QazAqparat-Anons: Shildeniń 1-i men 4-i aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

Elbasy

Shildeniń 1-2-si kúnderi Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev Qaraǵandy oblysynda bolady.

Shildeniń 4-i kúni «Atameken» etno-memorıaldyq kesheninde el Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń Memlekettik týdy kóterý rásimi, sondaı-aq kýrsanttarǵa ofıtserlik shen tabystaý rásimi bolady.

ÚKІMET

Shildeniń 1-i kúni Q.Saýdabaevtyń EQYU Bas hatshysy M.P. de Brıshımbomen kezdesýi bolady.

Shildeniń 1-i kúni K.Másimov, V.Bojko, J.Dosqalıev, A.Mamınnniń qatysýymen «Densaýlyq» poıyzy iske qosylady.

QOǴAM

Maýsymnyń 1-inen bastap elimizde jyl saıynǵy «Skýter» sharasy bastalyp, ol shomylý maýsymy aıaqtalǵanǵa deıin jalǵasady.

Maýsymnyń 1-inen bastap «Qazkommertsbank» AQ memlekettik baǵdarlama boıynsha "Samuryq-Qazyna" ulttyq ál-aýqat qory esebinen ıpotekalyq nesıeleýdi qaıta qarjylandyrýdy jańǵyrtady.

Shildeniń 1-inen bastap Keden odaǵynyń biryńǵaı sertıfıkaty engiziledi.

SPORT

Shildeniń 1-i men 7-si aralyǵynda Astanada toǵyzqumalaq boıynsha álem chempıonaty ótedi.

Shildeniń 3-i men 6-sy aralyǵynda Oralda QR Prezıdentiniń kýbogy úshin IV halyqtyq sport oıyndary ótedi.

Maýsymnyń 11-i men shildeniń 11-i aralyǵynda Ońtústik Afrıka Respýblıkasynda fýtboldan Álem chempıonaty ótýde.

ASTANA

Shildeniń 1-2-si aralyǵynda Astanada ІІІ Astanalyq ekonomıkalyq forým ótedi

Shildeniń 1-i kúni saǵat 15.00-de ІІІ Astanalyq ekonomıkalyq forým aıasynda ınnovatsııalyq kongress ótedi.

Shildeniń 1-i kúni Astanada kópqyzmetti sport alańy ashylady.

Shildeniń 1-i kúni Astanadaǵy Kongress-Holl saraıynda A.Musaqojaevanyń qatysýymen brıfıng ótedi.

Shildeniń 1-i kúni Beıbitshilik jáne kelisim saraıynda «Álemdik opera juldyzdarynyń» kontserti ótedi.

ALMATY

Shildeniń 1-i kúni Almatydaǵy Jetisý aýdandyq ákimdiginde ulttyq mádenı ortalyqtardyń kóshbasshy áıelderiniń kezdesý ótedi.

Shildeniń 1-i kúni Stýdentter saraıy aldyndaǵy alańda «Týǵan el - tuǵyryń, týǵan til - qydyryń» ádebı-mýzykalyq kesh ótedi.

ShІLDENІŃ 1-І, BEISENBІ

Kanada Respýblıkasynyń Ulttyq meıramy - Kanada kúni (1867). 1867 jyldyń naýryzynda aǵylshyn parlamenti qabyldaǵan akt, sol jyly shildeniń 1-inde óz kúshine endi. Bul akt boıynsha Kanada Ulybrıtanııanyń ózin-ózi basqaratyn domınıonyna aınaldy.

Qazaqstan Respýblıkasy men Kanada Respýblıkasy arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy sáýirdiń 10-da ornatyldy.

OQIǴALAR

75 jyl buryn (1935) Qazaq KSR úkimeti «Kolhoz-sovhoz teatrlaryn uıymdastyrý týraly» qaýly qabyldady.

17 jyl buryn (1993) ǵaryshker Talǵat Musabaev bortınjener retinde «Mır» ǵarysh stantsııasyna 176 kúndik saparǵa attandy.

14 jyl buryn(1996) Şýche qalasynda Qazaqstan Respýblıkasy Qarýly Kúshteri quramyna kishi komandırler kadryn daıyndaý maqsatynda Kadet korpýsy ashyldy. 2000 jyly osy oqý ornyna qazaqtyń uly ǵalymy, orıentalıst, tarıhshy, etnograf, geograf, folklorshy, aǵartýshy-demokrat Shoqan Ýálıhanov esimi berildi.

13 jyl buryn (1997) táýelsiz Qazaqstan tarıhynda alǵash ret Almatydaǵy Respýblıka alańynda mektep bitirýshilerdiń túlekterdiń saltanatty keshi bolyp ótti. Almatynyń alty aýdanynan jınalǵan oqýshylar táýelsizdik monýmenti aldynda gúl shoqtaryn qoıyp, aspanǵa aq kógershinder ushyrdy. Osydan keıin bul shara jyl saıyn ótetin boldy.

5 jyl buryn (2005) Qaraǵandyda, «Shalqyma» kontsert zalynda Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Polsha Respýblıkasynyń Elshiligi Jeńistiń 60-jyldyq mereıtoıyna arnap uıymdastyrǵan «Ortaq qundylyqtardy qorǵaý» kórmesi ótti. Saltanatty sharaǵa Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Polsha Respýblıkasy elshisiniń orynbasary, elshi-keńesshisi Petr Ivashkevıch qatysty.

Kórmede Polshanyń 80 jyldan astam ýaqyt boıy táýelsizdik alýǵa kúresken eleýli oqıǵalary kórsetilgen. Jádigerlerdiń arasynda - agentterdiń jedel hattary, úkimettiń deklaratsııalary, saıasatkerlerdiń málimdemesi, fotosýretter, sýretter, poshtalyq ashyq hattar usynylǵan. Jeke bir bólimi KSRO-daǵy Polsha Áskeri tarıhynyń fotoqujattarynan turady.

1 jyl buryn (2009) Qazaqstanda Halyqaralyq daǵdarysqa qarsy baǵyttalǵan esep-taýarlyq ortalyǵy ashyldy.

Bul taýarlardyń tizbegin almastyrý sharty boıynsha tańdaý jáne ańyqtaý boıynsha kompıýterlik júıe. Rezervtegi esepteý júıesi otandyq ónerkásipterdiń ónimderin ótkizýge keńeıtilgen múmkindik beredi. Avtomattandyrylǵan kompıýterlik júıeniń aqparatandyrylǵan órisi kásipkerlerge shıkizatty qaıdan satyp alatynyn jáne daıyn ónimdi qaıda satatynyna kómek kórsetedi.

Osyndaı ortalyq júıesi Ýkraına men Reseıde oıdaǵydaı jumys isteıdi. Qyzmettiń tólemi mámile iske asqannan keıin baryp tólenedi.

1 jyl buryn (2009) Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Qaýipsizdik Komıteti Shekaralyq qyzmetiniń Buryndaıdaǵy ushý bazasy aýmaǵynda MTV «Mı-8» tik ushaǵynyń keshendi jattyǵý qurylǵysynyń tanystyrylymy ótti.

Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 2006 jylǵy naýryzdyń 28-degi «2006-2010 jyldardaǵy Qarýly kúshterdiń jáne basqa da áskerler men áskerı quramalardyń memlekettik damý baǵdarlamasyn bekitý týraly» Jarlyǵyna sáıkes Shekara qyzmeti «AVIA» Memlekettik emes birlestiginen (Ýkraına) jetkizilgen MTV «Mı-8» tik ushaǵynyń keshendi jattyǵý qurylǵysymen áskerdi qarýlandyrdy.

Tik ushaqtyń jattyǵý qurylǵysy jazǵy ýaqytta áskerı quramnyń tehnıkalyq ushýǵa laıyq kishigirim oqý orny bolyp sanalady. Ol avıatehnıka qoryn jáne otyndy únemdep ustaýǵa, quramnyń bekitilgen baǵdarlamasyna sáıkes jazdyq jáne ınjenerlik-tehnıkalyq jattyǵýyn ótkizýge, basqa áýe kemeleriniń ushqyshtaryn kabınanyń naqty ıntererinde, aspaptardyń naqty ortasynda, shtattyq panelder jáne basqarý qurylǵylaryn qoldanýǵa múmkindik beredi.

ESІMDER

105 jyl buryn (1905-1967) jazýshy, pedagog, Qazaqstannyń eńbek sińirgen muǵalimi TURSYNBAEV Bádel dúnıege keldi.

Shyǵys Qazaqstan oblysynda týǵan. Semeı aýyl sharýashylyq tehnıkýmyn, Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıtetin bitirgen.

1926-1967 jyldary aralyǵynda aýyldyq keńes hatshysy, muǵalim, Semeı oblystyq (Shyǵys Qazaqstan oblysy) «Ekpindi» gazetiniń qyzmetkeri, mektep dırektory qyzmetterin atqarǵan.

1942 jyly tuńǵysh kitaby - «Bazar batyr» poemasy jaryq kórdi. «Baqytty balalyq shaq», «Túlki men baqtashy», «Qýyrshaqtar», «Ne qymbat?», «Bizdiń aýyldyń jigiti», «Maqtanshaq qyzylsha jaıly hıkaıa», «Aýyl muǵalimi», «Aınymas dostar» óleńder men áńgimeler jınaqtarynyń avtory. Shyǵarmalary, kóbinese, balalarǵa arnalǵan. Onyń kóptegen áńgimeleri mektep oqýlyqtaryna engizilgen.

65 jyl buryn (1945) «Nur Otan» HDP Astana qalalyq fılıaly tóraǵasynyń orynbasary ERKETAEV Muhtar Dúısenuly dúnıege keldi.

Soltústik Qazaqstan oblysy Ýálıhanov aýdanynda týǵan. Almaty joǵary partııa mektebin bitirgen.

Qazaqstan LKJO Alekseev aýdandyq komsomol komıteti uıymdastyrý bóliminiń meńgerýshisi, «Novorybınskıı» keńshary partııa komıtetiniń hatshysy, Qazaqstan KP Alekseev aýdandyq partııa komıtetiniń úgit-nasıhat bóliminiń meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan. 1988-1998 jyldary - Qazaqstan KP Vıshnevskıı aýdandyq partııa komıtetiniń ekinshi hatshysy, Vıshnevskıı aýdandyq sharýalar odaǵy tóraǵasynyń orynbasary, Vıshnevskıı aýdandyq halyq depýtattary keńesiniń tóraǵasy, Vıshnevskıı aýdany sharýa qojalyǵynyń basshysy. 1998-2002 jyldary - Astana qalasy Almaty aýdany ákimi apparatynyń jetekshisi, Astana qalasy ákimi apparaty jetekshisiniń orynbasary. 2002-2008 jyldary - Astana qalasynyń ishki saıasat departamentiniń dırektory, Astana qalasy Almaty aýdanynyń ákimi, Astana qalasy ákimi apparaty uıymdastyrý-ınspektorlyq bóliminiń meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde - 2008 jyldan.

55 jyl buryn (1955) Qaraǵandy oblysy Jezqazǵan qalasynyń bilim, dene shynyqtyrý jáne sport bóliminiń bastyǵy DÁRІBAEV Jańbyrbaı Ábjámetuly dúnıege keldi.

Qaraǵandy oblysy Ulytaý aýdanynda týǵan. E.Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy memlekettik ýnıversıtetin, Almaty ekonomıka jáne statıstıka akademııasyn bitirgen.

Ulytaý aýdandyq bilim berý bóliminiń bastyǵy, Qaraǵandy oblystyq aýmaqtyq qorshaǵan ortany qorǵaý basqarmasynyń Ulytaý aýdany boıynsha ókili, Ulytaý aýdandyq statıstıka bóliminiń bastyǵy, statıstıka basqarmasynyń bastyǵy, Ulytaý aýdany ákiminiń orynbasary, Ulytaý aýdanynyń ákimi qyzmetterin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde - 2010 jyldyń naýryzynan.

35 jyl buryn (1975) Qazaqstan Respýblıkasynyń Qorshaǵan ortany qorǵaý mınıstrligi ekologııalyq retteý jáne baqylaý komıteti tóraǵasynyń orynbasary, ekonomıka ǵylymdarynyń kandıdaty TÚREKELDIEV Súıindik Myrzakeldiuly dúnıege keldi.

Máskeý qalasynda týǵan. Qazaq memlekettik basqarý akademııasyn bitirgen.

Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrliginiń Memlekettik satyp alýlar agenttiginiń bas mamany, Qazaqstan Respýblıkasy Alkogoldik ónimderdi óndirý men aınalymy memlekettik baqylaý komıtetiniń bas mamany, Qazaqstan Respýblıkasy Tabıǵı resýrstary men qorshaǵan ortany qorǵaý mınıstrligi Aqparattyq-taldaý ortalyǵynyń bas dırektory, «QazTransGaz» JAQ-nyń «Gazınservıs» JShS bas dırektorynyń orynbasary, «AstanaEnergoServıs» AQ departamentiniń dırektory, Ońtústik-Qazaqstan oblysy kásipkerlik jáne ónerkásip basqarmasynyń bastyǵy qyzmetterin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde - 2009 jyldyń sáýirinen.

ShІLDENІŃ 2-І, JUMA

Dıplomatııalyq qyzmet kúni. Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń 2009 jylǵy shildeniń 1-degi «1998 jylǵy qańtardyń 20-daǵy Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Jarlyǵyna tolyqtyrýlar engizý týraly» Jarlyǵyna sáıkes atap ótiledi.

Sport jýrnalısteriniń halyqaralyq kúni. Sport jýrnalısteriniń halyqaralyq kúni 1995 jyldan bastap Halyqaralyq sport baspasóz qaýymdastyǵynyń bastamasymen toılanady. 1924 jyly Parıjde Halyqaralyq sport baspasóz qaýymdastyǵynyń qurylýyna oraı atalyp ótedi.

OQIǴALAR

20 jyl buryn (1990) Óskemen qalasynda Salyq komıteti quryldy.

11 jyl buryn (1999) Astrahan qalasynan burǵylaý barjasy sýǵa túsirildi. Bul sharaǵa Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty, aqyn Farıza Ońǵarsynova qatysyp, dástúrli aqqaınar bótelkesin syndyrdy jáne burǵylaý barjasyna «Suńqar» esimin berdi. Barja uzyndyǵy - 85 metr, eni - 53, burǵylaý munarasyn qosa eseptegendegi bıiktigi 50, salmaǵy 10000 tonna. Suńqardyń birinshi burǵylaý jumystary Shyǵys Qashaǵannan bastaý aldy.

3 jyl buryn (2007) Astanada Esil ózeni arqyly ótetin M-2 avtokólik kópiri ashyldy. Kópirdiń saltanatty ashylý rásimine Elbasy Nursultan Nazarbaev qatysty. Kópirdiń uzyndyǵy 362 metr, eni 38,7 metr.

3 jyl buryn (2007) Shyǵys Qazaqstan oblysy Aıagóz qalasynyń polıtseıleri ózderiniń murajaıyn ashty.

Onda tarıhı materıaldar qoıylǵan: aýdan polıtsııasynyń burynǵy qyzmetkerlerdiń saqtap qoıýǵa tapsyrǵan qujattary, fotosýretteri jáne albomdary.

1 jyl buryn (2009) Astanada ótken Ekonomıka jáne ónerkásip salalaryndaǵy yqpaldastyq boıynsha qazaqstandyq-ıspandyq úkimetaralyq aralas komıssııasynyń kezekti IV otyrysynda Qazaqstan Respýblıkasy men Ispanııa Koroldigi arasyndaǵy birqatar eki jaqty qujattarǵa qol qoıyldy.

Qol qoıylǵan qujattar:

- Qazaqstan Respýblıkasy men Ispanııa Koroldigi arasynda Strategııalyq áriptestik týraly kelisim shart;

- Qazaqstan Respýblıkasy men Ispanııa Koroldigi Úkimetteri arasynda Tabys pen kapıtalǵa salynatyn salyqtarǵa qatysty qosarlanǵan salyq salýdy boldyrmaý jáne salyq salýdan jaltarýǵa jol bermeý týraly konventsııa;

- Ispanııa men Qazaqstan arasynda 2009-2011 jyldar kezeńine arnalǵan Bilim, ǵylym, mádenıet, jastar jáne sport salasyndaǵy yntymaqtastyq baǵdarlamasy;

- Qazaqstan Respýblıkasy Týrızm jáne sport mınıstrligi men Ispanııa Koroldiginiń Ónerkásip, týrızm jáne saýda mınıstrligi arasynda týrızm salasyndaǵy ózara túsinistik týraly memorandým.

1 jyl buryn (2009) Oral qalasyndaǵy Dostyq dańǵyly men Saraıshyq kóshesiniń qıylysynda Jýrnalıster alleıasy ashyldy.

ESІMDER

105 jyl buryn (1905-1988) epızootolog, maldárigerlik ǵylymdarynyń doktory, professor GRıAZIN Vladımır Ivanovıch dúnıege keldi.

Petropavl qalasynda týǵan. Sibir (qazirgi Omby) maldárigerlik ınstıtýtyn bitirgen. Uly Otan soǵysyna qatysqan.

Qazaq maldárigerlik ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń zerthana meńgerýshisi bolǵan.

Negizgi ǵylymı eńbekteri epızootologııa máselelerine arnalǵan. Ol iri qaranyń alaókpe, týberkýlez, paratýberkýlez aýrýlaryn anyqtaý, olardan saqtandyrý máselelerin zerttegen.

100-den astam ǵylymı maqalanyń jáne 8 monografııanyń avtory. Sonymen qatar 26 ǵylym kandıdatyn daıarlaǵan.

2 dárejeli Otan soǵysy, Qyzyl Juldyz, «Qurmet belgisi» ordenderimen jáne medaldarmen marapattalǵan.

70 jyl buryn (1940) ǵalym, farmatsevtıka ǵylymdarynyń doktory, professor, Densaýlyq saqtaý isiniń úzdigi, Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstrligi janyndaǵy konsýltatıvtik keńestiń múshesi ÚShBAEV Keńesbaı Úshbaıuly dúnıege keldi.

Almaty oblysy Eńbekshiqazaq aýdanynda týǵan. Almaty memlekettik medıtsına ınstıtýtyn (S.D.Asfendııarov atyndaǵy Qazaq ulttyq medıtsınalyq ýnıversıteti), Lvov memlekettik medıtsına ınstıtýtynyń aspırantýrasyn bitirgen.

Qazaqtyń bas dárihana basqarma bastyǵynyń orynbasary, bastyǵy, Almaty memlekettik medıtsına ınstıtýtynyń oqý isi jónindegi prorektory, kafedra meńgerýshisi, Shymkent bólimshesiniń rektory, Shymkent farmatsevtıkalyq ınstıtýtynyń rektory, «Farmatsııa» memlekettik holdıngtik birlestiginiń bas dırektory, prezıdenti qyzmetterin atqarǵan. Qazirgi ýaqytta «Kompanııa farmatsııa» JShS-nyń dırektory, memlekettik ǵylymı-aqparattyq «Farmatsevtıcheskıı bıýlleten» atty jýrnalynyń bas redaktory.

Negizgi ǵylymı-tájirıbelik eńbekteri spazmolıtıkalyq áseri bar dári-dármekterdi farmatsııalyq, hımııalyq jáne toksıkologııalyq turǵydan zertteýdi uıymdastyrý máselelerine arnalǵan. Onyń basshylyǵymen 28 kandıdattyq jáne 3 doktorlyq dıssertatsııa qorǵalǵan. 150-den astam ǵylymı eńbektiń jáne 7 monografııa men anyqtamalyqtyń avtory.

50 jyl buryn (1960) Qazaqstan Respýblıkasy Qaýipsizdik Keńesi Hatshysynyń orynbasary - Hatshylyq meńgerýshisi, ekonomıka ǵylymdarynyń doktory JAŃBYRShIN Qozy-Kórpesh Esimuly dúnıege keldi.

Aqtóbe oblysynda týǵan. Máskeý ekonomıkalyq-statıstıkalyq ınstıtýtyn jáne onyń aspırantýrasyn bitirgen.

Qazaq KSR Memlekettik josparlaý komıteti janyndaǵy Basqarý protsesiniń avtomattandyrylǵan júıesi ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń ınjeneri, Qazaq KSR Memlekettik josparlaý komıteti Ǵylym men tehnıka bóliminiń ınjeneri, Qazaq KSR Memlekettik josparlaý komıteti Basqarý jáne basshylyqtyń ekonomıkalyq ádistemelerin jetildirý bóliminiń aǵa ǵylymı qyzmetkeri, Qazaq KSR Memlekettik josparlaý komıteti janyndaǵy Ekonomıkalyq ǵylymı-zertteýler ınsıtýtynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri, Qazaqstan Respýblıkasy Ekonomıka jónindegi memlekettik komıteti ekonomıkalyq reformalar, naryqtyq qatynastar men kásipkerlikti damytýdy ádistemelik qamtamasyz etý bóliminiń bas mamany, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Joǵary ekonomıkalyq keńestiń ekonomıkalyq konsýltanttar keńesiniń keńesshisi, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń ekonomıkalyq keńesshisi, Eýropalyq qoǵamdastyq komıssııasynyń Qazaqstandaǵy Úılestirý bıýrosynyń ulttyq dırektory, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy ekonomıkalyq konsýltanttar keńesi jetekshisiniń orynbasary, «TASIS» baǵdarlamasynyń Qazaqstandaǵy Úılestirý bıýrosynyń dırektory, Almaty qalasy ekonomıka jónindegi komıtetiniń tóraǵasy, Almaty qalasy ákiminiń orynbasary, Qazaqstan Respýblıkasy Qorǵanys mınıstriniń ekonomıka jáne qarjy jónindegi orynbasary, Qazaqstan Respýblıkasy Qaýipsizdik Keńesi Hatshysynyń orynbasary qyzmetterin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde - 2009 jyldyń qyrkúıeginen.

«Qurmet» ordenimen, medaldarmen marapattalǵan.

ShІLDENІŃ 3-І, SENBІ

Belarýs Respýblıkasynyń Memlekettik meıramy - Táýelsizdik kúni (1990). 1996 jyldan bastap, Belarýs Prezıdenti Aleksandr Lýkashenko Táýelsizdik kúnin eldi fashıstik Germanııadan azat etkenderdiń qurmetine oraı shildeniń 3-de atap ótýge Jarlyq shyǵardy.

Qazaqstan Respýblıkasy men Belarýs Respýblıkasy arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy qyrkúıektiń 16-da ornatyldy.

OQIǴALAR

100 jyl buryn (1910) memleket qaıratkeri Álibı Jangeldın Máskeý qalasynan dúnıejúzin jaıaý aralaý saparyna attandy. Ol 1913 jyldyń qantaryna deıin Polsha, Avstro-Vengrııa, ıÝgoslavııa, Bolgarııa, Túrkııa, Sırııa, Palestına, Mysyr, Mesopotamııa, Persııa, Úndi, Sıam, Qytaı jáne Japonııa elderinde boldy.

Jankeldın Álibı Toqjanuly (1884-1953) - memleket jáne partııa qaıratkeri, Qazaqstanda Keńes ókimetin ornatý jáne nyǵaıtý jolyndaǵy kúresti uıymdastyrýdaǵy kórnekti basshylardyń biri. Qazirgi Qostanaı oblysy Jankeldın aýdanynda dúnıege kelgen. Torǵaıdaǵy kásiptik ýchılışesin, Qostanaı orys-qazaq jáne Orynbor dinı ýchılışesin bitirgen. Qazandaǵy muǵalimder semınarııasynda oqyǵan. Ol týraly kóptegen kórkem shyǵarmalar jazylyp, kınofılm túsirilgen. Qostanaı oblysynyń bir aýdanyna, kóptegen eldi-mekender men kóshelerge, mektepterge Álibı Jankeldınniń esimi berilip, Aqtóbe, Almaty, Torǵaı qalalarynda eskertkish ornatylǵan.

50 jyl buryn (1960) Qaraǵandydaǵy metallýrgııa kombınatynda tuńǵysh domna peshi iske qosyldy, jáne sol kúni qazaqstannyń tuńǵysh shoıyny alyndy. Bul kún Qazaqstan Magnıtkasynyń dúnıege kelgen kúni bolyp sanalady.

15 jyl buryn (1995) Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik táýelsizdiginiń jarııalanýyn máńgi este qaldyrý, qoǵamdy toptastyrý, gýmanızm, ultaralyq tatýlyq, qazaqstandyq patrıotızm tárbıeleý ıdeıalaryn kórkem beıneleý maqsatynda Elbasy N.Nazarbaevtyń «Almaty qalasynda Táýelsizdik eskertkishin ornatý týraly» qaýlysy shyqty.

14 jyl buryn (1996) Vengrııa Parlamentinde tuńǵysh ret Qazaqstan men Vengrııa arasyndaǵy yntymaqtastyqqa arnalǵan «dóńgelek ústel» bolyp ótti.

3 jyl buryn (2007) Astanada Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń jáne Úkimet músheleriniń qatysýymen «Qazaqstannyń 30 korporatıvti kóshbasshysy» Memlekettik baǵdarlamasyna kirgen jobalardyń jalpyulttyq tusaýkeseri ótti. Tusaýkeserge 9 óńir qatysty. Negizgi 7 baǵyt boıynsha 900 mıllıardqa jýyq teńgeni quraıtyn barlyǵy 20 serpindi jobalar tanystyryldy. Atalmysh tusaýkeser Memlekettik baǵdarlamanyń júzege asýynyń shyn mánindegi bastamasy bolyp, álemdegi básekege qabiletti 50 eldiń qataryna kirýge negiz bolmaq.

3 jyl buryn (2007) Mańǵystaý aýdanyndaǵy Shetpe aýylynda salynatyn tsement zaýyty qurylysynyń irgetasyna Elbasynyń bolashaq urpaqqa joldaýy mátini bar kapsýlasy salyndy. Saltanatty sharaǵa Mańǵystaý oblysynyń ákimi Qyrymbek Kósherbaev pen Kólik jáne kommýnıkatsııa mınıstri Serik Ahmetov qatysty. Zaýyt jylyna 1,8 mıllıon tonna tsement óndiredi. Bul zaýyt búkil batys oblystardyń suranystaryn qamtamasyz etedi.

1 jyl buryn (2009) Elbasy Nursultan Nazarbaev Astana qalasyndaǵy tóbesi jabyq 30 myń oryndyq jańa stadıonnyń ashylý saltanatyna qatysty.

Jabyq stadıon sporshylarǵa qysy-jazy jattyǵýlaryna múmkindik beredi, ol ÝEFA-nyń barlyq standarttaryna saı salynǵan.

Jasandy gazon jamylǵysy tóselgen fýtbol alańy FIFA men ÝEFA-nyń standarttaryna tolyq sáıkes jasalǵan. Bul stadıonda fýtbol oıynynan bólek sporttyń kúres, boks, sporttyq gımnastıka, dzıýdo, karate syndy túrlerinen jarystar ótkizýge bolady. Jańa fýtbol stadıonynyń ereksheligi - 20 mınýttyń ishinde ashylyp-jabylatyn shatyry bar. Spýtnıktiń jáne efırlyq antennalary bar teledıdar jelisimen, radıohabar efırimen, otyrys zaldary, baspasóz konferentsııa zaldary dybys kúsheıtkish jáne sınhrondy aýdarmasymen, tablosymen, teleradıokommentatorymen jabdyqtalǵan.

Kórermenderdiń yńǵaıy jáne syıymdylyǵy úshin, minbe eki deńgeıde ornalasqan: 16 myń kórermen - astyńǵysynda, 14 myń - ústińgisinde, stadıonnyń batysynda VIP-oryndar ornalasqan.

1 jyl buryn (2009) Elbasy Nursultan Nazarbaev Astana qalasyndaǵy ındýstrııaldyq parktiń aýmaǵynda lokomotıv qurastyratyn jańa zaýytty ashty.

Atalmysh lokomotıvtiń tehnıkalyq sıpaty qazirgi qoldanylyp júrgen mashınalardan birneshe ese joǵary. Zaýyttyń ónimi Qazaqstannyń teplovozǵa degen suranysyn qanaǵattandyryp qana qoımaı, bolashaqta taıaý jáne alys shetelderge shyǵarylatyn bolady.

1 jyl buryn (2009) Jambyl oblystyq soty óziniń Internettegi veb-saıtyn - www.oblsot.zhambyl.kz ashty.

Saıtta ádettegideı «Keri baılanys» jáne «Suraq-jaýap» siltemelerinen basqa sot sheshimderiniń banki, azamattardy qabyldaýdyń kestesi men ýaqyty jáne qaralatyn ister ornalastyrǵan.

ESІMDER

90 jyl buryn (1920-1999) Qazaqstannyń eńbek sińirgen shahteri KAChÝRA Ivan Vasılevıch dúnıege keldi. Uly Otan soǵysyna qatysqan.

Ekskavator júrgizýshisi kýrsyn bitirgen.

«Qaraǵandykómir razreziniń» №4 kómir tiliginde tehnıkalyq baqylaý bóliminiń aqaýshysy, Qaraǵandynyń №4 kómir tiliginde, «Ekibastuzkómir» kombınatynyń «Ortalyq» tiliginde ekskavator júrgizýshisi bolǵan.

Eńbek Qyzyl Tý ordenimen, medaldarmen jáne І, ІІ, ІІІ dárejeli «Shahter Dańqy» belgisimen marapattalǵan.

70 jyl buryn (1940-2000) Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen zańgeri KIM ıÝrıı Alekseevıch dúnıege keldi.

Almaty oblysynda týǵan. S.M.Kırov atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti).

Almaty-1 stansasynyń jelili mılıtsııa bólimshesinde tergeýshi, Almaty qalasy Túrkisib aýdanynyń halyq sýdıasy, Almaty qalalyq atqarý komıteti ádilet bólimshesi bastyǵynyń orynbasary, sot organdary basqarmasynyń bastyǵy, Qazaqstan Respýblıkasy ádilet mınıstrliginiń birinshi orynbasary, Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Keńesiniń aımaqtyq saıasat jáne memlekettik qurylys suraqtary jónindegi komıtetiniń tóraǵasy, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Apparatynyń azamattyq bóliminiń meńgerýshisi, Qazaqstan Respýblıkasy Ortalyq saılaý komıssııasynyń tóraǵasy, Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýtsııalyq keńesiniń tóraǵasy qyzmetterin atqarǵan.

Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Keńesiniń 13-saılaýdaǵy depýtaty.

Medaldarmen marapattalǵan.

35 jyl buryn (1975) Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrligi zańǵa táýeldi aktiler departamentiniń dırektory JUMAǴULOV Erlan Áskeruly dúnıege keldi.

Kókshetaý qalasynda týǵan. E.Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy memlekettik ýnıversıtetin bitirgen.

Qaraǵandy oblysy ádilet basqarmasynyń jetekshi keńesshi, Qaraǵandy qalasyndaǵy «Gıreı» JShS-niń zańgeri, Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginiń zańnama departamenti zań jobasy jumystary basqarmasy zań jobalaryn saraptaıtyn bólimi bas mamanynyń mindetin atqarýshy, zańnama departamenti dırektorynyń orynbasary, dırektory, zań júıelilik zań jobasy qyzmetin úılestirý departamentiniń dırektory, zańnama departamentiniń dırektory qyzmetterin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde - 2009 jyldyń maýsym aıynan.

ShІLDENІŃ 4-І, JEKSENBІ

Amerıka Qurama Shtattarynyń Memlekettik meıramy - Táýelsizdik kúni. 1776 jyly Tomas Djefferson «AQSh Táýelsizdigi deklaratsııasyna» qol qoıdy.

Qazaqstan Respýblıkasy men AQSh arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1991 jylǵy jeltoqsannyń 26-da ornatyldy.

OQIǴALAR

10 jyl buryn (2000) Atyraý qalasynda qazaq halqynyń uly kúıshisi, kompozıtor, dúldil dombyrashy, qazaqtyń aspaptyq mýzykasynyń klassıgi Qurmanǵazy Saǵyrbaıulynyń (1823-1896) eskertkishi ashyldy.

10 jyl buryn (2000) Elbasy N.Nazarbaevtyń qatysýymen Kaspıı shelfi Shyǵys Qashaǵanda munaı qorynyń ashylý saltanaty bolyp ótti.

Onda álemdegi eń úlken barja qurastyrylyp, jeti memleketten mamandar tartylǵan. Shyǵys Qashaǵandaǵy «qara altyn» qory 7 mıllıard tonnany quraıdy. Osy Kaspıı tabanyndaǵy «qara altyn» elimizge 1 trıllıon dollardan astam tabys ákeledi.

5 jyl buryn (2005) Aqtóbede kásipkerlik jáne ishki saıasat departamenti uıymdastyrýymen oblystyq áıelderdiń oılary men taýarlarynan quralǵan «Qanatty áıel-2» jármeńkesi bolyp ótti.

Sharaǵa oblystyń 80-nen astam qolónershi, tabysqa jetken kásipkerler, modeler men sýretshi, mádenıet pen óner salasynyń qyzmetkerleri, uıymdar men kásiporynnyń basshy áıelderi qatysty. Jármeńkege óndiris, densaýlyq saqtaý, bilim, qoǵamdyq jáne ǵylymı-óndiristik birlestik salasynyń ıdeıalary men ónimderi kórsetilgen 60 jádiger qoıylǵan.

Jármeńkeniń basty maqsaty - áıel mártebesin joǵarlatý, áıel kásipkerligin kórsetý jáne nasıhattaý.

1 jyl buryn (2009) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Astanada jetim balalarǵa arnalǵan 300 oryndy mamandandyrylǵan kásibı-tehnıkalyq lıtseıdi ashty.

Qurylysty «Qazaqmys» korporatsııasy júrgizgen.

Bul oqý ornynda tokar, gazben jáne elektrmen dánekerleýshi, ekskavator jáne býldozer júrgizýshisi, kranda jumys isteýshi, elektr monteri, aspaz, barmen, túrli sanattaǵy júrgizýshi sııaqty mamandardy daıarlaıdy. Lıtseıde alańy 360 sharshy metrlik oqý-jattyǵý basseıni, alańy 180 sharshy metrlik zal jáne qala mektepteriniń ishindegi eń úlken - uzyndyǵy 42 metrlik sportzal jáne 204 oryndyq trıbýna bar.

1 jyl buryn (2009) Aqmola oblysynda «Semizbaı-U» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi jyldyq qýaty 500 tonna ýran óndiretin jańa kásiporyndy iske qosty.

Barlaý jáne qazba jumystarynda saladaǵy ozyq tehnologııalyq jetistik keńinen qoldanylyp, qorshaǵan ortaǵa esh zııan keltirmeý qamtamasyz etilgen. Shıkizatty óńdeýde «Stepnogor taý-hımııa kombınaty» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiktiń óndiristik qýaty paıdalanylady.

1 jyl buryn (2009) Almatyda «Shańyraq-1» yqshamaýdanynda Alataý aýdanynyń tusaý keser rásimi bolyp ótti.

2008 jyly Almaty qalasynyń ákimshiligi men máslıhatynyń birlesken sheshimi boıynsha Áýezov, Jetisý jáne Almaly aýdandarynyń aýmaǵynan uıymdastyrylǵan Alataý aýdany quryldy. Jańa aýdanyń aýmaǵy 7190 gektar jerdi alyp jatyr. Onyń quramyna «Ójet», «Krasnyı trýdovık», «Zarıa Vostoka», «Uljan» - 1,2, «Darhan», «Baıbesik», 6-gradkompleks, «Shańyraq» - 1, 2, 3, 4, 5, 6, «Kókqaınar», «Áıgerim» - 1, 2, «Qurylysshy», «Túrkistan», «ADK», «Aqbulaq», «Alǵabas» atty qosylǵan aýyldar kiredi.

Jańa ákimshilik aýdandy qurýdyń basty maqsaty qosylǵan aýyl turǵyndarynyń hal-jaǵdaılaryn jaqsartý, sonymen birge Almaty qalasyn soltústik jáne soltústik-batys baǵyttarynda ári qaraı damytý bolyp tabylady.

ESІMDER

65 jyl buryn (1945) fızıka-matematıka ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaqstan Respýblıkasynyń Jaratylystaný Ǵylymdary Akademııasynyń akademıgi ShERЬıAZDANOV Ǵalym Bekenuly dúnıege keldi.

Almaty oblysy Kóksý aýdanynda týǵan. T.Shevchenko atyndaǵy Kıev memlekettik ýnıversıtetin jáne onyń aspırantýrasyn bitirgen.

Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti teorııalyq mehanıka kafedrasynyń aǵa oqytýshysy, dotsenti, tutas orta mehanıkasy kafedrasynyń dotsenti, professory qyzmetterin atqarǵan. 2000 jyldan - ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti mehanıka kafedrasynyń professory.

Fızıka-matematıka ǵylymdarynyń 6 kandıdatyn daıyndady. 110 ǵylymı jumystardyń, 1 oqýlyq jáne 5 oqý quraldarynyń avtory.

Medaldarmen, KSRO Joǵarǵy oqý oryndary mınıstrliginiń «Za otlıchnye ýspehı v rabote» jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń «Za zaslýgı v razvıtıı naýkı Respýblıkı Kazahstan» tós belgilerimen marapattalǵan. 2007 jylǵy «Joǵarǵy oqý oryndarynyń úzdik oqytýshysy» atty memlekettik granttyń ıegeri.

35 jyl buryn (1975) D.Qonaev atyndaǵy Gımnazııa jáne kolledj dırektorynyń orynbasary DıÝSENOV Asqar Keńesuly dúnıege keldi.

Astana qalasynda týǵan. Qyzylorda medıtsınalyq ýchılışesin, Qorqyt Ata atyndaǵy Qyzylorda memlekettik ýnıversıtetin bitirgen.

«Za býdýşee Kazahstana» Respýblıkalyq jastar qozǵalysynyń oblystyq keńesi bólimshesiniń tóraǵasy, Respýblıkalyq stýdenttik qurylys otrıady shtabynyń tóraǵasy, Qoǵamdyq uıymdarda kadrlyq-uıymdastyrý máseleleri jónindegi keńesshi, «Rodıtelı - radı deteı» Qoǵamdyq uıymy keńesiniń tóraǵasy «Dáneker» Halyqaralyq quqyq jáne halyqaralyq bıznes ınstıtýtynyń (D.Qonaev atyndaǵy ýnıversıtetiniń bólimshesi) tárbıe jumystary jónindegi prorektory, D.Qonaev atyndaǵy gımnazııanyń dırektory qyzmetterin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde - 2007 jyldyń qazan aıynan.

Qazaqstan Respýblıkasy Táýelsizdiginiń 10-jyldyǵyna oraı Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Alǵys hatymen marapattalǵan.