QazAqparat-Anons: shildeniń 28-i men tamyzdyń 2-si aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ELBASY

Shildeniң 28-inde Elbasy Nұrsұltan   Nazarbaev Aқordada  Үkimet mүshelerimen   keңes өtkizedi.

ҮKІMET

Shildeniң 28-inde   Үkimet otyrysy   bolady.

Shildeniң 28-inde Syrtқy  ister mınıstrliginde    Қazaқstan    Respýblıkasy men  Үndistan  Respýblıkasynyң  syrtқy saıasat  vedomstvolarynyң arasynda saıası dıalog  өtedi.

ҚAZAҚSTAN JӘNE ӘLEM

2009 jylғy shildeniң 28-i men 29-y aralyғynda «Қaıraқ» қazaқstandyқ keden beketinde  Reseı men Қazaқstan kedenderiniң jәne shekara қyzmetteriniң ýәkiletti tұlғalarynyң қatysýymen tөrtjaқty kezdesý өtedi.

Shildeniң 31-i men  tamyzdyң 2-si aralyғynda kezeңinde Sholpanata қalasynda (Қyrғyz Respýblıkasy) Ұjymdyқ қaýipsizdik týraly shart ұıymyna mүshe memleketter basshylarynyң beıresmı sammıti өtedi. Sammıt barysynda memleket basshylary halyқaralyқ қaýipsizdiktiң өzekti mәseleleri boıynsha pikir almasady, Ұıym қyzmetiniң jәne onyң tıimdiliginiң keıbir aspektilerin talқylaıdy.

BASҚA MEMLEKETTІK ҚҰRYLYMDAR

Shilde aıynan bastap қyrkүıek aıyna deıin Kedendik baқylaý komıtetiniң basshylary azamattardy қabyldaıdy. Komıtet tөraғasy Kozy-Kөrpesh Kәribozov azamattardy - shildeniң 11-i, tamyzdyң 14-i, қyrkүıektiң 11-i kүnderi қabyldaıdy. Azamattar sondaı-aқ, өz mәselelerimen komıtet tөraғasynyң orynbasarlaryna da kire alady. Tөraғa orynbasary Serjan Dүısebaev - shildeniң 16-synda, tamyzdyң 13-inde, қyrkүıektiң 17-sinde қabyldasa, Jarқynbek Ospanov - shildeniң 15-inde, tamyzdyң 12-sinde, қyrkүıektiң 9-ynda, al Igor Ten - shildeniң 6-synda, tamyzdyң 10-ynda, қyrkүıektiң 14-inde қabyldaıdy. Қabyldaý ýaқyty - saғat 16.30-18.30-dyң aralyғynda. Myna telefon arқyly қabyldaýғa jazylýғa bolady: (8-7172) 79-45-79.

SPORT

Қazaқstannyң jeti қalasynda mүmkindikteri shekteýli adamdardyң arasyndaғy ІІІ spartakıada baғdarlamasynyң fınaldyқ jarystary өtedi. Jarystar sporttyң segiz tүri boıynsha өtedi. Olar- paýerlıftıng, jeңil atletıka, toғyzқұmalaқ, doıby, jүzý, voleıbol, үstel tennısi oıyndary. Spartakıadanyң jabylý rәsimi tamyzdyң 5-inde Қaraғandyda өtedi. Týrnır jarystary sondaı-aқ, Қostanaı Taldyқorғan, Taraz, Shymkent, Aқtөbe қalalarynda өtedi. Sharany Týrızm jәne sport mınıstrligi men Ұlttyқ paraolımpıadalyқ komıtet ұıymdastyrýda.

Shildeniң 24-27 kүnderi Petropavl қalasynda ІV «Aқ bıdaı» aýyldyқ sportynyң oıyndary өtýde.    Tөrt jylda bir bolatyn bұl jarystyң  baғdarlamasyna sporttyң 19 tүri enip otyr. Olar - voleıbol, fýtbol, қazaқ kүresi, toғyzқұmalaқ, shahmat, doıby, үstel tennısi, jүzý, jazғy Prezıdenttik kөpsaıys, jeңil atletıka, kir sporty, armrestlıng pen  kөkpar, alaman bәıgi, jorғa jarys, aýdaryspaқ,  saıys sııaқty  ұlttyқ at sporty oıyndary. Fýtbol, kir sporty men қazaқ kүresinen basқa sport tүrleri boıynsha өtetin saıysқa  erler de, әıelder de қatysady. Alғashқy kezeңde bұқaralyқ jarystar  dene shynyқtyrý ұjymdarynda, ekinshi kezeңde  aýdandyқ jәne қalalyқ deңgeıde, үshinshi kezeңde  oblystyқ, al  tөrtinshi kezeңde aқtyқ syndar өtedi. Pavlodar қalasynda shyғys aımaғynan - Shyғys Қazaқstan, Almaty, Pavlodar oblystary, Atyraý қalasynda batys aımaғynan - Maңғystaý, Aқtaý, Aқtөbe,  Batys Қazaқstan oblystary, Қyzylorda қalasynda oңtүstik aımaғynan - Oңtүstik Қazaқstan, Jambyl, Қyzylorda oblysy, Қostanaı қalasynda soltүstik aımaғynan - Aқmola, Қaraғandy, Қostanaı oblystary өzara kүsh synasady.

Shildeniң 27-sinde үshsaıystan Қazaқstan құramasy Býrabaı kýrortty aımaғynda oқý-jattyғý jıynyn bastaıdy.

ASTANA

Shildeniң 20-synan bastap   Bөgembaı batyr daңғyly boıynsha kөlik құraldarynyң қozғalysy ishinara (jүrý bөligi boıynsha) shekteledi, Osyғan baılanysty ýaқytsha osy daңғyldyң Saryarқa daңғylynan Respýblıka daңғylyna deıingi ýchaskesinde jolaýshylar baғyttary қozғalysynyң  kestesi өzgertiledi. № 2, 106, 109, 116, 119 jәne 120 jolbaғyttar Jeңis daңғyly-Jangeldın kөshesi-Respýblıka daңғyly-Bөgembaı batyr daңғyly boıynsha, odan әri bұrynғy kestemen.  № 4, 16, 20, 36, 45 jәne  59 jolbaғyttar Bөgembaı batyr daңғyly boıynsha өzgerissiz, jolaýshylar kelesi kөshelerden tүsirilip-mingiziledi.  № 8, 34 jәne 57 jolbaғyttary Jeңis daңғyly - Jangeldın kөshesi boıymen, odan әri bұrynғy kestemen. № 19, 27 jәne  122  jolbaғyttar Beıbitshilik kөshesi-Dүkenұly (Drýjba) kөshesi-Respýblıka daңғyly boıynsha, odan әri bұrynғy kestemen.  № 117 jolbaғyt - Respýblıka daңғyly - Seıfýllın kөshesi- Jeңis daңғyly boıymen, odan әri bұrynғy kestemen. Shektelgen ýchaskelerde jaңғyrtý jұmystary jүrgiziledi.

Shildeniң 27-si men tamyzdyң 1-i aralyғynda Prezıdenttik  mәdenıet  ortalyғynda  «Mereıtoı ıeleri»  atty  kitap kөrmesi  өtedi.

Shildeniң  27-si men tamyzdyң 1-i aralyғynda Prezıdenttik  mәdenıet ortalyғynda  «Nұr Otan» HDP - 10 jyl» taқyrybynda   kitap kөrmesi  bolady.

Shildeniң 28-i men   tamyzdyң 1-i aralyғynda  Prezıdenttik mәdenıet ortalyғynda  «Shyғys Azııa.   Ejelgi Kogýre mәdenıeti»    kөrmesi  өtedi.

ALMATY

Shildeniң 28-inde  Alataý  aýdanynda     jer telimderine  memlekettik aktilerdi  tabys  etý  rәsimi  bolady.

Shildeniң 28-inde  «Қazaқstan»  қonaқүıinde  «Ortalyқ  Azııa elderindegi   saıası rejımderdiң  transformatsııasy»  taқyrybynda   «dөңgelek  үstel»  otyrysy  bolady.

Shildeniң 28-inde   ҚR Tұңғysh  Prezıdentiniң  Қorynda   Sýperkompıýter  tehnologııalary    ortalyғyn   құrý  týraly memorandýmғa  қol қoıý   rәsimi  өtedi.

Tamyzdyң 1-2-sinde  Almatyda «Nұr Otan» partııasy men  Aýғanstan jәne     lokaldy soғys ardagerleri  odaғynyң  ұıytқy bolýymen     Қazaқstannyң  Ardagerler ұıymdarynyң  birinshi respýblıkalyқ forýmy  bolady.

ATAÝLY  KҮNDER.  ELEÝLІ OҚIҒALAR

ShІLDENІҢ 28-І, SEISENBІ

Perý Respýblıkasynyң Memlekettik meıramy - Tәýelsizdik kүni (1821). Perý - Oңtүstik Amerıkanyң batysynda ornalasқan memleket. Soltүstiginde Ekvador, Kolýmbııamen, shyғysynda Brazılııa, Bolıvııamen, oңtүstiginde Chılımen shektesedi. Astanasy - Lıma қalasy. Resmı tili - ıspan, kechýa jәne aımara tilderi. Aқsha birligi - nýevo sol. Қazaқstan Respýblıkasy men Perý Respýblıkasynyң arasyndaғy dıplomatııalyқ қarym-қatynas 1997 jylғy aқpannyң 6-ynda ornatyldy.

PR-maman kүni. 2003 jyly shildeniң 28-inde Reseı Federatsııasynyң eңbek jәne әleýmettik damý mınıstri Jalpyreseılik jұmysshylar kәsibin, қyzmetkerler laýazymyn jәne tarıftik dәrejesin jikteýshimen jұrtshylyқty baılanystyrýshy mamandardyң biliktilik sıpattamasyn engizý týraly қaýlyғa қol қoıdy.

Kәsipti memlekettik tirkeý үderisi 2001 jyly Reseı jұrtshylyқpen baılanys қaýymdastyғynyң bastamasymen bastaldy. PR - ұıymnyң negizgi bıznesin damytýғa mүmkindik beretin  marketıng, jarnama sııaқty mәrtebege ıe boldy. 2004 jyly shildeniң 24-inde Reseı PR-қaýymdastyғy kәsiptiң memlekettik tirkelgen kүnin atap өtti. Sol kezden bastap  PR-maman kүnin jyl saıyn atap өtý dәstүri қalyptasty.

ESTE ҚALAR OҚIҒALAR

40 jyl bұryn (1969) Jambyl oblysynda Jaңatas қalasynyң irgetasy қalandy. Jaңatas - Jambyl oblysy Sarysý aýdanynyң ortalyғy. Қala tarıhy fosforıt өndirisiniң jandanýymen tikeleı baılanysty.

17 jyl bұryn (1992) Brıýsselde Қazaқstan Respýblıkasymen Eýropalyқ Komıssııa arasynda dıplomatııalyқ қarym-қatynas ornatý týraly nota almastyrý rәsimi өtti.

9 jyl bұryn (2000) Memleket basshysy N.Nazarbaev Қazaқstan Respýblıkasynyң strategııalyқ mүddesinde erekshe maңyzy bar ұıymdar men nysandardyң қyzmetin memlekettik retteýdi қamtamasyz etý maқsatynda jekeshelendirýge jatpaıtyn memlekettik mүlik nysandarynyң tizbesi týraly Jarlyққa қol қoıdy.

6 jyl bұryn (2003) Қazaқstan Respýblıkasy Ұlttyқ banki nomınaly 10 000 teңgelik banknotty aınalymғa engizdi.  2007 jyldyң mamyr aıynda Bangkokte  өtken banknottar men shaқalar jasaýdyң tehnologııasyna, olardy қorғaýdyң osy zamanғy elementterine, қolma-қol aқshanyң әrtүrli elderdegi aınalymy problemalaryna arnalғan Currency konferentsııasynda  2006 jyly қarashada shyғarylғan қazaқstandyқ 10 000 teңgelik banknot «Taңdaýly jaңa banknot» atalymynda birinshi orynғa ıe boldy.

50 jyl bұryn (1959) Anglııada poshta kody engizildi jәne avtomatty sұryptaý mashınasy ornatyldy.

ESІMDER

85 jyl bұryn (1924-1997) jazýshy, Ұly Otan soғysynyң ardageri ILЬıAShENKO ıÝrıı dүnıege keldi.

Mәskeý қalasynda týғan. 1947 jyly Қazaқstanғa kөship kelgen. Jambyl jәne Shyғys Қazaқstan oblystyқ gazetterinde, respýblıkalyқ radıoda, «Prostor», «Partıınaıa jızn Kazahstana» jýrnaldarynda қyzmet atқarғan. Қazaқ jazýshylarynyң  birқatar shyғarmalaryn orys tiline aýdarғan. 

185 jyl bұryn (1824-1895) frantsýz jazýshysy DıÝMA Aleksandr  (kishi Dıýma nemese bala Dıýma)  dүnıege keldi.

Parıjde týғan. A.Dıýmanyң (әke-Dıýma) balasy. «Gүl taққan kelinshek», «Doktor Servan», «Palýan jigit» taғy basқa  romandardyң, kөptegen dramalardyң avtory. Dıýmanyң ataғyn jaıғan 1852 jyly қoıylғan «Gүl taққan kelinshek» pesasy boldy. Bұl pesanyң sıýjetine Dj.Verdı «Travıta» operasyn jazdy. Dıýmanyң shyғarmashylyғyna өzek bolғan negizgi taқyryptar әıel taғdyry, mahabbat pen jezөkshelik, neke mәseleleri. Dıýmanyң  kөptegen shyғarmalary orys tiline aýdarylғan.

ShІLDENІҢ 29-Y, SӘRSENBІ

ESTE ҚALAR OҚIҒALAR

73 jyl bұryn (1936) Bүkilodaқtyқ Ortalyқ Atқarý Komıtetiniң Қaraғandy oblysyn bөlý týraly қaýlysy jaryқ kөrdi. Osy құjatқa sәıkes Soltүstik Қazaқstan oblysy bөlinip shyқty. Қaraғandy oblysynyң ortalyғy - Қaraғandy қalasy. Oblys құramynda 11 қala, 39 kent, 168 aýyldyқ әkimshilik okrýgi bar.

73 jyl bұryn (1936) Қostanaı men Torғaı gýbernııalarynyң negizinde Қostanaı oblysy құryldy. Ortalyғy - Қostanaı қalasy. Bүgingi taңda oblys құramynda 5 қala, 13 kent, 16 aýdan, 808 aýyldyқ eldi meken bar.

19 jyl bұryn (1990) Almatydaғy Medeý mұz aıdynynda «Azııa  daýysy» mýzyka өnerindegi tanymal әnder men talantty oryndaýshylardyң birinshi Halyқaralyқ baıқaýy өtti. Bas jүldeni Өzbekstannan kelgen «Kars» toby jeңip aldy. 1993 jyly «Azııa  daýysy» Halyқaralyқ festıvaldar ұıymdastyrý federatsııasyna (FIDOF) mүshelikke қabyldandy. Atalғan baıқaýғa arnalғan «Altyn dombyra» jүldesin alғashқy jyldary M.Jүnisova, N.Esқalıeva, 1997 jyly R.Rymbaeva jeңip aldy.

9 jyl bұryn (2000) Semeı polıgonynyң aýmaғynda soңғy ıadrolyқ zarıad joıyldy. Ұzaқ jyldar boıy kөp қasiret shekken Қazaқstan halқy halyқaralyқ atom zardabynyң bүkil aýyrtpalyғyn kөterip keldi. 45 jyl boıyna derlik Semeı dalasynda 459 ıadrolyқ jarylys, sonyң ishinde aýada 113 jarylys jasaldy. Radıoaktıvtik sәýle alғan jarty mıllıonnan astam қazaқstandyқtardyң densaýlyғy ıadrolyқ jantalasa қarýlanýdyң құrbandyғyna shalyndy.

7 jyl bұryn (2002) Қazaқstan Respýblıkasy Үkimetiniң қaýlysymen «Қazaқstan Respýblıkasynda taratylatyn sheteldik bұқaralyқ aқparat құraldaryn esepke alý erejesi» bekitildi.

135 jyl bұryn (1874) aғylshyndyқ Ýolter Vıngfıld jınalmaly tennıs kortyna patent aldy.

95 jyl bұryn (1914) birinshi dүnıejүzilik soғystyң alғashқy oғy atyldy. Avstrııa-Vengrııa Serbııanyң astanasy Belgradty atқylaı bastady.

ESІMDER

60 jyl bұryn (1949) Қazaқstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyң depýtaty, Zaңnama jәne құқyқtyқ mәseleler komıtetiniң mүshesi, Қazaқstan Respýblıkasy prokýratýrasynyң құrmetti қyzmetkeri JҰMABAEV Ermek Jıanshaұly dүnıege keldi.

Pavlodar oblysynda týғan. Қazaқ memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. Baıanaýyl aýdany prokýratýrasynyң tergeýshisi, Pavlodar oblysy prokýratýrasynyң aғa tergeýshisi, Indýstrıalnyı aýdany prokýrorynyң orynbasary, Ekibastұz, Maı, Jelezınsk aýdandarynyң prokýrory қyzmetterin atқarғan. 1995 jyldan beri Қazaқstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyң depýtaty.

«Құrmet» ordenimen, Қazaқstan Respýblıkasynyң Құrmet Gramotasymen jәne үsh medalmen marapattalғan.

ShІLDENІҢ 30-Y, BEISENBІ

Marokko Koroldiginiң Ұlttyқ meıramy - Taқ kүni. 7 jyl bұryn (1999) VI Mұhammed taққa otyrdy. Қazaқstan Respýblıkasy men Marokko Koroldigi arasyndaғy dıplomatııalyқ қarym-қatynas 1992 jylғy mamyrdyң 28-de ornatyldy. Marokko Koroldiginiң Қazaқstandaғy Tөtenshe jәne Өkiletti Elshisi - Nýreddın Sefıanı.

Vanýatý Respýblıkasynyң Ұlttyқ meıramy - Tәýelsizdik kүni (1980). Vanýatý - Tynyқ mұhıtynyң oңtүstik-batys bөligindegi araldarda ornalasқan memleket. Әkimshilik jaғynan 11 okrýgke bөlinedi. Astanasy - Port-Vıla қalasy. Resmı til - bıslama (pındjın), aғylshyn jәne frantsýz tilderi. Aқsha birligi - vatý. 1980 jyly қabyldanғan Konstıtýtsııasy boıynsha memleket basshysy - Prezıdent. Joғary zaң shyғarýshy organy - Ұlttyқ assambleıa.

ESTE ҚALAR OҚIҒALAR

55 jyl bұryn (1954) Қytaıda Іle қazaқ avtonomııalyқ aýdany құryldy.

17 jyl bұryn (1992) Қazaқstan Respýblıkasy men Kabo-Verde Respýblıkasy arasynda dıplomatııalyқ қarym-қatynas ornatyldy.

16 jyl bұryn (1993) Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdenti N.Nazarbaev Almatyғa resmı saparmen kelgen Bolgarııa Prezıdenti Jelıý Jelevpen kezdesti. Kezdesý қorytyndysy boıynsha Қazaқstan men Bolgarııa arasyndaғy dostyқ қarym-қatynas jәne yntymaқtastyқ týraly shartқa, saýda-ekonomıkalyқ yntymaқtastyқ jөnindegi kelisimge, Қazaқstan-Bolgar birlesken nesıe-ınvestıtsııa bankin jәne holdıngisin құrý týraly, aýyl sharýashylyғy salasynda yntymaқtastyқ týraly konventsııaғa jәne basқa da құjattarғa қol қoıyldy.

16 jyl bұryn (1993) Қazaқstan Respýblıkasy men Shyғys Ýrýgvaı Respýblıkasy arasynda dıplomatııalyқ қarym-қatynas ornatyldy.

ESІMDER

80 jyl bұryn (1929-1993) tarıh ғylymynyң doktory, Қazaқ KSR Ғylym akademııasy Sh.Ýәlıhanov atyndaғy syılyғynyң laýreaty ӘÝEZOVA Lәılә Mұhtarқyzy dүnıege keldi.

Tashkent қalasynda týғan. Mәskeý memlekettik ýnıversıtetiniң tarıh fakýltetin, KSRO Ғylym akademııasy Shyғystaný ınstıtýtynyң aspırantýrasyn bitirgen. 1956-1962 jyldary Қazaқ KSR Ғylym akademııasy Tarıh, arheologııa jәne etnografııa ınstıtýtynyң ғylymı қyzmetkeri bolғan. 1963 jyldan M.Әýezov әdebı-memorıaldyқ  mұrajaıynyң, «Әýezov үıi» mұrajaıynyң dırektory қyzmetterin atқardy.

Ғalymnyң negizgi ғylymı eңbekteri Қazaқstan tarıhyna, Қazaқstanda jer sharýashylyғynyң damýyna, M.Әýezov shyғarmashylyғyndaғy Қazaқstan tarıhynyң mәselelerine arnalғan.

100 jyl bұryn (1909-1993) aғylshyn tarıhshysy, jazýshy, dramatýrg PARKINSON Sırıl Nortkot dүnıege keldi.

Jazýshy oқyrmandaryna «Parkinson's Law» («Parkınson zaңdary») әzil-ospaқ kitaptyң avtory retinde jaқsy tanys. Onyң әskerı-teңiz tarıhshysy retindegi bedeli өte zor. Қalamgerdiң brıtandyқtardyң teңizdegi bedeli jәne Napoleon dәýirindegi teңiz saýdasy jөninde jazylғan kitaptary өziniң ғylymı құndylyғyn әli kүnge deıin joıғan joқ.  S.Parkınsonnyң kөptegen әңgimeleri, romandary, pesalary jәne entsıklopedııalar men jýrnaldarғa arnalғan maқalalary bar.

ShІLDENІҢ 31-І, JҰMA

Jүıe әkimshileri kүni. 1999 jyldan bastap shilde aıynyң soңғy jұmasynda korporatıvtik әkimshilik jәne үı jүıeleri, derekter bazasy, poshta jүıesi, programmalyқ kompleks jәne basқa da jүıeler mamandarynyң kәsibı meıramy - Jүıe әkimshileri kүni atalyp өtiledi.

Afrıka әıelderiniң kүni. 1962 jyly Bүkilafrıkalyқ әıelder konferentsııasynyң ұıymdastyrýymen bekitilgen.

ESTE ҚALAR OҚIҒALAR

80 jyl bұryn (1929) belgili ғalym-astronom Nıkolaı Stepanovıch Chernyh sansyz jұldyzdardyң arasynan belgisiz № 2402-shi ғalamshardy ashyp, ony ғұlama-ғalym Қanysh Sәtbaev esimimen atady. Shaғyn ғalamshar Jerge әrbir 5 jylda jaқyn keledi.

33 jyl bұryn (1976) Oral қalasynda oblystyқ ғylymı-tehnıkalyқ kitaphana ashyldy. Onda ғylym men tehnıkanyң әr tүrli salasynan, sondaı-aқ өndiristik  jәne әleýmettik-ekonomıkalyқ әdebıetter jınaқtalғan. Kitaphanadaғy kitap қory shamamen 815 000 dana.

23 jyl bұryn (1986) KSRO Joғarғy Keңesi Tөralқasynyң Jarlyғymen қazaқstandyқ ınternatsıonalıst-jaýynger Shahvorostov Andreı Evgenevıchke Keңes Odaғynyң Batyry ataғy berildi.

17 jyl bұryn (1992) Қazaқstan Respýblıkasy men Moldova arasynda dıplomatııalyқ қarym-қatynas ornatyldy.

55 jyl bұryn (1954) ıtalıandyқ alpınıstter Ahıll Kompanonı men Lıno Lachedellı әlemdegi 2-shi bıik shyң - Chogorıdi (8611 m) baғyndyrdy.

45 jyl bұryn (1964) amerıkandyқ «Reındjer-7» ғarysh kemesi alғash ret Jerge Aıdyң үlken kөlemdegi tүrli-tүsti sýretin jiberdi.

ESІMDER

155 jyl bұryn (1854-1932) amerıkandyқ bıznesmen әri өnertapқysh, Eastman Kodak kompanııasynyң negizin қalaýshy ISTMEN Djordj dүnıege keldi.

Amerıkanyң Ýotervıll қalasynda týғan. Dj.Istmen 24 jasynda Santo-Domıngoғa baryp demalyp, қalanyң barlyқ әsem jerin fotoplenkaғa tүsirip almaқ bolady. Biraқ satyp alғan fotoapparaty tym үlken әri ebedeısiz bolyp,  alyp jүrýge қolaısyzdyқ týdyrady. Osy kezden ol atalғan қıyn үderisti jeңildetý joldaryn oılastyra bastady.

1879 jyly  Istmen құrғaқ bromdy-jelatındi fotografııalyқ plastınka daıyndaıtyn mashına құrastyryp, bir jyldan keıin alғashқy өnimin shyғarady. 1881 jyly «Istmenniң құrғaқ plastınka kompanııasy» tirkeldi. 1883 jyly onyң fırmasy barlyқ fotoapparatқa sәıkes keletin oramdy plenka shyғara bastady. 1888 jyly jaz aıynda Kodak markasymen alғashқy fotoappart shyғaryldy. Bastapқy құny 25 dollardy құrady. 1888 jyly қyrkүıektiң 4-inde Kodak taýar belgisi retinde tirkeldi. 1889 jyly Eastman Company kontserni құryldy. 1901 jyly kompanııa Nıý-Djersı shtatynda Eastman Kodak Company of New Jersey ataýymen tirkeldi, ol қazir de osy ataýymen қyzmet jasaıdy.

65 jyl bұryn (1944) amerıkandyқ kınoaktrısa, Charlı Chaplınniң қyzy ChAPLIN Djeraldın dүnıege keldi.

Ol 8 jasynan kınoғa tүse bastaғan. Eң alғash somdaғan beınesi - «Doktor Jıvago» atty  fılmdegi basty keıipkerdiң әıeli. Onyң Andron Mıhalkov-Konchalovskııdiң «Odısseı» fılmindegi beınesi elge tanymal қyldy. Өz әkesi týraly R.Attenboro tүsirgen «Chaplın» atty kınobıografııada әjesiniң beınesin somdaýy Djeraldın өmirindegi ұly oқıғa boldy.

TAMYZ AIYNDA:

90 jyl bұryn (1919) Jambyl oblystyқ «Znamıa trýda» gazetiniң alғashқy sany jaryқ kөrdi. Basylym Әýlıe ata ýezi RKP (b) komıtetiniң organy retinde «Aýlıeatınskıı vestnık» degen atpen shyққan bolatyn. Gazet ataýy 1963 jylғa deıin «Bednota», «Professıonalnyı vestnık Aýlıeatınskogo ýezda», «Dehkanın», «Radıogrammy ROSTA», «Volnaıa bednota», «Za pıatıletký», «Stalınskıı pýt», «Kommýnıst» bolyp birneshe mәrte өzgerdi. Қazirgi ataýymen 1963 jylғy maýsymnyң 1-nen bastap shyғyp keledi.

48 jylbұryn (1961) Aқmola oblystyқ Sýretshiler odaғy құryldy. Alғashқy ұjym құramynda I.Repın atyndaғy Lenıngrad kөrkemsýret ınstıtýtynyң jәne Lvov memlekettik қoldanbaly jәne sәndik өner ınstıtýtynyң tүlekteri: keskindemeshiler B.Beltıýkov, M.Porýnın, V.Kýcherovskıı, V.Holýev, A.Svıtıch, grafıkshiler V.Tolchınskıı, O.Shelepýgın, mүsinshiler L.Kolotılına, ıÝ.Býshtrýk, E.ıAblonskaıa, M.Antonıýk, V.Tovtınder boldy. Basқarmanyң tұңғysh tөraғasy bolyp keskindemeshi B.Beltıýkov saılandy. 1969 jyly өndiristik tsehy jәne sheberhanasy bar «Sýretshiler үıi» salyndy. Sýretshiler odaғynyң mүsheleri Astana қalasynda, oblystyң kөptegen aýdandarynyң ortalyқtarynda Ұly Otan soғysynda қaza tapқan jaýyngerlerge arnalғan memorıaldyқ eskertkishter ornatқan. Bүgingi taңda osy mekemeniң sýretshileri Қazaқstannyң jas astanasynyң gүldenýine өz үlesterin қosýda. Olardyң үzdik keskindeme, grafık, mүsin, қoldanbaly-sәndik týyndylary Ә.Қasteev atyndaғy Memlekettik өner mұrajaıynda, Kөrme jәne aýktsıondar dırektsııasynda, Mәdenıet jәne aқparat mınıstrliginde, Astana қalasyndaғy Қazirgi zaman өneri mұrajaıynda saқtaýly. Қazir osynaý shyғarmashylyқ birlestiktiң 50-den astam mүshesi bar jәne үnemi E.Ralına, L.Janpeıisova, K.Kajekenov, N.Tereşenko, G.Telғozıeva, T.Ermekov sııaқty jaңa býyn talanttarmen tolyғýda.

41 jyl bұryn (1968) Shonjy shekara otrıady құryldy.

40 jyl bұryn (1969) Өzen-Atyraý-Kýıbyshev mұnaı құbyrymen (ұzyndyғy 711 shaқyrym) alғashқy mұnaı jөneltildi. Atalғan mұnaı құbyryn tartý jұmystaryna Aқtaý қalasynyң tұrғyndary da қatysқan bolatyn.

28 jyl bұryn (1981) Pavlodar kөlik jәne kommýnıkatsııalar kolledji құryldy. Bүgingi taңda atalғan oқý ordasy Қazaқstandaғy iri jәne bedeldi bilim mekemeleriniң biri. Kolledjde 50-den astam kabınet, zerthana jәne 40 000-nan astam kitap қory bar kitaphana қyzmet isteıdi.

16 jyl bұryn (1993) Қazaқstanda Adam құқyқtary jәne zaңdylyқty saқtaý jөnindegi bıýro ұıymdastyryldy.

16 jyl bұryn (1993) Mıneraldy shıkizattardy keshendi өңdeý ұlttyқ ortalyғy құryldy. Ortalyқ құramyna Taý-ken isi ınstıtýty, Metallýrgııa jәne baıytý ınstıtýty, Hımııa-metallýrgııalyқ ınstıtýt (Қaraғandy), Shyғys tүsti metaldar ғylymı-zertteý taý-ken metallýrgııalyқ ınstıtýty kiredi. Қyzmetiniң negizgi baғyttary - respýblıkada қara, tүsti, sırek kezdesetin metaldardyң ken oryndaryn ıgerý salasyndaғy қoldanbaly zertteýler jүrgizý jәne үılestirý.

9 jyl bұryn (2000) Almatyda, T.Rysқұlov atyndaғy Қazaқ ekonomıkalyқ ýnıversıteti Japon Үkimetiniң damý үshin arnaıy kөmek baғdarlamasy (SODA) boıynsha Қazaқstanda jұmys istep jatқan japondyқ halyқaralyқ seriktestik agenttigimen (JІCA) birlesip, Қazaқstan-Japon adam resýrstaryn damytý ortalyғyn ashý jaıly kelisimge қol қoıdy. Ortalyқtyң negizgi maқsaty - Қazaқstandaғy naryқtyқ ekonomıkanyң өsýi jolynda adam resýrstaryn damytýғa өz үlesin қosý bolyp tabylady.

ESІMDER

175 jyl bұryn (1834-1897) әnshi, kompozıtor, aқyn BІRJAN SAL, Birjan Қojaғұlұly dүnıege keldi.

Aқmola oblysynyң Eңbekshilder aýdanynda týғan. Orta dәýletti sharýa otbasynan shyққan. Bozbala kezinen el arasynda әnshiligimen kөzge tүsip, jasy jıyrmaғa taıanғan kezde әn shyғara bastady. Shөje, Salғara, Tolybaı, Orynbaı, Nүrkeı, Segizseri, Arystan tәrizdi өner ıeleri - Birjan saldyң ұstazdary boldy. 1865 jyly Abaımen kezdesýi Birjan saldyң kompozıtorlyқ, әnshilik, aқyndyқ өneriniң damı tүsýine үlken әser etti. Өzinen bұrynғy aıtýly әnshi-aқyn, sal-serilerdiң janyna erip jүrip, tәlim aldy. Keıin өzi de aınalasyna halyқtyң nebir dүldүl aқyn-әnshi, өnerpazdaryn toptastyrdy. Jaıaý Mұsa, Basyқaranyң Қanapııasy, Құltýma, Aқan seri, Balýan Sholaқ, Ғazız, Estaı, Үkili Ybyraı, Jarylғapberdi sııaқty Arқanyң ataқty әnshileri - Birjan saldyң mektebinen өnege alyp, өris jaıғan, onyң kompozıtorlyқ өnerin jalғastyryp, ilgerileýine үles қosқan өnerpazdar. Bizge Birjan saldyң 60-қa jýyқ әnderi jetken. «Ғashyғym», «Қalamқas», «Lәılim shyraқ», «Aıtbaı», «Aқtentek», «Janbota», «Adasқaқ», «Jambas sıpar», «Kөkek», «Jonyp aldy», «Temirtas», «Altyn baldaқ», «Kөlbaı-Janbaı», taғy basқa da құndy әnderi bar. Birjan saldyң әnderi sөziniң de ұlttyқ boıaýymen, beıneleý құraldarynyң erekshe kөrkemdigimen biregeı tұtastyқ tanytady. Saramen aıtysy ony daryndy, sýyryp salma aқyn retinde dүıim elge atyn shyғardy.

Birjan saldyң mýzykalyқ mұrasy birneshe ret jınaқ bolyp basylғan. Onyң shyғarmashylyқ өmiri men өnerine A.Jұbanov «Қazaқ kompozıtorlarynyң өmiri men tvorchestvosy» atty kitabynda үlken bir taraý arnady. M.Tөlebaev «Birjan - Sara» operasyn jazdy.

95 jyl bұryn (1914-1937) jazýshy, aýdarmashy, Қazaқstan jýrnalısteriniң 1-shi sezin ұıymdastyrýshylardyң biri, Қazaқstan Lenın komsomoly syılyғynyң laýreaty ERÝBAEV Sattar Asқarұly dүnıege keldi.

Oңtүstik Қazaқstan oblysynyң Tүrkistan aýdanynda týғan. 1930 jyly Sattardyң belsendi komsomol mүshesi jәne zeıindi jas ekeni eskerilip, joғary oқý oryndaryna daıarlaıtyn Almatydaғy kýrsқa jiberildi. Sol jyly ol Қazaқstan oқý komıssarıatynyң arnaıy joldamasymen Lenıngrad tarıh, fılosofııa jәne lıngvıstıka ınstıtýtyna tүsti. Instıtýtty Sattar 1933 jyly үzdik baғamen bitirdi. Ol dıplomdyқ jұmysyn өte jaқsy қorғap, osy eңbegi үshin bәıge aldy. Sөıtip, bұl jұmys baspasөz betinde jarııalansyn degen қaýly jaryқ kөrdi. Ұstazdarynyң ұsynystary boıynsha S.Erýbaev aspırantýraғa қaldyryldy. Biraқ Қazaқstan өlkelik komsomol komıteti arnaıy jedelhat joldap, S.Erýbaevty shұғyl tүrde Қazaқstanғa shaқyrtty. Almatyda Sattar 1933-1934 jyldary «Lenınskaıa smena» gazeti әdebıet jәne өner bөliminiң meңgerýshisi, «Lenınshil jas» gazetiniң redaktory, Mýzyka teatrynyң dırektory, Joғary aýyl sharýashylyғy mektebi fılosofııa kafedrasynyң ұstazy қyzmetterin atқardy.

Қazaқstan өlkelik partııa komıtetiniң «Қaraғandy proletarıaty» gazeti jaýapty redaktorynyң orynbasary bolyp istedi. 1935 jyldyң jazynda Lenıngrad ýnıversıtetiniң aspırantýrasyna tүsti. Biraқ meңdep ketken өkpe aýrýy oғan bar bolғany bir-aқ jyl oқýғa mүmkindik berdi. Osydan soң S.Erýbaev Almatyғa қaıtýғa mәjbүr boldy. Mұnda ol 1936-1937 jyldary Қazaқstan pedagogıkalyқ ınstıtýtynda қazaқ әdebıetiniң tarıhy men teorııasynan dәris oқydy. Biraқ boıyn әbden meңdep alғan aýyr dert bar bolғany 24 jastaғy Sattardy Almaty қalasyndaғy Tүrksib aýrýhanasynda alyp tyndy.

Қalamy ұshқyr, pikiri taza, daryndy қalamger S.Erýbaev sol kezde Қazaқstan Jazýshylar odaғynyң 1-shi sezine қatysyp, odaқ mүsheligine alғash қabyldanғandardyң biri boldy. Tolyқ aıaқtap үlgermegenmen, «Meniң құrdastarym» romanymen, kөrkem әңgime, novellalarymen prozashy retinde, sýretteme-ocherk, maқalalary arқyly - pýblıtsıst, өleң-jyr, balladalary, epıgramma, parodııalary arқyly aқyn retinde ol қazaқ әdebıeti tarıhynan өz ornyn aldy.

TAMYZDYҢ 1-І, SENBІ

Dүnıejүzilik emshekpen emizýdi nasıhattaý aptalyғy (1-7.08.). 1992 jyldan bastap, ıÝNISEF balalar қorynyң bastamasymen barlyқ elde өtkiziledi. Қazaқstan 1994 jyldan bұl mәselege үlken mәn berip, ony қorғaý, jandandyrý jөninde ұlttyқ baғdarlama jasady. Қazaқstanda 14 aýrýhana «Balaғa aıaly alaқan» degen atpen jұmys istep, ıÝNISEF-tiң «Altyn taқtasyn» syıғa aldy.

Қytaı Halyқ Respýblıkasy Armııasynyң kүni - Қytaı әskerı қyzmetkerleriniң kәsibı meıramy (1927). 1927 jylғy tamyzdyң 1-inde Қytaıdyң shyғysyndaғy Tszıansı provıntsııasynyң Nanchan қalasy tұrғyndary Gomından rejımine қarsy kөteriliske shyқty. Bұl kөterilis eldegi ekinshi azamat soғysynyң bastalýyna sebep boldy jәne Қytaı jұmysshy-sharýalarynyң қyzyl armııasy құryldy.

Қytaı - Eýrazııa құrlyғynyң shyғys bөliginde, Tynyқ mұhıtynyң batys jaғalaýyn alyp jatқan memleket. Shekarasy Reseı, Moңғolııa, Қazaқstan, Қyrғyzstan, Aýғanstan, Pәkistan, Nepal, Býtan, Үndistan, Bırma, Laos jәne Vetnammen shektesedi. Mұhıt jaғalaýyndaғy aımaғynda 5 myңnan astam aral bar, olardyң eң irisi - Taıvan jәne tropıkalyқ Haınan araldary. Kөne Қytaıғa өnertabystyң tөrt tүri - қaғaz, kitap shyғarý, kompas jәne oқ-dәri jasaý jatady. El halқynyң sany boıynsha birinshi orynda, adam sany 1,3 mlrd. Әkimshilik jaғynan 23 provıntsııaғa, 5 avtonomııalyқ aýdanғa, ortalyққa tikeleı baғynatyn Beıjiң, Shanhaı, Tıantszın, Chýntsın қalalaryna jәne Sıangan (Gonkong) men Aomyn (Makao) arnaıy әkimshilik aýdandaryna bөlinedi. Joғarғy zaң shyғarýshy organy - Bүkilқytaılyқ halyқ өkilderi jınalysy. Memleket basshysy - ҚHR Tөraғasy. Atқarýshy organy - Premer-Mınıstr basқaratyn Memlekettik keңes. Astanasy - Beıjiң қalasy. Resmı tili - қytaı tili. Aқsha birligi - ıýan.

Қazaқstan Respýblıkasy men Қytaı Halyқ Respýblıkasy arasyndaғy dıplomatııalyқ қarym-қatynas 1992 jylғy қaңtardyң 3-inde ornatyldy. Қazaқstannyң Қytaıdaғy Tөtenshe jәne Өkiletti Elshisi - Adyrbekov Ikram. Қytaıdyң Қazaқstandaғy Tөtenshe jәne Өkiletti Elshisi - Chjan Sııýn.

Shveıtsarııa Konfederatsııasynyң ұlttyқ meıramy - Konfederatsııanyң negizi қalanғan kүn. Shveıtsarııa - Eýropanyң dәl ortasynda ornalasқan memleket. Aýmaғy Frantsııa, Germanııa, Avstrııa, Lıhtenshteın, Italııamen shektesedi. Astanasy - Bern қalasy. Memlekettik tili - nemis, frantsýz, ıtalıan tilderi. Aқsha birligi - shveıtsar franki. Shveıtsarııa 23 kantonnan tұratyn federatıvtik respýblıka. Әr kantonnyң өz Konstıtýtsııasy, Үkimeti jәne Parlamenti bar. Memleket basshysy - Prezıdent. Zaң shyғarýshy organy - Ұlttyқ jәne Kantondar keңesinen tұratyn eki palataly Federaldyқ jınalys. Atқarýshy organy - Federaldyқ keңes.

Қazaқstan Respýblıkasy men Shveıtsarııa arasyndaғy dıplomatııalyқ қarym-қatynas 1992 jylғy maýsymnyң 1-inde ornatyldy. Қazaқstan Respýblıkasynyң Shveıtsarııadaғy Tөtenshe jәne Өkiletti Elshisi - Janқұlıev Amanjol Қazbekұly.

Benın Respýblıkasynyң Ұlttyқ meıramy - Tәýelsizdik kүni (1960). Benın -Afrıkanyң batysynda, Gvıneıa shyғanaғyna taıaý ornalasқan memleket. Soltүstiginde Býrkına-Faso, Nıgermen, shyғysynda Nıgerııamen, batysynda Togomen shektesedi. Astanasy - Porto-Novo қalasy. Resmı tili - frantsýz tili. Aқsha birligi - batys afrıkalyқ frank. Memleket jәne Үkimet basshysy - Prezıdent. Joғary zaң shyғarýshy organy - Ұlttyқ jınalys.

Reseı Federatsııasynyң ınkassator kүni. 1939 jyly KSRO Memlekettik banki janyndaғy ınkassatsııa apparaty құryldy.

Reseı Federatsııasy Қarýly kүshteriniң tyl kүni. 1998 jyly mamyrdyң 7-indegi RF Қorғanys mınıstrliginiң bұıryғymen bekitilgen.

Tamyzdyң 1-i men 3-i aralyғynda Lıtvanyң Drýskınınkaı kýrortynda үzilissiz үsh kүnge sozylatyn dәstүrli bı marafony өtedi.

ESTE ҚALAR OҚIҒALAR

50 jyl bұryn (1959) Temirtaý қalasynda jұmysshylardyң totalıtarlyқ tәrtipke қarsy bas kөterýi bastaldy. Jұmysshylar men soldattardyң қaқtyғysynan 10 adam қazaғa ұshyrap, kөptegen adam jaraқat aldy. «Қaraғandy zaýytynyң құrylysyndaғy istiң jaıy» KOKP Ortalyқ Komıtetiniң Tөralқasynda қaralyp, keıinnen Қazaқstan Kompartııasy Ortalyқ Komıtetiniң birinshi hatshysy N.Belıaev қyzmetinen bosatyldy.

42 jyl bұryn (1967) Baıanaýylda «Dos-Mұқasan» ansambliniң mýzykanttary өzderiniң alғashқy kontsertin қoıdy. Tyңdarmandary jergilikti tұrғyndar men Қazaқ polıtehnıkalyқ ınstıtýty stýdenttik құrylys otrıadtarynyң mүsheleri boldy. Ansambl aty ony ұıymdastyrýshylar esimderiniң alғashқy býyndarynan («Dos» - Dosym Sүleev, «Mұ» - Mұrat Құsaıynov, «Қa» - Қamıt Sanbaev jәne «San» - Sanıa, Aleksandr Lıtvınov) құralғan. Ony құrylys otrıadyndaғy Vengrııadan kelgen stýdentterdiң jetekshisi ıAnosh Karpotı ұsynғan. Keıin ansambl құramyna M.Moldabekov, Қ.Әjibaeva, Sh.Omarov, B.Jұmadilov, N.Құsaıynovtar қosyldy. Olardyң repertýarynda elektrondy mýzykalyқ aspaptar sүıemelimen oryndalatyn «Nazқoңyr», «Ahaý, bıkem», «On alty қyz», «Sұlý қyz», «Құdasha», t.b. қazaқtyң halyқ әnderi, halyқ jәne қazirgi қazaқ kompozıtorlarynyң, sondaı-aқ ansambl mүsheleriniң shyғarmalary oryn aldy. «Dos-Mұқasan» dәstүrli folklorlyқ-mýzykalyқ týyndylardy өz kezeңindegi estradalyқ mýzyka mәnerine saı өңdep, құlpyrta oryndaғan. Bұl sıpat, әsirese «Jerұıyқ» rok-operasy, «Dala jәne ғarysh» sııaқty kүrdeli shyғarmalardan anyқ baıқalady. Ansambl Tashkent қalasynda өtken Bүkilodaқtyқ «Halyқtar dostyғy» festıvaliniң, Mınskide өtken kәsibı oryndaýshylar baıқaýynyң, sonymen қatar Berlınde, Mәskeýde өtken Jastar men stýdentterdiң halyқaralyқ festıvaldarynyң laýreaty atanғan. Қazaқstan komsomol syılyғyn ıelengen.  

6 jyl bұryn (2003) Elbasy N.Nazarbaev Қarashyғanaқ kenishinde Kaspıı құbyr jelisi konsortsıýmy (KTK) құbyrlary arқyly birinshi mұnaı jiberý saltanatyna қatysty.

175 jyl bұryn (1834) Brıtanııa ımperııasynyң otar elderinde құldyққa tyıym salatyn zaң қoldanyla bastady.

175 jyl bұryn (1834) aғaıyndy mehanık Cherepanovtar Reseıdegi eң alғashқy paravozdy құrastyryp shyғardy.

95 jyl bұryn (1914) dүnıejүzin қaıta bөliske salý jolynda «Үshtik odaқ» (Avstrııa-Vengrııa, Germanııa, Italııa) pen Anglııa, Frantsııa, Reseı odaғy arasyndaғy saıası-ekonomıkalyқ қaıshylyқtardan birinshi dүnıejүzilik soғys bastaldy. Soғys barlyқ elderdiң ekonomıkasyn kүızeltip, adamzatty bұryn kөrmegen қaıғy-қasiret pen asharshylyққa dýshar etti. 1916 jyly maýsymnyң 25-inde Reseı patshasy ımperııanyң «bұratana halyқtaryn», onyң ishinde қazaқtardy da maıdan shebindegi қara jұmysқa alý týraly jarlyқ shyғardy. Қara jұmysқa 100 000-nan astam қazaқ jigitteri alynyp, olardyң basym kөpshiligi batys maıdanғa attandyryldy.

85 jyl bұryn (1924) Keңes Odaғy Қyzyl Jұldyz ordenin bekitti.

85 jyl bұryn (1924) KSRO-nyң astanasy - Mәskeý қalasyndaғy V.Lenınniң balzamdalғan denesi salynғan kesene kelýshiler үshin alғash ret ashyldy.

70 jyl bұryn (1939) KSRO Joғarғy Keңesi Tөralқasynyң Jarlyғymen «Keңes Odaғynyң Batyry» medali bekitildi. 1939 jylғy қazannyң 16-yndaғy Jarlyқ negizinde medal ataýy Keңes Odaғy Batyrynyң «Altyn Jұldyz» medali bolyp өzgertildi.

70 jyl bұryn (1939) Orta Azııada Үlken Ferғana arnasyn қazý jұmystary bastaldy. Arna құrylysyna Қazaқstannyң oңtүstik өңirinen de kөp adam tartyldy.

70 jyl bұryn (1939) Mәskeýde Bүkilodaқtyқ aýylsharýashylyғy kөrmesi ashyldy. 1992 jyldan bastap Bүkilreseılik kөrme ortalyғy dep atalady.

45 jyl bұryn (1964) «Maıak» radıosy ataқty kompozıtor Solovev-Sedoıdyң «Podmoskovnye vechera» әniniң әýenimen өz jұmysyn bastady.

35 jyl bұryn (1974) Reseıdiң Dýbna қalasyndaғy Birikken ıadrolyқ zertteýler ınstıtýty Mendeleev kestesindegi 106-shy element (Sg) alynғany týraly habarlama taratty.

20 jyl bұryn (1989) Polshada azyқ-tүlikke baғany memleket tarapynan retteý joıyldy. Baғa birer kүnde 500 paıyzғa deıin shyrқap shyғa keldi. Sol tұsta eldi apatty jaғdaıdan bir mezgil tegin tүstik tamaқ taratýdy ұıymdastyrý saқtap қaldy.

ESІMDER

60 jyl bұryn (1949) Қazaқstan Respýblıkasy Ortalyқ saılaý komıssııasynyң tөraғasy TҰRҒANҚҰLOV Қýandyқ Tұrғanқұlұly dүnıege keldi.

Almaty oblysynda týғan. Қazaқ polıtehnıkalyқ ınstıtýtyn bitirgen. 1979-1986 jyldary - Қapshaғaı қalalyқ partııa komıtetiniң nұsқaýshysy, bөlim meңgerýshisi. 1986-1990 jyldary - «Oңtүstikқazgeologııa» өndiristik birlestigi partııa komıtetiniң hatshysy. 1990-1993 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdenti men Mınıstrler Kabıneti Apparatynyң konsýltanty, aғa referenti, ұıymdastyrý-ınspektorlyқ jәne aımaқtyқ damý bөliminiң bas ınspektory. 1993-1996 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdenti Apparatynyң, Әkimshiliginiң kadr saıasaty bөlimi meңgerýshisiniң orynbasary. 1996-2007 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Ortalyқ saılaý komıssııasy tөraғasynyң orynbasary. Қazirgi қyzmetinde 2007 jyldan bastap isteıdi.

Medalmen marapattalғan.

160 jyl bұryn (1849-1901) kanadalyқ geolog DOÝSON Djordj Merser dүnıege keldi.

Makgıl ýnıversıtetinde, Londondaғy Koroldik taý-ken mektebinde bilim alғan. 1883 jyldan Kanadanyң geologııalyқ қyzmeti dırektorynyң kөmekshisi, dırektory қyzmetterin atқarғan. Ol ıÝkon өzeni basseınine jasalғan ekspedıtsııaғa jetekshilik jasaғan. Londondaғy Koroldik қoғamynyң mүshesi, Kanada Koroldik қoғamynyң prezıdenti bolғan. Doýson Kanadanyң geologııalyқ kartografııasyna zor eңbek siңirgen. Geologtyң esimi altyn өndirý өnerkәsibiniң ortalyғyna berilgen.

100 jyl bұryn (1909-1986) etnograf, tarıh ғylymynyң doktory JDANKO Tatıana Aleksandrovna dүnıege keldi.

Ýkraınada týғan. M.Lomonosov atyndaғy Mәskeý memlekettik ýnıversıtetin, KSRO Ғylym akademııasy Etnografııa ınstıtýtynyң aspırantýrasyn bitirgen. 1947 jyldan KSRO Ғylym akademııasy Etnografııa ınstıtýtynyң kishi ғylymı қyzmetkeri, ғylymı hatshysy, Orta Azııa jәne Қazaқstan bөlimshesiniң meңgerýshisi, Etnologııa jәne antropologııa ınstıtýtynyң basshysy қyzmetterin atқarғan.

Ғalymnyң negizgi ғylymı eңbekteri Orta Azııa men Қazaқstannyң kөshpeli jәne otyryқshy tұrғyndarynyң tarıhy, Aral teңizi jaғalaýy halyқtarynyң etnogenezi jәne etnıkalyқ tarıhyna arnalғan.

«Halyқtar dostyғy» ordenimen, medaldarmen marapattalғan.

TAMYZDYҢ 2-SІ, JEKSENBІ

Kөlik jәne baılanys қyzmetkerleri kүni. Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdenti Nұrsұltan Nazarbaevtyң 2003 jylғy қarashanyң 15-indegi Jarlyғyna sәıkes jyl saıyn tamyzdyң birinshi jeksenbisinde atap өtiledi.

Temirjolshylar kүni. Tamyz aıynyң birinshi jeksenbisinde TMD aımaғynda atalyp өtiledi.

Makedonııa Respýblıkasynyң Memlekettik meıramy - Respýblıka kүni. Tүrkııa қol astynda bolғan Makedonııanyң 106 jyl bұrynғy (1903) ұlt-azattyқ kөterilisine baılanysty 1998 jyldan bastap atap өtiledi. Makedonııa - Eýropanyң oңtүstiginde, Balқan tүbeginde ornalasқan memleket. Әkimshilik jaғynan 30 aýdanғa bөlinedi. Astanasy - Skope қalasy. Resmı tili - makedon tili. Aқsha birligi - denar. Memleket basshysy - Prezıdent. Joғary zaң shyғarýshy organy - bir palataly parlament. Atқarýshy organy - Үkimet.

Қazaқstan Respýblıkasy men Makedonııa arasyndaғy dıplomatııalyқ қarym-қatynas 1994 jylғy maýsymnyң 1-inde ornatyldy.

Reseı Federatsııasynyң Әýe-desant әskerleriniң kүni. 1930 jyly Voronejge taıaý jerde Mәskeý әskerı okrýginiң bөlimi, shartty tүrde alynғan jaýdyң tý syrtyna alғash ret parashıýtti desant tүsirdi.

Әzirbaıjannyң ұlttyқ kıno kүni. Ұlttyқ kıno kүni Әzirbaıjan Prezıdenti Geıdar Әlıevtiң 2000 jylғy jeltoқsannyң 18-indegi bұıryғymen bekitilgen. Degenmen alғashқy «қozғalmaly kartına» 1898 jyly el ekranynda kөrsetilgen bolatyn. Birinshi ret halyққa kıno kөrsetý tamyzdyң 2-inde өtti. Ony fotograf A.Mıshon ұıymdastyrdy. Ol týғan қalasy Baký týraly kınosıýjetter tүsirgen bolatyn. Olardyң қataryna «Bıbı-Eıbattaғy өrt», «Balahany-Sabýnchı kәsipornyndaғy mұnaı bұrқaғy», «Kavkaz bıi» kartınalaryn jatқyzýғa bolady.

ESTE ҚALAR OҚIҒALAR

14 jyl bұryn (1995) Abaı atyndaғy halyқaralyқ қor Almatydaғy Dostyқ үıinde A.Құnanbaevtyң «Өleң sөzdiң patshasy» degen өleңder jınaғynyң tұsaýkeserin өtkizdi.

76 jyl bұryn (1933) Aқ teңiz ben Onega kөlin jalғastyratyn Belomor-Baltyқ arnasynyң құrylysy saltanatty tүrde ashyldy. Jalpy ұzyndyғy 227 shaқyrym, onyң 190 shaқyrymy өzen-kөl arnalary arқyly өtedi. Қalғan 37 shaқyrymy қolmen қazylғan. Arnada 19 shlıýz, 15 bөget, 49 damba, 12 sý aғytқysh, t.b. gıdrotehnıkalyқ құrylystar bar. Reseıdiң eýropalyқ bөliginiң soltүstigin sý joly қatynasymen қamtamasyz etip, Sankt-Peterbor men Arhangelsk қalalary aralyғyn Skandınavııa tүbegin aınalyp jүretin sý jolyna қaraғanda 4000 shaқyrymғa қysқartty.

Arna құrylysyna saıası қýғyn-sүrginge ұshyraғan қazaқ zııalylary Mirjaқyp Dýlatov, Maғjan Jұmabaev, t.b. қatysқan.

45 jyl bұryn (1964) Soltүstik Vetnamnyң әskerı kemeleri AҚSh-tyң 2 torpedo tasýshy kemesin atқylady. Bұl shabýyl Vetnamdaғy soғysқa aralasýғa ilik tappaı otyrғan AҚSh-tyң arandatýynan týyndady.

10 jyl bұryn (1999) Brıtanııanyң Ғylym mınıstrligi Marsta tirshilik belgisi bar-joқtyғyn anyқtaý үshin ғaryshtyқ zertteý құralyn ұshyrý týraly sheshim қabyldaғany týraly mәlimdeme jasady.

ESІMDER

65 jyl bұryn (1944) tehnıka ғylymynyң kandıdaty, Қazaқstan Respýblıkasy Injenerlik akademııasynyң, Halaқaralyқ ınjenerlik akademııanyң korrespondent mүshesi BIJANOV Nұrahmet Құsaıynұly dүnıege keldi.

Almaty oblysynda týғan. Қazaқ polıtehnıkalyқ ınstıtýtyn, Mәskeý ınjenerlik-құrylys ınstıtýtynyң aspırantýrasyn bitirgen. Қazaқ polıtehnıkalyқ ınstıtýtynyң oқytýshysy, aғa oқytýshysy, құrylys fakýlteti dekanynyң orynbasary, dekany, Almaty sәýlet-құrylys ınstıtýty құrylys fakýltetiniң dekany, Қazaқstan Kompartııasy Ortalyқ Komıtetiniң nұsқaýshysy, sektor meңgerýshisi, «Қazagroөnerkәsipқұrylys» birlestigi tөraғasynyң orynbasary қyzmetterin atқarғan. 2004 jyldan Қazaқstan Respýblıkasy Tөtenshe jaғdaılar agenttiginiң tөraғasy, Қazaқstan Respýblıkasy tөtenshe jaғdaılar birinshi vıtse-mınıstri, Қazaқstan Respýblıkasy Tөtenshe jaғdaılar mınıstrligi Tөtenshe jaғdaılardy jәne өnerkәsiptik қaýipsizdikti memlekettik baқylaý komıtetiniң tөraғasy bolғan.

«Құrmet» ordenimen, medaldarmen marapattalғan.

55 jyl bұryn (1954-2000) belgiliәnshi, Қazaқstan Respýblıkasynyң eңbek siңirgen әrtisi ERӘLIEVA Mәdına Esmalaıқyzy dүnıege keldi.

Қyzylorda oblysynyң Қazaly aýdanynda týғan. Қyzylorda pedagogıkalyқ ýchılışesiniң mýzyka bөlimin, Қazaқ memlekettik қyzdar pedagogıkalyқ ınstıtýtynyң mýzykalyқ fakýltetin bitirgen. 1978-1984 jyldary Әdebıet jәne өner ınstıtýtynda қyzmet istedi. 1985 jyldan өmiriniң soңyna deıin Almaty oblystyқ fılarmonııasynyң jetekshi әnshisi boldy.

M.Eralıeva nәzik te syrshyl үnimen, өzindik mәnerimen halyқtyң sүıikti әnshisine aınaldy. Onyң oryndaýyndaғy «Aı-қaragөz», «Aқbaıan», «Jylқy ishinde ala jүr», taғy basқa  kөptegen әnderi men «Kirmeshi jıi tүsime», «Saғym jyldar» sııaқty қazirgi қazaқ kompozıtorlarynyң әnderi әnshiniң өzine tәn ғana әnshilik mәnerimen, өzindik oryndaý ereksheligimen, naқysh-boıaýymen halyқ jadynda қaldy. Ol halқymyzdyң ұlttyқ  әn өnerin nasıhattaýғa eleýli үles қosty.

40 jyl bұryn (1969) қazirgi bessaıys pen sý astynda baғdarlaýdan eңbek siңirgen sport sheberi, sýғa jүzýden halyқaralyқ dәrejedegi sport sheberi, қazirgi bessaıystan үsh dүrkin Azııa chempıony ShÝMILOVA Lıýdmıla Grıgorevna  dүnıege keldi.

Almaty oblysynda týғan. Jattyқtyrýshysy - V.Vasılev. Sportshy 1984-1993 jyldary aralyғynda KSRO men TMD kýbogy men birinshilikteriniң birneshe dүrkin jeңimpazy atanғan. L.Shýmılova - HH ғasyrdaғy әlemniң eң myқty bessaıysshylarynyң biri. Қazaқstan Respýblıkasynyң 25 ret rekordyn jaңartқan. 19 elde өtken қazirgi bessaıys pen sý astynda jүzýden ashyқ birinshilikterge қatysyp, birneshe dүrkin chempıon boldy. Қazirgi bessaıystan Afınada өtken Olımpıada oıyndaryna қatysқan.

«Құrmet» ordenimen marapattalғan.

125 jyl bұryn (1884-1953) frantsýzdyқ veloshabandozy jazdyқ Olımpıada oıyndarynyң chempıony jәne kүmis jүldegeri OFRE Andredүnıege keldi.

Veloshabandoz 1908 jyly Londonda өtken jazdyқ Olımpıada oıyndarynda jarystyң 5 tүrine қatysty. Ol tandem jarysynda Morıs Shılemen birge chempıon atansa, 5000 metrlik jarysta қola jүldege ıe boldy.