QazAqparat-Anons: shildeniń 14-i men 19-y aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi
ҮKІMET
Shildeniń 14-inde Syrtqy ister mınıstrliginde 2010 jyldyń aqpan aıynda BҰҰ-nyń Adam quqyqtary jónindegi keńesiniń aıasynda Qazaqstannyń Әmbebap merzimdik sholý protsedýralarynan ótýine daıyndyғy jóninde semınar ótedi.
BASQA MEMLEKETTІK QҰRYLYMDAR
Shilde aıynan bastap qyrkúıek aıyna deıin Kedendik baqylaý komıtetiniń basshylary azamattardy qabyldaıdy. Komıtet tóraғasy Kozy-Kórpesh Káribozov azamattardy - shildeniń 11-i, tamyzdyń 14-i, qyrkúıektiń 11-i kúnderi qabyldaıdy. Azamattar sondaı-aq, óz máselelerimen komıtet tóraғasynyń orynbasarlaryna da kire alady. Tóraғa orynbasary Serjan Dúısebaev - shildeniń 16-synda, tamyzdyń 13-inde, qyrkúıektiń 17-sinde qabyldasa, Jarqynbek Ospanov - shildeniń 15-inde, tamyzdyń 12-sinde, qyrkúıektiń 9-ynda, al Igor Ten - shildeniń 6-synda, tamyzdyń 10-ynda, qyrkúıektiń 14-inde qabyldaıdy. Qabyldaý ýaqyty - saғat 16.30-18.30-dyń aralyғynda. Myna telefon arqyly qabyldaýғa jazylýғa bolady: (8-7172) 79-45-79.
QAZAQSTAN JӘNE ӘLEM
Shildeniń 6-sy men 15-i aralyғynda Qazaqstan Respýblıkasyna Az ulttardyń máselelerimen aınalysatyn táýelsiz sarapshy Geı Makdýgall hanym sapar jasaıdy. Sarapshy resmı tulғalarmen,
úkimettik emes uıymdardyń, az ulttardyń ókilderimen konsýltatsııalar ótkizedi. Sapar aıasynda ol Astana, Almaty qalalarynda bolady.
Shildeniń 18-inde Máskeýdiń ortalyq atshabarynyń 175 jyldyq mereıtoıy toılanady. Reseı Federatsııasynyń Prezıdenti Dmıtrıı Medvedevtiń shaqyrýymen TMD elderiniń Memleket basshylary osy sharaғa qatysady dep kútilýde
Eýropa elderine sapary aıasynda shildeniń 17-18-inde Germanııada qazaqstandyq tanymal «Ұlytaý» toby óner kórsetedi.
Shildeniń 14-16-sy aralyғynda Ystyqkól jaғalaýyndaғy Sholpanata qalasynda zııatkerlik menshik salasyndaғy ýnıversıtet koordınatorlaryna arnalғan aımaqtyq forým ótedi. Zııatkerlik menshiktiń Dúnıejúzilik uıymy Qyrғyzstannyń Memlekettik patenttik qyzmetimen birlesip uıymdastyrғan forým Táýelsiz Memleketter Dostastyғynyń 11 eliniń patenttik vedomstvolarynyń mamandary men dúnıejúzilik uıymnyń ókilderiniń bastaryn qosady.
SPORT
Qazaqstannyń jeti qalasynda múmkindikteri shekteýli adamdardyń arasyndaғy ІІІ spartakıada baғdarlamasynyń fınaldyq jarystary ótedi. Jarystar sporttyń segiz túri boıynsha ótedi. Olar- paýerlıftıng, jeńil atletıka, toғyzqumalaq, doıby, júzý, voleıbol, ústel tennısi oıyndary. Spartakıadanyń jabylý rásimi tamyzdyń 5-inde Qaraғandyda ótedi. Týrnır jarystary sondaı-aq, Qostanaı Taldyqorғan, Taraz, Shymkent, Aqtóbe qalalarynda ótedi. Sharany Týrızm jáne sport mınıstrligi men Ұlttyq paraolımpıadalyq komıtet uıymdastyrýda.
Shildeniń 14-17-si aralyғynda Almaty-Býrabaı baғyty boıynsha «Altyn torpaq.KZ» joryq-ekspedıtsııasy ótedi.
Shildeniń 17-19-ynda Balqash kólindegi «Tulpar» týrıstik bazasynda baıkerlerdiń «Balqash-2009» halyqaralyq festıvali ótedi.
Shildeniń 19-ynda «Lokomotıv» jáne «Aqtóbe» komandalarynyń oıyny bolady.
ASTANA
Shildeniń 13-18-i aralyғynda Prezıdenttik mádenıet ortalyғynda «Mereıtoı ıeleri» kitap kórmesi bolady.
Shildeniń 13-18-i aralyғynda Prezıdenttik mádenıet ortalyғynda «Nur Otan» partııasyna -10 jyl» kitap kórmesi ótedi.
Shildeniń 14-18-i aralyғynda Prezıdenttik mádenıet ortalyғynda «Elbasy jáne Elorda» kórmesi ótedi.
Shildeniń 14-19-y aralyғynda Prezıdenttik mádenıet ortalyғynda «Táýelsiz Qazaqstan Respýblıkasy jáne onyń negizin qalaýshy - Prezıdent Nursultan Nazarbaev» kórmesi ótedi.
Shildeniń 14-20-sy aralyғynda Astanadaғy Sýretshiler odaғynyń kórme zalynda «Qyzғaldaqtyń otany - Qazaqstan» respýblıkalyq festıvaldiń qorytyndysy boıynsha balalar sýretteri men fotosýretteriniń kórmesi ótedi.
Shildeniń 14-i kúni Astanada Jańa jaғdaılar kezindegi bıznesti nyғaıtý máselelerine baılanysty forým ótedi.
Shildeniń 14-inde Ұlttyq akademııalyq kitaphanasynda «Kózqaras» partııaaralyq jáne qoғamdyq dıalogtyń keńeıtilgen májilisi ótedi.
Shildeniń 14-inde Almaty aýdanynyń ákimdiginde «Jylý energııasyn esepteýdiń jalpyúılik jabdyғyn ornatý» máselesine arnalғan keńes ótedi.
Shildeniń 14-inde «Nur Otannyń» ortalyq apparatynyń keńsesinde brıfıng bolady.
ALMATY
Shildeniń 14-inde «Dostyq» qonaqúıinde ataqty metallýrg-ғalym Asqar Qonaevtyń 80 jyldyғyna arnalғan saltanatty shara ótedi.
Shildeniń 14-inde «Arıal» golf-klýbynda «Zolotoı telenok KZ» ekspedıtsııa-joryғynyń bastalýyna arnalғan baspasóz máslıhaty bolady.
Shildeniń 15-inde Almatyda Qazaqstandaғy BҰҰ Damý baғdarlamasy Parlamentarızm ınstıtýtymen birlese otyryp, «Saıası dıalog mádenıetin qurý jáne kelissózder júrgizý arqyly jan-jaqty qatysýdy ilgeri jyljytý» jobasy aýqymynda «Memlekettik áleýmettik tapsyrys - Qazaqstanda azamattyq qoғamdy damytý faktory» taqyrybynda aımaqtyq saıası klýb otyrysyn ótkizedi.
ShІLDENІҢ 14-І, SEISENBІ
Frantsııa Respýblıkasynyń Ұlttyq meıramy - Bastılııany basyp alý kúni. 1789 jyly parıjdikter kóteriliske shyғyp, Bastılııa túrme-qamalyn basyp aldy. Bul oqıғa Ұly frantsýz revolıýtsııasynyń bastamasy bolyp esepteledi. Bastılııany basyp alý - adamzat tarıhyndaғy uly oqıғalardyń biri, «Bastılııa» sóziniń ózin saıası bostandyqtyń belgisine aınaldyrғan oqıғa boldy. Qazaqstan Respýblıkasy men Frantsııa Respýblıkasy arasyndaғy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylғy qańtardyń 25-inde ornatyldy.
ESTE QALAR OQIҒALAR
12 jyl buryn (1997) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń Jarlyғymen «Qazatomónerkásip» ulttyq atom kompanııasy quryldy.
12 jyl buryn (1997) Qazaqstan Respýblıkasynyń «Notarıat týraly» Zańy qabyldandy.
4 jyl buryn (2005) Bishkekte Qazaqstan men Qyrғyzstan Prezıdentteriniń qatysýymen Qyrғyzstandaғy qazaq elshiliginiń jańa ғımaratynyń ashylý saltanaty ótti.
100 jyl buryn (1909) Búkilreseılik aeroklýb keńesi medıtsınalyq kýálandyrylғan jaғdaıda ғana ushýғa jiberý týraly sheshim qabyldady. Osy sheshimmen avıatsııalyq jáne ғaryshtyq medıtsınanyń damý kezeńi bastaldy.
55 jyl buryn (1954) AQSh-taғy Prınston ýnıversıteti alғash ret kompıýterlerdi jeke paıdalanýғa beriletindigin jarııalady.
ESІMDER
105 jyl buryn (1904-1987) akter, Qazaq KSR-niń halyq ártisi ROGALЬSKII Pavel Petrovıch dúnıege keldi.
Ýkraınanyń Poltava oblysynda týғan. Sahnalyq óner jolyn Dnepropetrovsk mýzykalyq teatrynyń qosymsha quramynda akter bolýdan bastady. Ol kóbine komedııalyq baғyttaғy rólderdi oryndaýmen óziniń jarqyn minezdi akter ekenin baıqatty. 1937 jyldan Soltústik Qazaqstan oblystyq orys drama teatrynda akter boldy. Orys jáne shet el dramatýrgııasy boıynsha qoıylғan spektaklderge qatysyp, eleýli sahnalyq beıneler jasady. Sahnalyq tulғanyń syrtqy keskin-beınesin dál tabýshylyq, sonymen qatar qaһarmannyń ishki jan dúnıesin tereń psıhologııalyq turғydan ashyp kórsetý - onyń akterlik sheberligine tán qasıet. Jazýshy Ғ.Músirepovtiń «Qozy Kórpesh - Baıan sulý» spektaklindegi Qarabaı róli osy turғyda sheshim tapty.
80 jyl buryn (1929-1999) tehnıka ғylymynyń doktory, professor, Qazaqstan Ғylym akademııasynyń akademıgi, KSRO Ғylym akademııasynyń korrespondent múshesi, Qazaq KSR-niń eńbek sińirgen ғylym qaıratkeri, eki márte KSRO jáne Qazaqstan Memlekettik syılyғynyń laýreaty QONAEV Asqar Meńdiahmetuly dúnıege keldi.
Almaty qalasynda týғan. Máskeý bolat jáne qorytpalar ınstıtýtyn bitirgen. 1951-1953 jyldary - Temirtaý metallýrgııa zaýytynyń bolat qorytýshysy. 1953-1972 jyldary - Qazaqstan Ғylym akademııasy Metallýrgııa jáne ken baıytý ınstıtýtynyń ғylymı qyzmetkeri, dırektory. 1972-1974 jyldary - Qazaqstan Ғylym akademııasynyń vıtse-prezıdenti. 1974-1986 jyldary Qazaqstan Ғylym akademııasynyń prezıdenti qyzmetin atqardy. 1996-1999 jyldary Qazaqstan Ғylym akademııasy Metallýrgııa jáne ken baıytý ınstıtýtynyń qurmetti dırektory boldy.
Ғalymnyń negizgi ғylymı eńbekteri ken óńdeýdiń fızıkalyq-hımııalyq keshendi tehnologııasyn damytýғa arnalғan. A.Qonaev kremnııge baı sırek kezdesetin metall kenderi men fosforıtterdiń totyғýyn jáne qalpyna kelýiniń jańa zańdylyqtaryn tapty. Qorғasyn óndirisi qaldyqtaryn elektr-termındik jolmen qaıta óńdeý ádisin metallýrgııa ónerkásibine engizip, basqa ғalymdarmen birlesip, mys, qorғasyn, jáne myrysh alýdyń KIVTsET-tik tehnologııasyn jasady. Ol qatarynan fosfor men keshendi legırleýshi qorytpalar alýdyń jańa tehnologııasyn, ónerkásiptik kólemde fosforly temir kenin óńdeý tehnologııasyn jasap óndiriske engizdi. 9-10 saılanғan KSRO Joғarғy Keńesiniń depýtaty boldy.
«Lenın», «Qazan tóńkerisi», «Eńbek Qyzyl Tý» ordenderimen jáne medaldarmen marapattalғan.
75 jyl buryn (1934-1993) sport sheberi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen jattyqtyrýshysy TҰRLYHANOV Bolat Turlyhanuly dúnıege keldi.
Semeı qalasynda týғan. Qazaq dene tárbıesi ınstıtýtyn bitirgen. 1985 jyldan Aıagóz qalasyndaғy aýdandyq balalar jáne jasóspirimder sport mektebiniń dırektory, Jarma, Үrjar, Aıagóz jáne Taskesken aýdandaryndaғy mektepterde jumys istegen. Ol N.Tólendınov, M.Aqyshbaev, L.Janarov syndy kóptegen sport sheberlerin daıyndap shyғardy. Olardyń qatarynda KSRO-nyń 7 dúrkin chempıony, Eýropa, Әlem chempıony, uly Dáýlet Turlyhanov ta bar. Jyl saıyn Semeı qalasynda grek-rım kúresinen Bolat Turlyhanulyn eske alý týrnıri ótip turady.
«Qurmet belgisi» ordenimen marapattalғan.
ShІLDENІҢ 15-І, SӘRSENBІ
ESTE QALAR OQIҒALAR
68 jyl buryn (1941) Petropavl qalasynda 314-shi atqyshtar dıvızııasy jasaqtalyp, Soltústik-Batys maıdanyna jiberildi. Atalmysh dıvızııa sonymen qatar Lenıngrad túbindegi shaıqastarғa da qatysty. 1941 jyly qyrkúıektiń 7-de dıvızııa jaýyngerleri Svır ózeniniń boıynda jaýdyń betin toıtardy. Dıvızııa Baltyq jaғalaýyn, Polshany jáne Chehoslavakııany azat etý urystaryna qatysyp, asqan erlik kórsetti. Soғys jyldary dıvızııanyń 12000-nan astam jaýyngerleri men ofıtserleri orden, medaldarmen marapattalsa, úsheýi Keńes Odaғynyń Batyry ataғyn aldy. Olardyń bireýi soltústikqazaqstandyq - P.Gonchar. Petropavl qalasynyń ortalyғyna 314-shi atqyshtar dıvızııasyna eskertkish ornatylғan.
55 jyl buryn (1954) Qytaıdyń Tsıń haı ólkesinde Altynshoqy qazaq avtonomııalyq aýdany quryldy.
17 jyl buryn (1992)Qazaqstan Respýblıkasy men Rýmynııa arasynda dıplomatııalyq qarym-qatynas ornady.
12 jyl buryn (1997) Qazaqstan Respýblıkasynyń «Qorshaғan ortany qorғaý týraly» Zańy qabyldandy.
10 jyl buryn (1999) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti N.Nazarbaev Almaty oblysynyń Talғar qalasyn aýdandyq mańyzdaғy qalalar sanatyna engizý týraly Jarlyqqa qol qoıdy.
10 jyl buryn (1999) Tretıakov galereıasynda (Máskeý) qazaqstandyq sýretshi, Salvador Dalı atyndaғy halyqaralyq syılyqtyń ıegeri Erbolat Tólepbaevtyń jeke kórmesi bolyp ótti.
7 jyl buryn (2002) Qazaqstan Respýblıkasynyń «Saıası partııalar týraly» Zańy qabyldandy.
140 jyl buryn (1869) Parıjde Ippolıt Mega-Mýre áskerı-teńiz flotynyń qajettiligi úshin margarınge patent aldy.
70 jyl buryn (1939) Nıý-Iork turғyny Klara Adams jersharyn aınala ushyp shyqqan tuńғysh áıel atandy.
ESІMDER
120 jyl buryn (1889-1984) halyq aqyny, Qazaqstan Jazýshylar odaғynyń múshesi ӨTEҒALIEVA Halıma Nurғalıqyzy dúnıege keldi.
Batys Qazaqstan oblysynda týғan. Kompozıtor Q.Mýsınniń anasy. Өleńderi merzimdi basylymdarda jarııalanyp turdy. 30-shy jyldary aýdanaralyq ár túrli aıtystarғa qatysty. Kóp jyl boıy týғan aýylynda saýynshy boldy. 1944 jyly Almaty qalasyna qonys aýdardy. Aqynnyń «Maqtanyshym - óz elim», «Ana jyry», «Әje áldıi», «Besik jyry», «Meıirim» atty óleńder jınaғy jaryq kórgen.
65 jyl buryn (1944) Qazaqstan Jýrnalıstıka akademııasynyń prezıdenti, tarıh ғylymynyń doktory, professor, Qazaqstan Respýblıkasy Saıası ғylymdar akademııasynyń, Jýrnalıstıka akademııasynyń akademıgi, 5 márte Qazaqstan Jýrnalıster odaғy syılyғynyń laýreaty QOZYBAEV Saғymbaı Qabashuly dúnıege keldi.
Qostanaı oblysynda týғan. Lenıngrad memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. Qazaq KSR Memlekettik teleradıosynyń redaktory, aғa redaktory, bas redaktorynyń orynbasary, Búkilodaqtyq radıonyń Qazaqstan boıynsha menshikti tilshisi qyzmetterin atqarғan. 1974 jyldan ál-Farabı atyndaғy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń aғa oqytýshysy, dotsenti, kafedra meńgerýshisi, jýrnalıstıka fakýlteti dekanynyń orynbasary, dekany, halyqaralyq jýrnalıstıka kafedrasynyń meńgerýshisi, jýrnalıstıka tarıhy kafedrasynyń meńgerýshisi, professory qyzmetterin atqardy. Qazirgi qyzmetinde 2001 jyldan bastap isteıdi. Birneshe kitaptyń avtory.
Medaldarmen, Qazaqstan Respýblıkasynyń Qurmet gramotasymen marapattalғan.
60 jyl buryn (1949-2007) memleket qaıratkeri KOLODA Vladımır Alekseevıch dúnıege keldi.
Soltústik Qazaqstan oblysynda týғan. Omby aýyl sharýashylyғy ınstıtýtyn bitirgen. Eńbek jolyn keńshardyń agronomy bolyp bastaғan. 1996-2006 jyldary Soltústik Qazaqstan oblysynyń Tımırıazev, Shal aqyn aýdandarynyń ákimi qyzmetin atqarғan.
«Qurmet» ordenimen, medaldarmen marapattalғan.
ShІLDENІҢ 16-SY, BEISENBІ
Frantsııadaғy Vıshı rejıminiń násilshildik jáne antısemıttik boı kórsetýleri qurbandaryn eske alý kúni. Alғash ret 1993 jyly atap ótilgen osy ataýly kún 2000 jylғy aqpannyń 29-da Ұlttyq jınalystyń sheshimimen resmı bekitilgen. Ekinshi dúnıejúzilik soғysy jyldarynda Frantsııada qurylғan Vıshı násilshildik rejıminiń polıtsııasy 1942 jyly dál osy kúni 13 myńғa jýyq shyqqan tegi evreı frantsýzdyqtardy Parıj velodromyna aıdap shyғyp, olardy gıtlershilerdiń qoldaryna tabys etken. Osy tutqyndardyń kópshiligi «ólim lagerlerinde» qaza tapqan.
ESTE QALAR OQIҒALAR
15 jyl buryn (1994) Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Jarlyғymen Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik eksport-ımport banki (Eksımbanki) quryldy.
15 jyl buryn (1994) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti N.Nazarbaevtyń «Memlekettik bılik organdarynyń qurylymyn damytý jáne olarғa shyғatyn shyғyndy qysqartý týraly» Jarlyғy jarııalandy.
10 jyl buryn (1999) Qazaqstan Respýblıkasynyń «Etıl spırti men alkogol óniminiń óndirilýin jáne aınalymyn memlekettik retteý týraly» Zańy qabyldandy.
10 jyl buryn (1999) Bolıvııanyń astanasy La-Pas qalasynda ıÝNESKO-nyń bas hatshysy Federıko Maıor Astana qalasyna «Әlem qalasy úshin» halyqaralyq konkýrsy jeńimpazynyń medali men sertıfıkatyn tabys etti. Osy kúnnen bastap Astana «Әlem qalasy» ataғyna ıe.
6 jyl buryn (2003) Astana qalasy ákimi men Halyqaralyq sáýlet akademııasy arasynda Memorandýmғa qol qoıyldy.
40 jyl buryn (1969) adamzat tarıhyndaғy Aıғa tuńғysh sapar bastaldy - AQSh-tyń «Apollon 11» ғarysh kemesi ushyryldy.
ESІMDER
65 jyl buryn (1944) «Qazgıprotústimet» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń dırektory, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qurylysshysy, Өskemen qalasynyń jáne Shyғys Qazaqstan oblysy Kókpekti aýdanynyń qurmetti azamaty ShAIJҮNІSOV Toqan Jaqııanuly dúnıege keldi.
Shyғys Qazaqstan oblysynda týғan. Өskemen qurylys-jol ınstıtýtyn, Shyғys Qazaqstan tehnıkalyq ýnıversıtetin bitirgen. Eńbek jolyn Өskemen úı qurylysy kombınatynyń ınjeneri bolyp bastaғan. 1975-1984 jyldary - «Jóndeýqurylystresi» basqarmasynyń bastyғy. 1984-1988 jyldary - «Shyғysqazkeńsharqurylys» tresiniń bas ınjeneri, bastyғy. 1988-1999 jyldary - «Agroónerkásipqurylys» birlestiginiń tóraғasy. Qazirgi qyzmetinde 1999 jyldan bastap isteıdi.
T.Shaıjúnisovtiń tikeleı basshylyғymen respýblıkamyzda jáne basqa da shet elderde birneshe iri taý-ken kásiporyndarynyń, ekologııalyq, sáýlet-qala qurylysy, aýyl sharýashylyғy, áleýmettik qurylys keshenderi jobalanyp, qurylysy salyndy. Ol birneshe márte Shyғys Qazaqstan aımaqtyq qaıyrymdylyq qorynyń «Jyl adamy» atandy.
«Qurmet» ordenimen, medaldarmen marapattalғan
ShІLDENІҢ 17-SІ, JҰMA
Irak Respýblıkasynyń Ұlttyq meıramy - Ұlttyq Respýblıka jáne Táýelsizdik kúni (1958). Irak - Ońtústik-Batys Azııada, Tıgr jáne Evfrat ózenderi boıynda ornalasqan memleket. Әkimshilik jaғynan 18 ýálaıatqa bólinedi. Astanasy - Baғdat qalasy. Resmı tili - arab tili. Aqsha birligi - ırak dınary. 1970 jyly qabyldanғan Konstıtýtsııasy boıynsha Revolıýtsııalyq keńestiń tóraғasy eldiń Prezıdenti jáne Joғarғy Bas qolbasshy qyzmetterin qatar atqarady. Zań shyғarýshy organy - Ұlttyq keńes.
Fınlıandııadaғy demokratııa kúni. 1919 jyly shildeniń 17-inde Fınlıandııa regenti (monarh ornynda memleketti ýaqytsha basqarýshy) Karl Mannergeım Fınlıandııany respýblıka dep jarııalaý týraly Seım sheshimine qol qoıdy. Alғash 1992 jyly atalyp ótildi.
ESTE QALAR OQIҒALAR
11 jyl buryn (1998) Qazaqstan men Qyrғyzstan Respýblıkalary arasyndaғy memlekettik shekarany anyqtaý (delımıtatsııalaý) týraly memorandýmғa qol qoıyldy.
10 jyl buryn (1999) «Qazaqstan Respýblıkasy Azamattyq kodeksin (Negizgi bólim) qoldanysqa engizý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy buqaralyq aqparat quraldarynda jarııalandy.
6 jyl buryn (2003 shildeniń 17-si - tamyzdyń 7-si) ekinshi «Han-Táńiri-2003» festıvaliniń sheńberinde Han-Táńiri shyńynyń baýraıynda qutqarýshylardyń birinshi halyqaralyq sleti ótti.
3 jyl buryn (2006) Qazaqstanda alғash ret zeınetkerlerge nesıe berý jónindegi joba iske qosyldy.
3 jyl buryn (2006) Qazaqstannyń Ұlttyq banki «Qazaqstan petroglıfteri» serııasy boıynsha «Kúıme» degen ataýmen kollektsııalyq kúmis shaqany satylymғa shyғardy. Shaqanyń dızaınynda bizdiń dáýirimizge deıingi ІІ myńjyldyqtyń ekinshi jartysynan bizge jetken «Kúıme» petroglıfiniń detali qoldanylғan. Nomınaly 500 teńgelik shaqa 3 myń danamen shyғarylғan, olardyń árqaısysynyń baғasy - 3 myń teńge. Bul moneta - «Qazaqstan petroglıfteri» serııasy boıynsha shyғarylyp otyrғan 7-shi shaqa. Onyń salmaғy - 24 gramm, dıametri - 37 mm. Shaqa sapa sertıfıkatyna ıe.
155 jyl buryn (1854) Eýropada taý qyrattary arqyly tartylғan tuńғysh temir jol ashyldy. Vena men Italııany jalғap jatqan jolғa teńiz deńgeıinen 897 metr bıiktikte uzyndyғy 1430 metrlik tonnel qazyldy. Jalpy jol boıynda barlyғy 15 tonnel bolғan. Qazir olardyń sany 38-ge jetip otyr.
55 jyl buryn (1954) Vetnam Soltústik jáne Ońtústik bolyp ekige bólindi. Shekara 17-shi endik boıynsha belgilendi. Frantsııanyń otary bolғan Үndiqytaıdyń ornynda Soltústik jáne Ońtústik Vetnam, Laos, Kambodja memleketteri quryldy.
ESІMDER
40 jyl buryn (1969) Qazaqstan baspasóz klýbynyń prezıdenti, IPRA (Halyqaralyq jurtshylyqpen baılanys qaýymdastyғy) múshesi, PR-shy klýbyn uıymdastyrýshylardyń biri, Qazaqstan Respýblıkasy Jýrnalıstıka akademııasynyń akademıgi QARAÝYLOVA Әsel Әdilqyzy dúnıege keldi.
Almaty qalasynda týғan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetin, Qazaqstan menedjment, ekonomıka jáne boljaý ınstıtýtyn, AQSh-tyń Mıssýrı-Kolambııa ýnıversıtetin bitirgen. «Lenınskaıa smena» gazetiniń shtattan tys tilshisi bolғan. 1994-1995 jyldary - USAID menedjeri. Qazirgi qyzmetinde 1995 jyldan bastap isteıdi. Sonymen qatar Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaғy Shet el ınvestorlary keńesi syrtqy ımıdj boıynsha tobynyń múshesi, PR naryғy problemalary boıynsha maqalalardyń turaqty avtory, jetekshi bıznes mektepterdiń oqytýshysy bolyp tabylady.
Ol otandyq PR naryғyn damytýshylardyń kóshbasynda boldy, PR jáne kommýnıkatsııa salasynda 15 jyldyq jumys tájirıbesi bar. Ә.Qaraýylova 15 jyl ishinde 320 PR jobany, Qazaqstan, Orta Azııa, TMD, Eýropa men Ońtústik-Shyғys Azııa aımaғynda 2700-den astam medıa is-sharany, halyqaralyq áriptestermen birge jalpyulttyq sıpattaғy 10 iri jobany júzege asyrdy.
Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti N.Nazarbaevtyń, AQSh senatory bolғan Hılları Klıntonnyń alғys hatymen marapattalғan.
ShІLDENІҢ 18-І, SENBІ
AQSh-ta Ұlttyq hot-dog kúni. Bul merekeni 1957 jyly AQSh Saýda palatasy resmı bekitken bolatyn. 1994 jyly ónim sapasy, dámi jáne jarnamasymen aınalysatyn Ұlttyq hot-dog jáne sosıska keńesi quryldy. Keńestiń dástúrli músheleri hot-dogpen sosıskany unatatyndarғa arnalғan jarys ótkizip turady. Jarystyń 4 negizgi erejesi bar: 18 jasqa tolmaғandarғa hot-dogqa ketchýp jaғýғa bolmaıdy; hot-dogty tárelkege salmaı tek qana qolmen jeý kerek; qolғa juqqan dámdeýishti jýýғa bolmaıdy, saýsaqtaryńdy jalap tazalaýyń qajet; eshqashanda hot-dogty qytaı ydysyna salýғa bolmaıdy, bul «hot-dog - amerıkandyqtardyń ulttyq tamaғy» degen túsinikpen úndespeıdi.
ESTE QALAR OQIҒALAR
3 jyl buryn (2006) Qazaqstan Respýblıkasynyń Dýbaıdaғy Bas konsýldyғy Qazaqstannyń álemdegi básekege barynsha qabiletti 50 eldiń qataryna kirý strategııasyn arab tilinde jaryqqa shyғardy. Bul basylym jetekshi arab elderiniń resmı, ғylymı jáne isker toptaryn Elbasy Joldaýynyń negizi baғyttarymen, atap aıtqanda Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń Qazaqstannyń halyqaralyq deńgeıdegi mádenıetaralyq jáne konfessııaaralyq dıalog ortalyqtarynyń biri retinde qyzmet atqarýғa ázir ekenin qýattaғan sózimen qeńinen tanystyrýғa septigin tıgizdi.
35 jyl buryn (1974) Polshanyń Kostantınov qalasynda álemdegi eń bıik qurylys - Varshava radıosynyń 646 metrlik machtasy turғyzylyp bitti. ıAn Polıak konstrýktsııasy boıynsha boı kótergen, salmaғy 550 tonnalyq bul munara 1991 jyly jóndeý jumysy kezinde qulap túsken.
ESІMDER
85 jyl buryn (1924) jazýshy, Ұly Otan soғysynyń ardageri FILATOV Valentın Mıhaılovıch dúnıege keldi.
Shyғys Qazaqstan oblysynda týғan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. 1947-1963 jyldary «Lenınskaıa smena», «Kazahstanskaıa pravda» gazetteriniń ádebı qyzmetkeri bolғan. 1963 jyldan biryńғaı shyғarmashylyq jumyspen aınalysty.
Qalamgerdiń «Na Mıýse» atty alғashqy povesi 1961 jyly jaryq kórdi. 1970 jyly «Aqpan - qysqa aı» atty povester men áńgimeler jınaғy jaryqqa shyqty.
70 jyl buryn (1939) jazýshy, aýdarmashy, Qazaqstan Jazýshylar odaғynyń múshesi TІLEÝHANOV Tólek dúnıege keldi.
Shyғys Qazaqstan oblysynda týғan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. Eńbek jolyn mektep muғalimi bolyp bastaғan. 1974-1996 jyldary «Jazýshy» baspasynyń aғa redaktory, bólim meńgerýshisi, «Aıqap» jýrnalynyń bas redaktory qyzmetterin atqarғan. 1996 jyldan «Juldyz» jýrnalynyń bólim meńgerýshisi bolғan.
Qalamgerdiń shyғarmalary 1965 jyldan bastap jaryq kóre bastady. Onyń «Kórshi kelinshek», «Sharapatty jan», «Өzgeniń baqyty úshin», «Өmir arnaýy», «Máýeli báıterek» áńgime-povesteri, «Keleshek kirispesi», «Үsh urpaq muńy» romandary jaryq kórgen. Kórkem aýdarma salasynda A.Marshaldyń, A.Chehovtyń, A.Plavkanyń, H.Názirdiń, A.Belıaevtiń shyғarmalaryn qazaq tiline tárjimalaғan.
65 jyl buryn (1944) dırıjer, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen qaıratkeri SADYQOVA Raısa Qudaıbergenqyzy dúnıege keldi.
Almaty oblysynda týғan. Almaty mýzyka ýchılışesin, Almaty konservatorııasyn, Sankt-Peterbor konservatorııasyn bitirgen. 1964-1975 jyldary - Qazaq ult aspaptar orkestriniń ártisi. 1975 jyldan Qazaq opera jáne balet teatrynyń dırıjeri bolғan.
ShІLDENІҢ 19-Y, JEKSENBІ
Mıғraj túni. 2009 jylғy shildeniń 19-ynan 20-yna qaraғan tún - 1430 hıjra jylynyń 26-27-shi erejebi. Paıғambar jeti kókke kóterilgen tún (jeksenbiden dúısenbige qaraғan tún).
Metallýrg kúni. Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń 2003 jylғy qarashanyń 15-indegi Jarlyғyna sáıkes jyl saıyn shildeniń úshinshi jeksenbisinde atap ótiledi.
Nıkaragýa Respýblıkasynyń Ұlttyq meıramy - Revolıýtsııa kúni (1979).
ESTE QALAR OQIҒALAR
210 jyl buryn (1799) ejelgi mysyr jazýy basylғan Rosset tasy tabyldy. Osy tastyń arqasynda Ejelgi mysyr tiliniń syry ashyldy.
90 jyl buryn (1919) Los-Andjeleste úlken jyldamdyqpen júrip jol erejesin buzғan júrgizýshini ustaý úshin aeroplan paıdalanyldy.
ESІMDER
65 jyl buryn (1944) aqyn, Qazaqstan Jazýshylar odaғynyń, Jýrnalıster odaғynyń múshesi, Pavel Vasılev atyndaғy respýblıkalyq ádebı syılyqtyń laýreaty GÝNDAREV Vladımır Romanovıch dúnıege keldi.
Reseıde týғan. Aqmola pedagogıkalyq ýchılışesin bitirgen. Gazet, radıo, teledıdar redaktsııalarynda jumys istegen. 1970-1990 jyldary Qazaqstan Jazýshylar odaғy Tselınograd oblysaralyq bólimshesiniń ádebı keńesshisi qyzmetin atqarғan. 1990 jyldan ózi uıymdastyrғan «Nıva» jýrnalynyń bas redaktory boldy.
Qalamgerdiń «Derevnıa moıa derevıannaıa», «Kakogo tsveta pole», «Cherez vse ıspytanııa», «Kaplıa v more», «Sem dneı ı vsıa jızn», t.b. poemalyq, prozalyq kitaptary jaryq kórgen.
«Qurmet» ordenimen, medaldarmen marapattalғan.
45 jyl buryn (1964) sport sheberi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen jattyqtyrýshysy, halyqaralyq sanattaғy tóreshi, Dostyq kýbogynyń ıegeri BALFANBAEV Alan Borısovıch dúnıege keldi.
Almaty qalasynda týғan. 1992 jyldan - Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik jattyqtyrýshysy. Ol «Almaty» áıelder vaterpolo klýbynyń aғa jattyqtyrýshysy, Qazaqstannyń sý doby boıynsha áıelder qurama komandasynyń bas jattyqtyrýshysy bolғan. A.Balfanbaev Әlem chempıonatynda, Olımpıada oıyndarynda, Әlem kýbogynda tóreshilik jasaғan. Onyń shákirtteri 1994, 1998, 2002 jyldary Azııa oıyndarynyń chempıony atanғan.
195 jyl buryn (1814-1862) amerıkandyq qarý-jaraq konstrýktory KOLЬT Samıýel dúnıege keldi.
Ol qarý-jaraq kompanııasynyń jáne zaýytynyń negizin qalaғan. S.Kolttiń alғashqy revolveri oғan deıingi qoldanystaғy barabandy qarýdyń jáne revolverdiń júıesin jetildire tústi. Osydan keıin onyń fırmasy atys qarýynyń avtomatty pıstolet, revolver sııaqty kóptegen túrleriniń úlgisin jasap shyғardy.
QazAqparat
J.S.
