QazAqparat-Anons: Shildeniń 3-i men 4-i aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi
Elbasy
Shildeniń 4-i kúni «Atameken» etno-memorıaldyq kesheninde el Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń Memlekettik týdy kóterý rásimi, sondaı-aq kýrsanttarǵa ofıtserlik shen tabystaý rásimi bolady.
ÚKІMET
Shildeniń 3-i kúni Astanadaǵy Otan qorǵaýshylar alańynda Іshki ister mınıstriniń qatysýymen saltanatty ant qabyldaý rásimi bolady.
Shildeniń 3-i kúni QR Bilim jáne ǵylym mınıstri Janseıit Túımebaevtyń qatysýymen «Nursultan Ábishuly - táýelsiz memlekettiń negizin qalaýshy» kitabynyń qazaq, orys jáne aǵylshyn tilderindegi nusqasy, «Táýelsizdiktiń nurly tańy», «Kemeńger» kitaptarynyń tusaýkeseri bolady.
QOǴAM
Maýsymnyń 1-inen bastap elimizde jyl saıynǵy «Skýter» sharasy bastalyp, ol shomylý maýsymy aıaqtalǵanǵa deıin jalǵasady.
Maýsymnyń 1-inen bastap «Qazkommertsbank» AQ memlekettik baǵdarlama boıynsha "Samuryq-Qazyna" ulttyq ál-aýqat qory esebinen ıpotekalyq nesıeleýdi qaıta qarjylandyrýdy jańǵyrtady.
Shildeniń 1-inen bastap Keden odaǵynyń biryńǵaı sertıfıkaty engiziledi.
SPORT
Shildeniń 1-i men 7-si aralyǵynda Astanada toǵyzqumalaq boıynsha álem chempıonaty ótedi.
Shildeniń 3-i men 6-sy aralyǵynda Oralda QR Prezıdentiniń kýbogy úshin IV halyqtyq sport oıyndary ótedi.
Maýsymnyń 11-i men shildeniń 11-i aralyǵynda Ońtústik Afrıka Respýblıkasynda fýtboldan Álem chempıonaty ótýde.
ASTANA
Shildeniń 3-i kúni Astanada QR Ulttyq ǵarysh ortalyǵy salynatyn qurylys ornynda eskertkish belgi men eskertkishtiń ashylýy bolady.
Shildeniń 3-i kúni Kongress-Holl saraıynda baspasóz máslıhaty men T.Muhamedjanovtyń shyǵarmashylyq keshi ótedi.
Shildeniń 3-i kúni «Qazaqstan» kıno-kontsert zalynda «Álem baleti juldyzdarynyń» gala-kontserti ótedi.
ALMATY
Shildeniń 3-i kúni Almatyda Alataý aýdanynyń eki jyldyǵy men Astana kúnine oraı saltanatty shara ótedi.
Shildeniń 3-i kúni 28 Panfılovshylardyń saıabaǵynda Radıoelektronıka jáne baılanys áskerı-ınjenerlik ınstıtýty kýrsanttarynyń bitirý keshi ótedi.
ShІLDENІŃ 3-І, SENBІ
Belarýs Respýblıkasynyń Memlekettik meıramy - Táýelsizdik kúni (1990). 1996 jyldan bastap, Belarýs Prezıdenti Aleksandr Lýkashenko Táýelsizdik kúnin eldi fashıstik Germanııadan azat etkenderdiń qurmetine oraı shildeniń 3-de atap ótýge Jarlyq shyǵardy.
Qazaqstan Respýblıkasy men Belarýs Respýblıkasy arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy qyrkúıektiń 16-da ornatyldy.
OQIǴALAR
100 jyl buryn (1910) memleket qaıratkeri Álibı Jangeldın Máskeý qalasynan dúnıejúzin jaıaý aralaý saparyna attandy. Ol 1913 jyldyń qantaryna deıin Polsha, Avstro-Vengrııa, ıÝgoslavııa, Bolgarııa, Túrkııa, Sırııa, Palestına, Mysyr, Mesopotamııa, Persııa, Úndi, Sıam, Qytaı jáne Japonııa elderinde boldy.
Jankeldın Álibı Toqjanuly (1884-1953) - memleket jáne partııa qaıratkeri, Qazaqstanda Keńes ókimetin ornatý jáne nyǵaıtý jolyndaǵy kúresti uıymdastyrýdaǵy kórnekti basshylardyń biri. Qazirgi Qostanaı oblysy Jankeldın aýdanynda dúnıege kelgen. Torǵaıdaǵy kásiptik ýchılışesin, Qostanaı orys-qazaq jáne Orynbor dinı ýchılışesin bitirgen. Qazandaǵy muǵalimder semınarııasynda oqyǵan. Ol týraly kóptegen kórkem shyǵarmalar jazylyp, kınofılm túsirilgen. Qostanaı oblysynyń bir aýdanyna, kóptegen eldi-mekender men kóshelerge, mektepterge Álibı Jankeldınniń esimi berilip, Aqtóbe, Almaty, Torǵaı qalalarynda eskertkish ornatylǵan.
50 jyl buryn (1960) Qaraǵandydaǵy metallýrgııa kombınatynda tuńǵysh domna peshi iske qosyldy, jáne sol kúni qazaqstannyń tuńǵysh shoıyny alyndy. Bul kún Qazaqstan Magnıtkasynyń dúnıege kelgen kúni bolyp sanalady.
15 jyl buryn (1995) Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik táýelsizdiginiń jarııalanýyn máńgi este qaldyrý, qoǵamdy toptastyrý, gýmanızm, ultaralyq tatýlyq, qazaqstandyq patrıotızm tárbıeleý ıdeıalaryn kórkem beıneleý maqsatynda Elbasy N.Nazarbaevtyń «Almaty qalasynda Táýelsizdik eskertkishin ornatý týraly» qaýlysy shyqty.
14 jyl buryn (1996) Vengrııa Parlamentinde tuńǵysh ret Qazaqstan men Vengrııa arasyndaǵy yntymaqtastyqqa arnalǵan «dóńgelek ústel» bolyp ótti.
3 jyl buryn (2007) Astanada Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń jáne Úkimet músheleriniń qatysýymen «Qazaqstannyń 30 korporatıvti kóshbasshysy» Memlekettik baǵdarlamasyna kirgen jobalardyń jalpyulttyq tusaýkeseri ótti. Tusaýkeserge 9 óńir qatysty. Negizgi 7 baǵyt boıynsha 900 mıllıardqa jýyq teńgeni quraıtyn barlyǵy 20 serpindi jobalar tanystyryldy. Atalmysh tusaýkeser Memlekettik baǵdarlamanyń júzege asýynyń shyn mánindegi bastamasy bolyp, álemdegi básekege qabiletti 50 eldiń qataryna kirýge negiz bolmaq.
3 jyl buryn (2007) Mańǵystaý aýdanyndaǵy Shetpe aýylynda salynatyn tsement zaýyty qurylysynyń irgetasyna Elbasynyń bolashaq urpaqqa joldaýy mátini bar kapsýlasy salyndy. Saltanatty sharaǵa Mańǵystaý oblysynyń ákimi Qyrymbek Kósherbaev pen Kólik jáne kommýnıkatsııa mınıstri Serik Ahmetov qatysty. Zaýyt jylyna 1,8 mıllıon tonna tsement óndiredi. Bul zaýyt búkil batys oblystardyń suranystaryn qamtamasyz etedi.
1 jyl buryn (2009) Elbasy Nursultan Nazarbaev Astana qalasyndaǵy tóbesi jabyq 30 myń oryndyq jańa stadıonnyń ashylý saltanatyna qatysty.
Jabyq stadıon sporshylarǵa qysy-jazy jattyǵýlaryna múmkindik beredi, ol ÝEFA-nyń barlyq standarttaryna saı salynǵan.
Jasandy gazon jamylǵysy tóselgen fýtbol alańy FIFA men ÝEFA-nyń standarttaryna tolyq sáıkes jasalǵan. Bul stadıonda fýtbol oıynynan bólek sporttyń kúres, boks, sporttyq gımnastıka, dzıýdo, karate syndy túrlerinen jarystar ótkizýge bolady. Jańa fýtbol stadıonynyń ereksheligi - 20 mınýttyń ishinde ashylyp-jabylatyn shatyry bar. Spýtnıktiń jáne efırlyq antennalary bar teledıdar jelisimen, radıohabar efırimen, otyrys zaldary, baspasóz konferentsııa zaldary dybys kúsheıtkish jáne sınhrondy aýdarmasymen, tablosymen, teleradıokommentatorymen jabdyqtalǵan.
Kórermenderdiń yńǵaıy jáne syıymdylyǵy úshin, minbe eki deńgeıde ornalasqan: 16 myń kórermen - astyńǵysynda, 14 myń - ústińgisinde, stadıonnyń batysynda VIP-oryndar ornalasqan.
1 jyl buryn (2009) Elbasy Nursultan Nazarbaev Astana qalasyndaǵy ındýstrııaldyq parktiń aýmaǵynda lokomotıv qurastyratyn jańa zaýytty ashty.
Atalmysh lokomotıvtiń tehnıkalyq sıpaty qazirgi qoldanylyp júrgen mashınalardan birneshe ese joǵary. Zaýyttyń ónimi Qazaqstannyń teplovozǵa degen suranysyn qanaǵattandyryp qana qoımaı, bolashaqta taıaý jáne alys shetelderge shyǵarylatyn bolady.
1 jyl buryn (2009) Jambyl oblystyq soty óziniń Internettegi veb-saıtyn - www.oblsot.zhambyl.kz ashty.
Saıtta ádettegideı «Keri baılanys» jáne «Suraq-jaýap» siltemelerinen basqa sot sheshimderiniń banki, azamattardy qabyldaýdyń kestesi men ýaqyty jáne qaralatyn ister ornalastyrǵan.
ESІMDER
90 jyl buryn (1920-1999) Qazaqstannyń eńbek sińirgen shahteri KAChÝRA Ivan Vasılevıch dúnıege keldi. Uly Otan soǵysyna qatysqan.
Ekskavator júrgizýshisi kýrsyn bitirgen.
«Qaraǵandykómir razreziniń» №4 kómir tiliginde tehnıkalyq baqylaý bóliminiń aqaýshysy, Qaraǵandynyń №4 kómir tiliginde, «Ekibastuzkómir» kombınatynyń «Ortalyq» tiliginde ekskavator júrgizýshisi bolǵan.
Eńbek Qyzyl Tý ordenimen, medaldarmen jáne І, ІІ, ІІІ dárejeli «Shahter Dańqy» belgisimen marapattalǵan.
70 jyl buryn (1940-2000) Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen zańgeri KIM ıÝrıı Alekseevıch dúnıege keldi.
Almaty oblysynda týǵan. S.M.Kırov atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti).
Almaty-1 stansasynyń jelili mılıtsııa bólimshesinde tergeýshi, Almaty qalasy Túrkisib aýdanynyń halyq sýdıasy, Almaty qalalyq atqarý komıteti ádilet bólimshesi bastyǵynyń orynbasary, sot organdary basqarmasynyń bastyǵy, Qazaqstan Respýblıkasy ádilet mınıstrliginiń birinshi orynbasary, Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Keńesiniń aımaqtyq saıasat jáne memlekettik qurylys suraqtary jónindegi komıtetiniń tóraǵasy, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Apparatynyń azamattyq bóliminiń meńgerýshisi, Qazaqstan Respýblıkasy Ortalyq saılaý komıssııasynyń tóraǵasy, Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýtsııalyq keńesiniń tóraǵasy qyzmetterin atqarǵan.
Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Keńesiniń 13-saılaýdaǵy depýtaty.
Medaldarmen marapattalǵan.
35 jyl buryn (1975) Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrligi zańǵa táýeldi aktiler departamentiniń dırektory JUMAǴULOV Erlan Áskeruly dúnıege keldi.
Kókshetaý qalasynda týǵan. E.Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy memlekettik ýnıversıtetin bitirgen.
Qaraǵandy oblysy ádilet basqarmasynyń jetekshi keńesshi, Qaraǵandy qalasyndaǵy «Gıreı» JShS-niń zańgeri, Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginiń zańnama departamenti zań jobasy jumystary basqarmasy zań jobalaryn saraptaıtyn bólimi bas mamanynyń mindetin atqarýshy, zańnama departamenti dırektorynyń orynbasary, dırektory, zań júıelilik zań jobasy qyzmetin úılestirý departamentiniń dırektory, zańnama departamentiniń dırektory qyzmetterin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde - 2009 jyldyń maýsym aıynan.
ShІLDENІŃ 4-І, JEKSENBІ
Amerıka Qurama Shtattarynyń Memlekettik meıramy - Táýelsizdik kúni. 1776 jyly Tomas Djefferson «AQSh Táýelsizdigi deklaratsııasyna» qol qoıdy.
Qazaqstan Respýblıkasy men AQSh arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1991 jylǵy jeltoqsannyń 26-da ornatyldy.
OQIǴALAR
10 jyl buryn (2000) Atyraý qalasynda qazaq halqynyń uly kúıshisi, kompozıtor, dúldil dombyrashy, qazaqtyń aspaptyq mýzykasynyń klassıgi Qurmanǵazy Saǵyrbaıulynyń (1823-1896) eskertkishi ashyldy.
10 jyl buryn (2000) Elbasy N.Nazarbaevtyń qatysýymen Kaspıı shelfi Shyǵys Qashaǵanda munaı qorynyń ashylý saltanaty bolyp ótti.
Onda álemdegi eń úlken barja qurastyrylyp, jeti memleketten mamandar tartylǵan. Shyǵys Qashaǵandaǵy «qara altyn» qory 7 mıllıard tonnany quraıdy. Osy Kaspıı tabanyndaǵy «qara altyn» elimizge 1 trıllıon dollardan astam tabys ákeledi.
5 jyl buryn (2005) Aqtóbede kásipkerlik jáne ishki saıasat departamenti uıymdastyrýymen oblystyq áıelderdiń oılary men taýarlarynan quralǵan «Qanatty áıel-2» jármeńkesi bolyp ótti.
Sharaǵa oblystyń 80-nen astam qolónershi, tabysqa jetken kásipkerler, modeler men sýretshi, mádenıet pen óner salasynyń qyzmetkerleri, uıymdar men kásiporynnyń basshy áıelderi qatysty. Jármeńkege óndiris, densaýlyq saqtaý, bilim, qoǵamdyq jáne ǵylymı-óndiristik birlestik salasynyń ıdeıalary men ónimderi kórsetilgen 60 jádiger qoıylǵan.
Jármeńkeniń basty maqsaty - áıel mártebesin joǵarlatý, áıel kásipkerligin kórsetý jáne nasıhattaý.
1 jyl buryn (2009) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Astanada jetim balalarǵa arnalǵan 300 oryndy mamandandyrylǵan kásibı-tehnıkalyq lıtseıdi ashty.
Qurylysty «Qazaqmys» korporatsııasy júrgizgen.
Bul oqý ornynda tokar, gazben jáne elektrmen dánekerleýshi, ekskavator jáne býldozer júrgizýshisi, kranda jumys isteýshi, elektr monteri, aspaz, barmen, túrli sanattaǵy júrgizýshi sııaqty mamandardy daıarlaıdy. Lıtseıde alańy 360 sharshy metrlik oqý-jattyǵý basseıni, alańy 180 sharshy metrlik zal jáne qala mektepteriniń ishindegi eń úlken - uzyndyǵy 42 metrlik sportzal jáne 204 oryndyq trıbýna bar.
1 jyl buryn (2009) Aqmola oblysynda «Semizbaı-U» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi jyldyq qýaty 500 tonna ýran óndiretin jańa kásiporyndy iske qosty.
Barlaý jáne qazba jumystarynda saladaǵy ozyq tehnologııalyq jetistik keńinen qoldanylyp, qorshaǵan ortaǵa esh zııan keltirmeý qamtamasyz etilgen. Shıkizatty óńdeýde «Stepnogor taý-hımııa kombınaty» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiktiń óndiristik qýaty paıdalanylady.
1 jyl buryn (2009) Almatyda «Shańyraq-1» yqshamaýdanynda Alataý aýdanynyń tusaý keser rásimi bolyp ótti.
2008 jyly Almaty qalasynyń ákimshiligi men máslıhatynyń birlesken sheshimi boıynsha Áýezov, Jetisý jáne Almaly aýdandarynyń aýmaǵynan uıymdastyrylǵan Alataý aýdany quryldy. Jańa aýdanyń aýmaǵy 7190 gektar jerdi alyp jatyr. Onyń quramyna «Ójet», «Krasnyı trýdovık», «Zarıa Vostoka», «Uljan» - 1,2, «Darhan», «Baıbesik», 6-gradkompleks, «Shańyraq» - 1, 2, 3, 4, 5, 6, «Kókqaınar», «Áıgerim» - 1, 2, «Qurylysshy», «Túrkistan», «ADK», «Aqbulaq», «Alǵabas» atty qosylǵan aýyldar kiredi.
Jańa ákimshilik aýdandy qurýdyń basty maqsaty qosylǵan aýyl turǵyndarynyń hal-jaǵdaılaryn jaqsartý, sonymen birge Almaty qalasyn soltústik jáne soltústik-batys baǵyttarynda ári qaraı damytý bolyp tabylady.
ESІMDER
65 jyl buryn (1945) fızıka-matematıka ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaqstan Respýblıkasynyń Jaratylystaný Ǵylymdary Akademııasynyń akademıgi ShERIıAZDANOV Ǵalym Bekenuly dúnıege keldi.
Almaty oblysy Kóksý aýdanynda týǵan. T.Shevchenko atyndaǵy Kıev memlekettik ýnıversıtetin jáne onyń aspırantýrasyn bitirgen.
Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti teorııalyq mehanıka kafedrasynyń aǵa oqytýshysy, dotsenti, tutas orta mehanıkasy kafedrasynyń dotsenti, professory qyzmetterin atqarǵan. 2000 jyldan - ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti mehanıka kafedrasynyń professory.
Fızıka-matematıka ǵylymdarynyń 6 kandıdatyn daıyndady. 110 ǵylymı jumystardyń, 1 oqýlyq jáne 5 oqý quraldarynyń avtory.
Medaldarmen, KSRO Joǵarǵy oqý oryndary mınıstrliginiń «Za otlıchnye ýspehı v rabote» jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń «Za zaslýgı v razvıtıı naýkı Respýblıkı Kazahstan» tós belgilerimen marapattalǵan. 2007 jylǵy «Joǵarǵy oqý oryndarynyń úzdik oqytýshysy» atty memlekettik granttyń ıegeri.
35 jyl buryn (1975) D.Qonaev atyndaǵy Gımnazııa jáne kolledj dırektorynyń orynbasary DÚISENOV Asqar Keńesuly dúnıege keldi.
Astana qalasynda týǵan. Qyzylorda medıtsınalyq ýchılışesin, Qorqyt Ata atyndaǵy Qyzylorda memlekettik ýnıversıtetin bitirgen.
«Za býdýşee Kazahstana» Respýblıkalyq jastar qozǵalysynyń oblystyq keńesi bólimshesiniń tóraǵasy, Respýblıkalyq stýdenttik qurylys otrıady shtabynyń tóraǵasy, Qoǵamdyq uıymdarda kadrlyq-uıymdastyrý máseleleri jónindegi keńesshi, «Rodıtelı - radı deteı» Qoǵamdyq uıymy keńesiniń tóraǵasy «Dáneker» Halyqaralyq quqyq jáne halyqaralyq bıznes ınstıtýtynyń (D.Qonaev atyndaǵy ýnıversıtetiniń bólimshesi) tárbıe jumystary jónindegi prorektory, D.Qonaev atyndaǵy gımnazııanyń dırektory qyzmetterin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde - 2007 jyldyń qazan aıynan.
Qazaqstan Respýblıkasy Táýelsizdiginiń 10-jyldyǵyna oraı Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Alǵys hatymen marapattalǵan.
