QazAqparat-Anons: sáýirdiń 2-si men 4-i aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi
ELBASY
Sáýirdiń 2-sinde Astanadaǵy Táýelsizdik saraıynda Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń tóraǵalyǵymen Sáýlet keńesiniń májilisi ótedi. Onda elordany ári qaraı damytý máseleleri sóz bolady.
ÚKІMET
Sáýirdiń 2-sinde Densaýlyq saqtaý mınıstrliginde «Biryńǵaı ulttyq densaýlyq saqtaý júıesin engizý» máselesine arnalǵan respýblıkalyq keńes bolady.
Sáýirdiń 2-sinde Esep komıtetinde «Keden odaǵy: bıznes-qoǵamdastyqpen konsýltatsııa» degen taqyrypta «dóńgelek ústel» otyrysy bolady.
ASTANA
Sáýirdiń 1-2-sinde Astanada halyqaralyq Astyq konferentsııasy ótedi. Konferentsııanyń negizgi maqsaty - astyq naryǵyndaǵy aǵymdaǵy jaǵdaıdy jáne onyń damý perspektıvasyn talqylaý.
Sáýirdiń 2-sinde «Nur Otan» partııasy ortalyq apparatynyń keńsesinde «Batys Eýropa - Batys Qvtaı halyqaralyq tranzıttik dálizi jobasyn júzege asyrýdyń barysyn baqylaý» taqyrybyna arnalǵan baspasóz máslıhaty bolady.
Sáýirdiń 2-sinde Ulttyq baspasóz klýbynda Astana jáne Almaty arhıepıskopy Aleksandrmen baspasóz máslıhaty bolady.
Sáýirdiń 2-sinde Otan qorǵaýshy alańynda «Jeńistiń Spartak marafonyna» qatysýshylardy kútip alý rásimi bolady.
ALMATY
Almatyda naýryzdyń 29-nan sáýir aıynyń 2-ne deıin qorshaǵan ortany qorǵaý salasynda úkimettik emes uıymdardyń ókilderi biliktilikti kóterý kýrstarynan tegin óte alady. Aktsııany Ulttyq Orhýs ortalyǵynyń qoldaýymen QR Qorshaǵan ortany qorǵaý mınıstrligi ÚEU-dar úshin Orhýs konventsııanyń aıasynda uıymdastyrýda.
Sáýirdiń 2-sinde Botanıkalyq baqta «Taza álem» aktsııasy ótedi.
ATAÝLY KÚNDER. ELEÝLІ OQIǴALAR. MEREITOILAR.
SÁÝІRDІŃ 2-І, JUMA
Qazaqstan Respýblıkasy Áskerı-teńiz kúshteri qurylǵan kún. 1993-shi jylǵy sáýirdiń 2-sinde Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti «Qazaqstan Respýblıkasy Áskerı-teńiz kúshterin qurý týraly» Jarlyqqa qol qoıdy.
Búkilálemdik aýtızm máselesi týraly aqparat taratý kúni. BUU Bas Assambleıasy 2007-shi jylǵy jeltoqsannyń 18-inde arnaıy № A/RES/62/139 qararymen bekitken. 2008-shi jyldan bastap jyl saıyn sáýirdiń 2-sinde atap ótiledi. Bul Búkilálemdik kún Katar memleketiniń usynysy boıynsha belgilendi, muny BUU-nyń Bas Hatshysy 2008-shi jylǵy joldaýynda atap ótti. Bas Assambleıanyń qararynda, eń aldymen, balalardaǵy aýtızm máselesine kóńil bólindi, aýtızmnen zardap shekkender arasynda balalar úlesiniń joǵary bolýy mazalaıtyny aıtylǵan, neǵurlym erte dıagnoz qoıý jáne tıisti tekserý júrgizý atap kórsetilgen.
Qarar qoǵamdy, onyń ishinde otbasylaryn, aýtızmnen zardap shekken balalar týraly habardar etý úshin barlyq sharalardy qabyldaýǵa usynys beredi.
Halyqaralyq balalarǵa arnalǵan kitap kúni. 1956 jyldan bastap Halyqaralyq keńestiń sheshimimen jyl saıyn dat jazýshysy Gans Hrıstıan Andersenniń (1805-1875) týǵan kúnine oraı atap ótiledi.
OQIǴALAR
80 jyl buryn (1930) Qazaqstannyń ǵylymı-zertteý mekemeleri qyzmetkerleriniń 1-shi sezi ótti.
70 jyl buryn (1940) Semeıde Abaıdyń murajaı-úıi ashyldy (Memlekettik tarıhı-mádenıetti jáne ádebı-memorıaldy Abaı murajaıy).
8 jyl buryn (2002) Pavlodarda Qazaqstan halyqtarynyń kishi Assambleıasynda Qazaqstandaǵy etnıkalyq bolgarlardyń «Slavıane» qory resmı túrde tirkeldi.
1 jyl buryn (2009) Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti Japonııanyń eń úzdik joǵary oqý oryndarynyń biri bolyp tabylatyn Vaseda ýnıversıtetimen (Waseda University) yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıdy.
Qujattyń basty mazmuny yntymaqtastyqtyń keleshektegi damýy, bilim salasyn qoldaýy, oqytýshylar men stýdentter arasyndaǵy kásibı jáne mádenı ózara qarym-qatynastary bolyp tabylady. Ortaq qyzyǵýshylyq salalary bolyp akademııalyq qyzmettiń damýy, ǵylymı-zertteý salasyndaǵy yntymaqtastyq, stýdentter men mamandardy oqytý anyqtalǵan.
ESІMDER
90 jyl buryn (1920-2007) Qazaqstan halyq muǵalimi KÝBRAKOV Grıgorıı Maksımovıch dúnıege keldi. Uly Otan soǵysyna qatysqan.
Soltústik Qazaqstan oblysynyń Lenın aýdanynda týǵan. Petropavl medıtsınalyq tehnıkýmyn, Petropavl pedagogıka ınstıtýtyn bitirgen.
1939-1954 jyldary Soltústik Qazaqstan oblysynda jaýapty qyzmetterde bolǵan. 1954-1960 jyldary - Mamlıýt aýdanynda mektep dırektory. 1960-1963 jyldary - Býlaev aýdandyq halyq aǵartý bóliminiń meńgerýshisi, Býlaev orta mektebiniń dırektory. 1963-1988 jyldary - Mamlıýt sanatorııalyq mektep-ınternattyń dırektory. 1988-1991 jyldary Petropavl pedagogıka ınstıtýtynda pedagogıka kafedrasynyń oqytýshysy, zerthana meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan.
I dárejeli Otan soǵysy ordeni, Eńbek Qyzyl Tý jáne 2 ret Qyzyl Juldyz ordenderimen marapattalǵan.
205 jyl buryn (1805-1875) álemge áıgili dat jazýshysy ANDERSEN Hans Hrıstıan dúnıege keldi.
Andersenniń týǵan qalasy Odensedegi mýzeı-úıinde onyń dúnıejúzi halyqtarynyń tilderinde jaryq kórgen týyndylarynan, jazýshy shyǵarmashylyǵy jaıynda jazylǵan eńbekterden tutas bir kitaphana jasaqtalǵan.
«Improvızator», «Tek skrıpkashy», «Qos baronessa» romandary, «Mýlat» pesasy, «Aqyn bazary» qoljazba ocherkter kitaby, «Meniń ómirimniń ertegisi» ómirbaıandyq kitaby jáne basqa da shyǵarmalary álem oqyrmandaryna jaqsy tanys. Negizinen, ádebı ertegi, povesterimen dańqy shyqqan. Tanymal ertegi kitaptarynda jazýshy ar tazalyǵy men jan jomarttyǵyn, ádilet, jaqsylyq sezimderin ashyp kórsetken.
Andersen atyndaǵy halyqaralyq ádebı syılyq bar.
SÁÝІRDІŃ 3-І, SENBІ
OQIǴALAR
3 jyl buryn (2007) Qorqyt ata atyndaǵy Qyzylorda memlekettik ýnıversıtetinde stýdentterdiń «Syr ormany. Bolashaq» qoǵamdyq birlestigi quryldy.
Qoǵamdyq birlestiktiń maqsaty memlekettik «Jasyl el» baǵdarlamasyn iske asyrýyna qatysý bolyp tabylady.
1 jyl buryn (2009) Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev «Táýelsiz Memleketter Dostastyǵyna qatysýshy memleketterdiń mádenı qundylyqtardy urlaýǵa qarsy kúrestegi jáne olardy qaıtarýdy qamtamasyz etýdegi yntymaqtastyǵy týraly kelisimdi ratıfıkatsııalaý týraly», «Keden odaǵynda taýarlardyń, jumystardy oryndaýdyń, qyzmet kórsetýlerdiń eksporty men ımporty kezinde janama salyqtardy alý qaǵıdattary týraly kelisimdi ratıfıkatsııalaý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Zańdaryna qol qoıdy.
1 jyl buryn (2009) Qazaqstan Respýblıkasynyń Syrtqy ister mınıstrliginde 2010-2015 jyldarǵa arnalǵan Birikken Ulttar Uıymynyń Qazaqstan Respýblıkasy damýyna kómek kórsetý jónindegi sheńberli baǵdarlamasyna (ıÝNDAF) qol qoıyldy.
2010-2015 jyldarǵa arnalǵan atalmysh baǵdarlama bes jylda bir ret qabyldanady. ıÝNDAF - Qazaqstan - BUU yntymaqtastyǵyn anyqtaıtyn negizgi qujat. Bul baǵdarlamanyń negizgi mindeti Qazaqstannyń basym maqsattaryn júzege asyrý, sondaı-aq damý salasyndaǵy basqa da halyqaralyq mindettemeler aıasyndaǵy máselelerdi sheshýdegi BUU júıesimen birlesken, kelisilgen jáne yqpaldasqan kómek kórsetý bolyp tabylady. Yntymaqtastyqtyń negizgi strategııalyq qujaty bolǵandyqtan, ıÝNDAF BUUDB, ıÝNISEF, ıÝNFPA, ıÝNIFEM, ıÝNEIDS sııaqty BUU-nyń arnaıy qurylymdarymen qarym-qatynastyń jalpy baǵytyn aıqyndaıdy.
1 jyl buryn (2009) Almatyda «Qazposhta» AQ el aýmaǵynda «Eýropa» serııasy boıynsha Halyqaralyq astronomııa jylyna arnalǵan eki marka engizilgenin málim etti.
«Qazposhta» AQ «PostEurop» qaýymdastyǵynyń kelisimimen «Eýropa» serııasynyń markalaryn shyǵarýǵa 2005 jyly qosylǵan bolatyn.
Jańa markalarda Galıleıdiń portreti men tabıǵat aıasyndaǵy teleskop beınelengen. Árqaısysy 230 teńge turatyn markalardyń pishini - 33h27,5 mm, taralymy - 150 myń dana. Olar Qytaıdyń Poshta jáne telekommýnıkatsııa mınıstrliginiń Beıjińdegi poshtalyq tólem belgileri fabrıkasynda basylyp shyqqan.
ESІMDER
95 jyl buryn (1915-1942) aqyn JUMAǴALIEV Abdolla dúnıege keldi.
Uly Otan soǵysyna qatysqan.
Batys Qazaqstan oblysynda týǵan. Qazaq pedagogıkalyq ınstıtýtyn (qazirgi Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ınstıtýt) bitirgen.
1938-1939 jyldary Qyzylorda saýda tehnıkýmynda oqytýshy, Qazaqstan memlekettik kórkem ádebıet (qazirgi «Jazýshy) baspasynda redaktor bolǵan. 1936 jyldan jurtshylyqqa aqyn retinde tanyla bastaǵan. Óleńderi, poemalary respýblıkalyq, oblystyq basylymdarda jarııalanyp turdy. Onyń shyǵarmalary órshil pafos pen názik te syrshyl lırızmge toly. «Tańdamaly óleńderi», «Óshpes jalyn», «Ólmes ómir dastany» atty jınaqtary jaryq kórdi. «Tokıo», «Shyǵys qyzy», «Asan qaıǵy» atty poemalary bar.
Aqyn Lermontovtyń, Nızamıdiń, Baıronnyń jekelegen shyǵarmalaryn qazaq tiline aýdarǵan.
Qasym Amanjolov ol týraly «Aqyn ólimi týraly ańyz» poemasyn jazdy.
90 jyl buryn (1920-1994) orys ádebıetiniń klassıgi, prozanyń sheberi jáne stılıst, kınostsenarıst NAGIBIN ıÝrıı Markovıch dúnıege keldi.
Máskeý qalasynda týǵan. Uly Otan soǵysyna qatysqan.
Áskerı tilshi retinde Stalıngradta, Lenıngrad túbinde, Mınsk, Vılnıýs, Kaýnasty azat etýge qatysty.
Óz novellalarynda uly adamdardyń ómirbaıanyn tragedııaly túrde kórkem beıneleı bildi. «Maıdannan qaıtqan adam», «Úlken júrek», «Eki kúsh», «Adam jáne jol», «Alys pen jaqyn», «Erte kóktemde», «Meniń altyn enem», «Qyzyl basty jasyl qus» sekildi prozalyq shyǵarmalar jınaǵynyń avtory. Sonymen qatar «Qubyr» jáne «Qysqy emen» áńgimelerimen de tanymal. «Tóraǵa», «Dırektor», «Qyzyl shatyr», «Túngi qonaq» fılmderiniń stsenarıin jazǵan.
SÁÝІRDІŃ 4-І, JEKSENBІ
Halyqaralyq mına qaýipsizdigi jáne mınany zalalsyzdandyrýǵa qatysty is-qımylǵa kómek kórsetý máseleleri boıynsha aǵartý kúni. BUU bastamasymen 2006-shy jyldan bastap atap ótiledi.
Geolog kúni. KSRO Joǵarǵy Keńesi Prezıdıýmynyń 1966 jylǵy naýryzdyń 31-indegi Jarlyǵymen eldiń mıneraldyq-shıkizat qoryn qurýda keńes geologtary sińirgen qyzmeti qurmetine oraı bekitildi. Bul Jarlyqtyń shyǵýyna 1966 jyly alǵashqy Batys Sibir munaıly aımaǵy ken ornynyń ashylýy túrtki boldy. Geolog kúni burynǵy Keńes odaǵynyń barlyq geologııalyq jáne óndirý mekemelerinde atap ótiledi. Geologtarmen qatar bul merekeni marksheıderler, qoparǵyshtar, shahta úńgýshileri, sondaı-aq paıdaly qazbalardy izdeýmen jáne óndirýmen aınalysatyn basqa da adamdar ózderiniń tól merekesi dep esepteıdi.
Meıramnyń ótkizilý ýaqyty - sáýirdiń birinshi jeksenbisi - beker tańdalmaǵan, óıtkeni qystyń aıaqtalǵany jazǵy dala jumystary men ekspedıtsııalarǵa daıarlyqtyń bastalýyn bildiredi.
Veb baǵdarlamashy kúni. Sáýirdiń 4-i - Veb - baǵdarlamashylar kúni bolyp esepteledi.
Bul mereke tutasymen vırtýaldy bolǵandyqtan, bizderdiń ataqty baǵdarlamashylarymyzdyń eńbekteri naqty bola bermek. Baǵdarlamashy mamandyǵynyń mańyzyn kúndelikti ómirde baǵalamaý óte qıyn. Bul qyzmet túri buqaralyqqa aınalyp keledi, sondaı-aq qazirgi qoǵamnyń jańalyǵyn bildiredi.
Senegal Respýblıkasynyń memlekettik meıramy - Táýelsizdik kúni. 1960 jylǵy sáýirdiń 4-inde Frantsııa Senegalǵa Frantsııa qaýymdastyǵy sheńberinde ókildik berdi. Osy jylǵy tamyzdyń 20-synda Senegal Táýelsizdigin jarııalady.
OQIǴALAR
80 jyl buryn (1930) OGPÝ (Birikken memlekettik saıası basqarma) alqasynyń úkimimen Ahmet Baıtursynov bastaǵan qyryqqa jýyq adam ártúrli merzimderge qamalýǵa, jer aýdarylýǵa kesildi. Ahmet Baıtursynov, Mirjaqyp Dýlatov, Myrzaǵalı Esbolov, Hálel Ǵabbasov, Dinmuhamed Ádilov, Júsipbek Aımaýytov, Ǵazymbek Birimjanov Ábdirahman Baıdildın, Asqar Dýlatov, Temirjan Esmaǵambetov, t.b. (barlyǵy 20 adam) atý jazasyna kesildi. Ol úkim keıin on jyl merzimge lagerde jazasyn óteýge aýystyryldy.
16 jyl buryn (1994) Koreıa Halyq Demokratııalyq Respýblıkasynda «Sáýir kóktemi» atty halyqaralyq festıval ótti. Onda Nurǵısa Tilendıev jetekshilik etetin «Otyrar sazy» ansambli birinshi oryn aldy.
15 jyl buryn (1995) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti N.Nazarbaevtyń «Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq saıasat jónindegi memlekettik komıtetin qurý týraly» Jarlyǵy baspasóz betinde jaryq kórdi.
3 jyl buryn (2007) Pavlodarda eńbekte, óner men ádebıette, aımaqtyń qoǵamdyq ómirinde aıtýly jetistikterge qol jetkizgen pavlodarlyqtar týraly jańa anyqtamalyq jaryq kórdi. «Kto est kto» dep atalatyn bul anyqtamalyqtyń betterinde soǵys jáne eńbek ardagerleriniń, ónerkásipshiler men mádenıet jáne qoǵam qaıratkerleriniń ómirbaıandary berilgen. Ulttyq-mádenı ortalyqtardyń jetekshileri, ultaralyq kelisimdi nyǵaıtýdaǵy olardyń qyzmetteri týraly áńgimeler engizilgen.
Entsıklopedııa S.Toraıǵyrov atyndaǵy Pavlodar memlekettik ýnıversıtetiniń rektory, professor Erlan Arynnyń redaktsııasymen shyǵyp otyr.
3 jyl buryn (2007) Semeı oblysynyń 1939-1997 jyldardaǵy ákimshilik-aýmaqtyq bóliný tarıhy týraly biregeı anyqtama jaryq kórdi.
Anyqtamada merzimdik rette barlyq ákimshilik-aýmaqtyq ózgerister, aýdandardan bastap eldi mekenderge deıin ákimshilik-aýmaqtyq birlikterdiń shekaralaryn ózgertýleri kórsetilip berilgen.
Kitapqa engizilgen barlyq málimetter Shyǵys Qazaqstan oblystyq qazirgi zaman tarıhynyń qujattama ortalyǵynda saqtalǵan resmı qujattar negizinde alynǵan.
ESІMDER
100 jyl buryn (1910-1987) ǵalym, hımııa ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaqstan Ǵylym Akademııasynyń akademıgi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri, Sotsıalıstik Eńbek Eri SOKOLЬSKII Dmıtrıı Vladımırovıch dúnıege keldi.
Iran Islam Respýblıkasynda týǵan. Máskeý memlekettik ýnıversıtetin jáne onyń aspırantýrasyn bitirgen.
Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń (qazirgi Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtet) dotsenti, professory, kafedra meńgerýshisi, prorektory, Qazaqstan Ǵylym akademııasynyń Hımııa ǵylymdary ınstıtýty dırektorynyń orynbasary, Qazaqstan Ǵylym akademııasynyń birinshi vıtse-prezıdenti, Organıkalyq katalız jáne elektrhımııa ınstıtýtynyń dırektory qyzmetterin atqarǵan.
Negizgi ǵylymı eńbekteri katalıtıkalyq gıdrogendeý teorııasy men tıimdiligi joǵary gıdrleý katalızatorlaryn jasaýǵa, gıdratatsııalaý, totyqtyrý jáne kishi molekýlalar negizinde sıntezdeý protsesterine, irgeli jáne qoldanbaly ǵylymdy ushtastyrýǵa arnalǵan. Onyń basqarýymen kúrdeli organıkalyq zattardy (maılar, hosh ıisti zattar, vıtamınder) talǵamdap gıdrleıtin, avtokólikter men kóptegen ónerkásipte keńinen qoldanylatyn óndiristik katalızatorlar jasaldy.
1800-den asa ǵylymı eńbektiń avtory, onyń ishinde 20 sheteldik patenti, 500 avtorlyq kýáligi jáne 18 monografııasy bar.
Eki ret Eńbek Qyzyl Tý, Lenın, «Halyqtar dostyǵy», «Qurmet belgisi» ordenderimen marapattalǵan. Qazaqstan Memlekettik syılyǵynyń ıegeri.
40 jyl buryn (1970) Aqmola oblysy Kókshetaý qalasynyń ákimi SAPAROV Baqyt Amanjoluly dúnıege keldi.
Aqmola oblysy Şýchınsk qalasynda týǵan. Qazaq memlekettik sáýlet-qurylys akademııasyn, Turar Rysqulov atyndaǵy Qazaq ekonomıkalyq ýnıversıtetin, Kókshetaý ekonomıka jáne menedjment ınstıtýtyn bitirgen.
«Saryarqa» áleýmettik-kásipkerlik korporatsııasy ulttyq kompanııasy» AQ atqarýshy dırektory bolǵan. Atalǵan qyzmetinde - 2008 jylǵy 26 naýryzynan.
30 jyl buryn (1980-2000) Sıdneıde ótken XXVII-shi Olımpıadada bokstan chempıon bolǵan SATTARHANOV Bekzat Seıilhanuly dúnıege keldi.
Ońtústik Qazaqstan oblysy Túrkistan qalasynda týǵan.
1998 jyly ótken álem chempıonatynyń, 1999 jylǵy Azııa chempıonatynyń kúmis júldegeri. Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen sport sheberi.
I dárejeli «Barys» ordenimen marapattalǵan.
