QazAqparat-Anons: sáýirdiń 19-y men 25-i aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ELBASY

Sáýirdiń 21-23-i kúnderi Elbasy Nursultan Nazarbaev Koreıa Respýblıkasynda memlekettik saparda bolady.

ÚKІMET

Sáýirdiń 19-ynda QR Bilim jáne ǵylym mınıstri J.Túımebaev «Tabıǵı apattarǵa ushyraǵan aımaqtardyń mektep oqýshylary men stýdentterine kómek kórsetý sharalary týraly» degen taqyrypta brıfıng ótkizedi.

Sáýirdiń 19-ynda QR Syrtqy ister mınıstrliginde aptalyq brıfıngi ótedi.

PARLAMENT

Sáýirdiń 19-ynda QR Parlamenti Májilisinde «Qazaqstan - beıbitshilik eli» degen taqyrypta dóńgelek ústel ótedi.

Sáýirdiń 23-inde Qostanaı oblysynan saılanǵan Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyń shyǵyp qalǵan depýtatynyń ornyna saılaý ótedi.

BASQA MEMLEKETTІK ORGANDAR

Sáýirdiń 19-ynda saǵat 15-te BNews.kz (www.bnews.kz ) portalynda QR Jer resýrstaryn basqarý jónindegi agenttigi tóraǵasynyń orynbasary Qanalbek Raıymbekovtiń qatysýymen «Aýyl sharýashylyǵy jerlerin tıimdi paıdalaný máseleleri» degen taqyrypta online-konferentsııa ótedi.

QAZAQSTAN JÁNE ÁLEM

Sáýirdiń 19-ynda Ulybrıtanııanyń halyqaralyq saýda jáne ınvestıtsııalar jónindegi arnaıy ókili, Joǵary mártebeli patshazada Gertsog Iorkskıı Qazaqstanǵa resmı sapary aýqymynda Almatydaǵy «Haileybury Almaty» Brıtan mektebinde bolady.

Sáýirdiń 24-inde «Baıqońyr» ǵarysh aılaǵynan «Brız-M» blogy men AMS-4R ǵarysh apparaty bar «Porton-M» zymyran tasyǵyshy ushyrylady.

ÁLEM

Sáýirdiń 21-inde AQSh Qazynashylyǵynyń «Kassa zalynda» jańa 100 dollarlyq aqsha jurtshylyqqa tanystyrylady.

Sáýirdiń 21-i men 27-si aralyǵynda Vısbadende ((Gessen federaldyq jeri) shyǵyseýropalyq kınonyń halyqaralyq «Go East» («Shyǵysqa qaraı alǵa») festıvali ótedi.

Sáýirdiń 27-si men mamyrdyń 4-i aralyǵynda Ázirbaıjan astanasy - Bakýde mektep oqýshylarynyń hımııa páninen Mendeleev olımpıadasy ótedi.

TMD

Sáýirdiń 19-ynda Máskeýde Keden odaǵy qatysýshy elderi aýyl sharýashylyǵy mınıstrlikteriniń salalyq alqa otyrysy ótedi.

Sáýirdiń 20-21-i kúnderi Máskeýde jyl saıynǵy 5-shi «TMD kómiri» sammıti ótedi.

QOǴAM

Sáýirdiń 15-inen mamyrdyń 15-ine deıin elimizde «Balalar - bizdiń bolashaǵymyz» aktsııasy ótýde.

Sáýirdiń 9-ynan mamyrdyń 9-yna deıin elimizde Uly Otan soǵysyndaǵy Jeńistiń 65 jyldyǵyna arnalǵan «Erlik dańqy óshpeıdi» aktsııasy ótýde.

Sáýirdiń 23-i men 30-y aralyǵynda Qazaqstanda «Igilikti is - ár kún saıyn» uranymen Іzgilik aptalyǵy ótedi.

SPORT

Sáýirdiń 19-y men 23-i aralyǵynda Astanada «Astana-Arena» stadıonynda «Ole Brazıl Klab» (Brazılııa, San-Paýlo) fýtbol akademııasy jetekshi jattyqtyrýshylarynyń qatysýymen Qazaqstannyń jas fýtbolshylarymen sheberlik sabaqtary ótedi.

Sáýirdiń 24-inde Pavlodarda djıý-djıtsý boıynsha respýblıkalyq týrnır ótedi.

Sáýirdiń 24-25-i kúnderi Qaraǵandyda djıp-sprıntten QR chempıonaty ótedi.

Sáýirdiń 26-synda elordadaǵy «Astana-Arena» stadıonynda jasóspirimder arasynda «Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń Kýbogy» ІІІ halyqaralyq týrnıri ótedi.

ASTANA

Sáýirdiń 24-inde «Biz - taza qala úshin» aılyǵy aýqymynda jalpyqalalyq senbilik ótedi.

Sáýirdiń 18-20-sy kúnderi Ulttyq Akademııalyq kitaphanada Qazaqstandaǵy Germanııa jyly aýqymynda Brıtte Sherdiń oqyrmandarmen kezdesýi ótedi.

Sáýirdiń 19-ynda «Qazyna-Taýer» ǵımaratynda damý ınstıtýttarynyń jasaǵan jumys qorytyndylaryna arnalǵan dóńgelek ústel ótedi.

Sáýirdiń 19-20-sy kúnderi «Dene tárbıesi men sporttyń teorııasy men praktıkasy: Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń Joldaýyna sáıkes úrdister, probemalar jáne perspektıvalar» halyqaralyq ǵylymı-praktıkalyq konferentsııasy ótedi.

Sáýirdiń 22-sinde Astanada «Ortalyq Azııadaǵy ınnovatsııalyq medıtsınalyq tehnıka: tájirıbe, perspektıvalar, yǵyttar» degen taqyrypta densaýlyq saqtaý máselesine arnalǵan Eýropalyq-ortalyqazııalyq forým ótedi.

Sáýirdiń 22-23-i kúnderi L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııalyq Ulttyq ýnvıersıtette «Qazaqstandaǵy Germanııa jyly» aýqymynda nemis-qazaqstan qoǵamynyń uıymdastyrýymen «Germanııadaǵy Islam», «Berlın fızıkasynyń tarıhy» taqyryptarynda dárister oqylady.

ALMATY

Sáýirdiń 19-ynda Uly Otan soǵysyndaǵy Jeńistiń 65 jyldyǵyna arnalǵan aktsııa ótedi.

Sáýirdiń 19-ynda Qazaqstandyq baspasóz klýbynda «Qazaqstannyń baǵaly qaǵazdar naryǵyndaǵy ınnovatsııa: KASE-de jumys jasaý úshin saýda tuǵyrnamasyn engizý» taqyrybynda baspasóz máslıhaty ótedi.

Sáýirdiń 19-ynda Ulttyq baspasóz klýbynda «Almatyda ótetin Qazaqtardyń respýblıkalyq quryltaıy týraly» taqyrybynda baspasóz máslıhaty ótedi.

Sáýirdiń 19-ynda Stýdentter saraıynda Uly Jeńistiń 65 jyldyǵyna arnalǵan «Sol bir uly jyldarǵa taǵzym» atty respýblıkalyq stýdenttik áskerı patrıottyq ánder konkýrsy ótedi.

Sáýirdiń 20-synda Qazaqstandyq baspasóz klýbynda «ESET NOD32 - alǵashqy jáne birden-bir qazaq tilindegi kompıýterlik vırýsqa qarsy baǵdarlama» taqyrybynda ESET kompanııasynyń baspasóz máslıhaty ótedi.

Sáýirdiń 20-synda Almatyda «Qazaq maıdandyq jýrnalıstıkasy» taqyrybynda respýblıkalyq ǵylymı-praktıkalyq konferentsııa ótedi.

Sáýirdiń 21-inde Almatyda «Jahandyq daǵdarys jaǵdaıyndaǵy Qazaqstan men Reseıdiń saýda-ekonomıkalyq jáne qarjylyq yntymaqtastyǵynyń ózekti máseleleri» atty 5-shi ǵylymı konferentsııa ótedi.

Sáýirdiń 21-inde «Atakent» kórme ortalyǵynda «Jyljymaıtyn múlik jáne ınvestıtsııalar. KazRealty-2010» Qazaqstandyq halyqaralyq kórme ótedi.

Sáýirdiń 21-23-i kúnderi «Atakent» kórme ortalyǵynda «Mektep 2010», «JOO 2010, «Mansap 2010» «Infoteh 2010» «Bilim týrızmi 2010», «Іskerlik jáne oqýlyq ádebıet 2010» halyqaralyq kórmeleri ótedi.

Sáýirdiń 22-sinde Almatyda AQSh-tyń Qazaqstandaǵy Bas konsýldyǵynyń basshysy mindetin atqarýshy Robert Leınniń qatysýymen jańartylǵan 100-dollarlyq banknottyń tanystyrylymy ótedi.

Sáýirdiń 22-23-i kúnderi «Bilim -kúsh» uranymen Cisco Expo aqparattyq tehnologııalary boıynsha jyl saıynǵy konferentsııa ótedi.

Sáýirdiń 23-inde QR Ulttyq kitaphanasynda Qazaqstannyń EQYU-ǵa tóraǵalyǵyna arnalǵan «Eýropaǵa jol - órkenıetke jol» kitap kórmesiniń ashylýy ótedi.

AIMAQTAR

ShYǴYS QAZAQSTAN OBLYSY

Sáýirdiń 15-i men 29-y aralyǵynda Semeı qalasyndaǵy Abaı atyndaǵy kitaphanada Germanııanyń Qazaqstandaǵy jyly aýqymynda «Qazirgi Germanııa» kórmesi ótýde.

Sáýirdiń 24-25-i kúnderi Semeıdegi F.Dostoevskıı atyndaǵy orys drama teatrynda Jeńistiń 65 jyldyǵyna arnalǵan «Maıdanger qyz» spektakliniń premerasy ótedi.

QYZYLORDA OBLYSY

Sáýirdiń 16-sy men 20-sy aralyǵynda Qyzylordada jalpy bilim beretin mektepter pánderinen respýblıkalyq olımpıada ótýde

ATAÝLY KÚNDER. ELEÝLІ OQIǴALAR. MEREITOILAR.

SÁÝІRDІŃ 19-Y, DÚISENBІ

Plaııa-Hırondaǵy (Kýba) jeńistiń jyldyǵy. Kýba kóterilisiniń jeńisinen keıin (1953-1959) AQSh Batystaǵy alǵashqy sotsıalıstik kóterilisti tunshyqtyrý úshin barlyq saıası, ekonomıkalyq jáne áskerı quraldardy paıdalanýǵa tyrysty. Sáýirdiń 19-ynda amerıkandyq kontrrevolıýtsıonerler tolyǵymen talqandaldy. AQSh basyna mańyzdy saıası zalal keltirilip, halyqaralyq arenada oqshaý qaldy, al Kýba birjolata sotsıalıstik damý jolyn tańdady.

OQIǴALAR

275 jyl buryn (1735) Orynbor qalasynyń negizi qalandy. 1920-1925 jyldary Qazaqstannyń astanasy boldy.

50 jyl buryn (1960) Shyǵys Qazaqstan oblysynda Buqtyrma sý qoımasyn toltyrý jumysy bastaldy.

5 jyl buryn (2005) Óskemende Qazaqstandaǵy birinshi ekologııalyq murajaı ashyldy.

5 jyl buryn (2005) Irakta qaza bolǵan Qazaqstannyń jaýynger-bitimgershi kapıtan Qaırat Qudabaevqa (1975-2005) arnalǵan Almaty oblysynyń Qapshaǵaı qalasynda oǵan ózi qyzmet etken bólimniń janyna eskertkish tas ornatyldy.

Eskertkish tasty daıyndaýǵa jáne ornatýǵa qarajatty desant-shabýyl jasaýshy brıgadasynyń áskerı qyzmetkerleri jınady.

3 jyl buryn (2007) Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq akademııalyq kitaphanasynda Mádenıetaralyq dıalog ortalyǵynyń saltanatty ashylý rásimi ótti.

Mádenıetaralyq dıalog ortalyǵynyń jobasy BUU-men jarııalaǵan «Álem balalary men jastar múddesindegi álem mádenıeti» (2001-2010 jj.) Halyqaralyq onjyldyq aıasynda jáne jastardy ultaralyq jáne mádenıetaralyq sezimmen tárbıeleýge tolyqtaı sáıkes keledi.

3 jyl buryn (2007) Qaraǵandyda «EýrAzEQ iskerlik keńesi» qaýymdastyǵy ókildigi ashyldy. Qaýymdastyq Eýrazııalyq ekonomıkalyq qoǵamdastyq aýqymynda qyzmet isteıdi.

ESІMDER

135 jyl buryn (1875-1960) astronom-ǵalym, Qazaq KSR-i Ǵylym Akademııasynyń akademıgi TIHOV Gavrııl Adrıanovıch dúnıege keldi.

Belarýstiń Mınsk oblysynda týǵan. Máskeý ýnıversıtetin bitirgen.

1906-1941 jyldary Pýlkov observatorııasynda qyzmet etken, 1947-1960 jyldary Qazaq KSR-i Ǵylym Akademııasynyń astro-botanıka bólimin basqarǵan.

Negizgi ǵylymı eńbekteri astronomııa men spektrofotometrııaǵa arnalǵan. Fotometrııalyq baqylaýlar tásili, ıaǵnı jaryq súzgisi bar kolorımetrııa, juldyzdyń túsin anyqtaıtyn boılyq spektrograf tásilderin jetildirdi. Onyń Mars beti men Jerdegi ósimdikterdiń spektrometrııalyq qasıetterin qatar zertteýi nátıjesinde astrobotanıkanyń negizi salyndy.

200-den astam ǵylymı eńbektiń avtory. Birqatar eńbekteri atmosferalyq optıka men aerofototúsirýge arnalǵan.

Lenın, Eńbek Qyzyl Tý ordenderimen jáne medaldarmen marapattalǵan.

SÁÝІRDІŃ 20-Y, BEISENBІ

Izraıl Respýblıkasynyń ulttyq meıramy - Táýelsizdik kúni (1948). Izraıl Batys Azııada, Jerorta teńiziniń Shyǵys jaǵalaýynda ornalasqan memleket. Astanasy - Tel-Avıv qalasy. Memleket basshysy - prezıdent. Zań shyǵarýshy organ - bir palataly parlament. Resmı tili - ıvrıt jáne arab tilderi. Aqsha birligi - shekel.

Qazaqstan Respýblıkasy men Izraıl Respýblıkasy arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy sáýirdiń 10-ynda ornatyldy. Qazaqstan Respýblıkasynyń Izraıl Respýblıkasyndaǵy Tótenshe jáne Ókiletti elshisi - Orazbaqov Ǵalym Іzbasaruly. Izraıl Respýblıkasynyń Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Tótenshe jáne Ókiletti elshisi - Israel Meı Amı.

OQIǴALAR

80 jyl buryn (1930) OGPÝ (Birikken memlekettik saıası basqarma) «úshtiginiń» sheshimimen Alash qozǵalysynyń Muhamedjan Tynyshbaev bastaǵan 20-dan astam múshesi jazalandy. Osy toppen birge isti bolǵan Muhtar Áýezov, Ýálıhan Omarov, Bilál Súleev, Álimhan Ermekov aldyn-ala tergeý kezinde túrmede otyrǵan ýaqyty esepke alynyp, bosatyldy.

10 jyl buryn (2000) Tashkentte Qazaqstannyń, Ózbekstannyń, Qyrǵyzstannyń jáne Tájikstannyń prezıdentteri aımaqtyq qaýipsizdik suraqtary boıynsha kezdesý ótkizdi.

Prezıdentter N.Nazarbaev, E.Rahmonov, A.Aqaev jáne I.Kárimov terrorızmge, saıası jáne dinı ekstremızmge, ultaralyq uıymdasqan qylmyspen jáne turaqtylyq pen qaýipsizdikke basqa da tóngen qaýip boıynsha birlesken kelisim shartqa qol qoıdy.

8 jyl buryn (2002) Qaraǵandyda jýrnalısterdiń oblystyq 1-shi forýmy ótti. Forým jumysyna 140-tan astam adam qatysty.

3 jyl buryn (2007) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev «Ertis», «Ońtústik» jáne «Jetisý» atty úsh áleýmettik kásipkerlik korporatsııany qurý týraly Jarlyqqa qol qoıdy. Áleýmettik káispkerlik korporatsııalardyń basty qyzmeti ınvestıtsııalar tarta otyryp, jergilikti jerlerdegi jańa jobalardy júzege asyrý. Sóıtip óńirdegi halyqtyń muń-muqtajyn sheshýge qol ushyn berý.

3 jyl buryn (2007) Balýan Sholaq atyndaǵy Sport jáne mádenıet saraıynda ótken bılıard sportynan «Qurastyrmaly pıramıda» І Álem Kýbogy ashylý barysynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Bılıard sporty federatsııasynyń prezıdenti Ańsar Qaraneev «Pıramıda» Halyqaralyq komıtetiniń «Altyn belgi» medalimen marapattaldy.

Bılıard sporty federatsııasynyń prezıdenti Qazaqstandaǵy bılıardtyń damýyna óziniń úlesin qosqan úshin atalǵan syılyqqa ıe boldy.

ESІMDER

120 jyl buryn (1890-1959) Kvebektiń (Kanada) 1936-1939 jáne 1944-1959 jyldardaǵy premer-mınıstri, kásibı zań qorǵaýshy DıÝPLESSI Morıs Le Noble dúnıege keldi.

Eńbek jolyn Kvebektiń Konservatıvti partııasynan bastaǵan.

1935 jyly Dıýplessı Kvebektiń Konservatıvti partııasyn jáne Ulttyq lıberaldy qozǵalysty biriktirip Ulttyq Odaqtyń negizin qalady. 1936 jyly Dıýplessı óziniń jańa partııasymen birge Kvebek parlamentiniń saılaýynda Lýı-Aleksandr Tashro basqarǵan Kvebektiń Lıberaldy partııasyn jeńip jáne premer-mınıstr atandy. 1944 jyly Dıýplessı saılaýdy jeńip 1939-1943 jyldardaǵy úzilisten keıin taǵy da premer-mınıstr boldy.

SÁÝІRDІŃ 21-І, SÁRSENBІ

Halyqaralyq hatshylar kúni. AQSh-ta 1952 jyldan bastap Halyqaralyq hatshylar kúni atalyp ótedi. Bul kún AQSh-ta dástúrge aınalǵan Ákimshilik kásipqoı qyzmetkerleriniń aptasy aıasynda ótedi.

Meıram sáýirdiń sońǵy tolyq aptasynyń seısenbisinde atalyp ótedi. Qazir bul meıramdy tek qana hatshylar ǵana emes, sonymen qatar dırektor kómekshisi, ofıs-menedjerleri men assıstentter de, jalpy keńse jumystarymen baılanysty qyzmetkerler toılaıdy.

OQIǴALAR

10 jyl buryn (2000) elimizde Búkildúnıejúzilik kitap jáne avtor quqyǵyn qorǵaý kúnine baılanysty «Úshmyńjyldyqtaǵy kitaptar - shetelde» degen atpen kórme ótti. Bul kórmege respýblıkamyzdaǵy basty basylymdar, joǵary oqý oryndarynyń baspa ókilderi de qatynasty. Barlyq kitaptar Ulttyq kitaphananyń altyn qoryna syıǵa berildi.

5 jyl buryn (2005) Elbasy N.A.Nazarbaevtyń «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy múgedekterdi áleýmettik qorǵaý týraly», «Qazaqstan Respýblıkasynyń zańyna ózgertýler men tolyqtyrýlar engizý týraly «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy turǵyn úı qurylysynyń jınaǵy týraly» Zańdaryna qol qoıdy.

3 jyl buryn (2007) Petropavldaǵy Maǵjan Jumabaev atyndaǵy alańynda jańa «Jastar alleıasy» salyndy.

Salynǵan jańa alleıa «Jasyl kún» aýmaqty kógaldandyrýdyń respýblıkalyq tabıǵaty qorǵaý aktsııasynyń bastamasy boldy.

1 jyl buryn (2009) Ortalyq Azııanyń Eýrazııalyq qory (OAEQ) Astana qalasyndaǵy Úkimettik emes uıymdardy qoldaý ortalyǵynda «Qazaqstanda jergilikti qoǵamdastyqtar qoryn (JQQ) qurý jáne ony damytý» taqyrybynda dóńgelek ústel ótkizdi.

JQQ - áleýmettik jobalardy júzege asyrý maqsatynda qaıyrymdylyq qarjylardy jınaýmen jáne olardy konkýrstyq negizde yntaly azamattyq toptar men kommertsııalyq emes qoǵamdyq uıymdar arasynda úlestirýmen aınalysatyn, belgili bir aýmaqta jumys isteıtin qoǵamdyq uıym.

ESІMDER

65 jyl buryn (1945) gelmıntolog-parazıtolog ǵalym, bıologııa ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaqstan Ulttyq Ǵylym Akademııasynyń akademıgi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri RAISOV Tólegen Qazezuly dúnıege keldi.

Shyǵys Qazaqstan oblysynda týǵan. Semeı memlekettik medıtsınalyq ınstıtýtyn bitirgen.

1968 jyldan Semeı memlekettik medıtsınalyq ınstıtýtynda (qazirgi Semeı qalasynyń memlekettik medıtsınalyq ýnıversıteti) assıstent, dotsent, prorektor, rektor, kafedra meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan. 2002 jyldan - Semeı qalasynyń memlekettik medıtsınalyq ýnıversıteti rektorynyń keńesshisi.

Negizgi ǵylymı eńbekteri gelmıntozdyń patogenezin, odan saqtaný jáne ony emdeý joldaryn zertteýge arnalǵan. Parazıt pen ıesiniń arasyndaǵy ózara baılanysty (trıhınellez jáne ehınokokk aýrýlaryn) zerttep, dıagnostıkasyn qoıýdyń jáne ony emdeýdiń ádisterin jetildirdi. Shalǵaı aımaqtarda turatyn turǵyndardyń densaýlyǵyna ıadrolyq synaq polıgonynyń radıatsııalyq faktorlarynyń áserin zertteýmen shuǵyldanady.

200-ge jýyq ǵylymı eńbektiń, onyń ishinde 4 monografııanyń, 4 ónertapqyshtyq avtorlyq kýáliktiń avtory. Ǵalymnyń jetekshiligimen 3 doktorlyq jáne 18 kandıdattyq dıssertatsııa qorǵaldy.

SÁÝІRDІŃ 22-І, BEISENBІ

Halyqaralyq Jer-Ana kúni. BUU Bas Assambleıasy sáýirdiń 22-inde Halyqaralyq Jer-Ana kúni dep jarııalaý týraly qarardy biraýyzdan maquldady.

Qarar Bolıvııa usynysymen qabyldandy. 50-den astam BUU-ǵa múshe-memleketter onyń teteavtory bolyp daýys berdi. Sonyń ishinde Qazaqstan da bar.

Bul mańyzdy qujat maqsaty - qazirgi jáne bolashaq urpaqtardyń ekonomıkalyq, áleýmettik jáne ekologııalyq qajettilikteri arasynda ádiletti tepe-teńdikke qol jetkizý.

Jer-Ana kúnin jarııalaý planetamyzdyń jáne onyń ekologııalyq júıesiniń bizdi ómirmen qamtamasyz etip otyrǵanyn túsingenimizdi pash etip, sondaı-aq 1992-nshi jylǵy Rıo-de-Janeıroda ótken qorshaǵan orta jáne ony damytý Konferentsııasynda qabyldanǵan mindetterdi bekite tústi.

OQIǴALAR

25 jyl buryn (1985) Aqtóbede Keńes Odaǵynyń Batyry Álııa Moldaǵulovanyń (1924-1944) oblystyq memorıaldyq murajaıy ashyldy.

1 jyl buryn (2009) Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev «Jyljymaıtyn múlikke quqyqtardy jáne onymen jasalatyn mámilelerdi memlekettik tirkeý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna ózgerister engizý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna qol qoıdy.

1 jyl buryn (2009) BUU-nyń Bilim, ǵylym jáne mádenıet máseleleri jónindegi uıymy 32 seriktes uıymmen birlese otyryp Álemdik sandyq nusqadaǵy kitaphana ashty. Bul kitaphananyń qoryn kez-kelgen oqyrman paıdalana alady. www.wdl.org saıtynda mádenıettiń biregeı týyndylarymen, qoljazbalarmen, kartalarmen, sırek kezdesetin kitaptarmen, fılmdermen, aýdıojazbalarmen jáne fotosýrettermen tanysýǵa bolady. Olardyń ishinde ejelgi qytaı mátinderi, arabtyń ǵylymı traktattary, 764 jylǵy «Hyakumanto darani» jazbasy jáne basqa da mádenı qundylyqtar bar. Álemdik sandyq nusqadaǵy kitaphana aǵylshyn, arab, ıspan, qytaı, portýgal, orys jáne frantsýz tilderinde jumys isteıdi.

ESІMDER

110 jyl buryn (1900-1973) qazaqtyń ataqty jazýshysy, aqyn, dramatýrg, ádebıet zertteýshisi jáne synshysy, Qazaqstan Ǵylym akademııasynyń akademıgi MUQANOV Sábıt dúnıege keldi.

Soltústik Qazaqstan oblysy Jambyl aýdanynda týǵan.

Sábıt Muqanov qazaq ádebıetinde roman janrynyń damýyn bıik shyńǵa kóterdi. «Jumbaq jalaý» (keıinnen «Botakóz») romanynda revolıýtsııalyq alasapyran kezdi basynan ótkergen qazaq áıeliniń taǵdyry beınelense, «Syrdarııa» romanynda Uly Otan soǵysy kezindegi tyldaǵy eńbekshilerdiń qaısarlyǵy, halyqtar dostyǵy, urpaqtan-urpaqqa jalǵasqan úndestik sóz etilgen. «Jaryq juldyz» dılogııasy áıgili ǵalym Shoqan Ýálıhanovqa arnalǵan. «Ómir mektebi» trılogııasynda avtor óz ǵumyryn kezeń-kezeńmen áńgimeleı otyryp, qazaq halqynyń jarty ǵasyr boıǵy tarıhynyń da shynshyl shejiresin jasaıdy. Shyǵarmalary TMD jáne sheteldiń birqatar tilderine aýdarylǵan.

Abaı atyndaǵy memlekettik syılyqtyń laýreaty. Eki ret Lenın ordenimen, eki ret Eńbek Qyzyl Tý, «Qurmet belgisi» ordenderimen jáne medaldarmen marapattalǵan.

50 jyl buryn (1960) Parlament Májilisiniń depýtaty - Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń Qarjy jáne bıýdjet komıtetiniń múshesi BIJANOV Kerimjan Kisenbaıuly dúnıege keldi.

Almaty oblysynda týǵan. Almaty halyq sharýashylyǵy ınstıtýtyn (qazirgi Turar Rysqulov atyndaǵy Qazaq ekonomıkalyq ýnıvesıtet) bitirgen.

«Mal ónimderi korporatsııasy» AQ-nyń prezıdenti qyzmetin atqarǵan.

2007 jyldan - Parlament Májilisiniń depýtaty - Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń Qarjy jáne bıýdjet komıtetiniń múshesi.

30 jyl buryn (1980) Atyraý oblysy ákimi apparatynyń basshysy KERІMOV Asqar Abaıuly dúnıege keldi.

Qyzylorda oblysynyń Qazaly qalasynda týǵan. Qazaq memlekettik zań akademııasyn bitirgen.

Atyraý oblysy Jumyspen qamtýdy úılestirý jáne áleýmettik baǵdarlamalar basqarmasynyń bastyǵy qyzmetin atqarǵan. Atalǵan qyzmetinde - 2009 jylǵy 15 qyrkúıeginen.

SÁÝІRDІŃ 23-І, JUMA

Dúnıejúzilik kitap jáne avtor quqyǵy kúni. Dúnıejúzilik kitap jáne avtor quqyǵy kúni 1995 jyly 15 qarashada ıÝNESKO - nyń 28 sessııasynda jarııalandy (Qarar №3.18).

Sheshim halyqtyń saýatyn ashý maqsatymen, mádenıetti dástúrdiń damýyn uǵyndyrý úshin qabyldandy, jáne de kitap bilim berýdiń eń úlken quraly bolyp tabylady, taǵy da ony eń senimdi ádispen saqtaıdy. Qararda bul kúni kitap kórmeleri men jármeńkelerdiń ótkizilýi áserli bolady dep tanylǵan.

Bul kún 23 sáýir 1616 jyly ómirden qaıtqan Mıgel de Servantes, Ýılıam Shekspır (ıÝlıan kúntizbesi boıynsha), Inka Garsılaso de la Vegany eske alý maqsatynda bekitilgen. Kitaptyń arqasynda eń aldymen bilimge, oıǵa rýhanı moraldyq qundylyqtarǵa, adamzattyń shyǵarmashylyq jetistikterimen ásemdilikti túsinýine jol ashylady. Kitap - bul san alýan mádenıetti álemniń terezesi jáne de ár túrli ýaqyttaǵy órkenıetpen keńistikti jalǵastyryp turatyn kópir.

Dúnıejúzilik kitap jáne avtor quqyǵy kúnin atap óte turyp, biz kitaptyń saqtalýynyń mańyzdylyǵyna erekshe kóńil bólýimiz kerek jáne de ár memleket óz mádenıettin arttyra túsirýi kerek.

OQIǴALAR

430 jyl buryn (1580) Tashkent bıleýshisi Baba sultan Aqnazar (Haqnazar) handy opasyzdyqpen óltirdi. Munyń aldynda Sharaphana mańynda sol Baba sultannyń qolynan Aqnazardyń eki uly qaza tapqan. Aqnazar úsh tarap - úsh ulysty aǵaly-inili úsh týysqan bastaǵan Úsh júz dep jarııalap, bastaryn qaıta qosqan bolatyn.

5 jyl buryn (2005) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.A.Nazarbaev «Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýtsııalyq zańyna ózgertýler men tolyqtyrýlar engizý týraly «Qazaqstan Respýblıkasynyń saılaýy týraly», «Qazaqstan Respýblıkasynyń lıtsenzııalaý suraqtary boıynsha keıbir zańnamalyq aktilerge ózgertýler men tolyqtyrýlar engizý týraly» Konstıtýtsııalyq Zańdaryna qol qoıdy.

1 jyl buryn (2009) Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy merekeler týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna ózgerister engizý týraly» Zańǵa qol qoıdy. Zań Naýryz meıramyn merekeleý kúnderin naýryzdyń 21-nen 23-ne deıin ulǵaıtýdy jáne Qazaqstan Respýblıkasy kúnin merekeleýdi alyp tastaýdy kózdeıdi.

1 jyl buryn (2009) Polshadaǵy Velıkopolskı aımaǵynyń astanasy Poznan qalasynda Adam Mıtskevıch atyndaǵy ýnıversıtettiń Shyǵystaný jáne túrkitaný ınstıtýtynda qazaq bólimi ashyldy.

Polshanyń eń iri oqý oryndarynyń birinde qazaq bóliminiń ashylýy polıak ǵylymı-pedagogıkalyq jáne stýdentter qoǵamynyń elimizge, onyń mádenıeti men salt-dástúrlerine, tarıhy men tiline degen qyzyǵýshylyǵyn bildiredi.

ESІMDER

100 jyl buryn (1910-1986) ǵalym-bıohımık, medıtsına ǵylymynyń doktory, professor, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri VERBOLOVICh Petr Alekseevıch dúnıege keldi.

Uly Otan soǵysyna qatysqan.

Ýkraınanyń Zaporoje oblysynda týǵan. Dnepropetrovsk medıtsınalyq ınstıtýtyn bitirgen.

1946 jyldan Almaty memlekettik medıtsına ınstıtýtynda assıstent, dotsent, kafedra meńgerýshisi bolǵan.

Negizgi ǵylymı eńbekteri adam bıohımııasyna arnalǵan. Mıoglobın jáne basqa hromoproteıdter bıohımııasyn zerttedi. Mıoglobınniń et qyzmetine, janýarlar júıke júıesine tıgizetin áserin anyqtady. Almaty memlekettik medıtsına ınstıtýty janynda ortalyq ǵylymı-zertteý zerthanasyn uıymdastyrdy.

«Qurmet belgisi» ordenimen, medaldarmen marapattalǵan.

60 jyl buryn (1950) ánshi, professor, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen ártisi, Memlekettik syılyqtyń laýreaty, Abaı atyndaǵy opera jáne balet teatrynyń ánshisi ÁBІLEV Shahımardan Qaıdaruly dúnıege keldi.

Pavlodar oblysy Sharbaqty aýdanynda týǵan. Almaty estrada-tsırk óneri stýdııasyn, Qurmanǵazy atyndaǵy Almaty konservatorııasyn bitirgen.

1973-1975 jyldary - Qazaq akademııalyq opera jáne balet teatrynyń ánshisi. 1981-1982 jyldary - Qazaq fılarmonııasynyń, Qurmanǵazy atyndaǵy Almaty konservatorııasy janyndaǵy opera stýdııasynyń solo-ánshisi bolǵan. 1981-1997 jyldary Qurmanǵazy atyndaǵy Almaty konservatorııasynyń aǵa oqytýshysy, vokaldyq óner fakýltetiniń dekany, dotsent qyzmetterin atqarǵan. 1997 jyldan - án salý kafedrasynyń professory.

Ánshi repertýarlarynan qazaq, orys, taǵy basqa elderdiń kompozıtorlary Abaı Qunanbaıulynyń, Rahmanınovtyń, Chaıkovskııdiń, Bızeniń, Verdıdiń, Ahmet Jubanovtyń mýzykalyq shyǵarmalary eleýli oryn alǵan. Gastroldik saparmen Mońǵol Halyq Respýblıkasynda, Reseıde, taǵy basqa kóptegen elderde bolǵan. 1989 jyly Halyqaralyq «Altyn alma» festıvaline qatysyp óner kórsetken. Kúlásh Baıseıitova atyndaǵy 2-respýblıkalyq baıqaýynyń, Erevan qalasynda ótken M.Glınka atyndaǵy Búkilodaqtyq ánshiler baıqaýynyń júldegeri.

SÁÝІRDІŃ 24-І, SENBІ

Halyqaralyq jastar yntymaqtastyǵy kúni. Halyqaralyq jastar yntymaqtastyǵy kúni Dúnıejúzilik demokratııalyq jastar federatsııasynyń sheshimimen jyl saıyn 1957 jyldan bastap atalyp ótedi. Bul ataýly kún buqaralyq aqparat quraldary men memlekettik organdardyń jastar máselelerine nazaryn aýdarýǵa baǵyttalǵan.

1955 jyly Azııa men Afrıka elderiniń Bandýng konferentsııasynda sheshim qabyldanǵan kúnnen bastap, otarshyldyqqa qarsylyq bildirip, beıbitshilikti qoldaıtyn jastardyń halyqaralyq yntymaqtastyǵy kúni retinde atap ótiledi.

Halyqaralyq astronomııa kúni. Bul mereke 1973 jyly Amerıkada dúnıege kelip, astronomııa jankúıerlerin «Astronomııany adamzatqa tanystyrýshylar» degen bir urannyń astyna jınady. Búginde bul qozǵalysty Astronomııa lıgasy, Tynyq muhıt Astronomııalyq qoǵamy, Halyqaralyq Planetarııler odaǵy basqarady.

Astronomııa kúnin ádette senbi kúni, aı ortalanyp, sáýir aıaqtalyp, mamyr bastaý alar kezde toılaıdy. Bul kúni kóptegen elderde myńdaǵan astronomııalyq klýbtar, ǵylymı murajaılar men rasythanalar, planetarııler ártúrli qyzyqty sharalar uıymdastyryp, kópshilikke dárister oqyp, telekonferentsııa, birikken jobalar jasap, juldyzdy aspandy teleskoptarmen tamashalatady.

OQIǴALAR

20 jyl buryn (1990) Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesi N.Á.Nazarbaevty Qazaq KSR-niń tuńǵysh Prezıdenti etip saılady.

20 jyl buryn (1990) Qazaq KSR-iniń «Qazaq KSR Prezıdenti qyzmetin bekitý jáne Konstıtýtsııaǵa (Negizgi zań) ózgertýler men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańy, Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń «Qazaq Keńes Sotsıalıstik Respýblıkasynyń Prezıdenti týraly» Jarlyǵy qabyldandy.

15 jyl buryn (1995) jazýshy Qasym Qaısenovke, ardagerler Alekseı Kýlakov pen Mýrdın Taıpovke «Halyq qaharmany» ataǵy berildi.

15 jyl buryn (1995) Túrkııada Abaı kúnderiniń aıasynda Abaıdyń (1845-1904) shyǵarmashylyǵyna arnalǵan merekelik sharalar ótti. Ankarada saltanatty túrde jańa mektep ashyldy, atalǵan mektepke qazaqtyń uly aqyny Abaıdyń esimi berildi. Túrkııadaǵy Qazaqstan Elshiliginiń qoldaýymen, onda Abaıdyń murajaıy ashyldy.

10 jyl buryn (2000) Almatyda «Eýrazııa - 2000» ekonomıkalyq sammıti óz jumysyn bastady.

ESІMDER

85 jyl buryn (1925-1991) ken isi salasyndaǵy qazaq ǵalymy, Qazaq KSR Ǵylym akademııasynyń korrespondent múshesi, tehnıka ǵylymynyń doktory, professor, jer qoınaýyn ashyq qazý salasy mamany MUSTAFINA Ásııa Mustafaqyzy dúnıege keldi.

Qyzylorda oblysy Syrdarııa aýdanynda týǵan. Qazaq taý-ken metallýrgııa ınstıtýtyn (qazirgi Q.Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıtet) bitirgen.

Eńbek jolyn KSRO Metallýrgııa ónerkásibi mınıstrligi Kempirsaı ken basqarmasy tehnıkalyq baqylaý bólimi bastyǵynyń orynbasary qyzmetinen bastaǵan. 1954 jyly paıdaly qazbalar ken oryndaryn ıgerýde tehnıkalyq kómek kórsetý úshin Qytaı Halyq Respýblıkasyna jiberilip, ol jerde «Sovkıtaımetall» AQ-y basqarmasynyń óndiristik-tehnıkalyq bóliminde aǵa ınjener bolyp qyzmet atqarǵan. Elge kelgen soń Qazaq KSR Ǵylym Akademııasynyń Ken isteri ınstıtýtynnyń kishi ǵylymı qyzmetkeri, aǵa ǵylymı qyzmetkeri, jer qoınaýyn ashyq qazý zerthanasynyń meńgerýshisi jáne ǵylymı keńesshisi qyzmetterin atqarǵan.

Negizgi ǵylymı eńbekteri ken ashý jumystarynda jappaı qoparý ádisterin qoldaný, burǵylaý tehnologııasyn jetildirý, kendi ashyq ádispen qazý júıelerin taldaý jáne karerlerdi avtomattandyrylǵan basqarý juıeleri arqyly paıdalaný máselelerine arnalǵan.

Á.Mustafına jemisti ǵylymı-uıymdastyrýshylyq qyzmeti úshin «Qurmet belgisi» ordenimen, medaldarmen, Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotasymen marapattalǵan. 2002 jyly Qazaqstan ken ǵylymyna qosqan zor úlesi úshin jáne Ken isteri ınstıtýtynyń damýyna sińirgen eńbegine baılanysty «D.A.Qonaev atyndaǵy Ken isteri ınstıtýtynyń qurmetti ǵylymı qyzmetkeri» ataǵy berildi.

SÁÝІRDІŃ 25-І, JEKSENBІ

Búkilálemdik bezgekke qarsy kúres kúni (DDU). Bezgek álem halqynyń 40 paıyzyna qaýip tóndirýde. Jyl saıyn 500 mıllıonnan astam adam bezgekpen aýyryp, bir mıllıonnan astam adam osy keselden kóz jumady. Eń aýyr salmaq Afrıkanyń Saharadan ári qaraı ońtústigine túsedi, biraq bul aýrý adamdardy Azııada da, Latyn Amerıkasynda da, Taıaý Shyǵysta da, tipti Eýropanyń keıbir bóliginde de jalmaıtyn kórinedi.

Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý assambleıasy óziniń 2007-nshi jylǵy mamyrdaǵy sessııasynda bekitken Búkilálemdik bezgekke qarsy kúres kúni - bul bezgekke qarsy tıimdi kúres júrgizýdi qamtamasyz etý boıynsha jahandyq kúsh jumyldyrý qajettigin moıyndaý kúni. Bul kúni óz aýmaqtarynda aýrý tarap ketken elder - óz kúsh-jigerlerin bir-birimen tájirıbe almasyp, birin-biri qoldaýǵa jumyldyrady; jańa donorlar - bezgekke qarsy kúres jolynda jahandyq áriptestikpen birlesip qımyldaýǵa jumylady.

Dúnıejúzilik baýyrlas qalalar kúni. Dúnıejúzilik baýyrlas qalalar federatsııasynyń sheshimimen, jyl saıyn sáýirdiń sońǵy jeksenbisinde atap ótiledi. 1943 jyly Stalıngrad qalasyna Anglııanyń Koventrı qalasynan hat keldi. Koventrı turǵyndary 1940-1941 jyldary jaý qolynda qalǵan batyr qalanyń qaharmandyǵyna tań qalyp, Stalıngradpen dostastyq komıtetin qurǵan eken.

1992 jyly Halyqaralyq «Baýyrlas qalalar» qaýymdastyǵy quryldy. Bul uıym TMD aýqymyndaǵy qalalardyń baılanysyn damytyp qana qoımaı, seriktestik qarym-qatynas ornatýǵa múmkindik jasaıdy.

2000 jyly baýyrlas qalalar qaýymdastyǵy 160-tan astam memlekettiń 3500-den asa qalasyn biriktirdi.

Qazaqstan Elordasy - Astanamen álemniń 12 qalasy baýyrlasqan, olardyń arasynda - Berlın, Máskeý, Kıev, Qazan, Tbılısı, Seýl, Pensılvanııa shtatyndaǵy Pıtsbýrg, Italııanyń Mantýıa sııaqty qalalar bar.

OQIǴALAR

5 jyl buryn (2005) Almatyda Syrym Bókeıhanovtyń qazaq jáne orys tilindegi «Ótkendi umytýǵa bolmaıdy» («Nelzıa o proshlom pozabyt») degen kitabynyń tusaý keser rásimi ótti. Ol kitapta qazaqtyń kórnekti qaıratkerleri Álıhan Bókeıhanov, Ysmaǵul Sádýaqasov, Shákárim Qudaıberdiuly, Elızaveta Bókeıhanova-Sádýaqasova jáne olardyń urpaqtary týraly aıtylǵan. Qosymsha málimetter Máskeýden jáne Sankt-Peterbordan alynǵan, Shákárim Qudaıberdiuly týraly aqparat keńeıtilgen, Qasenhan Altynbekov týraly jańa taraý paıda boldy.

3 jyl buryn (2007) Qazaqstanda eń alǵashqy «Sentras Private Equite Fund» halyqaralyq tikeleı ınvestıtsııalyq qor ashyldy.

Bul qordyń basty ınvestory Eýropalyq qaıta qurý jáne damý banki.

Qordyń negizgi ınvestıtsııalary bastapqy kezdegi nemese bıznestiń damý kezeńinde turǵan shaǵyn jáne orta bıznes kompanııalaryn damytýǵa baǵyttalady. Qordyń maqsatty sektorlary bolyp banktik emes qarjylyq qyzmet, azyq-túlik, bólshek saýda, telekommýnıkatsııanyń balamaly qarajaty, qurylys materıaldary óndirisi tabylady.

Qordyń negizin qalaýshy jáne ınvestıtsııalyq menedjeri «Centras Cekıýrıtız» AQ-y.

3 jyl buryn (2007) Qanysh Sátpaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıtetinde Munaı men gaz ınstıtýtynyń janyndaǵy Geologııalyq ǵylymdardy zertteý ortalyǵy ashyldy.

Ortalyq zamanaýı qurylǵylarmen jabdyqtalǵan.

1 jyl buryn (2009) Almatydaǵy qalalyq ákimshiligi ǵımaratynyń aldynda Sakýra alleıasynyń saltanatty ashylý rásimi boldy.

2008 jyldyń maýsymynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Japonııaǵa resmı saparmen barǵan kezinde Sakýra kóshetterin Qazaqstan halqyna syıǵa tartqan bolatyn. Hokkaıdo aralynan sakýranyń 9 túri alynǵan, ondaǵy klımat Almatynyń tabıǵatyna uqsas.

ESІMDER

120 jyl buryn (1890-1918) Jetisýdaǵy 1916 jylǵy qazaq halqynyń ult-azattyq kóterilisin uıymdastyrýshylardyń biri BOKIN Toqash dúnıege keldi.

Vernyı ýezi (Almaty) Moıynqum bolysynyń Qarasý aýylynda týǵan. 1898-1906 jyldary Vernyı qalasyndaǵy er balalar gımnazııasynda bilim alǵan.

1914 jylǵa deıin Vernyı ýeziniń sot organdarymen qonys aýdarý basqarmasynda tilmásh bolǵan. 1914-1916 jyldary Sankt-Peterbor qalasynda sot palatasynda jumys istegen. 1916 jyly elge oralǵan Bokın qazaq halqynyń ult-azattyq kóterilisiniń Jetisý oshaǵy jetekshileriniń biri boldy.

Ol 1918 jyly 2-13 qańtar aralyǵynda Vernyı qalasynda ótken Keńes úkimetin ornatýdy jaqtaǵan Jetisý oblysy sharýalar depýtattarynyń 2-sezine qatysyp, odan soń Jetisý soǵys-revolıýtsııa komıtetiniń músheligine saılandy. Bolshevıktik ókimettiń jergilikti júıesin qurý isine qatysyp, jergilikti áskerı bólimderin jasaqtap, olardy 1918 jyldyń kóktem jáne jaz aılarynda azyq-túlikpen qamtamasyz etýge kúsh jumsady.

115 jyl buryn (1895-1937) kórnekti memleket jáne qoǵam qaıratkeri NURMAQOV Nyǵmet dúnıege keldi.

Qaraǵandy oblysynda týǵan. Bastapqyda aýylda ashylǵan orys mektebinde bilim alyp, keıin Qarqaralydaǵy eki synyptyq orys-qazaq ýchılışesin bitirgen.

Omby semınarııasynda oqyp júrip, sondaǵy bilim alýshy jastar Sáken Seıfýllın, Maǵjan Jumabaev, Ábilhaıyr Dosovtarmen birge «Birlik» atty mádenı-aǵartý uıymyn qurǵan. Uıym músheleri Reseı úkimetiniń qazaq dalasynda júrgizip otyrǵan otarshyldyq saıasatyna qarsy úgit-nasıhat jumystaryn júrgizýmen qatar, Omby turǵyndaryn qazaq halqynyń mádenıetimen tanystyrý maqsatynda ár túrli keshter ótkizip turdy.

1915 jyly N.Nurmaqov Qarqaralydaǵy ózi oqyǵan orys-qazaq ýchılışesine oqytýshy bolyp qyzmetke ornalasty. 1917 jyly kúzde «Dala odaǵy» uıymyn qurdy. Uıym patshanyń qazaqtardy qara jumysqa alý týraly jarlyǵyna qarsy úgit jumystaryn júrgizdi. Kóp keshikpeı Kolchak úkimetiniń ornaýyna oraı keńes taratylyp, ol bir top joldasymen tutqynǵa alyndy. 18 aı túrmede otyryp, talaı qıyndyqty basynan ótkergen ol 1919 jyly jeltoqsanda bosap shyqty.

1920 jyldan bastap Qarqaralyda, sonan soń Semeıde ýezdik, gýbernııalyq atqarý komıtetterinde birqatar jaýapty qyzmetterde istep, «Qazaq tili» gazetiniń, «Qyzyl Qazaqstan» jýrnalynyń redaktory boldy. 1922 jyly Orynborǵa aýysyp, Qazaq ólkelik partııa komıtetiniń bólim meńgerýshisiniń orynbasary qyzmetin atqardy. Sol jyly qazan aıynda ótken Búkilqazaqtyq keńesterdiń 3-shi sezinde Qazaq atqarý komıteti tóralqasynyń quramyna saılanǵan oǵan Joǵary revolıýtsııalyq trıbýnaldy basqarý júkteldi. Qazaq trıbýnaly 1923 jyly aqpannyń 19-ynda RKFSR Joǵarǵy sotynyń qazaq bólimi bolyp qurylǵan tusta tóraǵalyqqa taǵy da N.Nurmaqov bekitildi. Al 1923 jyldyń mamyrynda oǵan Ádilet komıssary mindeti júkteldi jáne sol jyldyń kúzine deıin Sot tóraǵasy qyzmetin qosa atqardy.

Ol ádilet komıssary retinde prokýratýra jáne sot qurylysy erejelerin engizdi. Prokýratýra jáne sot qyzmetkerleriniń bilimin arttyrý, bilikti jańa kadrlardy qalyptastyrý, olardy qyzmetke turaqtandyrý, jalaqylaryn ósirý, turmystyq jaǵdaılaryn jaqsartý máselelerin sheshýde de onyń tabandylyǵynyń arqasynda biraz jumystar atqaryldy. N.Nurmaqovtyń basshylyǵymen sot-tergeý organdarynda qazaq tilinde is júrgizý qysqa merzim ishinde júzege asyryldy. Sot qyzmetkerleriniń barlyq sanynyń 60 paıyzǵa jýyǵyn qazaqtar qurady.

1924 jyldan ólkelik partııa komıteti úgit-nasıhat bóliminiń meńgerýshisi, Halyq komıssarlar keńesiniń tóraǵasy qyzmetterin atqardy. Sol jyldardaǵy ómirge joldama alǵan memlekettik mańyzdy qujattardyń bárinde N.Nurmaqovtyń qoly turdy. Bul jyldarda Qazaqstannyń halyq sharýashylyǵy qulash jaıyp, Ekibastuz, Qaraǵandy, Embi, Balqash óndiris oryndary elge tanyla bastady. Onyń Qazaqstan úkimetiniń basshysy retinde respýblıkanyń aýmaqtyq tutastyǵy, ónerkásip qurylysy, qazaqtardy jerge ornalastyrý máselesi, qurǵaqshylyq zardaptaryna qarsy kúres, oqý-aǵartý jáne mádenı damý, qazaqtardy basqarý isine tartý, aýyl sharýashylyǵyn qalpyna keltirý, t.b. salalarda atqarǵan qyzmetteri elimizdiń ósip-órkendeýine, nyǵaıýyna belgili áserin tıgizdi. 1924 jyly Qazaq AKSR-i astanasyn Orynbordan Qyzylordaǵa, al 1929 jyly Almatyǵa kóshirý týraly sheshimderdi qabyldaýǵa tikeleı qatynasyp, uıymdastyrý jumystaryn basqardy. Ol elimizdiń tuńǵysh konstıtýtsııasy jobasyn ázirleý komıssııasynyń múshesi, qazaq álipbıin qurastyrý komıssııasynyń tóraǵasy boldy. Alǵashqy qazaq drama teatryn ashýǵa úlken eńbek sińirdi.

N.Nurmaqov F.Goloşekınniń qazaq dalasynda «Kishi Qazan tóńkerisin» jasaý kerek degen arandatýshylyq pikirine jáne halyq malyn tárkileýge baǵyttalǵan sharalaryna úzildi-kesildi qarsy bolyp, oǵan ashyq qarsy shyqty. F.Goloşekınmen aradaǵy pikir qaıshylyǵy onyń úkimet basshysy qyzmetinen bosap, Máskeýdegi BK(b)P OK janyndaǵy Joǵary partııa mektebine oqýǵa jiberilýimen aıaqtaldy. Máskeýde ol Búkilodaqtyq atqarý komıteti hatshysynyń orynbasary jáne az ulttar bóliminiń meńgerýshisi boldy. Sibir, Povoljeniń az halyqtar turatyn aýdandaryn aralap, qyzmet jasady.

Kórnekti qoǵam qaıratkeri 1937 jyldyń qýǵyn-súrginine alǵashqylardyń biri bolyp ilindi. Keıin Almatyda, Qaraǵandyda N.Nurmaqovtan «tapsyrma» alyp otyrǵan O.Isaev, A.Asylbekovtardyń uıymdary tabyldy degen jalamen tutqynǵa alyndy. Máskeý muraǵatynyń anyqtamasyna qaraǵanda N.Nurmaqov 1937 jyly maýsymnyń 3-inde Máskeýdegi páterinde tutqyndalyp, qyrkúıektiń 27-inde «aıybyn moınyna alyp», «úshtiktiń» úkimimen 15 mınýtta taǵdyry sheshilip, 42 jasynda atylǵan. Qoǵam qaıratkeri 1958 jyly tamyzdyń 11-inde KSRO Joǵarǵy soty áskerı alqasynyń sheshimimen aqtaldy.

1928 jyly onyń saıası-áleýmettik taqyryptarǵa arnalǵan maqalalar jınaǵy «Stroıtelstvo Kazahstana» degen atpen jáne 1934 jyly Máskeýde «Sostoıanıe ı zadachı raboty sredı natsıonalnyh menshınstv RSFSR» dep atalatyn eńbekteri jaryq kórgen.

Almaty, Qyzylorda, Qaraǵandy, Qarqaraly qalalaryndaǵy kóshelerge, Qaraǵandy qalasyndaǵy 2-shi mektep-ınternatqa N.Nurmaqov esimi berilgen. Almatyda turǵan úıine eskertkish taqta, týǵan aýylynda eskertkish ornatylǵan.