QazAqparat-Anons: shildeniń 24-i men 26-sy aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ҚAZAҚSTAN JӘNE ӘLEM

Shildeniң  22-25-i  aralyғynda  Londondyқ Sıtıdiң lord meri Ien Lýderdiң Қazaқstanғa sapary өtpekshi. Sapar barysynda I. Lýderdiң  elimizdiң resmı өkilderimen ekijaқty kelissөzderin ұıymdastyrý kөzdelgen.  Sapar aıasynda Қazaқstan-brıtan saýda-өndiristik keңesiniң 13-shi otyrysyn өtkizý josparlanýda.

Shildeniң  24-inde Mәskeýde   ULYTAU toby     heavy-metal  mýzykasynyң    atyshýly өkilderi,  ataқty MANOWAR tobymen birge kontsert beredi.

BASҚA MEMLEKETTІK ҚҰRYLYMDAR

Shilde aıynan bastap қyrkүıek aıyna deıin Kedendik baқylaý komıtetiniң basshylary azamattardy қabyldaıdy. Komıtet tөraғasy Kozy-Kөrpesh Kәribozov azamattardy - shildeniң 11-i, tamyzdyң 14-i, қyrkүıektiң 11-i kүnderi қabyldaıdy. Azamattar sondaı-aқ, өz mәselelerimen komıtet tөraғasynyң orynbasarlaryna da kire alady. Tөraғa orynbasary Serjan Dүısebaev - shildeniң 16-synda, tamyzdyң 13-inde, қyrkүıektiң 17-sinde қabyldasa, Jarқynbek Ospanov - shildeniң 15-inde, tamyzdyң 12-sinde, қyrkүıektiң 9-ynda, al Igor Ten - shildeniң 6-synda, tamyzdyң 10-ynda, қyrkүıektiң 14-inde қabyldaıdy. Қabyldaý ýaқyty - saғat 16.30-18.30-dyң aralyғynda. Myna telefon arқyly қabyldaýғa jazylýғa bolady: (8-7172) 79-45-79.

SPORT

Қazaқstannyң jeti қalasynda mүmkindikteri shekteýli adamdardyң arasyndaғy ІІІ spartakıada baғdarlamasynyң fınaldyқ jarystary өtedi. Jarystar sporttyң segiz tүri boıynsha өtedi. Olar- paýerlıftıng, jeңil atletıka, toғyzқұmalaқ, doıby, jүzý, voleıbol, үstel tennısi oıyndary. Spartakıadanyң jabylý rәsimi tamyzdyң 5-inde Қaraғandyda өtedi. Týrnır jarystary sondaı-aқ, Қostanaı Taldyқorғan, Taraz, Shymkent, Aқtөbe қalalarynda өtedi. Sharany Týrızm jәne sport mınıstrligi men Ұlttyқ paraolımpıadalyқ komıtet ұıymdastyrýda.

Shildeniң 21-i men 26-sy  aralyғynda Өskemende  ҚR Prezıdentiniң  Kýbogy  үshin   Voleıboldan      halyқaralyқ týrnır өtedi.

Shildeniң 24-27 kүnderi Petropavl қalasynda ІV «Aқ bıdaı» aýyldyқ sportynyң oıyndary өtedi.    Tөrt jylda bir bolatyn bұl jarystyң  baғdarlamasyna sporttyң 19 tүri enip otyr. Olar - voleıbol, fýtbol, қazaқ kүresi, toғyzқұmalaқ, shahmat, doıby, үstel tennısi, jүzý, jazғy Prezıdenttik kөpsaıys, jeңil atletıka, kir sporty, armrestlıng pen  kөkpar, alaman bәıgi, jorғa jarys, aýdaryspaқ,  saıys sııaқty  ұlttyқ at sporty oıyndary. Fýtbol, kir sporty men қazaқ kүresinen basқa sport tүrleri boıynsha өtetin saıysқa  erler de, әıelder de қatysady. Alғashқy kezeңde bұқaralyқ jarystar  dene shynyқtyrý ұjymdarynda, ekinshi kezeңde  aýdandyқ jәne қalalyқ deңgeıde, үshinshi kezeңde  oblystyқ, al  tөrtinshi kezeңde aқtyқ syndar өtedi. Pavlodar қalasynda shyғys aımaғynan - Shyғys Қazaқstan, Almaty, Pavlodar oblystary, Atyraý қalasynda batys aımaғynan - Maңғystaý, Aқtaý, Aқtөbe,  Batys Қazaқstan oblystary, Қyzylorda қalasynda oңtүstik aımaғynan - Oңtүstik Қazaқstan, Jambyl, Қyzylorda oblysy, Қostanaı қalasynda soltүstik aımaғynan - Aқmola, Қaraғandy, Қostanaı oblystary өzara kүsh synasady.

Shildeniң 27-sinde үshsaıystan Қazaқstan құramasy Býrabaı kýrortty aımaғynda oқý-jattyғý jıynyn bastaıdy.

ASTANA

Shildeniң 22-si men 24-i aralyғynda  Astanada shet  el  өkilderiniң  қatysýymen Қazaқstan neırohırýrgtarynyң І   sezi  өtedi.

Shildeniң 20-synan bastap   Bөgembaı batyr daңғyly boıynsha kөlik құraldarynyң қozғalysy ishinara (jүrý bөligi boıynsha) shekteledi, Osyғan baılanysty ýaқytsha osy daңғyldyң Saryarқa daңғylynan Respýblıka daңғylyna deıingi ýchaskesinde jolaýshylar baғyttary қozғalysynyң  kestesi өzgertiledi. № 2, 106, 109, 116, 119 jәne 120 jolbaғyttar Jeңis daңғyly-Jangeldın kөshesi-Respýblıka daңғyly-Bөgembaı batyr daңғyly boıynsha, odan әri bұrynғy kestemen.  № 4, 16, 20, 36, 45 jәne  59 jolbaғyttar Bөgembaı batyr daңғyly boıynsha өzgerissiz, jolaýshylar kelesi kөshelerden tүsirilip-mingiziledi.  № 8, 34 jәne 57 jolbaғyttary Jeңis daңғyly - Jangeldın kөshesi boıymen, odan әri bұrynғy kestemen. № 19, 27 jәne  122  jolbaғyttar Beıbitshilik kөshesi-Dүkenұly (Drýjba) kөshesi-Respýblıka daңғyly boıynsha, odan әri bұrynғy kestemen.  № 117 jolbaғyt - Respýblıka daңғyly - Seıfýllın kөshesi- Jeңis daңғyly boıymen, odan әri bұrynғy kestemen. Shektelgen ýchaskelerde jaңғyrtý jұmystary jүrgiziledi.

Shildeniң 24-inde     Қaraғandy trassasynyң 17-shi  shaқyrymynda tigilgen   қosynda  avtorlyқ әnderdiң  «Astana 2009»   festıvali    bastalady.

ALMATY

Shildeniң 24-inde   Dүnıejүzi  қazaқtarynyң kongresinde   T.Mamashevpen  bolatyn  kezdesýde   қytaı  қazaқtarynyң өmiri   týraly   sөz bolady.

Shildeniң  24-inde  қalalyқ  әkimdikte     vıtse-premer S.Ahmetovtyң  қatysýymen   Jol  kartasy    boıynsha keңes өtedi.

ATAÝLY  KҮNDER.  ELEÝLІ OҚIҒALAR

ShІLDENІҢ 24-І, JҰMA

ESTE ҚALAR OҚIҒALAR

65 jyl bұryn (1944) Қazaқ KSR Halyқ komıssarlary keңesi 1944 jyly қazannyң 1-de Almaty memlekettik өner ınstıtýtyn ashý týraly қaýly қabyldady. Atalmysh mekeme Almatynyң mýzykalyқ-horeografııalyқ kombınaty negizinde құryldy. Sondyқtan kombınat dırektory I.Krýglıhın alғashқy rektory mindetin atқardy. 1945 jyly konservatorııaғa Құrmanғazy esimi berilip, basshylyққa Ahmet Jұbanov keldi.

8 jyl bұryn (2001) Қyrғyz Respýblıkasynyң astanasy Bishkek қalasyndaғy «Emendi baқta» jazýshy Mұhtar Omarhanұly Әýezov eskertkishiniң ashylý saltanaty өtti. 

ESІMDER

70 jyl bұryn (1939) Orta Azııada jәne Қazaқstanda tұңғysh ret shahmattan KSRO sport sheberi ataғyn alғan shahmatshy, Қazaқstannyң 10 dүrkin chempıony MҮSІLІMOVA Aıda dүnıege keldi.

Taraz қalasynda týғan. Қazaқ memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. Ol 1956 jyly mektep oқýshylarynyң respýblıkalyқ spartakıadasynda chempıon ataғyn jeңip aldy. A.Mүsilimova 1958 jyly Қazaқstan әıelderi arasynda chempıon atandy, keıin bұl ataққa 10 ret (6 ret jeke, 4 ret komandalyқ) ıe boldy. Shahmatshy 1992 jyly Fılıppınniң Manıla қalasynda өtken Bүkilәlemdik shahmat olımpıadasynda 8-shi orynғa taban tiregen Қazaқstan Respýblıkasy құrama komandasynyң kapıtany boldy.

180 jyl bұryn (1829-1889) orys jazýshysy ChERNYShEVSKII Nıkolaı Gavrılovıch dүnıege keldi.

Saratov dinı semınarııasynda, Peterbor ýnıversıtetiniң tarıh-fılologııa bөliminde oқyғan. N.Chernyshevskıı ýnıversıtette oқyp jүrgen kezinde өz betimen bilimin  jetildirýmen shұғyldanyp, tarıh, fılosofııa, sotsıologııa týraly eңbekterdi  mұқııat zerttedi. Onyң kөzқarasynyң қalyptasýyna orys әdebıetshileri A.Pýshkın, M.Lermontov, I.Gogol,  taғy basқalar үlken yқpal etti. A.Gertsenmen saıası  baılanysta bolýy sebepti 1862 jyly tұtқyndalyp, Petropavl қamalyna jabyldy. Ol қamaýda otyrғan kezde «Ne isteý kerek?» romanyn jazdy. Tұtқyndalýғa үkim kesilip,  Mytınsk alaңynda қara baғanғa taңylyp jazalanғannan keıin N.Chernyshevskıı kөp keshikpeı Sibirge  jer aýdaryldy.  Jıyrma jyldan astam aıdaýda jүrgenimen  shyғarmashylyқ  jұmyspen shұғyldanýyn  toқtatқan joқ.

N.Chernyshevskııdiң «Bir қyzdyң tarıhy», «Barbarýstardyң ұrpaғy», taғy basқa  povesteri men әңgimeleri, «Sheshýsiz drama», «Jany ғajap kүıeý» pesalary bar.  Keңes үkimeti tұsynda N.Chernyshevskıı tұlғasy men eңbekteri patshalyқ Reseıdegi  halyқtyң azattyқ kүresine dem berýshi kүsh retinde baғalanady.      

ShІLDENІҢ 25-І, SENBІ

Orys akteri, aқyn, өz әnderiniң oryndaýshysy Vladımır Vysotskııdi (1938-1980) eske alý kүni.

ESTE ҚALAR OҚIҒALAR

77 jyl bұryn (1932) Қazaқ KSR ҒA-nyң Ortalyқ ғylymı kitaphanasy құryldy.

52 jyl bұryn (1957) Қazaқ KSR ҒA Fızıkalyқ-tehnıkalyқ ınstıtýtynyң negizinde ıAdrolyқ fızıka ınstıtýty құryldy. Instıtýttyң құrylý maқsaty - ıadrolyқ fızıka salasyndaғy fızıkalyқ jәne қoldanbaly ғylymı zertteýlerdi damytý қajettiligi jәne aýyl sharýashylyғynyң tүrli salalarynda atom energııasyn қoldaný, joғary sapaly mamandardy daıyndaý boldy. Instıtýtty ұıymdastyrýshylar - Қazaқ KSR ҒA-nyң prezıdenti, akademık Қ.Sәtbaev jәne KSRO ҒA-nyң akademıgi I.Kýrchatov boldy.

25 jyl bұryn (1984) keңes ғaryshkeri Svetlana Savıtskaıa әıel ғaryshkerler arasynan tұңғysh ret ashyқ әýe keңistigine shyқty.

ESІMDER

85 jyl bұryn (1924-1985) sәýletshi, KSRO Sәýletshiler odaғynyң mүshesi RAHMATI Kamıl Rahmatұly dүnıege keldi.

Өzbekstannyң Tashkent қalasynda týғan. Orta Azııa polıtehnıkalyқ ınstıtýtyn, KSRO Құrylys jәne sәýlet akademııasynyң Almaty қalasyndaғy Қazaқ fılıalynyң aspırantýrasyn bitirgen. 1965 jyldan Oңtүstik Қazaқstan өlkesi kommýnaldyқ sharýashylyғy basқarmasynyң bastyғy, «Oңtүstikқalaaýyljoba» ınstıtýty fılıalynyң bas sәýletshisi, «Ejelgi Taraz eskertkishteri» mұrajaı-қoryғynyң dırektory қyzmetterin atқardy.

K.Rahmatı Jambyl қalasyndaғy belgili eskertishterdiң, Merki, Lýgovoe aýdandary ortalyқtaryndaғy tұrғyn-jaı oramdarynyң avtory.

75 jyl bұryn (1934) ekonomıka ғylymynyң kandıdaty, Қazaқstan Respýblıkasy Injenerlik akademııasynyң korrespondent mүshesi, Қazaқstannyң eңbek siңirgen құrylysshysy BEISENOV Oraz Maқaұly dүnıege keldi.

Shyғys Қazaқstan oblysynda týғan. Қazaқ aýyl sharýashylyғy ınstıtýtyn bitirgen. Қazaқ KSR Aýyr ındýstrııa kәsiporyndary құrylysy mınıstriniң orynbasary - «Basalmatyқұrylys» tresiniң bastyғy қyzmetterin atқarғan. 1977-1984 jyldary - Қazaқ KSR Aýyr ındýstrııa kәsiporyndary құrylysy mınıstriniң orynbasary, birinshi orynbasary. 1984-1988 jyldary - Қazaқ KSR Құrylys materıaldary өnerkәsibi mınıstri. 1988-1989 jyldary - Қazaқ KSR Memlekettik құrylys komıteti tөraғasynyң orynbasary. 1989-1991 jyldary - KSRO Өnerkәsip құrylysy bankiniң Қazaқ respýblıkalyқ banki basқarmasynyң tөraғasy. 1991-1993 jyldary «Tұranbanki» basқarmasynyң tөraғasy қyzmetin atқarғan.

«Eңbek Қyzyl Tý», «Құrmet belgisi» ordenderimen, medaldarmen marapattalғan.

70 jyl bұryn (1939) sýretshi, mүsinshi, Қazaқstan Sýretshiler odaғynyң mүshesi MҰSABAEV Bolatbek Amangeldiұly dүnıege keldi.

Almaty oblysynda týғan. V.Mýhına atyndaғy Lenıngrad joғary kөrkemөner өnerkәsip ýchılışesin bitirgen. Қylқalam sheberiniң «Jaz», «Revolıýtsııa soldattary», «Bәıterek», t.b. týyndylary bar.

80 jyl bұryn (1929-1974) orys jazýshysy, kınorejısser, akter, RKFSR-diң eңbek siңirgen өner қaıratkeri ShÝKShIN Vasılıı Makarovıch dүnıege keldi.

Reseıdiң Altaı өlkesinde týғan. Bүkilreseılik kınematografııa ınstıtýtyn bitirgen. Mosfılm kınostýdııasynda, M.Gorkıı atyndaғy kınostýdııada jұmys istedi. Өz stsenarııleri negizinde «Osyndaı bir jigit bar», «Balaңyz ben baýyryңyz», «Қyңyrlar», «Қyzyl bүrgen» fılmder қoıdy. Atalғan fılmderdiң birsypyrasy Halyқaralyқ jәne Bүkilodaқtyқ kınofestıvalderdiң syılyғyna ıe boldy. Onyң «Pysyқ jandar» pesasy Almatydaғy, Pavlodardaғy orys drama teatrlarynda, «Өlermender» degen atpen Қyzylorda drama teatrynda қoıyldy. Ol «Otan үshin ot keshkender» fılmin tүsirý kezinde kenetten қaıtys boldy.

«Eңbek Қyzyl Tý» ordenimen marapattalғan.

ShІLDENІҢ 26-SY, JEKSENBІ

Kýba Respýblıkasynyң Memlekettik meıramy - Ұlttyқ tөңkeris kүni. Kýba - Oңtүstik jәne Soltүstik Amerıka құrlyқtary aralyғyndaғy Kýba, Hýventýd jәne olardyң janyndaғy Үlken Antıl araldar tobynda ornalasқan memleket. Astanasy - Gavana қalasy. Aқsha birligi - Kýba pesosy. Resmı tili - ıspan tili. 1976 jylғy қabyldanғan konstıtýtsııa boıynsha memleket bıligi halyқtyқ өkimettiң қolynda. Ol өz depýtattary arasynan Memlekettik Keңes saılaıdy jәne Mınıstrler Keңesiniң mүshelerin bekitedi. Osy eki Keңestiң tөraғasy memleket basshysy bolyp esepteledi.

Қazaқstan Respýblıkasy men Kýba Respýblıkasy arasyndaғy dıplomatııalyқ қarym-қatynas 1992 jylғy naýryzdyң 24-inde ornatyldy.

Lıberııa Respýblıkasynyң Ұlttyқ meıramy - Tәýelsizdik kүni (1847). Lıberııa - Batys Afrıkada ornalasқan memleket. Әkimshilik jaғynan 13 graftyққa bөlinedi. Astanasy - Monrovııa қalasy. Resmı tili - aғylshyn tili. Aқsha birligi - lıberııa dollary. Memleket basshysy - Prezıdent. Joғary zaң shyғarýshy organy қos palataly parlament - Senat jәne Ұlttyқ assambleıa. Joғary atқarýshy organy - Үkimet.

Maldıv Respýblıkasynyң Ұlttyқ meıramy - Tәýelsizdik kүni (1965). Maldıv - Oңtүstik Azııadaғy osy attas araldarda ornalasқan memleket. Astanasy - Male қalasy. Resmı tili - maldıv tili. Aқsha birligi - maldıv rýfııasy. Konstıtýtsııasy boıynsha memleket basshysy - Prezıdent. Joғary zaң shyғarýshy organy bir palataly parlament - Medjlıs.

ESTE ҚALAR OҚIҒALAR

41 jyl bұryn (1968) «Abaı tiliniң sөzdigi» jaryқ kөrdi. Sөzdikke 6 000-ғa jýyқ sөz ben tүsindirmeler engen.

20 jyl bұryn (1989) Қazaқ KSR Kompartııasy OK janyndaғy komıssııa  қazaқtyң kөrnekti jazýshysy, қoғam қaıratkeri, қazaқ prozasyndaғy eң alғashқy roman «Baқytsyz Jamaldyң» avtory Mirjaқyp Dýlatovtyң shyғarmalaryna dұrys baғasyn berip, olardy jarııalaý týraly, әdilettilikti қalyptastyrý týraly қorytyndy shyғardy.

15 jyl bұryn (1994) Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdenti N.Nazarbaevtyң «Қazaқstan Respýblıkasynyң aқsha jүıesi týraly» Jarlyғy jarııalandy.

10 jyl bұryn (1999) Қazaқstan Respýblıkasynyң «Barys» ordeni belgilendi. Bұl ordenmen marapattaý Қazaқstan Respýblıkasynyң memlekettigi men egemendigin nyғaıtý icine; beıbitshilikti, қoғamnyң toptasýy men Қazaқstan halkynyң birligin қamtamasyz etýge; memlekettik, өndiristik, ғylymı, әleýmettik-mәdenı jәne қoғamdyқ қyzmette; halyқtar arasyndaғy yntymaқtastyқty nyғaıtýғa; ұlttyқ mәdenıetterdi jaқyndastyrý men өzara baıytýғa; memleketter arasyndaғy dostyқ қatynastardy damytýғa ciңipgen erekshe eңbegi үshin jүrgiziledi. «Barys» ordeniniң үsh dәrejesi bar. І dәrejeli «Barys» opdeni jұldyzdan jәne ıyққa asatyn lentadaғy belgiden tұrady.

5 jyl bұryn (2004) Қazaқstan Respýblıkasy Үkimetiniң Қaýlysyna sәıkes, respýblıka aýmaғynda osy ýaқytқa deıin қoldanysta bolғan 3 saғattyқ beldeýdiң ornyna 2 saғattyқ beldeý belgilendi. Batys Қazaқstan, Maңғystaý jәne Atyraý oblystarynda ýaқyt өlshemi elorda saғatynan 2 saғatқa keshigip jүretin boldy. Bұl beldeýge Aқtөbe oblysy da kirdi. Қyzylorda jәne Қostanaı oblystary elordanyң saғat beldeýine jaқyn ornalasýyna baılanysty, atalmysh oblystar Astana қalasynyң saғattyқ beldeýine aýystyryldy. Osylaısha, respýblıkanyң Қostanaı, Aқtөbe jәne Қyzylorda oblystarynda ýaқyt өzgerdi. Bұl shara eң aldymen, respýblıka halқyna jaıly jaғdaı jasaýғa, oblystardaғy әkimshilik jұmystardy oңtaılandyrýғa, eldiң birtұtas energııa jүıesiniң tұraқty jұmysyn қamtamasyz etýge, sondaı-aқ, syrtқy jәne ishki kөlik - jүk tasymaldaryn, aımaқtardyң telekommýnıkatsııalyқ jүıelerin өzara үılestirýge baғyttaldy.

ESІMDER

55 jyl bұryn (1954) Қazaқstan Respýblıkasynyң Reseı Federatsııasyndaғy Tөtenshe jәne Өkiletti Elshisi, ekonomıka ғylymynyң kandıdaty, «MIRBIS» Mәskeý halyқaralyқ joғary bıznes mektebiniң құrmetti professory JAҚSYBEKOV Әdilbek Ryskeldiұly dүnıege keldi.

Қostanaı oblysynda týғan. Bүkilodaқtyқ kınematografııa ınstıtýtyn, G.Plehanov atyndaғy Mәskeý halyқ sharýashylyғy ınstıtýty janyndaғy өnerkәsiptik өndiristi josparlaý fakýltetin bitirgen. Қazaқ KSR Memlekettik kıno jүıesinde eңbek etken. 1990-1992 jyldary - «Tsesna» fırmasynyң bas dırektory. 1992-1996 jyldary - «Tsesna» korporatsııasynyң prezıdenti. 1996-1997 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyң depýtaty, Zaңnama jәne sot-құқyқtyқ reforma komıtetiniң mүshesi, Aқmola oblysy әkiminiң birinshi orynbasary. 1997-2003 jyldary - Astana қalasynyң әkimi.  2003-2004 jyldary - Қazaқstan Respýblıkasy Indýstrııa jәne saýda mınıstri. 2004-2008 jyldary Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdenti Әkimshiliginiң basshysy, «Nұr Otan» halyқtyқ-demokratııalyқ partııasy tөraғasynyң birinshi orynbasary қyzmetterin atқarғan. Қazirgi қyzmetinde 2008 jyldan bastap isteıdi.

«Қazaқstan Respýblıkasynyң Tұңғysh Prezıdenti Nұrsұltan Nazarbaev», III dәrejeli «Barys» ordenderimen, basқa da үkimettik nagradalarmen marapattalғan.

45 jyl bұryn (1964-2003) boksshy, Қazaқstannyң eңbek siңirgen sport sheberi MIROShNIChENKO Aleksandr Vıktorovıch dүnıege keldi.

Қostanaı қalasynda týғan. Bokspen 1979 jyldan bastap aınalysa bastaғan, alғashқy jattyқtyrýshysy - V.Nıkýlın. Ol үsh mәrte KSRO chempıony, Eýropa chempıony,  24-shi Olımpıada oıyndarynyң қola jүldegeri, Әlem kýbogynyң ıegeri atanғan. 1990 jyldan kәsipқoı bokspen aınalysқan.