QazAqparat-Anons: Shildeniń 19-y men 25-i aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ÚKІMET

Shildeniń 19-y kúni saǵat 15.30-da QR SІM aptalyq brıfıngisi ótedi.

Shildeniń 19-y kúni Qazaqstandaǵy Sharıata normalaryna sáıkes keletin alǵashqy kompanııa «FATTAH FINANCE» men Malazııanyń memlekettik qarjylyq toby AmanahRaya arasynda birqatar kelisimder men memorandýmdarǵa qol qoıylady.

PARLAMENT

QOǴAM

Maýsymnyń 1-inen bastap elimizde jyl saıynǵy «Skýter» sharasy bastalyp, ol shomylý maýsymy aıaqtalǵanǵa deıin jalǵasýda.

Maýsymnyń 1-inen bastap «Qazkommertsbank» AQ memlekettik baǵdarlama boıynsha "Samuryq-Qazyna" ulttyq ál-aýqat qory esebinen ıpotekalyq nesıeleýdi qaıta qarjylandyrýdy jańǵyrtty.

Shildeniń 1-inen bastap Keden odaǵynyń biryńǵaı sertıfıkaty engizildi.

ASTANA

Shildeniń 19-y kúni Astanadaǵy Ulttyq Akademııalyq kitaphanada «Qytaıtaný» kitabynyń qazaqsha nusqasynyń tusaýkeseri boldy.

Maýsymnyń 29-y men qyrkúıektiń 1-i aralyǵynda QR Tuńǵysh Prezıdentiniń murajaıynda «Nazarbaev jáne Qazaqstan» atty kórme ótedi.

Maýsymnyń 28-i men shildeniń 23-i aralyǵynda elordanyń 12 jyldyǵyn atap ótý aıasynda «Qazaqstan Astanasy» atty derekti kórme ótedi.

ALMATY

Shildeniń 19-y kúni Almatyda «EQYU adamzattyq ólshemniń bolashaǵy: Qazaqstandyq azamattyq qoǵamynyń kózqarasy» atty dóńgelek ústeldiń qorytyndylary boıynsha baspasóz máslıhaty ótedi.

Shildeniń 19-y kúni Almatyda respýblıkadaǵy tuńǵysh Áleýmettik jarnama alleıasynyń ashylýy bolady.

Shildeniń 19-y kúni Almatyda «Sýper Loto» teleoıynynyń 32-shi tırajynyń jeńimpazdarynyń qatysýymen baspasóz máslıhaty ótedi.

Shildeniń 19-y kúni Almatyda eki dıplom baǵdarlamasynyń alǵashqy túlekterine dıplom berý saltanatty rásimi bolady.

ShІLDENІŃ 19-Y, DÚISENBІ

OQIǴALAR

5 jyl buryn (2005) Baıanaýyl aýdanyndaǵy Teńdik aýylynda (Semeı gýbernııasy Pavlodar ýezi Aqkeli bolysynyń №4 aýyly) qazaqtyń alǵashqy akademıgi Qanysh Sátbaevtyń týǵan aýylynda, ataqty jerlesterine arnalǵan bolashaq memorıaldy keshenniń birinshi irgetasy qalandy.

Baıanaýyl jeri óziniń tanymal ǵulama uldaryn esterinde saqtaıdy. Sharaǵa myńdaǵan adamdar, elordadan jáne kórshi oblystardan kelgen qonaqtar qatysty. Olar aýdan ortalyǵyndaǵy akademıktiń murajaıyna, tanymal aqyn Buqar jyraýdyń, fılosof jáne ádebıettanýshy Máshhúr Júsip Kópeıulynyń, qazaq poezııasynyń klassıgi Sultanmahmut Toraıǵyrovtyń basyna bardy.

5 jyl buryn (2005) Petropavldyń beıneleý óneri murajaıynda jergilikti sýretshilerdiń «Jaz tynysy» kórmesi ashyldy.

Kórmege Qazaqstan Respýlıkasy eńbek sińirgen mádenıet qyzmetkeri Anatolıı Býrgaev, birneshe jeke kórme ashqan Valerıı Savelev, Grıgorıı Kaıdash sııaqty tanymal qylqalam sheberlerimen qatar, barlyǵy 9 sýretshiniń týyndylary qoıylǵan. Solardyń ishinde Esil aýdanyndaǵy ıAvlenka selosynan áýesqoı-sýretshi Vıacheslav Smırnov kórmege alǵash ret qatysyp otyr.

3 jyl buryn (2007) Ortalyq saılaý komıssııasy janynan Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń kezekten tys jáne máslıhattardyń kezekti saılaýy barysynda týyndaýy múmkin aqparattyq talas-tartystardy qarastyratyn qoǵamdyq keńes quryldy.

Qoǵamdyq keńes quramyna Ortalyq Saılaý Komıssııasy músheleri, Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń ókilderi, saıası partııalar, buqaralyq aqparat quraldary basshylary kirip otyr. Keńestiń basty maqsaty saılaý naýqany barysynda týyndaǵan aqparattyq talastardy, túsinbeýshilikterdi, sondaı-aq, saılaý zańnamasy men Konstıtýtsııaǵa sáıkes saılaý normalaryn saqtaýdy alqaly túrde qarastyrý bolyp tabylady.

ESІMDER

65 jyl buryn (1945) Qazaqstan Respýblıkasy Parlament Májilisiniń depýtaty - Ekologııa máseleleri jáne tabıǵat paıdalaný komıtetiniń múshesi NEHOROShEV Vladımır Anfıanovıch dúnıege keldi.

Qaraǵandy oblysy Osakarov aýdany Prııshım aýylynda týǵan. Qaraǵandy polıtehnıkalyq ınstıtýtyn bitirgen (Qaraǵandy memlekettik tehnıkalyq ýnıversıteti).

1962-1968 jyldary - Tomsk radıo-tehnıkalyq zaýytynyń sheberi, Jańa Qaraǵandy mashına jasaý zaýytynyń oqýshy-stanokshysy, frezırovşıgi. 1968-1971 jyldary - Qaraǵandy metallýrgııalyq zaýytynyń sheberi, aýysym bastyǵy. 1971-1975 jyldary - Qaraǵandy metallýrgııa kombınat komsomol komıteti hatshysynyń orynbasary, hatshysy. 1975-1978 jyldary - Qaraǵandy metallýrgııa kombınaty partııa komıteti hatshysynyń orynbasary, tehnıkalyq oqytý bóliminiń bastyǵy. 1978-2004 jyldary «Ispat Qarmet» AAQ Qaraǵandy metallýrgııa kombınatynyń kadrlardy daıyndaý bóliminiń bastyǵy, mehanık-sheber, bas mehanıktiń orynbasary, bas sotsıolog qyzmetterin atqarǵan. 1999-2003 jyldary - Qaraǵandy oblystyq máslıhatynyń depýtaty. 2004-2007 jyldary - Qaraǵandy oblysynan ІІІ saılanǵan Qazaqstan Respýblıkasy Parlament Májilisiniń depýtaty - Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń Ekologııa máseleleri jáne tabıǵat paıdalaný komıtetiniń múshesi boldy. Qazirgi qyzmetinde - 2007 jyldyń qyrkúıeginen.

2-dárejeli «Dostyq» ordenimen, kóptegen medaldarmen jáne Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń tós belgisimen marapattalǵan.

ShІLDENІŃ 20- Y, SEISENBІ

Halyqaralyq shahmat kúni. Halyqaralyq shahmat federatsııasynyń qurylýyna oraı 1966 jyldan bastap atalyp ótedi.

Búgingi tańda atalmysh uıymǵa álemniń 200-ge jýyq eli múshe. Federatsııanyń óz týy, ánurany jáne «Biz barlyǵymyz bir otbasymyz» atty urany bar.

Oıynnyń ataýy parsy sózderinen shyqqan: shah mat - bıleýshi qaıtys boldy degendi bildiredi. Shahmattyń otany - Úndistan. Onda V ǵasyrda shahmattyń arǵy atasy - chatýranga oıyny paıda bolǵan.

Shahmat - 64 tordan turatyn taqtanyń ústine 32 (16 aq jáne 16 qara fıgýra) fıgýrany ornalastyrý arqyly oınalatyn oıyn. Oıynnyń maqsaty qarsylasynyń koroline mat qoıý bolyp tabylady. Árbir qalada sporttyń osy túrin unatatyndarǵa arnalǵan shahmat klýbtary bar. Halyqaralyq shahmat kúninde bul klýbtarda saıystar, oıyn-saýyq sharalary ótedi.

OQIǴALAR

5 jyl buryn (2005) Astananyń Kongress-Hollynda Eýroparlament depýtaty Strýan Stıvensonnyń Semeı ıadrolyq synaq polıgonynyń qaıǵy-qasiretin beıneleıtin «Máńgilik qasiret» atty fotokórmesi bolyp ótti.

Birneshe jyl buryn S.Stıvenson Semeı óńirine baryp 1000-nan astam fotosýret túsirgen bolatyn, onda adamgershiliksiz synaqtyń búkil qorqynyshy kórsetilgen. S.Stıvenson Semeı polıgonynyń meselesine arnalǵan nazary úshin «Semeı qalasynyń qurmeti azamaty» ataǵyna ıe bolǵan. Sonymen qatar, S.Stıvenson keńes ıadrolyq synaq qarýynyń qurbandary týraly jazǵan maqalalarynyń qalamaqylaryna Semeı qalasyndaǵy onkologııa ortalyǵyna medıtsınalyq jabdyq satyp alyp berip, Semeı óńiriniń turǵyndaryna zattaı kómek kórsetedi.

5 jyl buryn (2005) Almatyda «Óz úıińdi qorǵa» atty qoǵamdyq komıtet quryldy.

Jańa birlestikke jergilikti ákimshiliktiń sheshimi boıynsha memleketke qajetti jerlerdi kóshirý máselesi qaýip bolyp turǵan qala turǵyndary endi. Komıtettiń maqsaty - azamattardyń kúshterin biriktirip, máseleniń sheshilý jolyn tabý.

1 jyl buryn (2009) Aqtóbede jumys isteıtin áıelderdiń balalaryna arnalǵan alǵashqy bólme ashyldy.

Joba Memleket basshysynyń Qazaqstan áıelderiniń besinshi forýmynda berilgen tapsyrmasyn iske asyrý jáne Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy genderlik teńdik strategııasy maqsatynda júrgizilip otyr. Jobanyń bastamashysy retinde Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti janyndaǵy Áıelder jáne otbasy-demografııalyq saıasat isteri jónindegi ulttyq komıssııa is-qımyl jasaýda.

Alǵashqy balalar bólmesi shaǵyn eki bólmeden turady, olarǵa jıhazdar, ústelder jáne oıynshyqtar qoıylǵan. Uıymdarda balalar bólmeleriniń bolýy emizetin analardyń óndiristen qol úzbeı jumys isteýlerine múmkindik beredi.

1 jyl buryn (2009) Qostanaıda «Qazaqtyń dástúrli sot júıesi» kitabynyń jáne «Torǵaı men Tobyldyń bıleri» fılminiń tanystyrylymdary bolyp ótti.

Bul shyǵarmalar «Mádenı mura» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda jasaldy. Bular ulttyq sot júıesiniń qaınar bastaýyn izdeýge arnalǵan úlken zertteý jumystaryn qorytyndylaıdy.

ESІMDER

80 jyl buryn (1930-1987) fızıolog, mal sharýashylyǵy salasyndaǵy ǵalym, bıologııa ǵylymdarynyń doktory, professor PROKÝDIN Anatolıı Vasılevıch dúnıege keldi.

Petropavl qalasynda týǵan. Omby maldárigerlik ınstıtýtyn, Almaty zootehnıkalyq-maldárigerlik ınstıtýtynyń (Qazaq ulttyq agrarlyq ýnıversıteti) aspırantýrasyn bitirgen.

1959-1978 jyldary - Qazaq KSR Ǵylym akademııasy Fızıologııa ınstıtýtynyń ǵylymı qyzmetkeri. 1978-1983 jyldary - Almaty zootehnıkalyq-maldárigerlik ınstıtýtynyń professory, kafedra meńgerýshisi. 1983-1987 jyldary Qazaq mal sharýashylyǵy tehnologııasy ǵylymı-zertteý ınstıtýtynynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri qyzmetterin atqarǵan.

Negizgi ǵylymı eńbekteri mal fızıologııasyna (kúıis qaıyratyn maldyń as qorytýy, ontogenezde zat almasýy, jemshóptiń as qorytý protsesine tıgizetin áseri) arnalǵan.

60 jyl buryn (1950) zańger, «Qurmetti sýdıa» ataǵynyń ıegeri, ádilet polkovnıgi MAQAShEV Zeınolla Muhamedınuly dúnıege keldi.

Qaraǵandy oblysynyń Jańaarqa aýdanynda týǵan. Saratov zań ınstıtýtyn bitirgen.

1975-1982 jyldary - Qaraǵandy oblysy Saran qalasy halyq sotynyń tóreshisi. 1982-1986 jyldary - Qaraǵandy oblysy Ýlıanov aýdandyq sotynyń tóraǵasy. 1986-1987 jyldary - Qaraǵandy oblysy Saran qalalyq halyq sotynyń tóreshisi. 1987-1990 jyldary - Saran qalalyq sotynyń tóraǵasy. 1990-1994 jyldary - Qaraǵandy qalasy Lenın aýdandyq halyq sotynyń tóraǵasy, Oral oblystyq sotynyń tóraǵasy. 1994-1997 jyldary - Batys Qazaqstan oblystyq soty sýdıasynyń mindetin atqarýshysy, Batys Qazaqstan oblystyq sotynyń sýdıasy. 1997-1998 jyldary - Soltústik Qazaqstan oblystyq soty sharýashylyq isteri jónindegi alqasynyń sýdıasy. 1998-1999 jyldary -Soltústik Qazaqstan oblysy Ádilet basqarmasynyń bastyǵy. 1999-2004 jyldary -Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisi ekinshi shaqyrylymynyń depýtaty - Zańdar jáne sottyq-quqyqtyq reformalar jónindegi komıtettiń múshesi. 2004-2007 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Soty janyndaǵy Sot ákimshiligi jónindegi komıtetiniń tóraǵasy. 2007-2009 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Soty sýdıasy qyzmetterin atqarǵan. 2009 jyldan otstavkada.

«Qurmet» ordenimen jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń mereıtoılyq medaldarymen marapattalǵan.

ShІLDENІŃ 21-І, SÁRSENBІ

Belgııa Koroldiginiń ulttyq meıramy - Korol 1 Leopoldtiń ant bergen kúni. 1831 jyldyń 21 shildesinde belgııa monarhy I Leopold belgııa parlamentine Konstıtýtsııaǵa ant berdi.

Qazaqstan Respblıkasy men Belgııa Koroldiginiń arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy tamyzdyń 18-inde ornatyldy.

OQIǴALAR

15 jyl buryn (1995) Bishkek qalasynda «Manas» eposynyń 1000 jyldyǵyna jáne uly Abaıdyń 150 jyldyǵyna oraı halyqaralyq aqyndar aıtysy jáne manasshylar konkýrsy bastaldy.

5 jyl buryn (2005) Soltústik Qazaqstan oblysynda qazaqstan-reseı «Qaraqoǵa» biryńǵaı baqylaý-ótkizý orny ashyldy.

«Qaraqoǵa» biryńǵaı baqylaý-ótkizý orny Reseı Federatsııasynyń shekarasynda ornalasqan, jalpy alyp jatqan aımaǵy 320 km. Ol halyqaralyq kópjaqty ótkizý orny bolyp tabylady. Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy taýar almastyrýdy jáne saýda-ekonomıkalyq baılanysyn ary qaraı damytýǵa arnalǵan ótkizý orny «bir aıaldama» júıesi boıynsha jumys isteı otyryp, taýar almastyrý barysyn jeńildetedi.

3 jyl buryn (2007) A.H.Marǵulan atyndaǵy arheologııa ınstıtýtynyń bir top qyzmetkerleri Tarazdaǵy qazba jumystaryn ótkizgen kezde, qala ortasynda ornalasqan Qarahan kesenesiniń mańynan meshit qaldyqtaryn tapty.

Meshittiń qurylysyna qaraǵanda 14 ǵasyrda salynǵanǵa uqsaıdy, sol kezde qurylysqa kirpish-shikizatyn qoldanǵan. Sońǵy ıslamnyń meshitteri terrakota kirpishterinen kóterilgen. Bul ǵımarattyń saqtalyp qalǵan bóligi - irgesi, ishki atrıbýtıkasy - osy jerde meshit bolǵanyn dáleldeıdi, endi ıslam dininiń bizdiń elimizde qaı ýaqytta paıda bolǵanyn aıtýǵa bolady. Bul meshit buryn salynǵan nestorıan nemese manıheı hramnyń irgesinde turǵyzylǵan.

ESІMDER

45 jyl buryn (1965) Qazaqstan Respýblıkasy Aýylsharýashylyq mınıstrligi Agrarlyq-ónekásiptik keshenniń memlekettik ınspektsııasy jer qatynastary komıtetiniń memlekettik tehnıkalyq ınspektsııa jáne áleýmettik qaýipsizdik basqarmasynyń bastyǵy, agronom-ǵalym, aýyl sharýashylyǵy ǵylymdarynyń kandıdaty ÁBDІRAHMANOV Muhtar Aıdarhanuly dúnıege keldi.

Aqmola oblysy Shortandy aýdanynyń Jolymbet kentinde týǵan. K.Tımırıazov atyndaǵy Máskeý aýylsharýashylyq akademııasyn bitirgen.

1988-1997 jyldary - Búkilodaqtyq ǵylymı-zertteý ınstıtýty zerthanasynyń meńgerýshisi, kishi, aǵa ǵylymı qyzmetkeri, agronomy. 1997-1998 jyldary - Jeke tektik qor bóliminiń meńgerýshisi, Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym akademııasy Fıtohımııa ınstıtýty dırektorynyń orynbasary. 1998-1999 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Parlament Májilisi ákimshiliginiń aǵa mamany, Qazaqstan Respýblıkasy Aýylsharýashylyq mınıstrligi Ósimdikter karantıni jónindegi komıtetiniń bólim bastyǵy. 1999-2000 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Aýylsharýashylyq mınıstrligi Jer qatynastary departamentiniń Karantındik ósimdikter jáne ósimdikterdi qorǵaý basqarmasynyń bastyǵy. 2000-2005 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Aýylsharýashylyq mınıstrligi Fıtosanıtarııalyq qaýipsizdik departamenti dırektorynyń orynbasary. 2005-2007 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Aýylsharýashylyq mınıstrligi Fıtosanıtarııalyq qaýipsizdik departamentiniń dırektory qyzmetterin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde - 2007 jyldan.

«Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentine - 10 jyl» mereıtoılyq medalimen marapattalǵan.

ShІLDENІŃ 22-І, BEISENBІ

OQIǴALAR

188 jyl buryn (1922) Patsha úkimetiniń «Sibir qazaqtary týraly» Jarlyǵy shyqty.

15 jyl buryn (1995) Qaraqalpaq Respýblıkasynda Abaı Qunanbaevtyń týǵanyna 150 jyl tolýy keńinen atalyp ótti.

5 jyl buryn (2005) Almatyda Saın kóshesiniń jáne Raıymbek dańǵylynyń qıylysyndaǵy eń iri jol aıyryǵy paıdalanýǵa berildi.

Saltanatty sharaǵa Almaty qalasynyń ákimi qatysty.

Úsh deńgeıli aıyryq kópir kólik qatynasyn 3,5 ese jeńildetip, kúnine 120000 avtomobıl júrgizýde.

1 jyl buryn (2009) Atyraýda Jaıyq ózeniniń ústimen ótetin jańa eki kópirdi paıdalanýǵa berý saltanatty rásimi ótti.

Jalpy uzyndyǵy 800 metr bolatyn bir kópir «Prıvokzalnyı» shaǵynaýdanyn áýejaımen jalǵastyrdy. Kópirdiń uzyndyǵy - 22 metr. Kópirdegi qozǵalys tórt jolaqty, onyń táýligine 5 myń avtomobıldi ótkizý múmkindigi bar. Jolaýshylar úshin eni 2,5 metrlik aıaqjoldar kózdelgen.

Ekinshi kópir «Jılgorodok» shaǵyn aýdanynda qalanyń eýropalyq jáne azııalyq bólikterin qosty. Onyń jalpy uzyndyǵy - 693 metr. Ol da táýligine kemine 5 myń avtomobıldi ótkizýge eseptelgen.

1 jyl buryn (2009) Ekibastuzda qýaty aıyna 300 tonna shıkizat daıyndap, qurym teri jartylaı fabrıkatyn shyǵaratyn zaýyt iske qosyldy.

Zaýytqa zamanaýı ıtalıandyq jabdyqtar ornatylǵan. Ónimderdi Italııa, Ispanııa, Qytaı, Úndistan naryqtaryna shyǵarylady.

ESІMDER

50 jyl buryn (1960)Qazaqstan Respýblıkasy Parlament Senatynyń depýtaty - Agrarlyq máseleler jáne qorshaǵan ortany qorǵaý komıtetiniń múshesi, fızıka-matematıka ǵylymdarynyń kandıdaty PLOTNIKOV Sergeı Vıktorovıch dúnıege keldi.

Shyǵys Qazaqstan oblysynda týǵan. Saratov polıtehnıkalyq ınstıtýtyn bitirgen.

Shyǵys Qazaqstan oblysy Bolshenarym aýdanynyń ákimi, Shyǵys Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary qyzmetterin atqarǵan. 2008 jyldan - Shyǵys Qazaqstan oblysynan Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyń depýtaty.

Eki medalmen marapattalǵan

ShІLDENІŃ 23-І, JUMA

Egıpet Arab Respýblıkasynyń ulttyq meıramy - Revolıýtsııa kúni (1952). GeneralMuhammed Nádjib Egıpetti Respýblıka dep jarııalady.

Qazaqstan Respýblıkasy men Egıpet Arab Respýblıkasy arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy naýryzdyń 6-da ornatyldy.

OQIǴALAR

3 jyl buryn (2007) Elbasy Nursultan Nazarbaev «Qazaqstan Respýblıkasy Úkimeti men Belgııa Koroldigi Úkimeti arasynda halyqaralyq avtomobıldi tasymal jónindegi kelisimdi bekitý týraly», «Qazaqstan Respýblıkasy Úkimeti men Ulybrıtanııa Birikken Koroldigi jáne Soltústik Irlandııa Úkimeti arasynda halyqaralyq avtomobıldi tasymal jónindegi kelisimdi bekitý týraly» Zańdarǵa qol qoıdy.

1 jyl buryn (2009) Qazaqstanda Saıası sheshimder ınstıtýty jumys isteı bastady.

Saıası sheshimder ınstıtýty eldegi saıası sheshimderge qoǵamnyń tolyqqandy aralasýyn qamtamasyz etýdi aldyna maqsat etip qoıyp otyr. Jańa ınstıtýt pikirsaıystar, breın-stormıng, dóńgelek ústel jıyndary, konferentsııalar, brıfıngter, tanystyrylymdar, qoǵamdyq taldaýlar, pikirtalastar, saıası raýttardy ótkizýmen aınalysady. Sondaı-aq taldaý jáne keńes berý, qoldanbaly saıası zertteýlerdi jáne áleýmettik saýalnamalardy júrgizý jáne sarapshylardyń kásibı jelisin qalyptastyrý máselesi de basty nazarda bolady.

1 jyl buryn (2009) Aqtóbe qalasy máslıhattynyń sheshimi boıynsha birqatar ataýsyz kósheler jańa ataýǵa ıe bolyp, al keıbir kóshelerdiń aty ózgertildi.

Qalalyq onomastıkalyq komıssııanyń sheshimi boıynsha qalanyń ortasyndaǵy ataýsyz kóshege XVIII ǵasyrdaǵy Qazaq memleketiniń kórnekti qaıratkeri, bıi Bógenbaı batyrdyń, taǵy da Zarechnyı-2 yqshamaýdanyndaǵy ataýsyz kóshege XVIII-XIX ǵasyrlardaǵy tarıhı tulǵalardyń biri Qaıdaýyl batyrdyń esimi berildi. Jol polıtsııasy basqarmasy aýdanyndaǵy kóshege Qazaq KSR ǴA akademıgi Saqtaǵan Baıyshevtiń esimi berildi. Aqjar kentindegi eki kóshege Bereke jáne Birlik ataýy berildi. Zarechnyı-1 yqsham aýdanyndaǵy Entýzıaster kóshesine Jaýynger-ınternatsıonalıster, Novaıa kóshesine Keńes Odaǵynyń Batyry, Aqtóbe oblysy Martuq aýdanynyń týmasy, barlaýshy Fedor Ozmıteldiń esimi berildi.

Aqtóbe mańyndaǵy «Novyı» eldi mekeniniń ataýy qazaqsha «Jańaqonys» dep ózgertildi.

ESІMDER

100 jyl buryn (1910-1973) SÝHOBOKOV Vladımır Leonıdovıch- kınorejısser, Reseıdiń eńbek sińirgen mádenıet qyzmetkeri, Túrkimen KSR-niń eńbek sińirgen ártisi dúnıege keldi.

Belorýssııanyń Gomelskıı oblysy. Rogachev qalasynda týǵan. Lenıngrad teatr ınstıtýtynyń kıno bólimin bitirgen (Sankt-Peterbor memlekettik teatr óneri akademııasy).

«Soıýzkıno», «Belgoskıno», «Soıýzdetfılm», «Lenfılm» kınostýdııalary men Ortalyq kınostýdııalar birlestiginiń rejısserdiń kómekshisi, assısenti, ekinshi rejısseri, montaj jónindegi rejısseri qyzmetterin atqarǵan. Kóptegen derekti, ǵylymı-kópshilik fılmderdiń, dýblıajdardyń rejısseri. 1952 jyldan S.A.Gerasımov atyndaǵy Búkilreseılik memlekettik kınematografııa ınstıtýtynyń rejısserlik montaj fakýltetiniń kafedrasynda aǵa oqytýshysy bolǵan.

«Molodaıa gvardııa» fılmi úshin BLKJO Ortalyq Komıtetiniń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.

65 jyl buryn (1945-2009) fýtbolshy, KSRO chempıony, fýtboldan respýblıkalyq dárejedegi tóreshi, Keńes jáne Reseıdiń qoǵam jáne sport qaıratkeri ABASOV (Abbasov) Arıf Mıkaelovıch dúnıege keldi.

Tomsk pedagogıkalyq ınstıtýtynyń dene tárbıesi jáne sport fakýltetin bitirgen. Ázirbaıjan fýtbolynyń tárbıelenýshisi. 1990-2000 jyldary Tomsk oblystyq fýtbol federatsııasyn basqarǵan. Reseıdegi TV-2 telekompanııasynyń qysqy fýtboldan buqaralyq týrnırdi uıymdastyrýshylardyń biri. Kásibı fýtbol klýbtarynyń tóreshi-ınspektory bolǵan. 1961 jyly Ázirbaıjan KSR qurama komandasynda oınap, oqýshylar arasynda KSRO chempıony bolǵan. Búkilodaqtyq jasóspirimder arasynda ótken birinshiliktiń kúmis júldegeri. Tomsk qurama komandasyndaǵy úzdik shabýylshylardyń biri bolyp 53 dop soqqan. KSRO kýbogy men birinshilikterinde 68 dop soǵyp, Reseıdiń eń úzdik tóreshiler qataryna engen. «Dene tárbıesiniń úzdigi» ataǵyna ıe bolǵan.

ShІLDENІŃ 24-І, SENBІ

OQIǴALAR

4 jyl buryn (2001) Qyrǵyz Respýblıkasynyń astanasy Bishkek qalasyndaǵy «Emendi baqta» jazýshy Muhtar Omarhanuly Áýezov eskertkishiniń ashylý saltanaty ótti.

3 jyl buryn (2007) Memleket basshysy elordamyzdyń jumys isteý salasynda qoǵamdyq qatynastardy retteıtin «Qazaqstan Respýblıkasy astanasynyń mártebesi týraly» jáne «Qazaqstan Respýblıkasy astanasynyń damý máseleleri jóninde Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine ózgertýler men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańdarǵa qol qoıdy.

3 jyl buryn (2007) Pavlodarda qazaqtyń kásipqoı halyq aspaptar orkestri quryldy.

Ujym repertýarynda - ulttyq jáne sheteldik kompozıtorlardyń týyndylary.

3 jyl buryn (2007) Beıjińde QHR ulttardyń isteri jónindegi komıtettiń baspahanasynda Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen qaıratkeri, dramatýrg, jazýshy Rahymjan Otarbaevtyń «Soǵystyń sońǵy bombasy» (qytaı tilinen aýdarǵanda - «Heı Sıýanfen» - «Chernyı smerch» degen maǵynany bldiredi) atty áńgimeler jınaǵy qazaq (arabtyń órme jazýymen) jáne qytaı tilinde jaryq kórdi.

Tusaýkeser rásimge kórkemóner zııalylarynyń jáne Qytaıdaǵy qazaq dıasporasynyń, Qytaıdyń jáne Sıntszıan Jazýshylar odaǵynyń, Qytaı ulttyq ýnıversıtetiniń, QHR ulttardyń isteri jónindegi komıteti Aýdarma bıýrosynyń, Qytaıdyń ortalyq radıosynyń jáne taǵy da basqa medıa qurylymdarynyń ókilderi qatysty.

1 jyl buryn (2009) Atyraýda Hıýaz Dospanova atyndaǵy jańa zamanaýı Muz aıdyny saraıy paıdalanýǵa berildi.

Jańa sport kesheniniń kólemi 1800 sharshy metrden astam aýmaqty alyp jatyr, onda jattyǵýlarmen qatar komandalyq jarystar ótkiziledi.

Dospanova Hıýaz Qaıyrqyzy (1922-2008) - qazaqtyń tuńǵysh ushqysh qyzy. Atyraý oblysynda dúnıege kelgen. Uly Otan soǵysynda áskerı ushaqpen aspan tórinde maıdan salǵan erligimen tanylǵan, al soǵystan keıingi beıbit ómirde qaıratkerligimen daralanǵan qazaqtyń qaharman qyzy. Ójettiligi men erligi úshin Qyzyl Juldyz, ІІ dárejeli Otan soǵysy, Qyzyl Tý ordenderimen jáne kóptegen medaldarmen marapattalǵan. Uly Jeńistiń 60 jyldyq mereıtoıy qarasańynda soǵys ardageri, ushqysh qyzy Dospanova Hıýaz Qaıyrqyzyna Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Jarlyǵymen «Halyq qaharmany» ataǵy berildi. Atyraý qalasynda eskertkish ornatylyp, onyń esimi bir kóshege berilgen.

ESІMDER

70 jyl buryn (1940) Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen ártisi BALAEV Gennadıı Nıkolaevıch dúnıege keldi.

Aqtóbe qalasynda týǵan. Konservatorııanyń fortepıano synyby boıynsha 3 kýrsyn, Tashkent teatr ınstıtýttyn bitirgen.

Samarqandtyń orys drama teatrynda, M.Gorkıı atyndaǵy Vladıvostok óńirlik orys dram teatrynda akter qyzmetin atqarǵan. 1971 jyldan - M.Lermontov atyndaǵy Memlekettik akademııalyq orys drama teatrynyń aktery.

Teatr sahnasynda Kardınal Výlsıdiń (G.Gorınniń «Patshalar oıyny»), Akterdiń (M.Gorkııdiń «Na dne»), Igor (N.Ptýshkınniń «Poka ona ýmırala»), Stomıldiń (S.Mrojektiń «Tangosynda»), Togo (L.Andreevtiń «Tot, kto polýchaet poşechıny») jáne t.b. júzge jýyq basty rólderdi somdaǵan.

«Sarancha», «Mne ne zabyt, ne prostıt», «Prımıte Adama!», «Shoqan Ýalıhanov», «Pereklıchka» atty kınofılmderde oınaǵan.

ShІLDENІŃ 25-І, JEKSENBІ

OQIǴALAR

105 jyl buryn (1905) Qoıandy jármeńkesine jınalǵandar patshanyń otarshyldyq zorlyǵyna qarsy petıtsııa qabyldady. Reseı Mınıstrler keńesi tóraǵasyna joldanǵan bul petıtsııada qazaq jerine orys sharýalarynyń qonys aýdarýyn toqtatý, qazaqtar úshin jeke basqarýdy uıymdastyrý, tsenzýrany joıý, qazaq tilinde is júrgizýdi resmı engizý, Memlekettik dýmany shaqyrý jobalaryn ázirleý jónindegi keńes jumysyna qazaq delegattaryn qatystyrý sııaqty talaptaryn qoıdy.

105 jyl buryn (1905) Tashkent-Orynbor temir jolynyń soltústik telimi paıdalanýǵa berildi.

5 jyl buryn (2005) Pavlodar oblysynyń Sharbaqty aýdanynda pavlodarlyq Musylman-áıelderdiń birlestigi bólimshesi quryldy.

Pavlodarlyq musylman-áıelderdiń birlestigi 17 jyl buryn qurylǵan. Birlestik músheleri qazaqtyń salt-dástúrlerin qaıta jańǵyrtyp, ulttyq shyǵarmashylyqty nasıhattaıdy, Qazaqstan halyqtarynyń kishi assambleıasy jumystaryna qatysady.

3 jyl buryn (2007) Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev sybaılas jemqorlyqpen kúresti jetildirýge, onyń kórinisterine jaýapkershilikti kúsheıtýge, onyń aldyn alýǵa baǵyttalǵan mehanızmderdi engizýge baǵyttalǵan «Sybaılas jemqorlyqpen kúresti jetildirý máseleleri jóninde Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine ózgertýler men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańǵa qol qoıdy.

3 jyl buryn (2007) Qazaqstanda «Halyq qaharmany» respýblıkalyq syılyǵy bekitildi.

«Halyq qaharman» syılyǵy qoǵamǵa, Qazaqstan halqyna qyzmet etken joǵary jetistigi úshin beriledi jáne ol memlekettik nemese saıası syılyqqa jatpaıdy. Qazaqstannyń áleýmettik jáne qoǵam ómirine aralasyp óziniń úlesin qosqan árbir azamat, kommertsııalyq jáne kommertsııalyq emes uıymdar onyń ıegeri bola alady. Al saıasatkerler, saıası partııalar men qozǵalystar onyń ıegeri bola almaıdy.

1 jyl buryn (2009) Almatynyń Túrkisib aýdanynda jańa tigin fabrıkasy ashyldy.

Fabrıkanyń negizgi ónimi - barıt kontsentratyna arnalǵan qaptar shyǵarý. Barıt menshikti salmaǵy aýyr mıneral bolǵandyqtan, oǵan standarttyq normalarǵa sáıkes keletin qap kerek.

ESІMDER

85 jyl buryn (1925-1993) qazaqtyń sýretshisi, professor, Qazaqstannyń eńbek sińirgen óner qaıratkeri KENBAEV Moldahmet Syzdyquly dúnıege keldi.

Qyzylorda qalasynda týǵan. V.Gogol atyndaǵy Almaty kórkemsýret ýchılışesin, V.Sýrıkov atyndaǵy Máskeý memlekettik kórkemsýret ınstıtýtyn bitirgen.

V.I.Lenın atyndaǵy Qazaq memlekettik polıtehnıkalyq ınstıtýtynyń (Q.Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıtet) sáýlet-qurylys fakýltetiniń, Almaty sáýlet-qurylys ınstıtýtynyń professory qyzmetterin atqarǵan.

«Asaýdy ustaý», «Áńgime», «Qoıshynyń áni» kartınalardyń avtory. Shyǵarmalary Máskeýdegi memlekettik Tretıakov galereıasynyń qorynda jáne Á.Qasteev atyndaǵy Memlekettik óner murajaıynda saqtalǵan.

«Qurmet belgisi» ordenimen marapattalǵan.

80 jyl buryn (1930-2002) ǵalym, ádebıet zertteýshisi, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq akademııasynyń akademıgi, Qazaq KSR Halyq aǵartý isiniń ozaty, Qazaqstan Ǵylym akademııasy Shoqan Ýálıhanov atyndaǵy syılyǵynyń laýreaty SÁTBAEVA Shámshııabaný Qanyshqyzy dúnıege keldi.

Qazirgi Pavlodar oblysy Baıanaýyl aýdany Qanysh Sátbaev atyndaǵy aýylda týǵan. Qazaq pedagogıkalyq ınstıtýtyn (Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıteti), M.Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıversıtetiniń aspırantýrasyn bitirgen.

1954-1965 jyldary - Abaı atyndaǵy Qazaq pedagogıkalyq ınstıtýtynyń aǵa oqytýshysy, dotsenti. 1965-2002 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy ǵylym akademııasynyń Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri qyzmetterin atqarǵan.

Negizgi ǵylymı eńbekteri ádebıettiń kórkemdik damý tarıhyna, zańdylyqtaryna, ádebıetter baılanystaryn zertteýge arnalǵan. «Orta Azııa jáne Qazaqstan ádebıetiniń tarıhy» basylymyndaǵy qazaq ádebıeti bólimin ázirleýge qatysqan. «XIX jáne XX ǵasyrdyń birinshi jartysyndaǵy qazaq-eýropa ádebı baılanystary», «Ádebı baılanystar», «Qazaq ádebıeti men Shyǵys» taǵy basqa monografııalarynyń, 9-10 orys synyptary úshin «Qazaq ádebıeti» jáne Qazaqstannyń joǵary oqý oryndarynyń fılologııa fakýlteti orys bólimderine arnalǵan «Qazaq ádebıeti» oqýlyqtarynyń avtory. «Órnekti óris», «Lev Tolstoı Qazaqstanda», «Ádebıet mereıi», «Dostyq dastandary», «Shoqan Ýálıhanov», «Sáýleli áýlet», «Ýaqyt shýaǵy», «Kazahskaıa lıteratýra ı Vostok», «Shakarım Kýdaıberdıev», «Sh.Ýalıhanov ı rýsskaıa lıteratýra, «Svet ochaga», «Ábikeı Sátbaev», « Ár jyldardan», «Urpaq syry» atty kitaptary jaryq kórgen.

35 jyl buryn (1975) Business Media Group zertteýshilik kompanııasynnyń negizin qalaýshysy jáne jetekshisi YDYRYSOV Arman Ashatuly dúnıege keldi.

Astana qalasynda týǵan. E.A. Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy memlekettik ýnıversıtetin (1996) jáne onyń aspırantýrasyn (1998) bitirgen. Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń halyqaralyq «Bolashaq» stependııasy boıynsha AQSh-taǵy Monterey Institute of Int'l Studies oqyǵan.

2000-2002 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti apparatynyń qurylymynda qyzmet atqarǵan, 2002-2003 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Qazaqstannyń strategııalyq zertteý ınstıtýttynda keńesshi qyzmettin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde - 2003 jyldan.

2001 jyldan bastap «Bolashaq» baǵdarlamasy túlekteri qaýymdastyǵynyń múshesi, 2008 jyldan bastap Qaýymdastyq keńesiniń múshesi. 2009 jyldan bastap Zertteu DS Group Seriktester keńesiniń múshesi.