QazAqparat-Anons: Shildeniń 26-sy men tamyzdyń 1-i aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ÚKІMET

Shildeniń 26-sy kúni Úkimet úıinde QR Premer-Mınıstri K.Másimovtiń qatysýymen Tilderdi qoldaný men damytýdyń 2011-2020 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasy jobasynyń tusaýkeser rásimi ótedi .

Shildeniń 26-synda Úkimette Tilderdi damytý memlekettik baǵdarlamasy jobasynyń tanystyrylymy ótedi .

Shildeniń 26-synda Syrtqy ister mınıstrliginde aptalyq brıfıng bolady.

QOǴAM

Tamyz aıynda Ystambulda Qazaqstan-Túrkııa yntymaqtastyǵy keńesiniń tórtinshi májilisi ótedi.

ASTANA

Shildeniń 29-30-y kúnderi Astana qalasynda Toleranttylyq pen dıskrımınatsııaǵa qarsy konferentsııa ótedi.

Maýsymnyń 29-y men qyrkúıektiń 1-i aralyǵynda QR Tuńǵysh Prezıdentiniń murajaıynda «Nazarbaev jáne Qazaqstan» atty kórme ótedi.

Shildeniń 30-ynda «Rixos Hotel Astana» qonaqúıinde «KazMeat&Milk 2010» atty I Halyqaralyq mal sharýashylyǵy forýmy ótedi.

Shildeniń 31-i men tamyzdyń 1-i kúnderi elordadaǵy «Metro» kóterme saýda ortalyǵynyń aýmaǵynda «Qaraótkel 2010» Qazaqstan agroónerkásip kesheni jetistikteriniń І jármeńkesi ótedi

ALMATY

Almatydaǵy Dostyq sport kesheninde shildeniń 27-31-i kúnderi bokstan ashyq jeke chempıonat ótedi.

Almatyda shildeniń 28-i kúni memlekettik qýyrshaq teatrynda "Almaty - shabyt kózi..." degen jyr keshi ótedi.

Almatyda shildeniń 31-i kúni «Goold disko festival» ótedi.

ELEÝLІ OQIǴALAR. ATAÝLY KÚNDER. ESІMDER

ShІLDENІŃ 26-SY, DÚISENBІ

Kúnádan tazarý túni - Baraat túni (Musylman meıramy).

Kúnádan tazarý túni nemese Baraat túni - qasıetti Qadir túninen keıin mańyzdylyǵy boıynsha ekinshi tún bolyp sanalady. Qasıetti Qadir túniniń Baraat túninen aıyrmashylyǵy, Qadir túninde adamnyń búkil ómiri aldyn ala anyqtalsa, al Baraat túninde adamnyń aldyńǵy bir jyl ómiri ǵana anyqtalady. Sondyqtan musylmandar osy táýlikte jasaǵan kúnálary úshin Alladan keshirim surap duǵa oqıdy. Dál osy kúni Alla ár adamnyń taǵdyryn duǵa oqyǵanyna, keshirim suraǵanyna qaraı sheshedi.

Baraat túni ár musylmannyń úıinde dastarhan jaıylady. Osy túni árbir musylman úı ishin jınap, dáret alyp jáne taza kıim kıip duǵa oqyp Alladan kúnálaryn keshirýin suraıdy.

OQIǴALAR

90 jyl buryn (1920) Keńester sezinde Sáken Seıfýllın Aqmola atqarý komıteti músheligine qabyldandy jáne tóraǵasynyń orynbasary bolyp taǵaıyndaldy.

40 jyl buryn (1970) Qazaq memlekettik tsırki quryldy.

Ulttyq Qazaq tsırk baǵdarlamasynyń alǵashqy tusaýkeseri Saratov memlekettik tsırkinde ótti.

Búginde Qazaq memlekettik tsırkiniń jetistikteri Qazaqstannyń álem qoǵamdastyǵyndaǵy ortaq órkendeýimen tyǵyz baılanysty. Bizdiń elimizdiń tsırk ártisteri álemniń kóptegen elderinde keńinen tanymal.

5 jyl buryn (2005) Pavlodarda «Dela davno mınývshıh dneı» atty kitap jaryq kórdi.

Basylymnyń avtory, mılıtsııa ardageri, otstavkadaǵy polkovnık Nıkolaı Býran shynaıy adamdardyń shynaıy jaǵdaılary týraly jazady. Bul Pavlodardaǵy jergilikti mılıtsııa qyzmetin derekti áńgime túrinde jazylǵan alǵashqy kitap.

3 jyl buryn (2007) Elbasy Nursultan Nazarbaev «Ortalyq-azııalyq yntymaqtastyǵy» uıymynyń Eýrazııalyq ekonomıkalyq qoǵamdastyqqa yqpaldasýy jónindegi hattamany bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna qol qoıdy.

3 jyl buryn (2007) elordada JQTB (SPID) indetine qarsy kúresý jańa baǵdarlama engizildi.

Baǵdarlamanyń negizgi qurastyrýshysy Astana qalasynyń densaýlyq saqtaý departamenti. Basty maqsaty - AQTQ juqpasynyń taralý jaǵdaıyn bir deńgeıde ustap otyrý,onyń jalpy taralýyna jol bermeý, AQTQ/JQTB-men naýqastanǵandardyń ómirin uzartý, ólimin azaıtý.

ESІMDER

60 jyl buryn (1950)Qazaqstan Respýblıkasy Ortalyq saılaý komıssııasynyń múshesi OHLOPKOVA Tatıana Vıtalevna dúnıege keldi.

Ońtústik Qazaqstan oblysy Maqtaaral aýdanynyń Slavıanka aýylynda týǵan. S.M.Kırov atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtet) bitirgen.

1969-1979 jyldary Qazaqstan LKJO Aqtaý qalasyndaǵy qalalyq komıtetinde, 1979-1982 jyldary «Qyzyl tý» óndiristik birlestiginde ınjeneri, Áýezov aýdandyq halyqtyq baqylaý komıtetiniń ınspektory bolyp jumys istegen. 1982-1991 jyldary - Qazaqstan Kompartııasy Áýezov aýdandyq komıtetiniń nusqaýshysy, Almaty qalalyq partııa komıtetiniń uıymdastyrý bólimi meńgerýshisiniń orynbasary, Qazaqstan Kompartııasy Ortalyq Komıteti jalpy bóliminiń nusqaýshysy. 1991-1995 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Apparatynyń hattar jáne azamattardy qabyldaý bólimi meńgerýshisiniń orynbasary, qabyldaý bólmesiniń meńgerýshisi, Qazaqstan Respýblıkasy Mınıstrler Kabıneti Іsteri Basqarmasynyń hattar jáne azamattardy qabyldaý bólimi meńgerýshisiniń orynbasary, Qazaqstan Respýblıkasy Premer-mınıstri Keńsesiniń hattar jáne azamattardy qabyldaý sektorynyń meńgerýshisi. 1995-2010 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Ortalyq saılaý komıssııasynyń múshesi qyzmetterin atqarǵan. Elbasynyń 2010 jylǵy 9 sáýirdegi Jarlyǵymen Qazaqstan Respýblıkasy Ortalyq saılaý komıssııasynyń múshesi bolyp jańa bes jyldyq merzimge taǵaıyndalǵan.

60 jyl buryn (1950) estrada ánshisi, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen artısi MEIІRBEKOV Aqjol Nusqabekuly dúnıege keldi.

Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Arys qalasynda týǵan. Tashkent mýzyka ýchılışesin, Tashkent aýyl sharýashylyq ınstıtýtyn bitirgen.

Alǵash ret «Allo, biz talanttardy izdeımiz» Tashkentte ótken telebaıqaýyna qatysyp, júldege ıe bolǵan. «Dos-Muqasan» ansambliniń quramynda ánshi bolyp, Búkilodaqtyq, dúnıejúzilik jáne halyqaralyq festıvaldar men baıqaýlarǵa qatysyp, laýreaty atanǵan. Keıinnen Almaty oblystyq Súıinbaı atyndaǵy fılarmonııanyń «Arqas», «Sazgen», «Adyrna» ansamblderiniń ánshisi boldy. 1994-1996 jyldary «Gúlder» ansambliniń dırektory ári kórkemdik jetekshisi qyzmetterin atqarǵan.

Birneshe medaldarmen marapattalǵan.

ShІLDENІŃ 27-І, SEISENBІ

OQIǴALAR

100 jyl buryn (1910) Orynborda «Bagbýstan hanym» atty áıelder medresesi ashyldy.

11 jyl buryn (1999) elimizde qorǵansyz balalarǵa arnalǵan tuńǵysh otbasylyq jańa úlgidegi «SOS Almaty balalar qalashyǵy» ashyldy.

5 jyl buryn (2005) Batys Qazaqstan oblysynyń Kaztalovka aýdanynda belgili kúıshi Naýsha Bókeıhanovtyń 135-jyldyq mereıtoıyna arnalǵan dombyrashylardyń oblystyq baıqaýy bolyp ótti.

Qazylar alqasynyń sheshimi boıynsha bas júldeni Oraldan kelgen Dáýren Táshpenov aldy. Konkýrsqa jalpy 18 jas mýzykanttar qatysty.

Naýsha Myrzagereıuly (1870-1944) qazirgi Bókeıorda aýdanynyń Shonaı aýylynda dúnıege kelgen. Halyq kompozıtory Dáýletkereıdiń kúıshilik dástúrin bizdiń zamanǵa jetkizgen. Ol Qurmanǵazy atyndaǵy halyq aspaptary orkestrine 30 kúı bergen. Dáýletkereıdiń 50 shaqty kúıin tartqan.

3 jyl buryn (2007) Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev agroónerkásiptik keshendi odan ári damytýǵa baǵyttalǵan «Agroónerkásiptik keshendi retteý máseleleri jóninde Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine ózgertýler men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańǵa qol qoıdy.

3 jyl buryn (2007) Almatyda «Ómir alleıasy» saltanatty túrde ashyldy.

Alleıada ómirdi beıneleıtin, tumsyǵymen balany alyp ushyp bara jatqan qutannyń músini turǵyzylǵan. Bul beıneleý ómirde úlken aýyrtpalyq kórip, taǵdyrdyń tálkegine túsken jandarǵa arnalǵan.

Uıymdastyrýshylary - «LP-13 Qazaqstan» qoǵamdyq birlestiginiń bastamasymen Almaty qalalyq jáne Almaly aýdany ákimdikteri.

ESІMDER

60 jyl buryn (1950) «Nur otan» halyqtyq-demokratııalyq partııasynyń Astana qalalyq «Birlik» fılıalynyń tóraǵasy MUQANOV Serikqalı Qubashuly dúnıege keldi.

Orynbor oblysy Sorochınskıı aýdanynda týǵan. KSRO ІІM Gorkııdegi mılıtsııa mektebin, KSRO Іshki ister mınıstrliginiń akademııasyn bitirgen.

1973-1980 jyldary - Orynbor oblysy Sorochınskıı aýdandyq Іshki ister bóliminiń ınspektory, aǵa ınspektory. 1980-1995 jyldary - Oral oblystyq Іshki ister basqarmasynyń ınspektory, aǵa ınspektory, bólim bastyǵy, basqarma bastyǵynyń orynbasary. 1995-1999 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty - Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń múshesi. 1999-2001 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Qaýipsizdik keńesiniń bas sarapshysy. 2001-2002 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginiń Nashaqorlyqqa jáne esirtki bıznesine qarsy kúres komıtetiniń tóraǵasy. 2002-2006 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Qaýipsizdik Keńesi hatshylyǵy meńgerýshisiniń orynbasary, bas sarapshysy. 2006-2008 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Іs basqarmasy ákimshiliginiń jetekshisi qyzmetterin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde - 2008 jyldan.

Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Keńesiniń HІІ shaqyrylymynyń depýtaty, KSRO Joǵarǵy Keńesiniń Respýblıkalar keńesiniń múshesi, Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń І shaqyrylymynyń depýtaty - Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń múshesi bolǵan.

«Qurmet» ordenimen jáne mereıtoılyq medaldarmen marapattalǵan.

55 jyl buryn (1955) Shymkent qalasy ákiminiń orynbasary QALMURZAEV Nurjigit Núrpeıisuly dúnıege keldi.

Ońtústik Qazaqstan oblysy Túlkibas aýdanynda týǵan. Jambyl jeńil jáne tamaq ónerkásibi tehnologııalyq ınstıtýtyn (Muhammed Haıdar Dýlatı atyndaǵy Taraz memlekettik ýnıversıteti Tehnologııalar jáne aqparattyq júıeler ınstıtýty) bitirgen.

1972-1989 jyldary Túlkibas aýdandyq astyq qabyldaý kásipornynyń slesari, tehnıka qaýipsizdiginiń ınjeneri, sheberi, ınjener-zerthanashy, tseh bastyǵy. 1989-1998 jyldary - Túlkibas aýdany keshendi bazasynyń dırektory, Túlkibas aýdany ákiminiń orynbasary. 1998-2002 jyldary - Túlkibas aýdany «Magnat» aktsıonerlik qoǵamynyń bas dırektory. 2002-2004 jyldary - Túlkibas aýdany «Maılykent» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń dırektory. 2004-2006 jyldary - Túlkibas aýdany «Maılykent AgroMTS» kooperatıviniń bas menedjeri. 2006-2007 jyldary - Túlkibas aýdany ákiminiń orynbasary, «Tań Nury» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń aǵa menedjeri. 2007-2008 jyldary Shymkent qalasy Eńbekshi aýdanynyń ákimi qyzmetterin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde - 2008 jyldyń aqpanynan.

ShІLDENІŃ 28-І, SÁRSENBІ

Perý Respýblıkasynyń Memlekettik meıramy - Táýelsizdik kúni (1821).

Qazaqstan Respýblıkasy men Perý Respýblıkasynyń arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1997 jylǵy aqpannyń 6-da ornatyldy.

OQIǴALAR

5 jyl buryn (2005) Oralda «Soqpaq-Tropınka» ǵylymı-ádistemelik jýrnaldyń birinshi sany jaryq kórdi.

Jýrnal qazaq jáne orys tilderinde basylyp shyǵarylady. Onyń birinshi sany pedagogıkalyq jumystardyń tájirıbesi, balalardyń jazǵy saıahaty, mektep biliminiń metodıkasy, qorshaǵan ortany qorǵaý, óńirdiń tarıhy jáne psıhologııa taqyryptaryn qamtydy. Jýrnaldyń basty maqsaty jas urpaqty otan súıgishtik sezimge tárbıeleý bolyp tabylady.

3 jyl buryn (2007) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Nursultan Nazarbaev bilim salasynda qoǵamdyq qatynastardy retteýge, osy saladaǵy memlekettik saıasattyń qaǵıdattaryn anyqtaýǵa jáne Qazaqstan Respýblıkasy azamattary, sondaı-aq elimizde turǵylyqty turatyn shetel jáne azamattyǵy joq adamdardyń bilim alýǵa konstıtýtsııalyq quqyǵyn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan «Bilim týraly» Zańǵa qol qoıdy.

1 jyl buryn (2009) «Ertis» ÁKK jáne «Tenshı» JShS kesek sóndirilmegen ák óndirisin óndirý jobasy boıynsha ózara túsinistik jáne yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıdy.

Qol qoıylǵan qujatqa sáıkes «Ertis» ÁKK jobaǵa qatysqan jaǵdaıda ák zaýytynyń damýyna óz úlesin qosyp, taýardy qazaqstannyń jáne sheteldiń naryǵyna ótkizýge kómek kórsetý kerek.

ESІMDER

50 jyl buryn (1960) Qazaqstan Respýblıkasy Іshki ister mınıstrligi kadr jumystary departamentiniń bastyǵy, polıtsııa polkovnıgi JANSEIІTOV Álibek Aqbuzaýuly dúnıege keldi.

Soltústik Qazaqstan oblysynyń Petropavl qalasynda týǵan. K.Ýshınskıı atyndaǵy Petropavlovsk pedagogıkalyq ınstıtýtyn, Qazaqstan Respýblıkasy Іshki ister mınıstrliginiń Qaraǵandy joǵary mektebin, KSRO ІІM-niń Kıev joǵary kýrstaryn bitirgen.

Petropavl qalalyq ІІB arnaıy komendatýrasynyń saıası-tárbıe jumysy boıynsha orynbasary, Soltústik Qazaqstan oblysy ІІB-nyń jeke qurammen jumys jónindegi bóliminiń, kadr bóliminiń ınspektory, aǵa ınspektory, Memlekettik tergeý komıteti basqarmasynyń, Petropavl qalasy ІІO-nyń jeke qurammen jumys jónindegi basqarmasy bastyǵynyń orynbasary, Soltústik Qazaqstan oblysy ІІD kadr jáne tárbıe jumysy jónindegi basqarma bastyǵy, Soltústik Qazaqstan oblysy boıynsha Qylmystyq atqarý júıesi komıtetiniń basqarma bastyǵynyń orynbasary, Soltústik Qazaqstan oblysy ІІB-nyń tárbıe jáne kadr jumysy basqarmasynyń bastyǵy, Qazaqstan Respýblıkasy ІІM-niń kadr jumysy departamenti bastyǵynyń orynbasary qyzmetterin atqardy. Qazirgi qyzmetinde - 2009 jyldyń aqpan aıynan.

2-, 3-dárejeli «Іshki ister organdaryndaǵy minsiz qyzmeti úshin», «Quqyq tártibin qamtamasyz etýde úzdik shyqqany úshin», «Astananyń 10 jyldyǵy» medaldarymen, «Qazaqstan polıtsııasyna 15 jyl», «ІІM-niń eńbek sińirgen qyzmetkeri» belgilerimen marapattalǵan.

ShІLDENІŃ 29-Y, BEISENBІ

OQIǴALAR

5 jyl buryn (2005) elordada jańa saıabaq ashyldy. Ol Qazaqstan sportkesheniniń mańynda Aq Bulaq ózeniniń jaǵalaýynda ornalasqan. Jalpy aýmaǵy 11,32 ga quraıdy. Saıabaqta 2 myń 800 sharshy metrge gúl, 1800 aǵash kósheti otyrǵyzylǵan, 385 shamdar ornatylǵan. 2 myń 146 sharshy metrdi quraıtyn balalarǵa arnalǵan oıyn alańy bar. Munda múmkindigi shekteýli balalarǵa arnalǵan oıyn alańdary da bar. Sportshylarǵa arnalǵan jattyǵý oryndary kishigirim tennıs kortyn, basketbol alańyn, badmınton oınaıtyn alańdy quraıdy. Saıabaqtyń ortalyǵynda jalpy dıametri 18 metrdi quraıtyn sý burqaq ornalasqan.

5 jyl buryn (2005) Almatyda shildeniń 29 men 31 aralyǵynda «Taý samal» atty avtorlyq óleńderdiń festıvali ótti.

Uıymdastyrýshysy - Almaty oblysy ákimshiliginiń qoldaýymen «Aelıta» shyǵarmashylyq birlestigi. Sharaǵa qoldaý kórsetkender «Dilmah» saýda markasy, «Oil trade center» kompanııasy jáne «Shymbulaq» taý shańǵysy kýrorty.

1 jyl buryn (2009) Pavlodar oblysynda Esqara aýylynda jańa meshit ashyldy.

Kók kúmbezdi jáne tórt munaraly meshit mekteptiń janynan salynyp otyr. Bul kezdeısoq emes - meshitke Uly Otan soǵysy jyldary qaza tapqan burynǵy muǵalim Shaıdolla Ahmetovtyń (1910-1943) esimi berilgen.

Meshit Jelezın aýdany turǵyndarynyń qarjylaryna salynyp otyr, jaýyngerdiń uly men nemereleri de qomaqty úles qosty.

ESІMDER

55 jyl buryn (1955) Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, Qazaqstan Jýrnalıster odaǵynyń múshesi, «Ortalyq Qazaqstan» oblystyq gazetiniń basshysy - bas redaktory SEMBAEV Maǵaýııa Slanbekuly dúnıege keldi.

Qaraǵandy oblysy Qarqaraly aýdanynyń Aqqora aýylynda týǵan. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetin bitirgen.

Qaraǵandy oblystyq «Ortalyq Qazaqstan» gazetiniń tilshisi, bólim meńgerýshisi, respýblıkalyq «Egemen Qazaqstan» gazetiniń Qaraǵandy oblysy boıynsha menshikti tilshisi, Qaraǵandy oblystyq «Ortalyq Qazaqstan» gazetiniń jaýapty hatshysy, bas redaktordyń birinshi orynbasary, bas redaktordyń mindetin atqarýshy, E.Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy memlekettik ýnıversıtetinde jýrnalıstıka fakýltetiniń aǵa oqytýshysy, respýblıkalyq «Egemen Qazaqstan» gazetiniń Qaraǵandy oblysy boıynsha menshikti tilshisi qyzmetterin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde - 1997 jyldyń qarashasynan.

Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń «Mádenıet qaıratkeri» belgisiniń ıegeri. Qazaqstan Respýblıkasynyń merekelik medaldarymen marapattalǵan.

Qazaqstan Jýrnalıster odaǵy syılyǵynyń, bas redaktorlardyń G.Tolmachev atyndaǵy syılyǵynyń laýreaty.

ShІLDENІŃ 30-Y JUMA

Júıe ákimshileri kúni. 1999 jyldan bastap shilde aıynyń sońǵy jumasynda korporatıvtik ákimshilik jáne úı júıeleri, derekter bazasy, poshta júıesi, programmalyq kompleks jáne basqa da júıeler mamandarynyń kásibı meıramy - Júıe ákimshileri kúni atalyp ótiledi.

OQIǴALAR

5 jyl buryn (2005) Almatyda «Ult taǵdyry» ulttyq-patrıottyq qozǵalysy quryldy.

Jańa qoǵamdyq ujymnyń maqsaty - elin, jerin súıetin, ulttyq qundylyqtarymyzdy qurmetteýge, ony ózgelerden talap etip júrgen ultjandy, namysshyl azamattarymyzdyń qaıratyn janymaq.

1 jyl buryn (2009) fızıka-matematıka ǵylymdarynyń kandıdaty, L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııalyq ulttyq ýnıversıtetiniń dotsenti Baısalov Erjan Rahmetollauly «Qazaqtan Respýblıkasynyń bilim berý isiniń qurmetti qyzmetkeri» ataǵyna ıe boldy.

ESІMDER

175 jyl buryn(1835-1929) ánshi, aqyn, kompozıtor JAıAÝ MUSA Baıjanuly dúnıege keldi.

Pavlodar oblysy Baıanaýyl aýdanynda týǵan. Jastaıynan halyq mýzykasymen, aýylǵa kelip-ketip júrgen ánshi-kúıshiler ónerimen tanysady. Ózi de án salyp, dombyra tartady. 1851 jyly Qyzyljarǵa (qazirgi Petropavl) kelip, orys tilin úırenedi. Ol dombyra, qobyz tartýmen qatar, syrnaı men skrıpka oınaýdy da meńgeredi. Qaladaǵy orkestrlerdiń, ánshilerdiń oryndaýyndaǵy kontsertterdi qyzyǵa tyńdaıdy. Bul onyń mýzykalyq-estetıkalyq talǵamyn qalyptastyrýda úlken ról atqardy. Jaıaý Musanyń Shoqan Ýálıhanovpen birge júrýi, Ybyraı Altynsarınniń óleńine («Kel, balalar, oqylyq») án shyǵarýy, óleńmen kúndelik jazýy, Abaıǵa óleń arnaýy, L.N. Tolstoı keıipkeriniń atyn balasyna qoıýy - onyń zaman lebin tereń sezingendigin baıqatady.

1854 jyly Omby qalasyndaǵy orys mektebinde oqyǵan. Osyndaǵy kitaphanadan Sankt-Peterbor, Máskeý, Qazan, Orynbor, Aqmola, taǵy basqa qalalarda shyǵatyn gazet-jýrnaldarmen, kitaptarmen tanysady. Jaıaý Musanyń tyrnaqaldy týyndysy «Qyzdar-aı» Ombyda dúnıege keldi. Ol týǵan aýylyna saýatty azamat, mýzykalyq aspaptarda sheber oınaıtyn ónerpaz bolyp oralady. Kele aýyl ómirine qyzý aralasty. Ákimderdiń, bı-bolystardyń paraqorlyǵyn áshkerelep, ásirese, Baıanaýyldyń aǵa sultany Musa Shormanov pen onyń inisi Mustafanyń zorlyq-zombylyǵyn aıtyp, Omby general-gýbernatoryna shaǵym jazady. Sol úshin aǵaıyndy Shormanovtar onyń astyndaǵy atyn tartyp alyp, «jaıaý» atandyrdy. Osy tusta shyǵarǵan «Aqsısa» áninde - áleýmettik teńsizdikke óz narazylyǵyn bildiredi. Bıligi júrip turǵan Shormanovtar ár túrli jala jaýyp, 1860 jyly ony Tobylǵa 12 jylǵa jer aýdartqan. «Súıindik», «Tutqyn zary» ánderi osy kezde shyqqan. Tutqynda 2 jyl bolǵannan keıin ózi suranyp áskerge ketedi. Ony Lıtvada Ortalyq Azııa joryǵyna daıyndalyp jatqan G.Chernıaevtiń otrıadyna jiberedi. 1863-1865 jyldary osy otrıadtyń júk batalony quramynda Shymkent, Áýlıe-ata (Taraz), Vernyı (Almaty) joryǵyna qatysqan. Chernıaevtiń halyqqa kórsetken zorlyǵyna qatty narazy bolyp, týǵan aýylyna oralady. Oǵan ata jaýlary elde de tynyshtyq bermeı, qaıta qýǵynǵa salǵan. Jergilikti halyqtyń aýyr turmysyn, bıleýshilerden kórgen zorlyq-zombylyǵyn aıtyp túsindirý úshin ol Sankt-Peterborǵa attanady. Biraq odan da qoldaý taba almaǵan soń, Latvııada, Polshada bolyp, sońynan Qazanǵa kelip aıaldaıdy. Jaıaý Musanyń ánshilik, kompozıtorlyq óneri halyq mýzykasymen tyǵyz baılanysta damydy. Sol tústa ómir súrgen Toqsanbaı, Janaq, Túbek, Kótesh, Jańabaı syndy aqyn-jyrshylardyń dástúrlerin úlgi tutyp, jańalyqqa qulash urdy. Jaıaý Musanyń áleýmettik teńsizdikti áshkereleıtin «Aqsısa», «Haýlaý», «Shormanovqa», «Tolǵaý», «Buzaý zary», «Tutqyn zary», «Súıindik», týǵan jer tabıǵatyn sýretteıtin «Baıanaýyl», «Jazdyń kúni», «Jazda», «Ulytaý», «Saryn»; ańshylyq-saıatshylyq týraly «Turymtaı», «Qarshyǵa», «Kógershin», kúldirgi «Qulbaı», «Qazan qyzdary», mahabbatty jyrlaıtyn «Sursha qyz», «Sholpan», «Sáýlem qyzdar», «Gaýhar qyz», «Láılim»; ómirlik serigi Saparǵa arnalǵan «Keldim, Sapar, basyńa» atty ánderi bar.

Sondaı-aq, ol - lırıkalyk sıpattaǵy «Qyz kúıi», «Qyz-bala kúıi», «Qyzqarqara», «Qamshylaý» sııaqty kúılerdiń de avtory. Jaıaý Musanyń mýzykalyq shyǵarmalary - halyqtyń ánshilik-oryndaýshylyq dástúri, sondaı-aq, qala áserinen paıda bolǵan marsh, bı yrǵaǵyndaǵy týyndylar negizinde damyǵan. Ánderinde dıatonıkalyq júıedegi ladtar basym. Jaıaý Musanyń ánderinde qazaq halyk ánderinde asa sırek kezdesetin qubylys - klassıkalyq mýzykanyń formasyn quraıtyn erekshelikter «Aqsısa», «Eskendir», «Turymtaı» ánderinen anyq baıqalady. Jaıaý Musa kompozıtor, ánshi ǵana emes, óz ánderine laıyqtap, óleń shyǵarǵan aqyn. Kóptegen mysqyl óleńderimen qatar «Shal men torǵaı», «Bódene men qanshyr» atty mysaldary da bar. Jaıaý Musa kóńilge túıgenderin oryssha, qazaqsha qaǵazǵa túsirip otyrǵan. Qazaq qoǵamynyń áleýmettik. isterine belsene aralasyp, ult mádenıetine eleýli úles qosqan. Jaıaý Musanyń kóptegen koljazbalary Almaty, Qazan, Sankt-Peterbor, Omby muraǵattarynan tabylǵan. Onyń ánderi men kúılerin alǵash notaǵa túsirip, jazyp alǵandar - A.Zataevıch, A.Jubanov, B.Erzakovıch, M.Lalınov; ánderin aıtyp berýshiler - Q.Babaqov, Q.Baıjanov, Á.Qashaýbaev, Q.Lekerov, J.Elebekov jáne Jaıaý Musanyń balasy Salyq Mýsın. Onyń mýzykalyq murasyn qazaq kompozıtorlary opera («Qyz Jibek», «Er Tarǵyn», «Birjan - Sara», «Be-ket»), sımfonııa, estrada janrlarynda paıdalanǵan. Jaıaý Musanyń ánderi qazirgi ánshilerdiń (Ermek Serkebaev, Qaırat Baıbosynov, t.b.) repertýarynan oryn aldy. Ánshi beınesi kórkem shyǵarmalarda, Z.Aqyshevtiń «Jaıaý Musa» romanynda somdalǵan.

Pavlodar oblysynyń Aqsý qalasyndaǵy mádenı-aǵartý ýchılışesi jáne Pavlodar qalasynyń bir kóshesi Jaıaý Musanyń esimimen atalǵan.

55 jyl buryn (1955) qazaqtyń ınjener-elektrıgi, tehnıka ǵylymynyń doktory, professor, «KazRENA» Qazaqstan ǵylymı bilim berý kompıýterlik jelisin paıdalanýshylar qaýymdastyǵynyń bas dırektory JAPAROV Barys Álikenuly dúnıege keldi.

Jambyl oblysynyń Moıynqum aýdanynda týǵan. Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýtyn (qazirgi Q.Satbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıteti).

1976-1983 jyldary - ınjener, kishi, aǵa, ǵylymı qyzmetker. 1983-1989 jyldary - Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýtynda zerthana meńgerýshisi. 1989-1997 jyldary - Qazaq KSR Mınıstrler Kabıneti janyndaǵy Biliktilikti arttyrý jáne mamandardy qaıta daıarlaý memlekettik ınstıtýtynda (qazirgi Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Memlekettik qyzmet akademııasy) kafedra meńgerýshisi, ǵylymı-metodıkalyq jumystar boıynsha prorektory jáne birinshi prorektory. 1997-1999 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasynyń Túrik Respýblıkasyndaǵy Elshiliktiń keńesshisi. 1999-2000 jyldary "NOKIA NETWORKS OY" belgili telekommýnıkatsııalyq birlestiginde qyzmet atqardy. 2001-2004 jyldary - Bilim berý jelisi akademııasynda halyqaralyq baılanystardyń dırektory, joba jetekshisiniń orynbasary. 2001 jyly «KazRENA» Qazaqstan ǵylymı bilim berý kompıýterlik jelisin paıdalanýshylar qaýymdastyǵyn qurdy, keıinnen onyń bas dırektory bolyp saılandy. 2004 jyldan «RENATA» Trans-Azııalyq ǵylymı bilim berý kompıýterlik jelisi qaýymdastyǵy dırektorynyń mindetin atqarýshy qyzmetin atqarady. 1995 jyldan «Birikken Álemniń Kolledjder» (United World Colleges ) Ulttyq suryptaýshy komıtetin basqarady.

Y.Altynsarın atyndaǵy medalmen, A.Baıtursynov atyndaǵy kúmis medalmen, NATO-nyń Qurmet sertıfıkatymen marapattalǵan. Ǵylym men tehnıka tóńiregindegi eń jaqsy óńdeý úshin Qazaqstan komsomoly syılyǵynyń ıegeri.

ShІLDENІŃ 31-І, SENBІ

OQIǴALAR

5 jyl buryn (2005) «Qazposhta» AQ «Sáýlet» serııasynan Beıbitshilik jáne Kelisim saraıy beınelengen jańa poshtalyq markasyn aınalymǵa engizdi.

Beıbitshilik jáne Kelisim Saraıy Qazaqstan halyqtarynyń konfessııa aralyq kelisimderin nyǵaıtady. Onyń qurylysy týraly sheshim 2003 jyly Álemdik dástúrli dinder sezinde qabyldanǵan bolatyn. Ǵımarat Esil ózeniniń sol jaq jaǵalaýynda ornalasqan.

Markanyń tırajy - 50000 dana.

3 jyl buryn (2007) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Nazarbaev Taldyqorǵan qalasyndaǵy «Granıta plıýs» JShS-nyń keramıkalyq-granıttik taqta óndiretin zaýyttyn iske qosty. Quny 6 mln. evrolyq ıtalıandyq «Sakmı» fırmasy jabdyqtaǵan kásiporynnyń óndiristik qýattylyǵy jylyna 2 mln. sharshy metr keramıkalyq-granıttik taqtany quraıdy.

1 jyl buryn (2009) Pavlodar oblysynyń Ekibastuz qalasyna qarasty Óleńti aýyldyq okrýgynyń Taı aýylynda Sultan qoja atyndaǵy jańa meshit ashyldy.

500-ge tarta adam sııatyn ǵımarat qyzyl kirpishten kúmis kúmbezden salynǵan.

ESІMDER

90 jyl buryn (1920-1944) Keńes Odaǵynyń Batyry SÝHAMBAEV Aǵadil dúnıege keldi.

Jambyl oblysynyń Baızaq aýdanynda týǵan. 1939 jyly «Dıqan» orta mektebin bitirgen.

Týǵan aýyly «Qarasýda» traktorshy bolyp jumys istegen. 1940 jylǵy qazanda Qyzyl Armııa qataryna shaqyrylǵan. Áskerı boryshyn Tomsk qalasynda ótep júrgen jerinen soǵysqa attanǵan. 31-Armııanyń 628-Qyzyl Týly atqyshtar polki quramynda nemis basqynshylaryna qarsy soǵysyp, avtomatshylar bólimshesiniń komandıri bolǵan. 1944 jyly shilde aıynda polıak derevnıasyn azat etý úshin bolǵan urysta Aleksandr Matrosov erligin qaıtalap, dzottyń aýyzyn keýdesimen japqan. Batyrdyń súıegi Lıtva Respýblıkasynyń Drýskınenkaı qalasynda jerlengen.

KSRO Joǵarǵy Keńesiniń Jarlyǵymen 1944 jylǵy naýryzdyń 24-de oǵan Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵy berildi.

2005 jyly Taraz qalasynda oǵan eskertkish ornatylǵan. Avtory - músinshi Seıitkerim Momysh, sáýletshisi - Rústem Bodaýbekov. Eskertkish qalalyq áskerı komıssarıaty ǵımaratynyń aldynda, Abaı men Qonaev kósheleriniń qıylysyna ornatylǵan.

55 jyl buryn (1955) jýrnalıst, ádebı synshy, «Central Asia Monitor» gazetiniń bas redaktory ǴABDÝLLIN Bıgeldi Qaıyrdosuly dúnıege keldi.

Aqmola oblysynyń Makın aýdanynda týǵan. S.M.Kırov atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti) bitirgen.

«Lenınskaıa smena» gazetiniń ádebı birlestiginde jetekshi, «Kazahstanskaıa pravda» gazetinde tilshi, Qazaqstan Jazýshylar odaǵy nasıhattaý bıýro dırektorynyń orynbasary, «Jibek joly» halyqaralyq qory bas dırektorynyń orynbasary, «Tań» telekompanııasynyń bas redaktory, «Novoe pokolenıe» gazetiniń bas redaktory, «Bıik El» JShS-nyń bas dırektory, «XXI vek» gazetiniń bas redaktory, Vashıngton qalasynda Languages «Institute Inlingua» oqytýshy, «Azattyq» radıosynda tilshi qyzmetterin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde - 2004 jyldyń jeltoqsanynan.

300-den astam jarııalanǵan jumystardyń avtory. Orys tiline Q.Jumadilovtyń «Zemlıa ottsov», H.Rahımovanyń «Seńgirdiń qupııasy», T.Jurtbaevanyń «Kallekı» romandaryn tárjimalaǵan.