QazAqparat-Anons: sáýirdiń 6-sy men 11-i aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ÚKІMET

Sáýirdiń 6-synda Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginde mınıstr A.Kúrishbaevtyń tóraǵalyǵymen «Biryńǵaı Keden odaǵy aıasynda balyq ónimderin óńdeý jáne eksporttaý salasyndaǵy jekemenshik kásipkerlik sýbektilerine qoldaý kórsetý» taqyrybynda «dóńgelek ústel» otyrysy bolady.

Sáýirdiń 6-synda elordalyq L.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııalyq ulttyq ýnıversıtetinde Bilim mınıstri J.Túımebaev stýdent jastarmen kezdesý ótkizedi. Kezdesýdiń taqyryby: «Jastar - eldiń keleshek kelbetin anyqtaıdy».

Sáýirdiń 7-sinde Astana qalasynda Qazaqstan-grýzın saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyǵy jónindegi úkimetaralyq komıssııasynyń kezekti otyrysy ótedi.

Sáýirdiń 8-9-y kúnderi QR Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginde mınıstr Aqylbek Kúrishbaevtyń tóraǵalyǵymen «Kedendik odaq elderi agroónerkásiptik keshenin damytýdy ǵylymı qamtamasyz etý» taqyrybynda halyqaralyq ǵylymı-praktıkalyq konferentsııa ótedi.

QAZAQSTAN JÁNE ÁLEM

Sáýirdiń 3-i men 10-y aralyǵynda Qytaıdyń Haınan aralynda «Naýryz-2010» merekelik sharasy ótýde. Qazaqstannyń Saýda-ónerkásiptik palatasy Qytaıdyń Sanıa qalasynyń ákimshiligimen birlesip uıymdastyryp otyrǵan bul sharanyń aıasynda semınarlar, tanysý ekskýrsııalary, qazaqtyń ulttyq dástúrleriniń tanystyrylymy jáne kontsertter ótýde.

Sáýirdiń 4-9-y aralyǵynda Qazaqstandyq-brıtandyq saýda-ónerkásip keńesiniń tóraǵasy D.Stattard bastaǵan bıznes-delegatsııanyń Qazaqstan Respýblıkasyna sapary ótedi. Sapar barysynda Almaty men Astana qalalarynda mańyzdy kezdesýleri josparlanǵan, onyń ishinde QR Úkimetiniń jáne mınıstrlikter men vedomstvolardyń, sondaı-aq ulttyq kompanııalardyń basshylyqtarymen.

Sáýirdiń 6-7-si kúnderi BUU Bas hatshysy Pan Gı Mýn Qazaqstanǵa saparmen keledi. Sapar aıasynda Pan Gı Mýn Qazaqstan Prezıdentimen kezdesedi, Semeı óńirinde bolyp, burynǵy ıadrolyq polıgonǵa at basyn tireıdi.

Sáýirdiń 7-sinde Elbasynyń shaqyrýymen Ýkraınanyń jańadan saılanǵan Prezıdenti Vıktor ıAnýkovıchtiń Qazaqstan Respýblıkasyna birinshi resmı sapary ótedi. Sapar barysynda eki memleket Basshylarynyń shaǵyn jáne keńeıtilgen quramdarda kelissózderi bolady. Sonymen qatar, sapardyń sheńberinde saýda-ekonomıkalyq, otyn-energetıkalyq salalaryndaǵy, mashına jasaý ónerkásibi men agroónerkásiptik keshendegi, kosmos salasyndaǵy jáne gýmanıtarlyq yntymaqtastyq boıynsha birqatar máseleler talqylanady.

Sáýirdiń 8-9-ynda QR Premer-mınıstri K.Másimovtiń shaqyrýymen Grýzııanyń Premer-mınıstri Nıkoloz Gılaýrıdiń Astanaǵa jumys sapary ótedi. Josparlanǵan kelissózder barysynda eki eldiń úkimet basshylary qazaqstan-grýzın isker yntymaqtastyǵynyń jaǵdaıy men perspektıvalaryn, sondaı-aq ekonomıkalyq daǵdarystyń saldaryn birlesip jeńý úshin qajet sharalardy talqyǵa salynady.

Sáýirdiń 7-sinde Sankt-Peterbordaǵy Tavrııa saraıynda 1941-1945 jyldardaǵy Uly Otan soǵysyndaǵy Jeńistiń 65 jyldyǵyna arnalǵan Halyqaralyq parlamenttik konferentsııa ótedi. Konferentsııada QR Parlamenti Májilisiniń Tóraǵasy Oral Muhamedjanov sóz sóıleıdi.

SPORT

Sáýirdiń 5-i men 14-i aralyǵynda Shymkent qalasynda qyzdar arasynda fýtboldan Qazaqstan-2010 chempıonatynyń birinshi kezeńi ótedi. Birinshilik eki kezeńnen ótetin bolady. Birinshi týrlyq básekede alǵashqy tórttikke ilingen komandalar iriktelip, ekinshi kezeńde ujymdar ózara eki retten óz stadıondarynda sheberlik synasady. Birinishi kezeńde Jerim (Kókshetaý), Qazyǵurt (Shymkent), Shahter QarMÝ (Qaraǵandy), Almaty quramasy, SDıÝShS №7 (Shymkent), Vostok ShQMÝ (Óskemen) komandalary qatysady.

Sáýirdiń 6-12 aralyǵynda Túrkııanyń Ystambul qalasynda bokstan halyqaralyq týrnır ótedi. Atalǵan týrnırge Qazaqstannan erler men áıelder quramasy qatysady. Erler quramasynda 51 kılá salmaqta Mıras Jaqypov, 60 kıláda - Aıdar Ómirzaqov, 64 kıláda - Ádilet Egizekov, 69 kıláda - Rýstam Svaev, 75 kıláda - Danabek Sýjanov, 81 kıláda - Almat Serımov, 91 kıláda - Vasılıı Levıt pen Ivan Dychko óner kórsetedi. Al áıelder quramasynda 46 kıláda - Nazym Qazıbaı, 48 kıláda - Nazgúl Boranbaeva, 51 kıláda - Áıgerim Asqarova, 54 kıláda -Gúljan Ákimova 57 kıla salmaqta - Koroleva Oksan, 60 kıláda - Gúljan Ýbbanııazova, 64 kıláda - Saıda Hasenova , 69 kıláda -Elena Koltsova,75 kıláda - Darıǵa Shıkımova, 81 kıláda - ıÝldýz Mamatkýlova bar. Týrnır AIBA erejesi boıynsha 11 salmaq dárejesi boıynsha ótkiziledi.

ASTANA

Sáýirdiń 6-synda Astana qalasy Іshki ister departamentinde aptalyq brıfıng bolady.

Sáýirdiń 6-synda «Rıksos» otelinde «Atameken» odaǵy basqarmasynyń keńeıtilgen otyrysy ótedi.

Sáýirdiń 6-synda «Kerýen» saýda ortalyǵynda «Jas Otan» jastar qanatynyń atqarýshy hatshysy N.Óteshev «Tarbaǵataı muńy - búkil Qazaqstannyń muńy» degen taqyrypta brıfıng ótkizedi.

Sáýirdiń 6-7-si kúnderi L.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııalyq ulttyq ýnıversıtetinde analıtıkalyq jýrnalıstıka boıynsha trenıng ótedi. Sheberlik sabaǵyn «Izvestııa - Kazahstan» gazetiniń bas redaktory Edýard Poletaev pen Almatydaǵy «MediaNet» Halyqaralyq jýrnalıstıka ortalyǵynyń dırektory Ádil Jálelov ótkizedi.

Sáýirdiń 7-sinde Astana qalasynda Qazaqstan-grýzın saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyǵy jónindegi úkimetaralyq komıssııasynyń kezekti otyrysy ótedi.

Sáýirdiń 9-ynda Q.Qýanyshbaev atyndaǵy qazaq mýzykalyq drama teatrynda «Sen úshin» qoıylymynyń premerasy jáne QR eńbek sińirgen qaıratkeri Láılá Beknazar - Hanınganyń Benefısi ótedi.

ALMATY

Sáýirdiń 6-synda Qazaqtyń ál-Farabı atyndaǵy Ulttyq ýnıversıtetinde «HHІ ǵasyrdaǵy katalız jáne hımııalyq tehnologııa» degen taqyrypta ǵylymı konferentsııa bolady.

Sáýirdiń 6-synda ál-Farabı atyndaǵy ýnıversıtettiń jýrnalıstıka kafedrasynda «Qazaqstannyń stalındik dáýirdegi birinshi tulǵalary» oqý quralynyń tanystyrylymy bolady.

ATAÝLY KÚNDER. ELEÝLІ OQIǴALAR. MEREITOILAR.

SÁÝІRDІŃ 6-Y, BEISENBІ

Reseıde tergeý organdary qyzmetkerleriniń kúni. 1963 jylǵy sáýirdiń 6-da KSRO Joǵarǵy Keńesi Tóralqasynyń Jarlyǵymen bastapqy tergeý quqyǵyn KSRO Qoǵamdaǵy tártipti qorǵaý mınıstrligine tapsyryldy. Keıin KSRO Іshki ister mınıstrligi bolyp ózgertildi. Bul Jarlyq Reseı Federatsııasy ishki ister organdary tergeý apparaty resmı qyzmetiniń bastapqysy boldy.

OQIǴALAR

15 jyl buryn (1995) Qaraǵandy qalasynda belgili ǵalym Ebineı Arystanuly Bóketov (1925-1983) turǵan úıdiń qabyrǵasyna eskertkish taqta ornatyldy.

5 jyl buryn (2005) T.Júrgenov atyndaǵy Qazaq Ulttyq óner akademııasy stýdentteri túsirgen «Eki kishkentaı shujyq» atty balalar fılmi Frıdrıh Vılhem Mıýrnaý atyndaǵy júldeni jeńip aldy.

Kúshikke tamaq tabý úshin bir kishkentaı balanyń aqsha urlaýy jaıynda túsirilgen fılmge, atalmysh oqý ornynyń stýdentteri Áset Imanǵalıev pen Málik Bedelbekov jáne tanymal ártis Ǵazıza Ábdenábıeva, sondaı-aq birqatar qazaqstandyq jáne germanııalyq jastar qatysyp, oǵan nemis rejısseri Faıt Helmer rejısserlik etti.

3 jyl buryn (2007) Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Kitaphanasynda akademık Asqar Jumadildaevtiń búldirshinderge arnalyp jazylǵan tanymdyq-matematıkalyq kitapshalarynyń tanystyrylymy boldy.

Kitaptaǵy matematıkalyq termınder men esepter qazaq tilinde taqpaq jáne halyq ertegileriniń keıipkerleri arqyly balalarǵa jetkizilgen.

1 jyl buryn (2009) qazaqstannyń tanymal jazýshysy Dúkenbaı Dosjannyń «Men ólgende» degen kitaby jaryq kórdi.

Kitapqa jazýshynyń ár kezeńdegi jazylǵan «Qymyz», «Jel Arystan jaly», «Jas kelinshektiń asýy», «Aqyl bazarda satylmaıdy», «Kishkentaı ıAgımýs» jáne basqa da áńgimeleri kirdi.

ESІMDER

55 jyl buryn (1955) Shyǵys Qazaqstan oblysy Zaısan aýdanynyń ákimi MUHTARHANOV Anýarbek Muhtarhanuly dúnıege keldi.

Shyǵys Qazaqstan oblysy Kúrshim aýdanynda týǵan. Qazaq aýylsharýashylyq ınstıtýtyn, Almaty ekonomıka jáne statıstıka akademııasyn bitirgen.

Shyǵys Qazaqstan oblysy Kúrshim aýdandyq ósimdikterdi qorǵaý stansasynyń bastyǵy, Vysokogorskıı sovhozynyń bas agronomy, Kúrshim aýdandyq komıteti agroóndiristik kesheni jumysshylar kásipodaq keńesiniń tóraǵasy, Shyǵys Qazaqstan oblystyq ákimshiliginiń uıymdastyrý-ınspektorlyq jáne kadr jumysy bóliminiń aǵa ınspektory, bas mamany, Shyǵys Qazaqstan oblystyq depýtattar keńesi-máslıhatynyń uıymdastyrý bóliminiń meńgerýshisi, Shyǵys Qazaqstan oblystyq agroóndiristik kesheni jumysshylar kásipodaq oblystyq keńesiniń tóraǵasy, Shyǵys Qazaqstan oblysy ákimi apparaty jetekshisiniń orynbasary, uıymdastyrý-ınspektorlyq jáne kadrlyq jumystar, aýmaqtyq damý bóliminiń meńgerýshisi, Kýrchatov qalasynyń ákimi qyzmetterin atqarǵan. Atalǵan qyzmetinde - 2007 jyldyń qyrkúıeginen.

55 jyl buryn (1955) Qazaqstan Respýblıkasy Tótenshe jaǵdaılar mınıstrliginiń Apparat basshysy OQASOV Seıtqajy Qajykenuly dúnıege keldi.

Shyǵys Qazaqstan oblysy Úrjar aýdanynda týǵan. Almaty energetıkalyq ınstıtýtyn bitirgen.

Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq qaýipsizdik komıteti Terrorızmge qarsy ortalyqtyń basshysy qyzmetin atqarǵan. Atalǵan qyzmetinde - 2008 jyldan.

SÁÝІRDІŃ 7-І, SÁRSENBІ

Dúnıejúzilik densaýlyq kúni. Dúnıejúzilik densaýlyq kúni Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy - DDU-nyń 1948 jyly qurylǵan kúninde atap ótiledi. Sol kezden beri álemniń eki júzge jýyq memleketi Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymyna múshe bolǵan.

Densaýlyq kúnin jyl saıyn ótkizý 1950 jyldan bastap dástúrge aınaldy. Bul kún adamdardyń óz ómirlerinde densaýlyqtyń máni qanshalyqty zor ekenin túsinip, búkil álemde adamdar densaýlyǵyn jaqsara túsý maqsatynda tıisti sheshim qabyldaýlary úshin ótkiziledi. DDU ár jyldy medıtsınadaǵy asa kókeıkesti máselelerdiń birine arnap otyrady.

2010 jyly bul kún «Qalalardyń tazalyǵy úshin jahandyq qozǵalystyń qatysýshysy bolyńyz» taqyrybymen ótedi.

OQIǴALAR

10 jyl buryn (2000) Dýshanbede Ujymdyq qaýipsizdik týraly kelisim sharttyń qatysýshy elderi qaýipsizdik keńesi hatshylarynyń kezdesýi bolyp ótti.

Kezdesýde halyqaralyq terrorızmǵa jáne ekstremızmge qarsy, esirtki saýdasymen kúresý, Ujymdyq qaýipsizdik týraly kelisim shartyń ári qaraı jetildirý suraqtary qarastyryldy. Úılestirýler men yntymaqtastyq júıeleýiniń, áskerı yntymaqtastyq baǵyttaǵy maqsatpen kelisim sharttyń qatysýshy elderi qaýipsizdik keńesi hatshylarynyń turaqty jumys isteıtin komıtetin qurý týraly sheshim qabyldandy.

10 jyl buryn (2000) aqyn Oljas Súleımenovtiń «Jazý tili» kitaby jaryq kórdi.

5 jyl buryn (2005) «Qazposhta» aktsıonerlik qoǵamy Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda memlekettik tańbalardy poshtalyq tólemge engizdi.

Bul «Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýtsııasynyń qabyldanýyna 10 jyl» nomınaly bir, eki, úsh, segiz, on teńge, jáne «A» lıterasymen (Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵyndaǵy jer betindegi kólikpen 20 gr deıin jaı hatty jiberý tarıfynyń nomınaly) nomınaly 50 jáne 65 teńge standartty poshta markalary. Bezendirýshisi - Igor Makıenko.

5 jyl buryn (2005) ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń jýrnalıstıka fakýltetinde qazaqtyń alǵashqy kásibı jýrnalıstıkasy men baspasóziniń negizin qalaýshylar, Alash ardaqtylary Álıhan Bókeıhanuly, Ahmet Baıtursynuly, Mirjaqyp Dýlatulynyń músin-barelefiniń ashylý rásimi ótti.

Sonymen qatar saltanatty jıynda jýrnalıstıka fakýltetiniń mereıtoılyq kitaby tanystyrylady. Kitap fakýltet tarıhyna qatysty muraǵattyq qujattar negizinde jazyldy. Onda 1000-ǵa jýyq fotosýret basylyp, fakýltettiń búgingi tynys-tirshiligi tanystyrylǵan, ár jyldarǵy túlekterdiń aty-jóni jarııalanǵan.

1 jyl buryn (2009) Astanada 1995 jyly tájik-aýǵan shekarasynda erlikpen qaza tapqan Qazaqstan Respýblıkasy Іshki áskeriniń 17 jaýyngerine arnalǵan Eske alý alleıasy ashyldy.

Osydan on tórt jyl buryn Tájikstan taýlarynda áskerı qyzmet babyndaǵy Qazaqstannyń Іshki ásker rotasy tutqıyldan tap bergen lańkesterdiń shabýylyna ushyraǵan bolatyn. Olardyń qazaqstandyq rotany tez arada joıamyz degen jospary iske aspaı, kerisinshe keri sheginýlerine týra kelgen. Alaıda shaıqas 17 jaýyngerdiń ómirin qıyp ketti. Jańadan ashylǵan alleıa aldynda 17 jaýyngerdiń týǵan-týysqandary, ásker qatarynda birge sap túzegen joldastary, qala turǵyndary jınalyp, jańadan otyrǵyzylǵan 17 aǵashtyń túbine gúl shoqtaryn qoıdy.

1 jyl buryn (2009) Qazaqstan Respýblıkasy bilim salasynyń úzdigi, Qaraǵandy qalasynyń №78 orta mektebiniń muǵalimi Maǵrıfa Káribekova kosmonavtıkany nasıhattaǵan úshin ıÝrıı Gagarıniń medalimen marapattaldy.

Nagradany kosmonavtıka Federatsııasynyń atynan Reseı Federatsııasynyń Federaldy aeronavıgatsııalyq qyzmetiniń basshysy Aleksandr Pýzanov tabys etti.

ESІMDER

75 jyl buryn (1935) aqyn, jazýshy, aýdarmashy, Qazaqstan Jazýshylar Odaǵynyń múshesi SAQIULY Zulqarnaı dúnıege keldi.

Qaraqalpaqstan Taqtakópir aýdanynda týǵan. Qaraqalpaq memlekettik pedagogıka ınstıtýtyn bitirgen.

1957-1960 jyldary - «Sovet Qaraqalpaqstany» gazetiniń ádebı qyzmetkeri, bólim meńgerýshisi. 1960-1968 jyldary - Qyzylorda oblystyq «Lenın joly» (qazirgi «Syr boıy»), «Pýt Lenına» gazetterinde menshikti tilshi, bólim meńgerýshisi Qazaq radıosynyń Qyzylorda oblysyndaǵy menshikti tilshisi. 1968-1974 jyldary - Qyzylorda oblysyndaǵy QazTAG («Qazaqparat» AQ) tilshisi. 1974-1991 jyldary - «Sotsıalıstik Qazaqstan» (qazirgi «Egemen Qazaqstan») gazetiniń aǵa tilshisi, jaýapty hatshysynyń orynbasary, bólim meńgerýshisi, «Aqıqat» jýrnalynyń aǵa ádebı qyzmetkeri, bólim meńgerýshisi. 1992-1994 jyldary - Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń aǵa referenti «Murattas» baspasynyń bas redaktory . 1994-1996 jyldary - «Sanat» baspasynyń aǵa redaktory, «Jeti jarǵy» baspasy bas redaktorynyń orynbasary, «Ádilet mınıstrliginiń habarshysy» jýrnalynyń bas redaktory. 1996-1998 jyldary «Qazaq entsıklopedııasynyń» jetekshi mamany, «Densaýlyq» jýrnalynyń bólim meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan.

H.Baıranuqovanyń, G.Markovtyń shyǵarmalaryn, B.Brehtiń, A.Volodınniń, E.De Fılıpponyń pesalaryn, V.Korolenko, O.Gonchar, ıÝ.Kazakov, ıÝ.Rytheý, ıA.Kross, Ts.Damdınsýren, I.Mıneskýrta, R.Salýrı, V.Dalan áńgimelerin, «Sottar men sýdıalar týraly hıkaıalar» jınaǵyn, B.Rıvkınniń monografııasyn, taǵy da kóptegen sheteldik jazýshylardyń kitaptaryn qazaq tiline tárjimalaǵan.

70 jyl buryn (1940) jazýshy, baspager, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi, Qazaqstan Jýrnalıster odaǵynyń alǵashqy syılyǵynyń ıegeri BODAÝBAI Bolat Qamıuly dúnıege keldi.

Jambyl oblysy Shý aýdanynyń Tóle bı aýylynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (qazirgi ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti) bitirgen.

1963-1974 jyldary - qazirgi «Jas alash» gazetiniń ádebı qyzmetkeri, bólim meńgerýshisi, bas redaktordyń orynbasary. 1974-1976 jyldary - qazirgi «Egemen Qazaqstan» gazetiniń bólim meńgerýshisi. 1976-1984 jyldary - Qazaqstan Kommýnıstik partııasy Ortalyq qomıtetinde jaýapty qyzmetterde bolǵan. 1984-1996 - jyldary «Jalyn» baspasynyń dırektory, respýblıkalyq «Qazaqstan» kitap saýdasy birlestiginiń bas dırektory, halyqaralyq «Zaman-Qazaqstan» gazetiniń bas redaktory. 1996-1997 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senaty apparatynyń aýdarma, redaktsııalaý jáne Parlament aktilerin shyǵarý bóliminiń orynbasary, 1997-2003 jyldary osy bólimniń meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan.

«Jas júrekter», «Jelsiz túnde jaryq aı», «Bir úıdiń balalary», «Maı jańbyry», «Eski dápter shertken syr», «Qart tergeýshiniń áńgimeleri» atty kitaptardyń avtory. N.Nosovtyń romandaryn, ıÝ.Aleshkovskııdiń povesterin qazaq tiline tárjimalaǵan.

Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotalarymen, birneshe medaldarmen marapattalǵan.

SÁÝІRDІŃ 8-І, BEISENBІ

Halyqaralyq syǵandar kúni. 1971 jyldyń 8-shi sáýirinde birinshi Búkildúnıejúzilik syǵandar kongresi ótkizildi. Osy kongreste Búkildúnıejúzilik syǵandar odaǵy qurylyp, ánurany men týy qabyldandy.

Syǵan týraly alǵashqy estelikter 1501 jyly syǵan taborynyń kósemi Vasıldiń Lıtva knıazi Aleksandr Kazımırovıchten kúzet gramotasyn alǵan kezden bastaý alady. Búgingi tańda atalmysh mereke iri syǵan uıymdary bar 60-qa jýyq elde jyl saıyn atap ótiledi.

Halyqaralyq taıtszı jáne tsıgýn kúni (ımýnıtetti kúsheıtýge arnalǵan kóne qytaılyq jattyǵýlar júıesi). Taıtszı ı tsıgýn - dem alý men ımmýnıtetti retteýge arnalǵan ejelgiqytaılyq jattyǵýlar júıesi.

Bul kúni dástúr boıynsha kópshilikke arnalǵan jattyǵýlar ótkiziledi.

OQIǴALAR

11 jyl buryn (1999) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Jarlyǵymen Aqmola oblysynyń ákimshilik ortalyǵy Astana qalasynan Kókshetaý qalasyna kóshirildi.

5 jyl buryn (2005) Almatyda Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq bankiniń «Táýelsiz Qazaqstannyń monetalary» atty tuńǵysh foto kórmesi bolyp ótti.

Kórmege qoıylǵan jádigerlerdiń qatarynda «Qyzyl kitap», «Nomadtar altyny», «Tarıhı-sáýlet eskertkishteri», «Qazaqstannyń qyzyl kitaby», «Sport», «Kóke Túrkistan» serııalary boıynsha shyqqan monetalardyń sýretteri bar.

5 jyl buryn (2005) Almatyda Halyqaralyq ekonomıka mektebiniń jáne áleýmettik ǵylymynyń (HEM) tusaý keser rásimi ótti. Bul mektep Qazaqstan-Brıtandyq ýnıversıtetiniń bóligi bolyp tabylady.

1 jyl buryn (2009) Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıtetinde Halyqaralyq jas fızıkter «Kosmos, ıadra, naýka ı nanotehnologıı» mektebi ashyldy.

Uıymdastyrýshylary - Qazaqstan Respýblıkasynyń bilim jáne ǵylym mınıstrligi jáne Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıteti.

ESІMDER

105 jyl buryn (1905-1986) akter, ánshi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi BAIYRMANOV Hasen dúnıege keldi.

Pavlodar oblysy, Aqsý aýdanynda týǵan. Máskeýdegi Ortalyq óner tehnıkýmyn bitirgen.

1930 jyly Qazaq drama teatryna qabyldanyp, M.Áýezovtiń «Eńlik-Kebegindegi» Japaldyń, J.Shanınniń «Shahtasy» men «Torsyqbaıyndaǵy» jalshynyń rólderin oınap, akterlik ónerge beıimdilik tanytady.

1934 jyly ashylǵan Semeı teatrynda ómiriniń sońyna deıin eńbek etti. Munda ol M.Áýezovtiń pesalary boıynsha qoıylǵan qoıylymdardyń bárine qatysyp, Jantyq, Qaramende bı, Tólegen, Qońqaı, Qarabaı jáne taǵy basqa rólderde oınaǵan. Halyq ánderin oryndaýda óz ereksheligimen tanyldy. Isa Baızaqovtyń «Jeldirmesin» ózgeshe aıtatyn ánshilerdiń biri bolǵan.

50 jyl buryn (1960) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń kómekshisi - Qaýipsizdik Keńesiniń hatshysy TÁJIN Marat Muhambetqazuly dúnıege keldi.

Aqtóbe qalasynda týǵan. Almaty halyq sharýashylyq ınstıtýtyn (qazirgi T.Rysqulov atyndaǵy Qazaq ekonomıka ýnıvestıteti), ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń aspırantýrasyn bitirgen.

QR Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń tóraǵasy, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Ákimshiligi basshysynyń birinshi orynbasary bolǵan.

Qazaqstan Respýblıkasy Qaýipsizdik keńesiniń múshesi.

Birneshe monografııanyń avtory: «Adam. Aımaq. Qala», «Aımaqtyq sotsıologııa», «KSRO-ny aımaqtyq zertteý», «KSRO halqyn aımaqtyq zertteý».

Sotsıologııa ǵylymynyń doktory, Reseı Áleýmettik ǵylym akademııasynyń akademıgi, QR Saıasattaný ǵylymy akademııasynyń akademıgi jáne prezıdenti.

«І dárejeli Barys», «Qurmet» ordenderimen, jáne «Qazaqstan Respýblıkasynyń ulttyq qaýipsizdik organdarynyń qurmetti qyzmetkeri» tós belgisimen marapattalǵan.

SÁÝІRDІŃ 9-Y, JUMA

Mıkael Agrıkolanyń kúni (Fın tiliniń kúni). Uly fın aǵartýshysy Mıkael Agrıkola jazbasha fın tilin jasaýǵa óziniń zor úlesin qosqan. Sonyń qurmetine 9 sáýirde Fınlıandııada memlekettik baıraq kóteriledi.

OQIǴALAR

140 jyl buryn (1870) Mańǵystaýdaǵy Isa-Dosan kóterilisin basyp-janshýǵa Daǵystannan jazalaýshy otrıad kelip jetti. Kóterilisshiler Aleksandrovsk (qazirgi Fort-Shevchenko) bekinisin tastap, keri sheginýge májbúr boldy.

10 jyl buryn (2000) Qazaqstan Prezıdenti N.Á.Nazarbaev Baký qalasynda ótken «Kıtabı dádá Korkýt» eposynyń 1300 jyldyǵyna arnalǵan merekelik májiliske qatysyp, sóz sóıledi.

3 jyl buryn (2007) Pavlodar oblysy ardagerler keńesiniń «Bizdiń ómirbaıanymyz. 1987-2007 jyldar» (Vehı nasheı bıografıı. 1987-2007») atty derekti kitaby jaryq kórdi.

Ardagerler qozǵalysynyń 20 jyldyǵyna arnalǵan bul kitapta Uly Otan soǵysyna qatysýshylardyń, tyl ıgerýshileriniń qıraǵan aýyl sharýashylyǵyn qalpyna keltirgen, tyń kótergen, qalalar men zaýyttardy salǵandary týraly estelikteri kirgen.

1 jyl buryn (2009) Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Tóle bı aýdanynda bıtým óndiretin zaýyt iske qosyldy.

ESІMDER

150 jyl buryn (1860-1945) halyq aqyny, jyraý, Qazaqstannyń eńbek sińirgen óner qaıratkeri BAIǴANIN Nurpeıis dúnıege keldi.

Aqtóbe oblysynyń Temir aýdanynda (qazirgi Baıǵanın aýdany) týǵan.

Jastaıynan dombyra tartýǵa, janynan sýyryp salyp, óleń shyǵarýǵa talpynǵan. Kóp keshikpeı-aq ol «bala jyrshy» degen atqa ıe bolady. Nurpeıis óz kezindegi belgili aqyndardyń jyrlaryn tyńdaıdy, olardyń shyǵarmalaryn jattap alady. Jas kezinde-aq onyń repertýaryna Batys Qazaqstannyń aqyndary Abyl Tileýulynyń, Alasha Baıtoqtyń, Shernııaz Jarylǵasulynyń, Nurym Shyrshyǵululynyń óleńderi men jyrlary engen.

17 jasynan bastap Nurpeıis maman aqyn bolyp qalyptasady. Belgili aqyndarmen aıtysqa túsip, únemi jeńiske jetip júredi. Ol kádimgi aqyndar sııaqty aýyl-aýyldy aralap, óleń shyǵarady, al kóp keshikpeı onyń esimi tek týǵan jerinde ǵana emes, Ońtústik Oral, Syrdarııanyń boıynda, Qaraqalpaqstan, Hıýada, Túrkmenstanda belgili bola bastaıdy.

Qazaqtyń halyq eposyn bilgeni ony jigeri jasymaıtyn aqyn etedi. Endi epıkalyq poemalardy jatqa qaıtalap aıtýmen shektelmeı, olardy óńdeıdi, tolyqtyrady, baıytady, óziniń janynan shyǵarǵan tamasha shýmaqtarmen jandandyrady. Osyndaı joldarmen Nurpeıis Baıǵanınniń jyrlaýynda «Qubyǵul», «Tórehan», «Qobylandy», «Oraq - Mamaı», «Qarasaı - Qazı», «Er Tarǵyn», «Alpamys», «Qyz-jibek», «Aıman-Sholpan» nusqalary týǵan.

«Qobylandy» eposynyń 26 nusqasynyń ishindegi eń kólemdisi de Nurpeıis Baıǵanındiki bolyp shyǵady. 9300 joldan turatyn jyrdy 1940 jyly onyń hatshysy Ahmet Eskendirov jazyp alǵan.

1917 jyly Nurpeıis Baıǵanın kóterilisshilerdiń jalyndy aqyn-úgitshisi bolady. Onyń sıýjettik óleńderiniń taqyryby men shyǵarmashylyq ádisi de keńeıedi. Ertedegi ótkender endi shyndyqqa aınalady, halyq eposynyń avtorlyqpen óńdelgen qaıta jyrlaýlary kúndelikti ómirdegi batyrlyq jónindegi shyǵarmaǵa aınalady. «Aqkenje» poemasynda ol jas ómirdiń qysym astynda qalǵany jónindegi tarıhtyń jan tebirenterlik beınesin jasaǵan.

30-jyldary Nurpeıis Baıǵanın ár túrli mekemelerde jumys jasaıdy, kolhozdarda úgitshi jáne uıymdastyrýshy bolǵan. 1938 jyly Nurpeıis Baıǵanın alǵash ret Almatyǵa kelip, Jambyl Jabaevtyń mereıtoıyna qatysyp, «Aqyn shabyty», «Jambylǵa», «Kórimdik», «Ǵasyrdyń qart bulbuly», taǵy basqa jyrlar shyǵarǵan. Osy kezden bastap Nurpeıis Baıǵanınniń barlyq shyǵarmalary onyń birinshi jeke hatshysy Ahmet Eskendirov arqyly qaǵazǵa túsirilip otyrylady, sonyń arqasynda aqynnyń jaqsy shyǵarmalary bizge deıin jetken. Osy jyly Nurpeıis Baıǵanın «Komıssar Pojarskıı» atty poema jazady.

1939 jyly aqyn Qazaqstan Jazýshylarynyń ІІ-sezine qatysyp, Jazýshylar odaǵynyń múshesi bolǵan. Nurpeıis Baıǵanın aqyndardyń respýblıkalyq sletine qatysyp, toppen birge Máskeýdiń aýyl sharýashylyq jetistikteri kórmesine jiberiledi. Kórme barysynda Nurpeıis Baıǵanın aıtqan jyrlar orys tiline aýdarylyp, Búkilodaqtyq radıodan beriledi.

Osy jyly Nurpeıis Baıǵanınge «Qazaqstannyń eńbek sińirgen óner qaıratkeri» degen ataq berilip, aqyn Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesi birinshi sessııasy Prezıdıýmynyń gramotasymen marapattalady. Aqyn óz arnaýymen ashqan birinshi oblystyq Keńestiń depýtaty bolyp saılanady.

1940 jyly qoǵamdyq qaıratkerligi úshin «Qurmet belgisi» ordenimen marapattalady. Bul oqıǵaǵa ol óziniń «Qýanysh jyry» atty óleńin arnaǵan.

Áıgili «Sedovshylar» atty óleńin 812 táýlik boıynda muz qursaýynda qalǵan «Sedov» qaharmandaryna arnaǵan.

Onyń soǵys jyldaryndaǵy shyǵarmashylyǵy tabysty boldy. Bul kezeńdegi aqynnyń shyǵarmalary erkin ári tamasha ómir úshin kúreske arnalǵan. Ol epostardaǵy halyqtyq qaharmandyqty kórsete otyryp, jeke batyrlar men maıdandaǵy oqıǵalar jóninde óleńder men dastandar shyǵarady. Bul kezeńdegi shyǵarmalarynyń belgilileri - «Batyr týraly jyr», «Batyr ulǵa», «Jeńis úshin», «Qazaqstan - maıdanǵa»jáne basqalar.

Nurpeıis Baıǵanın qıyn kezeńde halyqty tek jyrymen demep qoımaı, úgit brıgadasynyń quramynda respýblıkany aralap, eldegi eńbekshilerdiń jaýyngerlik rýhyn kótergen. 1944 jyly maýsymda óziniń eńbektegi erlikterimen belgili bolǵan Shyǵanaq Bersıevke qoshtasý ánuranyn arnaǵan.

Aqynnyń shyǵarmalaryn Márııam Hakimjanova, Qýandyq Shańǵytbaev, Erjan Ahmetov, taǵy basqa aqyndar uqypty túrde qaǵazǵa túsirip otyrǵan.

Aqtóbe oblysyndaǵy aýdanǵa, týǵan aýylyna, Aqtóbe qalasyndaǵy kóshege Nurpeıis Baıǵanınniń esimi berilgen.

75 jyl buryn (1935) jazýshy-satırık, Qazaqstannyń qurmetti jýrnalısti, Halyqaralyq «Alash» syılyǵynyń laýreaty QABYShULY Ǵabbas dúnıege keldi.

Shyǵys Qazaqtan oblysynyń Ulan aýdanynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (qazirgi ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti) bitirgen.

1956-1966 jyldary - «Kommýnızm týy» (qazirgi «Dıdar») gazetiniń korrektory, ádebı qyzmetkeri, bólim meńgerýshisi, jaýapty hatshysy, redaktory. 1966-1974 jyldary - «Qazaq ádebıeti» gazetiniń ádebı qyzmetkeri, bólim meńgerýshisi, redaktory. 1974-1983 jyldary - KSRO Ádebıet qory Qazaq bólimshesiniń dırektory. 1983-1988 jyldary - «Ara» - «Shmel» ázil-syqaq jýrnalynyń bas redaktory. 1989-1991 jyldary - Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń Kórkem aýdarma jáne ádebı baılanys bas redaktsııasy alqasynyń bólim meńgerýshisi, tóraǵasy. 1991-1995 jyldary - Qazaqstan Jazýshylar odaǵy basqarmasynyń tóraǵasy, 1995-1996 jyldary - Qazaqstan Jazýshylar odaǵy basqarmasynyń ekinshi hatshysy qyzmetterin atqarǵan.

Alǵashqy ázil-syqaq áńgimeleri 1966 jyly «Shuǵyla» jas jazýshylar jınaǵynda jaryq kórgen. 1970 jyly jazýshynyń alǵash ret «Minezdeme» atty jınaǵy shyqqan. «Mysyqta nege saqal joq?», «Kúlemiz be, qaıtemiz?», «Tarıhta qalǵyń kele me?», «Bul álgi kim..», «Halińiz qalaı?», «Kadr máselesin ... másele sheshedi», «Jetim jınalys», «Smeh ı slezy», «Adamnyń keıbir kezderi» atty kitaptardyń avtory.

A.Chehovtyń, O.Vıshnıannyń, I.Drýtseniń, A.Nesınniń, A.Býsýıoktyń, B.Nýshıchtyń, D.Lenchtiń shyǵarmalaryn qazaq tiline tárjimalaǵan.

SÁÝІRDІŃ 10-Y, SENBІ

Nıderlandyda murajaılar kúni. Amsterdam - álemdegi eń iri kórkem murajaı ortalyqtarynyń biri. Nıderlandyda jyl saıyn sáýirdiń ekinshi demalysynda Murajaılar kúnin atap ótedi.

OQIǴALAR

18 jyl buryn (1992) Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Keńesiniń qaýlysymen Jambyl oblysyna qarasty Jýaly aýdanynyń ortalyǵy Býrnoe selosyna Baýyrjan Momyshulynyń esimi berildi.

8 jyl buryn (2002) Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda «Kosmanavtıka kúni» serııasynyń eki poshta markasy aınalymǵa tústi, «Alǵashqy ret álemde keme bortyndaǵy ǵarysh saıahattanýshysy bar halyqaralyq ushý» taqyrybyna arnalǵan.

2002 jylǵy sáýirdiń 8-i men 12-i aralyǵynda Almatyǵa álemdegi alǵashqy ǵarysh-saıahatshysy Dennıs Tıto saparmen keldi, markalardyń saltanatty rásimine qatysýǵa nıet bildirdi.

Birinshi marka: «Soıýz TM-32» ekıpajy ǵaryshker-ushqysh Talǵat Musabaev jáne bortınjener ıÝrıı Batýrın men Denıs Tıto beınelengen túrli-tústi sýret. Markanyń sol jaqtaǵy astyńǵy buryshynda «Soıýz TM-32» kemesiniń emblemasy jáne barlyq ǵaryshkerlerdiń famılııasy beınelengen.

Ekinshi marka: Markanyń ortasynda Jer planetasy jáne Qazaqstanyń, Reseıdiń jáne AQSh-tyń jelbiregen baıraǵy.

Birinshi poshta markasynyń nomınaly - 30 teńge, taralymy - 100 000 dana; ekinshi poshta markasynyń nomınaly - 70 teńge, taralymy - 100 000 dana.

1 jyl buryn (2009) Kıevte Qazaqstan Respýblıkasynyń Elshiliginde qazaqtyń tanymal aqyny jáne jazýshysy Oljas Súleımenovtyń ýkraın tiline aýdarylǵan «Tarıhqa deıingi túrkiler» kitabynyń tanystyrylymy bolyp ótti.

ESІMDER

70 jyl buryn (1940-2001) músinshi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen óner qaıratkeri, Qazaqstan jáne KSRO Sýretshiler odaǵynyń múshesi, Shoqan Ýálıhanov atyndaǵy Qazaq KSR Memlekettik syılyǵynyń laýreaty DOSMAǴAMBETOV Tólegen Sábıtuly dúnıege keldi.

Soltústik Qazaqstan oblysy Ýálıhanov aýdanynda týǵan. Almaty kórkemsýret ýchılışesin, I.Repın atyndaǵy Sankt-Peterbor keskindeme, músin jáne sáýlet ınstıtýtyn bitirgen.

Almaty kórkemsýret ýchılışesiniń oqytýshysy, Almaty óner akademııasynyń kafedra meńgerýshisi, dotsenti qyzmetterin atqarǵan.

Tólegen Dosmaǵambetovtiń otyz jyldyq shyǵarmashylyq ómirindegi negizgi jumystary - músindik portretter men kóptegen eskertkishter. «Aqan-Seri - Qulager» monýmentik kompozıtsııasynyń, Shoqan Ýálıhanov, Sáken Seıfýllın, Іlııas Jansúgirov, Ahmet Baıtursynov, Muhtar Áýezov, Amangeldi Imanov, Álibı Jankeldın, Ǵanı Muratbaev, Qanysh Sátpaev, Dinmuhammed Qonaevtyń eskertkishteri men keýde músinderiniń avtory. Onyń qalamynan Nursultan Nazarbaev, Oljas Súleımenov, Bıbigúl Tólegenova, Ánýar Álimjanov, Toqtar Áýbákirov, taǵy basqa tarıhı tulǵalardyń portretteri týyndaǵan.

50 jyl buryn (1960) Almaty oblysy Qarasaı aýdanynyń ákimi TURLAShOV Lázzat Mahatuly dúnıege keldi.

Almaty oblysy Jambyl aýdanynda týǵan. Almaty temirjol kóligi ınjenerleri ınstıtýtyn bitirgen.

Almaty oblysy Jambyl aýdanynyń ákimi qyzmetin atqarǵan. Atalǵan qyzmetinde - 2009 jylǵy 8 qyrkúıeginen.

SÁÝІRDІŃ 11-І, JEKSENBІ

Halyqaralyq fashıstik kontslagerler tutqyndaryn bosatý kúni. 1945 jylǵy sáýirdiń 11-inde Býhenvalda kontslageriniń astyrtyn komıteti qarýly kóterilis uıymdastyryp, tutqyndar azattyq aldy. Sol kezden bastap barlyq elde Halyqaralyq fashıstik kontslagerlerdegi tutqyndardy bosatý kúni atap ótiledi.

OQIǴALAR

13 jyl buryn (1997) Oralda «Jaıyq pen Oraldyń qazaqtary» atty qoǵamdyq birlestik quryldy.

5 jyl buryn (2005) Astanada daryndy balalardyń «Ǵylym álemin ashamyz» degen taqyryppen birinshi halyqaralyq konferentsııasy ótti. - 2005-2007 jyldardaǵy «QR ǵarysh salasyn damytý týraly» memlekettik baǵdarlama aıasynda jáne de ıÝNESKO qoldaýymen 2005 jyldy Fızıka jyly dep jarııalanýy sheńberinde Respýblıkalyq ǵylymı-praktıkalyq «Daryn» ortalyǵy uıymdastyrýshysy.

Konferentsııaǵa Vengrııa Respýblıkasynyń ǵaryshkeri Bertalan Farkash, Reseı Federatsııasynyń ǵaryshkeri Aleksandr Vıktorenko, Space Camp Halyqaralyq ǵarysh lageri jobasynyń ókili Skott Výdham, Baıqońyrdaǵy Halyqaralyq ǵarysh mektebiniń dırektory Shatalov Dmıtrıı Vladımırovıch syndy qurmetti qonaqtar qatysty.

Shara aıasynda Qazaqstan Respýblıkasy men Reseı Federatsııasynyń mektep oqýshylarynyń ǵaryshtyq taqyryptarǵa arnalǵan ǵylymı-tehnıkalyq jobalarynyń kórmesi uıymdastyryldy.

3 jyl buryn (2007) ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetinde HH ǵasyrdyń basyndaǵy qazaq zııalylarynyń biri, jazýshy, aýdarmashy Spandııar Kóbeevtiń (1878-1956) tańdamaly shyǵarmalary jaryq kórdi.

Jınaq orta mektep oqýshylary men muǵalimderine, joǵary oqý oryndarynyń stýdentteri, aspıranttary, oqytýshylaryna arnalǵan jáne kitapqa jazýshynyń «Úlgili tárjima» jáne «Úlgili bala» atty týyndylary da engen.

3 jyl buryn (2007) «Turan-profı» halyqaralyq kásiptik akademııasynda kásipkerlerdi aqparattyq tehnologııalar salasynda oqytýǵa arnalǵan Aqparattyq tehnologııalar ortalyǵy ashyldy.

Atalǵan ortalyq «EksonMobılQazaqstan» kompanııasynyń qarjylyq demeýshiligimen jáne Astana qalasy Salyq komıtetiniń qoldaýymen quryldy. Onda kásipkerler kompıýterde jumys isteý biliktiligin arttyryp, birqatar arnaıy baǵdarlamalardy meńgere alady. Shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileri retinde tirkelgen kásipkerler «Kompıýterlik saýattylyq», «Býhgalterııalyq esep», «1S: Býhgalterııa», «Salyq esebiniń elektrondy formalary», «Salyq pen quqyq» kýrstarynan ótedi.

ESІMDER

80 jyl buryn (1930-1996) ınjener-metallýrg, tehnıka ǵylymynyń doktory, professor Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym Akademııasynyń korrespondent múshesi FIALKOV Borıs Solomonovıch dúnıege keldi.

Ýkraınanyń Harkov qalasynda týǵan. Oral polıtehnıka ınstıtýtyn bitirgen.

1952-1957 jyldary KSRO Qara metallýrgııa mınıstrliginiń «Oralenergoqarmet» mekemesinde ınjener, aǵa ınjener, 1957-1963 jyldary Oral polıtehnıka ınstıtýtynda aǵa ınjener, kishi ǵylymı qyzmetker bolǵan. 1963-1966 jyldary Qara metallýrgııa ortalyq ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń Qazaq fılıalynda ǵylymı hatshy, zerthana meńgerýshisi. 1966-1975 jyldary Búkilodaqtyq kómir ınstıtýtynyń zerthana meńgerýshisi. 1975-1989 jyldary Qazaq KSR ǴA Hımııa-metallýrgııa ınstıtýtynyń zerthana meńgerýshisi. 1989-1992 jyldary osy ınstıtýt dırektorynyń ǵylymı jumystar jónindegi orynbasary. 1994 jyly QR Mıneraldyq shıkizatty keshendi óńdeý jónindegi Ulttyq ortalyqtyń buıryǵymen Hımııa-metallýrgııa ınstıtýtynyń dırektory bolyp taǵaıyndalyp, ómiriniń sońyna deıin jemisti eńbek etti.

Negizgi ǵylymı eńbekteri qara metaldar metallýrgııasyna arnalǵan. 4 monografııanyń jáne 300-den asa ǵylymı maqalanyń, 50 avtorlyq kýálik pen ónertapqysh patenttiń avtory. 19 kandıdattyq jáne 3 doktorlyq dıssertatsııanyń jetekshisi bolǵan.

70 jyl buryn (1940) Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ǵylym akademııasynyń akademıgi, fızıka-matematıka ǵylymynyń doktory, professor, Amerıka geofızıkalyq odaǵynyń múshesi, K.E.Tsıolkovskıı atyndaǵy Halyqaralyq kosmonavtıka akademııasynyń akademıgi, Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń sharýashylyq júrgizý quqyǵyndaǵy «Astrofızıkalyq zertteýler ortalyǵy» memlekettik mekemesi, «Ionosfera ınstıtýty» memlekettik enshiles kásipornynyń dırektory DROBJEV Vıktor Ivanovıch dúnıege keldi.

Reseı Federatsııasynyń Altaı ólkesinde týǵan. Tomsk memlekettik ýnıversıtetin bitirgen.

V.I Drobjev - Qazaq KSR Ǵylym akademııasynyń Ionosfera sektorynyń ınjeneri (1962-1964), aspıranty (1964-1967), kishi ǵylymı qyzmetkeri (1967-1968), 14 Keńes antarktıkalyq ekspedıtsııasynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri (1968-1970), aǵa ǵylymı qyzmetker (1970-1983), Fızıka-matematıka bólimshesi akademık-hatshysynyń orynbasary (1990-1994), Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym akademııasynyń prezıdenti - ǵylym mınıstriniń orynbasary (1996-1999), qyzmetterin atqarǵan. Qazir Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń sharýashylyq júrgizý quqyǵyndaǵy «Astrofızıkalyq zertteýler ortalyǵy» memlekettik mekemesi «Ionosfera ınstıtýty» memlekettik enshiles kásipornynyń dırektory (1983 jyldan) qyzmetin atqarady

Radıo jáne geofızıka salasynyń iri mamany V.I.Drobjev ortaendik ıonosferasynyń dınamıkalyq protsesteriniń tolqyndyq tabıǵatynyń tujyrymdamasyn negizdedi, sonymen qatar olardyń radıo jáne geofızıka boljamyn jasady. Ol basqa baǵytty damytýdyń - jer mańy ǵaryshtyq keńistigindegi tabıǵı jáne antropogendi qubylystardyń (jarylystar, jer silkinisteri, ǵarysh apparattaryn ushyrý, kúnniń jarqyl shyǵarýy) qarqyndy kezinde bolatyn dınamıkalyq protsesterdi zertteýdi damytýdyń bastamashysy boldy.

Ol Qazaqstan Respýblıkasynyń ǵylym, tehnıka jáne bilim salasyndaǵy Memlekettik syılyqtar jónindegi komıssııasynyń qoldanbaly problemalar sektsııasy tóraǵasynyń orynbasary, Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń janyndaǵy Joǵary ǵylymı-tehnıkalyq keńestiń múshesi, Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ǵylym akademııasy Tóralqasynyń múshesi, doktorlyq dıssertatsııa qorǵaý jónindegi arnaýly keńestiń tóraǵasy, Instıtýttyń irgeli zertteýler baǵdarlamasynyń jáne birqatar qoldanbaly jobalardyń ǵylymı jetekshisi bolyp tabylady. Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym akademııasynyń prezıdenti - Ǵylym mınıstriniń orynbasary bola júrip, qazaqstandyq ǵylymdy saqtap qalý men damytýda, atap aıtqanda, respýblıka ǵylymynyń basqarý júıesin jetildirýde, maqsatty ǵylymı baǵdarlama qurýda, baǵdarlamalardyń memlekettik táýelsiz saraptamasyn ótkizýde, biryńǵaı aqparattyq keńistik qurýda, mamandardy qurylymdyq-balanstalǵan túrde daıarlaýda kóp eńbek etti. Úkimettik jumys tobynyń múshesi retinde «Qazaqstan Respýblıkasynda ǵaryshtyq qyzmetti 2005-2007 jyldarda damytý» memlekettik baǵdarlamasyn ázirleýge qatysty, bul qujat 2005 j. 25 qańtarynda el Prezıdentiniń Jarlyǵymen bekitilgen bolatyn. Ol Qanysh Sátbaevtyń 100 jyldyǵyna oraı ótkizilgen «Qazaqstan ǵylymy - ótken kúnnen bolashaqqa» atty kórmeni ázirleý barysynda úlken qajyrlylyq kórsetti. Kórme Parıjde 1999 jyly 15-shi sáýirinen 23-ine deıin ıÝNESKO sheńberinde ótti.

200-den astam ǵylymı jumys pen 2 monografııanyń, 11 ónertabystyń avtorlyq kýálikteriniń ıegeri, ol 1 doktor jáne 12 ǵylym kandıdatyn daıarlady.

5 medalmen, «KSRO ónertapqyshy» belgisimen, Qazaqstan Respýblıkasynyń Qurmet Gramotasymen marapattalǵan.