QazAqparat-Anons: sáýirdiń 17-si men 19-y aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ELBASYҚytaı Halyқ Respýblıkasynyң tөraғasy Hý Tszıntaonyң shaқyrtýymen Қazaқstan Prezıdenti Nұrsұltan Nazarbaev sәýirdiң 15-19-y aralyғynda Қytaıғa memlekettik sapar jasaıdy. ҮKІMET Sәýirdiң 17-sinde Tөtenshe jaғdaılar mınıstrligined alқa mәjilisi өtedi. Sәýirdiң 17-sinde Қarjy mınıstrliginde «Býhgalter men aýdıtorlardy sertıfıkattaý jүıesin jetildirý» taқyrybyna arnalғan «dөңgelek үstel» otyrysy өtedi. PARLAMENTSәýirdiң 17-si kүni Mәjilis Bıýrosynyң otyrysy өtediҚOҒAMElimizde 2009 jylғy aқpannyң 17-si men shildeniң 1-i aralyғynda shaғyn jәne orta kәsipkerlik sýbektilerin tekserýge moratorıı jarııalandy.Kөlik jәne kommýnıkatsııa mınıstrliginiң kөliktik baқylaý komıtetiniң ұıymdastyrýymen aғymdaғy jylғy naýryzdyң 30-y men sәýirdiң 30-y aralyғynda «Taza aýa» atty aktsııa өtkiziledi. Bұl aktsııanyң basty maқsaty ? Қazaқstan Respýblıkasy zaңnamasynyң ekologııalyқ talaptary boıynsha өreskel tәrtip bұzýshylardy anyқtaý jәne tasymaldaýshylar men avtokөlikterden shyғatyn lastaýshy zattar mөlsheriniң құramy normalaryna қataң baқylaý ornatý.Sәýirdiң 15-i men mamyrdyң 20-sy aralyғyndaғy «Eң үzdik stýdent ? 2009» respýblıkalyқ syılyғyna baıқaý өtedi. Baıқaý 8 atalym boıynsha jүrgizilmek. Olar ? jýrnalıstıka, ғylym, sport, halyқtyқ shyғarmashylyқ, dızaın jәne қoldanbaly өner, mýzykalyқ- estradalyқ өner, әdebıet jәne қoғamdyқ jұmystar. Saıysқa 16 men 25 jas aralyғyndaғy jastar қatysa alady. Jeңimpazdarғa «Eң үzdik stýdent ? 2009» ataғy berilip, dıplom, mүsinshe men baғaly syılyқ tabys etiledi.ӘLEM jәne ҚAZAҚSTAN Sәýirdiң 16-17-sinde ҚR Memlekettik hatshysy Қanat Saýdabaev Rımde өtetin ««ıAdrolyқ қaýipti jeңý» atty halyқaralyқ konferentsııaғa қatysady.SPORT Hokkeıden Қazaқstannyң ұlttyқ құramasy sәýirdiң 11-17-si kүnderi Vılnıýste өtetin Әlem chempıonatyna қatysady. Tashkentte sәýirdiң 15-17-si kүnderi «Өzbekstan Tәýelsizdigi kýbogy» үshin erkin kүresten halyқaralyқ Gran-prı týrnıri өtedi.ASTANASәýirdiң 17-sinde BҰҰ Damý baғdarlamasynyң keңsesinde Astanadaғy kөpқabatty tұrғyn үı ғımarattarynyң energııalyқ tıimdilikterin kүsheıtý jөnindegi ilki jobalar tanystyrylady. Sәýirdiң 17-sinde Prezıdenttik mәdenıet ortalyғynda balalar sýretteriniң kөrmesi өtedi. Sәýirdiң 17-sinde Saltanat saraıynda Jұmyssyzdardy tүrli mamandyқtar boıynsha oқytý jәne olardyң mamandyқtaryn aýystyrý jөnindegi kýrstardy aıaқtaғan қyz-kelinshekterge sertıfıkattar tabys etý rәsimi өtedi. Sәýirdiң 17-si kүni Astanadaғy Prezıdenttik mәdenıet ortalyғynyң kitaphanasynda «Әbdildә Tәjibaev ? қazaқ poezııasynyң jaryқ jұldyzy» atty oқyrmandar konferentsııasy өtedi.Sәýirdiң 18-i kүni «Biz ? taza қala үshin» ұranymen jalpy қalalyқ senbilik өtedi ALMATY Sәýirdiң 15-i men 17-si aralyғynda azyқ-tүlik өndirisine arnalғan birneshe kөrme өtedi. Atalғan sharany Қazaқstannyң azyқ өndirý jәne өңdeýshiler odaғy ҚR Aýyl sharýashylyғy, ҚR Indýstrııa jәne saýda mınıstrligi, Almaty әkimdiginiң қoldaýymen өtkizbek.Sәýirdiң 17-sinde kәsipқoı bokstan halyқaralyқ match өtedi. Sәýirdiң 17-sinde S.Asfendııarov atyndaғy Қazaқ Ұlttyқ medıtsınalyқ ýnıversıtetinde bıylғy bitirýshi tүlekterge arnalғan Medıtsınalyқ bos қyzmet oryndarynyң jәrmeңkesi өtedi. Sәýirdiң 17-sinde Almaty әkimdiginde «Үlken megapolısterdegi eskertkishterdi қorғaý mәseleleri» taқyrybynda «dөңgelek үstel» otyrysy өtedi. Sәýirdiң 17-sinde Қazaқstannyң Strategııalyқ zertteýler ınstıtýtynda Қoғamdyқ palatanyң kөshpeli mәjilisi өtip, onda «Halyқty eңbekpen қamtý jәne tұtynýshylardyң құқyқtaryn қorғaý» mәselesi talқylanady. Sәýirdiң 17-sinde ҚR Ұlttyқ kitaphanasynda Ý.Bүrkitbaevanyң «Jetisýym ? jeti құtym, yrysym» kitabynyң tanystyrylymy өtedi. Sәýirdiң 17-sinde «Қazaқstan» қonaқүıinde үndilik shaı өndirýshilermen kezdesý өtedi. Sәýirdiң 17-sinde D.Қonaevtyң mұrajaı-үıinde «Eskertkishter eshқashan eskirmesin» taқyrybynda «dөңgelek үstel» otyrysy өtedi. Almatyda sәýirdiң 18-19-y kүnderi VI Halyқaralyқ mұnaı-gaz forýmy өtedi. Sәýirdiң 18-i kүni «Қazaқkontsert» zalynda «Қorқyt» қorynyң ұıymdastyrýymen klassıkalyқ mýzyka keshi өtedi.Sәýirdiң 18-i kүni «Respýblıka boıynsha D.A. Қonaevtyң eskertkishteri» atty kөrme өtedi. D. Қonaev mұrajaı-үıinde өtetin bұl shara Eskertkishter men tarıhı oryndardy halyқaralyқ қorғaý kүnine oraılastyrylyp otyr. Oғan elimizdiң tүkpir-tүkpirindegi Dinmұhammed Ahmetұlynyң 13 mүsininiң sýreti қoıylmaқ.AIMAҚBATYS ҚAZAҚSTANSәýirdiң 1-i men mamyrdyң 1-i aralyғynda Oral қalasynda tazalyқ aılyғy jarııalandy. Osyғan oraı қala әkimdiginiң құrylymdyқ bөlimsheleri men tұrғyn үı-kommýnaldyқ salasy kәsiporyndary aýқymdy jұmys kөlemin atқarmaқ. Tazalyқ aılyғy jarııalanýyna baılanysty Oral қalalyқ ardagerler keңesi үndeý қabyldady. Onda ardagerler mekeme-kәsiporyndar, ұıymdar basshy-қyzmetkerleri men қala tұrғyndaryn aılyққa belsendi қatysýғa shaқyrғan.PAVLODAR OBLYSYPavlodar oblysynda sәýirdiң 18-inen kөktemgi құs aýlaý maýsymy bastalyp, eki aptaғa sozylady. -------------------------------------------------------------------------------------------------- ATAÝLY KҮNDER, ELEÝLІ OҚIҒALAR SӘÝІRDІҢ 17-SІ, JҰMAҚazaқstan Respýblıkasynyң өrtke қarsy қyzmet kүni. 1918 jyly sәýirdiң 17-de keңestik respýblıkalarda «Өrtpen kүresýdiң memlekettik sharalaryn ұıymdastyrý týraly» dekretke қol қoıyldy. Bұl kүn Қazaқstan Respýblıkasynda jәne bұrynғy KSRO respýblıkalarynda өrtke қarsy қyzmettiң ұıymdastyrylғan kүni retinde atap өtý қabyldanғan. Bүgingi taңda elimizde atalmysh қyzmettiң құramynda 13 myңғa jýyқ adam қyzmet etedi. Өrt bөlimsheleri 3 myңғa jýyқ negizgi jәne arnaıy өrt mashınalarymen jәne basқa da өrt sөndiretin құral-jabdyқtarmen jaraқtanғan.Kýbadaғy kontrrevolıýtsııany jeңgen kүni. Osy kүni Kýbadaғy revolıýtsııamen kүresý үshin AҚSh Ortalyқ barlaý basқarmasy daıyndaғan 1500 kýbalyқ emıgranttar desanty talқandaldy. 1961 jyly tөңkerisshilerdiң jeңisimen aıaқtalғan ұrys tarıhқa Svıneı shyғanaғyna әsker tүsirý jәne AҚSh prezıdenti Kennedıdiң iri jeңilisi, al Kastronyң iri jeңisi retinde қaldy. Sondaı-aқ dәl osy kүni Fıdel Kastro Kýba sotsıalızm baғytynda өrkendeýge bet tүzeıtinin jarııalady.Sırııa Arab Respýblıkasynyң Ұlttyқ meıramy ? Evakýatsııa kүni (1946). 1941 jyldyң sәýirinde Sırııa tәýelsiz respýblıka bolyp jarııalandy, biraқ tolyқ tәýelsizdigin 1946 jyly eldegi frantsýz jәne aғylshyn әskerleri shyғarylғannan keıin ғana aldy. Sırııa ? oңtүstik-batys Azııada ornalasқan memleket. Soltүstiginde Tүrkııamen, shyғysynda Irakpen, oңtүstiginde Iordanııamen, Izraılmen, batysynda Lıvanmen shektesedi. Әkimshilik jaғynan 14 ýәlaıatқa nemese gýbernatorlyққa bөlingen. Astanasy ? Damask қalasy. Memlekettik tili ? arab tili. Sondaı-aқ kүrd, armıan, arameı, frantsýz tilderi de keңinen қoldanylady. Aқsha birligi ? sırııa fýnty. Atқarýshy bılik Prezıdent pen Mınıstrler Keңesine basshylyқ jasaıtyn Premer-Mınıstrge tıesili. Joғary zaң shyғarýshy organy bir palataly parlament ? Halyқtyқ keңes. 1991 jyly Parsy shyғanaғyndaғy ırak-kýәıt soғysy aıaқtalғannan keıin Sırııa arab jәne Batys Eýropa elderinen jәne Japonııadan қarjylaı kөmek aldy. Osy kөmek Sırııanyң syrtқy қaryzdaryn өteýge, sonymen қatar үzilip қalғan saýda baılanystaryn қalpyna keltirýge septigin tıgizip, negizgi өnerkәsip baғyttary mұnaı men fosforıt өndirýdi damytty. Қazaқstan Respýblıkasy men Sırııa Arab Respýblıkasy arasyndaғy dıplomatııalyқ қarym-қatynas 1992 jylғy naýryzdyң 27-i kүni ornatyldy.ESTE ҚALAR OҚIҒALAR18 jyl bұryn (1991) kөrkem-әdebı jәne қoғamdyқ-saıası «Nıva» jýrnalynyң alғashқy sany jaryқ kөrdi. Bұl jýrnaldyң ұıymdastyrýshysy jәne redaktory ? aқyn, jazýshy Vladımır Gýndarev.14 jyl bұryn (1995) Қazaқstan Respýblıkasynyң «Lıtsenzııalaý týraly» Zaңy қabyldandy.3 jyl bұryn (2006) Londondaғy Albert-hollda «Babalar әýeni» atty қazaқ folklorynyң merekesi өtip, «Tilep» kompozıtsııasy kompakt-dıskisiniң tanystyrylymy boldy. Kompozıtsııanyң avtory ? belgili aғylshyn kompozıtory Karl Djenkıns. Jeti bөlimnen tұratyn «Tilep» kompozıtsııasynda қazaқtyң halyқ mýzykasy, Abaı әnderi, Қorқyt pen Yқylas kүıleri, Tilep Aspantaıұlynyң қobyz saryny sheber қııýlastyrylғan. Atalmysh shyғarmanyң tanystyrylymyna Londonnyң sımfonııalyқ orkestri, ataқty skrıpkashy Marat Bısenғalıev, Fınlıandııanyң halyқ hory, Astanadaғy «Tilep» қobyzshylar kvarteti jәne қazaқ halyқ aspaptary orkestri қatysty. Bұl jobany jүzege asyrýғa astanalyқ kәsipker, tanymal metsenat, kүıshi Tilep Aspantaıdyң ұrpaғy Sapar Ysқaқov mұryndyқ boldy. Kontsertke «Brıtısh Gaz», «Brıtısh Petroleým», «Shell», ITE, IBC, «Keltık Rısorsız», «Imperıal Enerdjı», FMC, AMEC, «Қazaқmys», «Қazaқgold», «Қazmұnaıgaz», «Eır Astana», t.b. kompanııalary demeýshilik jasady.ESІMDER55 jyl bұryn (1954) tehnıka ғylymynyң kandıdaty, 2-shi synypty keңesshi ESENBAEV Marat Tөleýbekұly dүnıege keldi. Қaraғandy қalasynda týғan. Mәskeý stanok jasaý ınstıtýtyn, N.Baýman atyndaғy Mәskeý joғary tehnıkalyқ ýchılışesiniң aspırantýrasyn bitirgen. Eңbek jolyn Қazaқ polıtehnıkalyқ ınstıtýtynyң kishi ғylymı қyzmetkeri bolyp bastap, Қaraғandy polıtehnıkalyқ ınstıtýtynyң oқytýshysy, dotsenti, kafedra meңgerýshisi қyzmetterin atқarғan. 1993-1994 jyldary ? Қazaқstan Respýblıkasy Syrtқy ister mınıstrliginiң birinshi hatshysy. 1994-1996 jyldary ? Қazaқstan Respýblıkasynyң AҚSh-taғy Elshiliginiң birinshi hatshysy. 1996-1998 jyldary ? Қazaқstan Respýblıkasy Syrtқy ister mınıstrliginiң keңesshisi, bөlim bastyғy. 1998-2000 jyldary ? Қazaқstannyң Taılandtaғy isteriniң ýaқytsha senimdi өkili. 2000-2002 jyldary ? Қazaқstan Respýblıkasynyң BҰҰ janyndaғy tұraқty өkildiginiң keңesshisi. 2002-2004 jyldary ? Қazaқstan Respýblıkasy Syrtқy ister mınıstrliginiң Kөpjaқty yntymaқtastyқ departamenti dırektorynyң orynbasary. 2004 jyldan bastap Қazaқstan Respýblıkasynyң Norvegııadaғy isteriniң ýaқytsha senimdi өkili қyzmetin atқarady. SӘÝІRDІҢ 18-І, SENBІHalyқaralyқ eskertkishter men tarıhı oryndar kүni. Bұl mereke alғash ret 1984 jyly atap өtildi. 1983 jyly ıÝNESKO janynan құrylғan Halyқaralyқ eskertkishter men kөrnekti oryndardy қorғaý mәseleleri jөnindegi keңes assambleıasy bekitken. Bүgingi taңda osy ұıymnyң қatarynda әlemniң 175 memleketi bar. Dүnıejүziniң 122 elindegi 754 tarıhı құndylyқ ıÝNESKO tizimine engizilgen. 2003 jyly osy tizimge elimizdegi «Әziret Sұltan» tarıhı-arhıtektýralyқ kesheni, Almatyғa taıaý Tamғaly tas shatқalyndaғy jartastarғa salynғan sýretter toptamasy kirdi. Қazaқstanda ұlttyқ құndylyқ bolyp tabylatyn 25 myңnan astam tarıhı-mәdenı eskertkish bar.Zımbabve Respýblıkasynyң Ұlttyқ meıramy ? Tәýelsizdik kүni. Afrıkandyқtardyң nәsilshildik rejımge қarsy қarýly kөterilisi 1980 jyly Zımbabve memleketiniң tәýelsizdigin jarııalaýғa alyp keldi. Zımbabve ? oңtүstik Afrıkada ornalasқan memleket. Ol Zambııa, Mozambık, Botsvana jәne Oңtүstik Afrıka Respýblıkasymen shektesip jatyr. Resmı tilderi ? aғylshyn jәne shona tilderi. Astanasy ? Harare қalasy. Aқsha birligi ? Zımbabve dollary. Eldi prezıdent basқaratyn bұl respýblıka 8 provıntsııaғa bөlinedi. Zaң shyғarýshy organy ? bir palataly Ұlttyқ assambleıa 150 depýtattan tұrady. Olardyң 120-syn halyқ saılasa, 12-in prezıdent taғaıyndaıdy. Bұғan қosa provıntsııalardy basқaratyn 8 gýbernator men 10 taıpa kөsemi parlament mүshesi bolyp tabylady. Қazaқstan Respýblıkasy men Zımbabve Respýblıkasy arasyndaғy dıplomatııalyқ қarym-қatynas 1992 jylғy sәýirdiң 10-ynda ornatyldy.Ýkraınanyң tarıhı jәne mәdenı eskertkishter kүni. 1999 jyldan bastap Ýkraına Prezıdentiniң Jarlyғymen ғalymdardyң, sәýletshilerdiң, tarıhı jәne mәdenı eskertkishter қorғaý memlekettik organdary қyzmetkerleriniң bastamasyn қoldaý maқsatynda bekitilgen.Anglııadaғy bәısheshek kүni. Bұl mereke 1984 jyldan bastap atap өtiledi.ESTE ҚALAR OҚIҒALAR16 jyl bұryn (1993) Almatyda Dүnıejүzilik ekonomıkalyқ forým өtti. Oғan әlemniң 30 elinen 100-den astam iri halyқaralyқ jәne ұlttyқ kompanııalardyң basshylary jınaldy. 3 jyl bұryn (2006) Pavlodar oblystyқ «Zvezda Prıırtyshıa» gazeti jýrnalıstıka salasyndaғy jalpyұlttyқ «Altyn jұldyz» syılyғynyң ıegeri atandy.ESІMDER50 jyl bұryn (1959) Almaty oblysy Eskeldi aýdanynyң әkimi DҮISENBINOV Sұltan Myrzabekұly dүnıege keldi. Almaty oblysynda týғan. Almaty ınjenerlik-құrylys ınstıtýtyn, Almaty halyқ sharýashylyғy ınstıtýtyn bitirgen. 1991-1995 jyldary ? «Kabsan» kөpsalaly saýda-құrylys kәsipornynyң dırektory. 1995-1998 jyldary ? FORES қory dırektorynyң orynbasary. 1998-1999 jyldary ? Taldyқorғan oblysy әkiminiң orynbasary. 1999-2001 jyldary ? Almaty oblysynyң Eskeldi aýdany әkiminiң orynbasary. Қazirgi қyzmetinde 2001 jyldan bastap isteıdi. Ol 2005 jyly keıbir aýdandarda baıқaý retinde өtken aýdan әkimderi saılaýynda saılaýshylardyң 84,6 paıyz daýysyn jınap, қyzmetin saқtap қaldy. Medalmen marapattalғan.35 jyl bұryn (1974) gımnastıkadan sport sheberi, Қazaқstannyң birneshe dүrkin chempıony, Әlem chempıony, Әlem kýbogynyң қola jүldegeri, HІІ Azııa oıyndarynyң kүmis jүldegeri FEDORChENKO Sergeı Vladımırovıch dүnıege keldi. SӘÝІRDІҢ 19-Y, JEKSENBІESTE ҚALAR OҚIҒALAR49 jyl bұryn (1960) Shyғys Қazaқstandaғy Bұқtyrma sý қoımasyn toltyrý bastaldy.13 jyl bұryn (1996) Almatyda Қazaқstannyң halyқ jazýshysy Mәrııam Hakimjanova tұrғan үıdiң қabyrғasyna eskertkish taқta ornatyldy.4 jyl bұryn (2005) Өskemende Қazaқstandaғy birinshi ekologııalyқ mұrajaı ashyldy.3 jyl bұryn (2006) Ұlybrıtanııada Azııa elderi men mәdenıetin, Azııa halyқtarynyң tarıhy men salt-dәstүrlerin nasıhattaýmen aınalysatyn brıtanııalyқ bedeldi Asia House ұıymy Қazaқstannyң eңbek siңirgen sýretshisi Қyrym Altynbekov jұmystarynyң tanystyrylymyn өtkizdi. Қ.Altynbekov saқ mәdenıetiniң myңdaғan eskertkishterin, onyң ishinde әlemge әıgili «Altyn adam», «Sarmat kөsemi» sııaқty biregeı jәdigerlerdi қalpyna keltirip jaңғyrtқan өz isiniң has sheberi. Asia House-de brıtanııalyқ ғylymı jәne mәdenıettaný ortasy өkilderiniң nazaryna Қyrym Altynbekov Қazaқstan aýmaғyndaғy arheologııalyқ қazbalardyң nәtıjesinde tabylyp jaңғyrtylғan kөne zamandaғy altyn men kүmisten soғylғan zergerlik bұıymdar ұsynғan. ESІMDER60 jyl bұryn (1949) қoғam қaıratkeri, Tөtenshe jәne Өkiletti Elshi JӨKEEV Tөlegen Tilekұly dүnıege keldi. Atyraý oblysynda týғan. M.Azızbekov atyndaғy Әzirbaıjan mұnaı jәne hımııa ınstıtýtyn bitirgen. 1982-1988 jyldary ? Maңғystaý oblystyқ partııa komıtetiniң nұsқaýshysy, birinshi hatshynyң kөmekshisi. 1990-1991 jyldary ? Қazaқ KSR Joғarғy Keңesi tөraғasynyң kөmekshisi, Қazaқstan Respýblıkasy Jaңa ekonomıkalyқ құrylymdardy қoldaý jәne monopolııalyқ қyzmetti shekteý memlekettik komıteti tөraғasynyң birinshi orynbasary, «ҚazınterSEZ» қaýymdastyғynyң vıtse-prezıdenti. 1991-1992 jyldary ? Қazaқstan Respýblıkasy vıtse-prezıdenti hatshylyғynyң meңgerýshisi. 1992-1994 jyldary ? Қazaқstan Respýblıkasynyң memlekettik keңesshisi ? Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdenti jәne Mınıstrler Kabıneti Apparatynyң bөlim meңgerýshisi. 1994-1995 jyldary ? Қazaқstan Respýblıkasy Premer-Mınıstriniң orynbasary, Қazaқstan Respýblıkasy Syrtқy ister mınıstrliginiң Erekshe tapsyrmalar jөnindegi elshisi. 1995-2000 jyldary ? Қazaқstan Respýblıkasynyң Koreı Respýblıkasyndaғy Tөtenshe jәne Өkiletti Elshisi. 2000-2003 jyldary Қazaқstan Respýblıkasynyң Irandaғy Tөtenshe jәne Өkiletti Elshisi bolғan. 2005 jyldan Қazaқstannyң «Azat» demokratııalyқ partııasynyң bas hatshysy bolyp isteıdi. «Құrmet» ordenimen marapattalғan.