzdyң 15-i men 25-i aralyғynda Memleket Basshysynyң «Daғdarystan jaңarý men damýғa» atty Қazaқstan halқyna Joldaýyn tүsindirý jәne jүzege asyrý aıasynda eldiң әleýmettik-ekonomıkalyқ damýynyң І jartyjyldyғy boıynsha қorytyndylary men 2009-2011 jyldarғa arnalғan Қazaқstan Respýblıkasyndaғy rұқsat berý jүıesin jetildirý, sondaı-aқ Memleket basshysynyң «Nұr Otan» HDP kezekten tys sezinde atap өtken negizgi 7 baғyt boıynsha ınvestıtsııalyқ jobalardy iske asyrý barysy jөninde Internet-konferentsııa өtkizedi.

 ҚAZAҚSTAN JӘNE ӘLEM

  Mәskeý tүbindegi Jýkovskiniң M.Gromov atyndaғy ұshқyshtar ınstıtýtynyң jazғy alaңynda tamyzdyң 18-i men 23-i aralyғynda «MAKS-2009» Halyқaralyқ avıatsııalyқ-ғarysh salony өtedi.

  BASҚA MEMLEKETTІK ҚҰRYLYMDAR

Shilde aıynan bastap қyrkүıek aıyna deıin Kedendik baқylaý komıtetiniң basshylary azamattardy қabyldaıdy. Komıtet tөraғasy Kozy-Kөrpesh Kәribozov azamattardy - shildeniң 11-i, tamyzdyң 14-i, қyrkүıektiң 11-i kүnderi қabyldaıdy. Azamattar sondaı-aқ, өz mәselelerimen komıtet tөraғasynyң orynbasarlaryna da kire alady. Tөraғa orynbasary Serjan Dүısebaev - shildeniң 16-synda, tamyzdyң 13-inde, қyrkүıektiң 17-sinde қabyldasa, Jarқynbek Ospanov - shildeniң 15-inde, tamyzdyң 12-sinde, қyrkүıektiң 9-ynda, al Igor Ten - shildeniң 6-synda, tamyzdyң 10-ynda, қyrkүıektiң 14-inde қabyldaıdy. Қabyldaý ýaқyty - saғat 16.30-18.30-dyң aralyғynda. Myna telefon arқyly қabyldaýғa jazylýғa bolady: (8-7172) 79-45-79.

 ASTANA

Shildeniң 20-synan bastap   Bөgembaı batyr daңғyly boıynsha kөlik құraldarynyң қozғalysy ishinara (jүrý bөligi boıynsha) shekteledi, Osyғan baılanysty ýaқytsha osy daңғyldyң Saryarқa daңғylynan Respýblıka daңғylyna deıingi ýchaskesinde jolaýshylar baғyttary қozғalysynyң  kestesi өzgertiledi. № 2, 106, 109, 116, 119 jәne 120 jolbaғyttar Jeңis daңғyly-Jangeldın kөshesi-Respýblıka daңғyly-Bөgembaı batyr daңғyly boıynsha, odan әri bұrynғy kestemen.  № 4, 16, 20, 36, 45 jәne  59 jolbaғyttar Bөgembaı batyr daңғyly boıynsha өzgerissiz, jolaýshylar kelesi kөshelerden tүsirilip-mingiziledi.  № 8, 34 jәne 57 jolbaғyttary Jeңis daңғyly - Jangeldın kөshesi boıymen, odan әri bұrynғy kestemen. № 19, 27 jәne  122  jolbaғyttar Beıbitshilik kөshesi-Dүkenұly (Drýjba) kөshesi-Respýblıka daңғyly boıynsha, odan әri bұrynғy kestemen.  № 117 jolbaғyt - Respýblıka daңғyly - Seıfýllın kөshesi- Jeңis daңғyly boıymen, odan әri bұrynғy kestemen. Shektelgen ýchaskelerde jaңғyrtý jұmystary jүrgiziledi.

Tamyzdyң   14-inde  Astana temirjol  vokzalynda   Vankýverde  өtken   Polıtseıler men өrt sөndirýshiler olımpıadasynyң jeңimpazy,  chempıon  Serik Nұrғalıevti  қarsy  alý   rәsimi    bolady.

Tamyzdyң   14-inde  «Sұңқar»  қonaқүıinde  «Қazaқstannyң   zeınetaқy  jүıesi.  Reforma,   aғymdaғy jaғdaı  jәne  problemalar»   taқyrybynda  trenıng  bolady.

Tamyzdyң  16-synda Astanada  «Sport - barshaғa!»  degen   ұranmen  Sport kүnine  arnalғan  is-sharalar  өtedi.    Bұl  sharany Astana  әkimdigi  men  elordalyқ   týrızm   jәne  sport   basқarmasy  ұıymdastyryp  otyr. Tamyzdyң 16-synda elordanyң barlyқ  sport alaңdarynda   sporttyң  kez-kelgen tүrimen  aınalysý  mүmkindigi   jasalady,  bұl  kүni barlyқ sport nysandarynda ashyқ esik kүni  bolady. Esil,  Saryarқa,  Almaty  aýdandarynda, atap aıtқanda   saғat 10.00  bastap - Oқýshylar  saraıynyң aldynda, saғat  11.00 bastap -  «Astana saıabaғy»   alleıasynda,    saғat 12.00 bastap - «Otan қorғaýshy»  alaңynda  balalar  үshin, jastar men  eresekter  үshin  bұқaralyқ     dene shynyқtyrý  sharalary  өtedi.

ALMATY

 Tamyzdyң 5-i men қyrkүıektiң 5-i aralyғynda  Almatyda қorshaғan ortanyң  sapasyn jaқsartý   maқsatynda «Taza aýa» aılyғy өtkiziledi.     Aılyқ aıasynda  қalaғa kire beris joldar men kөlik  magıstraldarynda avtokөlikterden shyғatyn tүtin  men ýly gazdardyң  normasyna, atmosferalyқ  aýany lastaýshy  birқatar  kәsiporyndardyң  tabıғatty қorғaý  қyzmetine, janarmaı  құıý  stansalarynda  satylatyn  kөlik  janarmaılarynyң  sapasyna monıtorıng  jasaý kөzdelgen.

 Tamyzdyң 14-inde  «Alataý»    shıpajaıynda  demokratııalyқ   saıasat   pen otbasyn nyғaıtýdyң 2010-2020 jyldarғa arnalғan    tұjyrymdama  jobasyn talқylaýғa arnalғan  «dөңgelek  үstel»  otyrysy   өtedi.

 Tamyzdyң  14-inde  Ұlttyқ  olımpıadalyқ komıtette  Týrızm jәne  sport  mınıstri   T.Dosmұhanbetov        eңbek  siңirgen  jattyқtyrýshylardy  Sport kүnimen   құttyқtaıdy.

 Tamyzdyң  14-inde    Ұlttyқ  kitaphanada  Sh.Қaldaıaқovtyң  týғan  kүnine arnalғan   kitap kөrmesi men  «dөңgelek  үstel»  otyrysy      өtedi.

Almatyda tamyzdyң 16-synda velojarys өtedi. Bұl shara Sport kүnine oraı jәne Azıada-2011 Oıyndaryn қoldaý maқsatynda өtkizilmek. Aktsııa maқsaty - salaýatty өmir saltyn nasıhattaý, dene tәrbıesi men sportty қoldaý. Velojarysқa tilek bildirgen adamdardyң barlyғy da қatysa alady. Jarysқa қatysýshylardyң sөresi Әl-Farabı-Fýrmanov kөsheleriniң қıylysynda bastalady. Jarys Naýaı-Әl-Farabı kөsheleriniң қıylysynda dendrosaıabaқtyң janynda aıaқtalady. Joldyң ұzyndyғy - 8 shaқyrym. 

ATAÝLY  KҮNDER.  ELEÝLІ OҚIҒALAR

 TAMYZDYҢ 14-І, JҰMA

 Pәkistan Islam Respýblıkasynyң Ұlttyқ meıramy - Tәýelsizdik kүni (1947). Osydan 60 jyl bұryn Үndi sýbқұrlyғyndaғy mұsylmandar ұzaққa sozylғan, biraқ, beıbit kүrestiң nәtıjesinde өz memlekettigin құryp, tәýelsizdigine қol jetkizgen bolatyn. Kaıd-e-Azam Mұhammad Әlı Djın bastaғan mұsylmandardyң basty maқsaty Brıtanııanyң құldyқ ezgisinen bosaný ғana emes, derbes, tәýelsiz memleket құrý edi. Pәkistan - Oңtүstik Azııada ornalasқan memleket. Soltүstik, soltүstik-shyғysynda Aýғanstanmen, soltүstik-shyғys, shyғys jәne oңtүstik-shyғysynda Үndistanmen, batysynda Iranmen, oңtүstigi Arab teңizimen shektesedi. Pәkistan Үndistanmen arada jatқan Djammý jәne Kashmır aýmaқtary үshin daýlasýda. Astanasy - Islamabad қalasy. Resmı tili - ýrdý tili, sonymen қatar pýshtý, sındhı, saraıkı, baloh, aғylshyn tilderi de қoldanylady. Aқsha birligi - pәkistandyқ rýpıı.

Қazaқstan Respýblıkasy men Pәkistan arasyndaғy dıplomatııalyқ қarym-қatynas 1992 jylғy naýryzdyң 24-inde ornatyldy. Қazaқstan Respýblıkasynyң Pәkistandaғy Tөtenshe jәne Өkiletti Elshisi - Shabarbaev Baқytbek. Pәkistannyң Қazaқstandaғy Tөtenshe jәne Өkiletti Elshisi - Irfan-ýr-Rehman Radja.

 Portýgaldyқ korrıdanyң týғan kүni. Jyl saıyn Abıýl қalasynda ejelgi ұlttyқ dәstүr boıynsha өtedi.

 ESTE ҚALAR OҚIҒALAR

 165 jyl bұryn (1844) Kenesary han Ekaterınsk bekinisin tike shabýylmen basyp aldy.

 5 jyl bұryn (2004) Reseı ekranynda қazaқstandyқ rejısser Gүlshat Omarovanyң «Shıza» fılmi kөrsetile bastady. Kartına reseılik tanymal rejısser Sergeı Bodrovtyң қatysýymen tүsirildi. Ol sonymen қatar stsenarıı avtorlarynyң biri boldy.

 60 jyl bұryn (1949) Germanııada soғystan keıin alғashқy saılaý өtti.

 35 jyl bұryn (1974) AҚSh pen KSRO bir mezgilde ıadrolyқ қarýdy synaқtan өtkizdi.

 ESІMDER

 55 jyl bұryn (1954) «Tıgrohaýd» fırmasynyң bas dırektory, kәsipker, metsenat JAÝJҮREK Әdilhan dүnıege keldi.

Jambyl oblysynda týғan. Almaty halyқ sharýashylyғy ınstıtýtyn bitirgen.  Ә.Jaýjүrektiң demeýshiligimen jәne jergilikti tұrғyndardyң jәrdemimen Shý aýdanynyң Jıembet aýylynda «Jeksenbaı Dүısenbetұly» meshiti salynyp, 1931-1933 nәýbet jyldarynyң, 1937-1938 jәne Ұly Otan soғysynyң құrbandaryna arnalyp,қyzyl granıtke esimderi jazylғan memorıaldyқ құlpytas қoıyldy. Jıembet aýylyndaғy Baқtybaı atyndaғy sport kesheni salynyp, «Қoıshy baba» қorymynyң basyna қorғan tұrғyzylyp, құlpytas ornatyldy. Shý өңirinde Қoқan handyғyna қarsy sharýalar kөterilisine basshylyқ jasaғan Amangeldi Serikbaıұly jәne Jaýjүrek Қoıshyұly batyrlardyң kүmbezderi tұrғyzyldy. Ol ataқty tarıhshy-ғalym Mұhammed Haıdar Dýlatıdiң Үndistannyң Kashmır өңirindegi zıratyna barғan arnaıy Қazaқstan delegatsııasyna demeýshilik jasady. Ә.Jaýjүrek basқaratyn «Tıgrohaýd» fırmasy tarapynan sahna jұldyzdaryna, daryndy jas ғalymdarғa, әdebıetshiler men tarıhshylarғa demeýshilik kөmek kөrsetilip keledi.

 50 jyl bұryn (1959) Қazaқstan Respýblıkasyndaғy «Interpol» ұlttyқ ortalyқ bıýrosynyң bastyғy TOҚSANBAEV Әmirjan Botaıұly dүnıege keldi.

Қaraғandy oblysynda týғan. Almaty shet tilderi pedagogıkalyқ ınstıtýtyn, E.Bөketov atyndaғy Қaraғandy memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. 1994 jyldan Қazaқstan Respýblıkasyndaғy «Interpol» ұlttyқ ortalyқ bıýrosynyң aғa jedel ýәkili, asa maңyzdy ister jөnindegi aғa jedel ýәkili, bөlim bastyғy, bөlimshe bastyғy - bıýro bastyғynyң orynbasary қyzmetterin atқarғan. Қazirgi қyzmetinde 2003 jyldan bastap isteıdi.

2 medalmen marapattalғan.

TAMYZDYҢ 15-І, SENBІ

 Үndistan Respýblıkasynyң Ұlttyқ meıramy - Tәýelsizdik kүni (1947). Үndistan - Oңtүstik Azııada ornalasқan memleket. Soltүstiginde Қytaı, Nepalmen, soltүstik-batysynda  Pәkistan, Aýғanstanmen, soltүstik-shyғysynda Bangladeshpen, shyғysynda Býtan, Bırmamen (Mıanma) shektesedi. Memleket құramyna Arab teңizindegi Lakkadıv, Amındıv, Bengal shyғanaғyndaғy Andaman, Nıkobar araldary da kiredi. Halқynyң sany jaғynan Қytaıdan keıingi ekinshi orynda. Astanasy - Delı қalasy. Resmı tili - hındı, aғylshyn tilderi, sondaı-aқ әrtүrli shtattarynda memlekettik til dәrejesinde қoldanylatyn 10-nan astam til bar. Jalpy Үndistanda 1600-dan astam til men dıalekti bar. Үndistan 25 shtattan jәne 7 odaқtas aýmaқtan tұratyn Federatıvti Respýblıka. Әr shtatynyң jәne keıbir odaқtas aýmaғynyң mınıstr basқaratyn үkimeti jәne zaң shyғarý jınalysy bar. Үndistannyң memleket basshysy - Premer-Mınıstr. Aқsha birligi - rýpıı.

Қazaқstan Respýblıkasy men Үndistan arasyndaғy dıplomatııalyқ қarym-қatynas 1992 jylғy aқpannyң 23-inde ornatyldy. Үndistan Respýblıkasynyң Қazaқstandaғy Tөtenshe jәne Өkiletti Elshisi - Ashok Sadjanhar. Қazaқstan Respýblıkasynyң Үndistan Respýblıkasyndaғy Tөtenshe jәne Өkiletti Elshisi - Omarov Қaırat Ermekұly.

 Koreıa Respýblıkasynyң Ұlttyқ meıramy - Respýblıka jarııalanғan kүni (1948). Koreıa - Shyғys Azııadaғy Koreı tүbeginde ornalasқan memleket. Shekarasy Қytaımen jәne Reseımen shektesedi. Әkimshilik jaғynan 9 provıntsııadan jәne tikeleı ortalyққa baғynatyn  6 қaladan tұrady. Astanasy - Seýl қalasy. Resmı tili - koreı tili. Aқsha birligi - von. Memleket basshysy - Prezıdent. Zaң shyғarýshy organy - Ұlttyқ jınalys.

Қazaқstan Respýblıkasy men Koreıa arasyndaғy dıplomatııalyқ қarym-қatynas 1992 jylғy қaңtardyң 28-inde ornatyldy. Қazaқstannyң Koreıadaғy Tөtenshe jәne Өkiletti Elshisi - Dýlat Bәkishev. Koreı Respýblıkasynyң Қazaқstandaғy Tөtenshe jәne Өkiletti Elshisi - Kım Il-sý.

 Kongo Respýblıkasynyң Ұlttyқ meıramy - Tәýelsizdik kүni (1960). Kongo - Ortalyқ Afrıkada ornalasқan memleket. Oңtүstiginde Angolamen, shyғysynda Kongo Demokratııalyқ Respýblıkasymen, soltүstiginde Kamerýn, Ortalyқ Afrıka Respýblıkasymen, batysynda Gabonmen, oңtүstik-batysy Atlant mұhıtymen shektesedi. Әkimshilik jaғynan 10 oblysқa jәne Brazzavıl avtonomııalyқ kommýnasyna bөlinedi. Astanasy - Trazzavıl қalasy. Resmı tili - frantsýz tili, sonymen қatar bantý tili men Kongo өzeniniң orta aғysy aýmaғyndaғy etnoaralyқ sөılesý tili lıngala keңinen taraғan. Aқsha birligi - Afrıka қarjy қaýymdastyғy franki. Memleket basshysy - Prezıdent. Zaң shyғarýshy organy eki palataly parlament - Senat jәne Ұlttyқ jınalys.

 Polıak Halyқ armııasy kүni. 1920 jyly tamyz aıynda Қyzyl Armııanyң Batys maıdany men Polıak Armııasy arasynda Varshava shaıқasy boldy. Shaıқas tamyzdyң 13-nen 16-yna deıin sozyldy.

 Ұlttyқ eske alý kүni (Nıderlandyda өtetin jyl saıynғy үlken sherý (Gollandııa)).

Bұl kүn Tynyқ mұhıtta ekinshi Dүnıejүzilik soғystyң aıaқtalýyna oraı atap өtiledi. Jyl saıyn Amsterdamnyң oңtүstik bөligindegi Martın Lıýter Kıng saıabaғynda karnavaldar men қoıylymdardyң үlken sherýi өtedi. Saıabaққa kirý keshki saғat 18.00-ge deıin tegin, odan keıin aқyly. Sonymen қatar saıabaқta parodııa dýmany өtedi.

  Arheolog kүni. Arheologııa - tarıh ғylymynyң kөne dәýir men orta ғasyrdaғy adamzat қoғamy damýynyң zaңdylyқtary men negizgi kezeңderin zertteıtin salasy. Arheologııa termıni jyl sanaýғa deıingi 4 ғasyrda kөne zamandy zertteıtin ғylym retinde қoldanyla bastaғanymen, ғylymı arheologııalyқ zertteýler Eýropada Қaıta өrkendeý dәýirinde ғana jүrgizilgen.

 ESTE ҚALAR OҚIҒALAR

 65 jyl bұryn (1944) Қazaқ memlekettik қyzdar pedagogıkalyқ ınstıtýty ashyldy.

 48 jyl bұryn (1961) Қazaқstan kartasynda jaңa eki қala Shahtınsk jәne Abaı paıda boldy.

Abaı Қaraғandy oblysyndaғy Abaı aýdanynyң ortalyғy. Қala irgetasy 1949 jyly Қaraғandy kөmir alabynyң batys telimderiniң ıgerilýine baılanysty Sherýbaınұra kenti retinde қalanғan. Қalada 5 shahta, «Shyғys» kөmir baıytý fabrıkasy, temir-құımatas bұıymdary zaýyty, құrylys materıaldary jәne құralymdar kombınaty, tigin fabrıkasy, nan zaýyty, tұrmystyқ қyzmet kөrsetý kombınaty jұmys isteıdi. Sondaı-aқ onda Taý-ken tehnıkýmy, 13 mektep, 8 aýrýhana, 2 mýzyka, 1 sport mektebi, 2 oқýshylar үıi, mәdenıet үıi, kınoteatr, kitaphana, stadıon, jүzý basseıni bar.

Shahtınsk қalasy Sherýbaınұra jәne Tentek өzenderi aralyғynda Қaraғandydan 50 shaқyrym jerde ornalasқan. Іrgesi 1949 jyly Tentek koksteletin kөmir ken ornynyң ıgerilýine baılanysty қalanғan. Қalanyң әkimshilik қaramaғyna  Shahan jәne Novodolınka  poselkesi, Soltүstik-batys eldi mekeni kiredi. Atalmysh өңirdiң tas kөmir қory 4,5 mıllıard tonnany құraıdy. Қalada tehnologııalyқ kolledj, kәsiptik-tehnıkalyқ mektep, 10-nan astam orta dәrejeli bilim beretin oқý oryndary, kөrkemөner, mýzyka, sport mektepteri jұmys jasaıdy.

 17 jyl bұryn (1992) әdebıetshi, қoғam қaıratkeri Saғat Әshimbaevtyң tұrғan үıine ornatylғan eskertkish taқtanyң ashylý құrmetine oraı Almaty қalasy jұrshylyғynyң jıyny өtti.

 13 jyl bұryn (1996) Қyzylorda oblysy, Baıқoңyr қalasynda Abaı eskertkishi ashyldy.

 95 jyl bұryn (1914) Soltүstik jәne Oңtүstik Amerıka arasynda қazylғan Panama arnasy resmı tүrde ashyldy.

 ESІMDER

 95 jyl bұryn (1914-1996) aýyl sharýashylyғy ғylymynyң doktory, professor, Қazaқstan Ғylym akademııasynyң korrespondent mүshesi, Қazaқstannyң eңbek siңirgen ғylym қaıratkeri, Ұly Otan soғysynyң ardageri SҮLEIMENOV Imanbek dүnıege keldi.

Almaty oblysynda týғan. Қazaқ aýyl sharýashylyғy ınstıtýtyn, K.Tımırıazev Mәskeý aýyl sharýashylyғy akademııasynyң aspırantýrasyn bitirgen. 1938-1940 jyldary - osy ғylymı mekemeniң topyraқtaný kafedrasynyң assıstenti, aғa ғylymı қyzmetkeri. 1940-1942 jyldary Қazaқ aýyl sharýashylyғy ınstıtýty dırektorynyң oқý jәne ғylymı jұmystar jөnindegi orynbasary, Қazaқ KSR Jer halyқ komıssarynyң orynbasary қyzmetterin atқardy. 1942-1944 jyldary Ұly Otan soғysyna  қatysty. 1944-1947 jyldary - Қazaқ aýyl sharýashylyғy ınstıtýty dırektorynyң oқý jәne ғylym jұmystar jөnindegi orynbasary, өsimdik өsirý kafedrasynyң dotsenti. 1947-1953 jyldary - Қazaқ eginshilik ғylymı-zertteý ınstıtýtynyң zerthana meңgerýshisi. 1953-1961 jyldary - Semeı zootehnıkalyқ-mal dәrigerlik ınstıtýtynyң kafedra meңgerýshisi. 1961-1971 jyldary Almaty zootehnıkalyқ-mal dәrigerlik ınstıtýtynyң professory қyzmetin atқardy. 1971 jyldan Қazaқ aýyl sharýashylyғy ınstıtýtynyң kafedra meңgerýshisi, professory boldy.

Ғalymnyң negizgi ғylymı eңbekteri eginshilik pen өsimdik өsirý mәselelerine arnalғan. Onyң 170-ten asa ғylymı eңbegi, onyң ishinde 7 monografııasy jaryқ kөrgen.

2-shi dәrejeli «Ұly Otan soғysy» ordenimen jәne birneshe medalmen marapattalғan.

 75 jyl bұryn (1934) ekonomıka ғylymynyң doktory, professor NYSANBAEV Sұltan dүnıege keldi.

Almaty oblysynda týғan. Қazaқ memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. Қazaқ KSR Ұn өnimderi mınıstrliginde, Memlekettik josparlaý komıtetinde istegen. 1973-1983 jyldary - Қazaқ memlekettik ýnıversıtetiniң oқytýshysy, saıası ekonomıka kafedrasynyң dotsenti. 1983-1989 jyldary - Қazaқ memlekettik ýnıversıteti janyndaғy Қoғamdyқ ғylymdar oқytýshylary biliktiligin joғarylatý ınstıtýtynyң kafedra meңgerýshisi. 1989 jyldan bastap Қazaқ memlekettik ýnıversıtetiniң professory bolyp isteıdi.

Ғalymnyң negizgi ғylymı eңbekteri өnim sapasyn, ғylymı-tehnıkalyқ progresti damytý negizinde baғa құrylymyn jaқsartý isine arnalғan.

 50 jyl bұryn (1959) ekonomıka ғylymynyң kandıdaty, «Eýrazııa» halyқaralyқ ekonomıka akademııasynyң akademıgi, Қazaқstan Respýblıkasy Shaңғy sporty federatsııasynyң құrmetti prezıdenti, karateden KSRO chempıonatynyң kүmis jүldegeri KӘKІMJANOV Zeınolla Halıdollaұly dүnıege keldi.

Shyғys Қazaқstan oblysynda týғan. M.Lomonosov atyndaғy Mәskeý memlekettik ýnıversıtetin, KSRO Ғylym akademııasy Ekonomıka jәne ғylymı-tehnıkalyқ progresti boljaý ınstıtýtynyң aspırantýrasyn bitirgen. 1992-1993 jyldary - «Қazaқstan» Respýblıkalyқ құrylys bırjasy» aktsıonerlik қoғamynyң vıtse-prezıdenti, «KINKO» kompanııasynyң bas dırektory. 1993-1994 jyldary - Қazaқstandyқ bankaralyқ valıýta bırjasynyң bas dırektory. 1994-1997 jyldary - «Қazaқstan aktsıonerlik halyқtyқ jınaқ banki» jabyқ үlgidegi aktsıonerlik қoғamynyң basқarma tөraғasynyң mindetin atқarýshysy, tөraғasy. 1997-1998 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdentiniң kөmekshisi - ҚR Prezıdent janyndaғy  Tұraқty damý jөnindegi ұlttyқ keңes tөraғasynyң orynbasary. 1999-2002 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Memlekettik kiris mınıstri. 2002-2003 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Қarjy mınıstri.  2003 jyldan «Қazaқstan ınvestıtsııalyқ қory» aktsıonerlik қoғamy basқarmasynyң tөraғasy қyzmetin atқarғan.

 240 jyl bұryn (1769-1821) ұly frantsýz ımperatory NAPOLEON I (Bonapart) dүnıege keldi.

16 jasynda artıllerııa kishi leıtenanty sheninde әskerı қyzmetin bastady. 1799 jyly memlekettik tөңkeris jasap, birte-birte bılikti өz қolyna alyp, 5 jyldan keıin ımperator boldy. Ol kөptegen joryқtar ұıymdastyryp, ımperııa aýmaғyn meılinshe ұlғaıtty. Alaıdy frantsýz basқynshylaryna қarsy Reseıdiң 1812 jylғy soғysy onyң «Ұly armııasyn» kүıretip қana қoıғan joқ, sonymen birge Eýropada Napoleon ezgisine қarsy ұlt-azattyқ kүrestiң bastalýyna ұıytқy boldy. 1814 jyly naýryzda Parıjge engen odaқtastar әskeri ony ornynan tүsýine mәjbүr etti. Ol 1815 jyly Elba aralynan Frantsııaғa қaıta oralyp, ekinshi ret «jүz kүn» bılik құrdy. 1815 jyly maýsymnyң 2-inde Vaterloo tүbinde Reseı, Anglııa, Germanııa әskerlerinen jeңilip, 6 jyldan keıin Қasıetti Elena aralynda қaıtys boldy.

 TAMYZDYҢ 16-SY, JEKSENBІ

 Sport kүni. Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdentiniң 1998 jylғy қaңtardyң 20-yndaғy Jarlyғymen bekitilgen. Қazaқstan Respýblıkasy Bilim jәne densaýlyқ saқtaý mınıstrligi bastamasymen jyl saıyn tamyz aıynyң үshinshi jeksenbisinde atalyp өtiledi.

 AҚSh-taғy Elvıs Preslıdi eske alý kүni. AҚSh-tyң Memfıs қalasynda әnshi әri karatıst Elvıs Preslıdi eske alý kүni өtedi. Tamyzdyң 10-ynda myңdaғan adamdar Tennessı shtatynyң Memfıs қalasyna jınalady. Baғdarlama boıynsha kөptegen sharalar өtkiziledi. Sonymen қatar үsh kүndik karate saıysy bolyp, Elvıs қaıtys bolғan kүni, ıaғnı tamyzdyң 16-ynda onyң aty-jөni jazylғan syılyқtar jeңimpazdarғa tabys etiledi. Қaıtys bolғanғa deıin onyң 500 mıllıonғa jýyқ үntaspasy satylyp, jeti jyldan keıin bұl san eki esege өsken. 33 fılmge tүsip, әrқaısysynan mıllıon dollar kөleminde eңbekaқy alғan. 1973 jyly ol қatysқan telebaғdarlama kөrermenderi 1 mıllıard adamғa jetken.

  ESTE ҚALAR OҚIҒALAR

 71 jyl bұryn (1938) «Sot құrylysy týraly» Zaң қabyldandy. 1938 jyly tamyzdyң 16-ynda KSRO Konstıtýtsııasynyң 14-shi babyna sәıkes «KSR odaғynyң, odaқtas jәne avtonomdy respýblıkalardyң sot құrylysy týraly» Zaң қabyldanyp, KSRO-nyң jәne respýblıkalardyң sottarynan tұratyn biryңғaı sot jүıesi bekitildi. Sot mekemeleriniң alғashқy tobyna KSRO Joғarғy soty, arnaýly sottar: әskerı trıbýnaldar men temir jol jelilik sottary kirdi. Al ekinshi top құramyna odaқtas respýblıkalardyң joғarғy sottary, aımaқtyқ jәne oblystyқ sottar jәne halyқ sottary endi.

 20 jyl bұryn (1989) Shyғys Қazaқstan oblysynyң Қaraýyl aýylynda «Nevada-Semeı» ıadrolyқ қarýғa қarsy қozғalysynyң belsendileri ұıymdastyrғan narazylyқ sherýi өtti. Sherýge қatysýshylar KSRO Joғarғy Keңesiniң AҚSh Kongresine ıadrolyқ synaқty toқtatý týraly joldaғan үndeýine қoldaý kөrsetti.

 10 jyl bұryn (1999) «Қazposhta» aktsıonerlik қoғamy Bүkilәlemdik poshta odaғynyң  EMS kooperatıvine қabyldandy.

 85 jyl bұryn (1924) 1-shi dүnıejүzilik soғysta jeңiske jetken derjavalardyң London konferentsııasynda Germanııa үshin Ch.Daýes jetekshiligimen halyқaralyқ komıtet jasaғan reparatsııalyқ jospar bekitildi.

 ESІMDER

 70 jyl bұryn (1939) Қazaқstan Respýblıkasy dıplomatııalyқ қyzmetiniң eңbek siңirgen қyzmetkeri ISAҒALIEV Қaırat dүnıege keldi.

Atyraý oblysynda týғan. Almaty  shet tilderi pedagogıkalyқ ınstıtýtyn bitirgen. Mektep-ınternatta frantsýz tiliniң oқytýshysy, Embi aýdandyқ komsomol komıtetiniң birinshi hatshysy қyzmetterin atқarғan. 1969-1971 jyldary - Aljırdegi keңestik mamandar tobynyң aýdarmashysy. 1971-1976 jyldary - Қazaқ sheteldik memlekettermen dostyқ jәne mәdenı baılanys қoғamynyң bөlim meңgerýshisi.  1976-1979 jyldary - Қazaқ KSR Syrtқy ister mınıstrliginiң bөlim meңgerýshisi. 1979-1981 jyldary - Қazaқstan Kompartııasy Ortalyқ Komıtetiniң nұsқaýshysy. 1981-1985 jyldary - «Intýrıst» syrtқy ekonomıkalyқ aktsıonerlik қoғamynyң bөlimshe bastyғy. 1985-1988 jyldary - Almaty oblystyқ kәsipodaқ keңesiniң nұsқaýshysy. 1990-1992 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Avtomobıl joldary mınıstrliginiң bas mamany. 1992-1997 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Syrtқy ister mınıstrliginiң bөlim meңgerýshisi, basқarma bastyғy, mınıstrliktiң keңesshisi. 1997-1999 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasynyң Tүrikmenstandaғy Elshiliginiң keңesshisi. 1999-2002 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasynyң Moңғolııadaғy isteriniң ýaқytsha senimdi өkili. 2002-2004 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Syrtyқ ister mınıstriniң keңesshisi. 2004 jyldan bastap әl-Farabı atyndaғy Қazaқ ұlttyқ ýnıversıtetiniң aғa oқytýshysy bolyp isteıdi.

2 medalmen marapattalғan.

 50 jyl bұryn (1959) halyқaralyқ dәrejedegi sport sheberi, baıdarka men kanoe esý jarysynan Әlem chempıony AKÝNIShNIKOV Aleksandr dүnıege keldi.

Oral қalasynda týғan. 1980 jyly KSRO birinshiliginde қola jүldeger atanyp, odaқ құramasy komandasyna қabyldanғan. Birneshe ret KSRO birinshiligi men kýbogynyң, halyқaralyқ jarystardyң jeңimpazy, jүldegeri bolғan. 1983-1986 jyldary Anglııada өtken halyқaralyқ jarystyң jeңimpazy, KSRO kýbogynyң eki mәrte ıegeri, KSRO chempıony, Monrealda өtken әlem birinshiliginiң chempıony atandy.

 45 jyl bұryn (1964) «Mır» memleketaralyқ teleradıo kompanııasynyң dırektory ӘLІMJANOV Asқar Әnýarbekұly dүnıege keldi.

Almaty қalasynda týғan. Қazaқ memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. Jastardyң әleýmettik baғdarlamalary қorynyң tilshisi, aýdarmashysy, jaýapty hatshysy, «Lenınskaıa smena» gazetiniң tilshisi қyzmetterin atқarғan. 1991-1992 jyldary - «Azııa-press» aқparat agenttiginiң redaktory, «Taң» telekompanııasy aқparattyқ bөliminiң meңgerýshisi. 1992-1996 jyldary - «Akbar» halyқaralyқ jýrnalıstıka ortalyғynyң rektory, vıtse-prezıdenti. 1996-1997 jyldary - «Habar» agenttigi  jaңalyқtar қyzmetiniң aғa, bas redaktory. 1997-2000 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdentiniң baspasөz қyzmeti jetekshisiniң orynbasary. 2000-2002 jyldary - Orta Azııalyқ jүıeli zertteýler қorynyң bөlim bastyғy. 2002-2004 jyldary - «Repýtatsııa» kommýnıkatıvtik tehnologııalar ortalyғynyң keңesshisi, damý jөnindegi dırektory, bas dırektory. 2004-2005 jyldary - «Perspektıva» saıası konsýltatsııa berý қorynyң bas dırektory. 2005 jyldan Қazaқstan Respýblıkasy Parlamenti Mәjilisi tөraғasynyң baspasөz hatshysy - hatshylyқ meңgerýshisiniң orynbasary, «Қazaқstan» teleradıo korporatsııasy tөraғasynyң birinshi orynbasary қyzmetterin atқarғan. Қazirgi қyzmetinde 2009 jyldan bastap isteıdi.

 105 jyl bұryn (1904-1971) amerıkandyқ hımık VENDEL Meredıt Stenlı dүnıege keldi.

AҚSh-tyң Indıana shtatynyң Rıdjvıll қalasynda týғan. Orta mektepti bitirgennen keıin Rıchmond қalasyndaғy Erlem kolledjine tүsken. 1932 jyly Nıý-Djersı shtatynyң Prınston қalasyndaғy Rokfeller medıtsınalyқ zertteýler ınstıtýtynyң janýarlar men өsimdikter patologııasy zerthanasyna aýysty. Osy jerde ol өsimdikterdi aýrýғa ұshyratatyn vırýstardy zertteýmen aınalysty. Stenlı alғash ret temeki mozaıkasy vırýsynyң krıstalyn aldy. Ol vırýs jұқtyrғan 1 tonna temeki japyraғynan birneshe gramm ıne tәrizdes ұsaқ krıstaldardy bөldi. Sonymen қatar vırýs krıstaldarynyң өsimdikte kөbeıý jәne jұқtyrý қasıetterin bұzbaı-aқ eritýge, tazalaýғa, sүzip tazalaýғa jәne қaıtadan krıstaldaýғa bolatynyn anyқtady. 1946 jyly «vırýstardyң fermentteri men aғýyzdaryn taza tүrde daıyndaғany үshin» Nobel syılyғyna ıe boldy. 1948 jyldan өmiriniң soңyna deıin Berklı қalasyndaғy Kalıfornııa ýnıversıtetiniң zerthanasyna basshylyқ jasap, ғylymı jұmystarmen aınalysty. Stenlı adamdardyң rak aýrýynyң kөptegen tүrin vırýstardan paıda bolady dep sanady. Sonymen қatar ol Jer sharynda eң alғash vırýstar paıda bolғan degen kөzқarasta boldy. Ol bұl oıyn өziniң «Vırýstar», «Vırýstar jәne өmir jaratylysy» atty kitaptarynda jan-jaқty baıandady.