QazAqparat-Anons: sáýirdiń 14-i men 18-i aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ÚKІMET

Sáýirdiń 14-inde ІІM aptalyq brıfıngi ótedi

PARLAMENT

Sáýirdiń 14-inde QR Parlamenti Senatynyń agrarlyq máseleler jáne qorshaǵan ortany qorǵaý komıtetiniń otyrysy ótedi

BASQA MEMORGANDAR

Sáýirdiń 14-inde Astana qalasynyń ákimdiginde jol qurylysy máselelerine arnalǵan jumys keńesi ótedi

Sáýirdiń 14-inde Almaty aýdandyq ákimdiginde tabıǵı monopolııalar sýbektileriniń qyzmetin tekserý týraly semınar-keńes ótedi

Sáýirdiń 14-inde Tabıǵı monopolııalardy retteý agenttiginde baspasóz máslıhaty ótedi

Sáýirdiń 14-inde Kedendik baqylaý komıtetinde keden organdarynyń 2010 jylǵy І toqsandaǵy jumys qorytyndylary boıynsha brıfıngi ótedi

SPORT

Sáýirdiń 14-inde Qazaqstan boks federatsııasynyń jumys qorytyndylaryna arnalǵan baspasóz máslıhaty ótedi

Sáýirdiń 5-i men 14-i aralyǵynda Shymkent qalasynda qyzdar arasynda fýtboldan Qazaqstan-2010 chempıonatynyń birinshi kezeńi ótýde.

Sáýirdiń 18-de fýtboldan Qazaqstan kýbogy úshin jarys bastalady.

ASTANA

Sáýirdiń 14-inde «Báıterek-medıa-ortalyǵynda «Qalaı tamaqtanyp júrsiń?» respýblıkalyq aktsııasynyń qortyndysyna arnalǵan baspasóz máslıhaty ótedi

Sáýirdiń 14-inde qalalyq №8 emhanada «Temeki shegý jáne maskúnemdiktiiń aldyn alý jáne ony shekteý» reıdtik tekserý qorytyndysyna arnalǵan baspasóz máslıhaty ótedi

Sáýirdiń 14-inde alash kósemderiniń biri - Mirjaqyp Dýlatovtyń 125 jyldyǵyna arnalǵan saltanatty kesh ótedi

Sáýirdiń 14-inde «Dýman» qonaqúıiniń májilis zalynda qazaqstandyq «KazMeat» kompanııasy men amerıkandyq «Global beef» kompanııasy arasyndaǵy birikken kásiporyn qurý týraly memorandýmnyń nátıjeleri jóninde baspasóz-májilisi ótedi.

Sáýirdiń 15-inde №1 mektep-lıtseıde «Sizderdiń jeńisterińiz - bizdiń bolashaǵymyz» atty ashyq sabaq ótedi.

Sáýirdiń 15-inde №46 mektepte Germanııanyń Qazaqstandaǵy jyly aıasynda nemis tiliniń festıvali ótedi.

Sáýirdiń 16-synda Beıbitshilik pen kelisim saraıynda Orynbaı Dúısenniń jeke kontserti ótedi.

Sáýirdiń 16-17-sinde Astana Medıtsınalyq ýnıversıtetinde І halyqaralyq konferentsııa jáne stomatologııa kórmesi ótedi.

Sáýirdiń 16-18-i aralyǵynda Kongress-Hollda Jas oryndaýshylardyń HІH «Jas qanat» respýblıkalyq konkýrsy ótedi.

Sáýirdiń 17-sinde shyǵys bıiniń «Astana juldyzy-2010» festıvali ótedi.

ALMATY

Sáýirdiń 14-inde «Rixos-Almatý» qonaqúıinde VI halyqaralyq táýekelder menedjmenti konferentsııasy ótedi

Sáýirdiń 14-inde «Ankara» qonaqúıinde qazaqstandyq-túrik bıznes-forýmy ótedi

Sáýirdiń 14-inde Almaty ákimi A.Esimovtiń qatysýymen 2010 jylǵy І toqsan qorytyndysyna arnalǵan alqa otyrysy ótedi.

Sáýirdiń 14-inde Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıtetinde «Innovatsııalyq ekonomıkanyń bilim komponenti jáne adamı damý: bilim menedjmenti» halyqaralyq ǵylymı-praktıkalyq konferentsııa ótedi

Sáýirdiń 14-inde Almaty halyqaralyq áýejaıynda jańa Hawker 4000 ushaǵy tanystyrylmy ótedi

Sáýirdiń 14-inde Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ-inde stýdenttik ınternet-portaldyń tanystyrylymy ótedi

Sáýirdiń 14-inde «Interfaks-Qazaqstan» baspasóz ortalyǵynda V respýblıkalyq DIDAR-2010 jastar kınofestıvaliniń ashylýyna arnalǵan baspasóz máslıhaty ótedi

Sáýirdiń 14-inde Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ murajaıynda Uly Jeńistiń 65 jyldyǵyna arnalǵan erlik sabaǵy ótedi

Sáýirdiń 14-inde qaharman Baýyrjan Momyshulynyń 100 jyldyǵyna arnalǵan kesh ótedi

Sáýirdiń 16-17-si aralyǵynda Almatyda «DIDAR» kınofestıvali uıymdastyrylmaq.

BATYS QAZAQSTAN

Sáýirdiń 10-y men mamyrdyń 10-y aralyǵynda Oral qalasynda sanıtarlyq tazalyq jáne abattandyrý aılyǵy ótkiziledi .

ATAÝLY KÚNDER. ELEÝLІ OQIǴALAR. MEREITOILAR.

SÁÝІRDІŃ 14-І, SÁRSENBІ

Ýkraınanyń Іshki ister mınıstrliginiń Memlekettik avtokólik ınspektsııasynyń kúni.

OQIǴALAR

10 jyl buryn (2000) Almaty qalasyndaǵy №162 qazaq orta mektebine jazýshy Sapar Baıjanov (1930-1999) esimi berildi.

9 jyl buryn (2001) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń Jarlyǵymen Almaty oblysynyń ákimshilik ortalyǵy Taldyqorǵanǵa aýystyryldy.

5 jyl buryn (2005) stýdentterdiń І Jınalysynda Qazaqstan stýdentteriniń Alıansy quryldy.

Qozǵalystyń basty maqsaty bilim sapasyn joǵarylatýdaǵy memleketke qoldaý kórsetý, stýdentterdiń quqyǵy men qyzyǵýshylyǵyn qorǵaý.

ESІMDER

75 jyl buryn (1935-1986) jazýshy, fılologııa ǵylymynyń kandıdaty MOLDAǴALIEV Jaısańbek dúnıege keldi.

Qostanaı oblysynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (qazirgi ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtet) bitirgen.

1968-1973 jyldary Qazaqstan Jazýshylar odaǵynda ádebı keńesshi, 1973-1986 jyldary Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádebıet jáne óner ınstıtýtynda ǵylymı aǵa qyzmetker bolǵan.

«Júrek qazynasy», «Mamyrajaı jaz», «Seniń kórkem atyń», «Samal jel», «Týǵan jer kórinisteri» sekildi shyǵarmalar jınaǵynyń, B.Maılın, S.Muqanov, Ǵ.Músirepov shyǵarmalaryna arnalǵan maqalalar avtory. Kollektıvtendirý kezindegi halyqtyń turmys-ahýaly, halyqtar dostyǵy, eńbegi onyń shyǵarmalarynan kórinis tapty. «Alǵashqy qońyraý», «Jaryq kilti» romandarynda Y.Altynsarınniń ómiri men shyǵarmashylyǵy, 19 ǵasyrdyń II jartysyndaǵy qazaq qoǵamynyń jaǵdaıy sóz etilgen. Qazaq tiline L.N.Tolstoıdyń, I.A.Býnınniń keıbir áńgimelerin aýdarǵan.

Jazýshynyń kóptegen shyǵarmalary TMD halyqtary tilderine aýdarylǵan.

55 jyl buryn (1955-2006) jazýshy, aqyn, halyqaralyq «Alash» syılyǵynyń ıegeri QULAHMET Ǵabıden dúnıege keldi.

Shyǵys Qazaqstan oblysy Aıagóz aýdanynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (qazirgi ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti), Máskeýdegi Ádebıet ınstıtýtynyń joǵary kýrsyn bitirgen.

«Jalyn» baspasynyń redaktory, Qazaqstan Baspa, polıgrafııa jáne kitap saýdasy isteri jónindegi memlekettik komıtette, Qazaq teledıdarynda, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynda, «Qazaq tili» qoǵamynda, ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetinde, «Qazaq jastary jáne bıznes» bıresmı ortalyǵynyń bas úılestirýshisi, Qazaqstan Jazýshylar odaǵy basqarmasy tóraǵasynyń orynbasary qyzmetterin atqarǵan.

«Kózimniń qarasy», «Aq bastaý» jyr jınaqtarynyń, «Úıiri joq kókjal» romanynyń, «Kól túbine ketken el», «Urpaǵyń úzilmesin», «Erdiń syny», «Seriniń sońǵy sálemi» kitaptarynyń avtory. Shyǵarmalary orys, polıak, mońǵol, sheshen, ýkraın, belarýs tilderine aýdarylǵan.

SÁÝІRDІŃ 15-І, BEISENBІ

Reseıdiń radıoelektrondy kúrester boıynsha mamanynyń kúni. Bul mereke 1904 jyldyń 15 sáýirinde, orys-japon soǵysy kezinde alǵashqy ret japon kemeleriniń radıohabarlamaryn qasaqana radıobógettermen bógegeni anyqtalǵan kezden bastaý alady. Osy tarıhı jaıt Reseı Qarýly Kúshterinde radıoelektrondy kúrestiń qalyptasýynyń jáne damýynyń bastaýshysy boldy.

Bosnııa men Gertsegovına Respýblıkasy áskeri kúni. 1992 jyldan bastap Respýblıka áskeriniń negizi qalanǵan kúni atap ótiledi.

OQIǴALAR

615 jyl buryn (1395) Kavkazdyń Terek ózeni boıyndaǵy bolǵan shaıqasta Toqtamys hannyń qoly Ámir Temir áskerinen jeńilis tapty.

85 jyl buryn (1925) Qyzylordada Qyrǵyz (Qazaq) AKSR Keńesiniń V sezi bastaldy. Sezde Ahmet Baıtursynovtyń halyqqa óziniń tarıhı «qazaq» atyn qaıtarý jónindegi usynysy qaralyp, qoldaý tapty. «Qyrǵyz basqa, qazaq basqa ekenin qazaq balasy tegis bilse de bul kúnge sheıin eshteńe demeı, tymaqtary salpıyp keledi. Ony ótken zamandardyń aǵymdary kóterse de, qazirgi kúnde ult atyn jasyrýdy, ult tarıhy ondaı jańsaqtyqty kótermeıdi», dep sóıledi.

5 jyl buryn (2005) Elbasy Nursultan Nazarbaev «Sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúresti kúsheıtý, memlekettik organdar men laýazymdy adamdar qyzmetindegi tártip pen rettilikti nyǵaıtý jónindegi sharalar týraly» Jarlyqqa qol qoıdy.

5 jyl buryn (2005) Londonda Qazaqstan Respýblıkasy «Azyq-túlik kelisim-shart korporatsııasy» AQ-nyń Ulybrıtanııadaǵy ókildigi resmı ashylý saltanaty ótti.

1 jyl buryn (2009) Aqtóbelik rejısser Serik Aıjanovtyń «Ómir súrýge tyıym» kartınasy oınaqy fılmderdiń Búkilreseılik «Vıatkadaǵy kezdesýler» 6-festıvalinde bas júldege ıe boldy.

Kınofestıvaldiń konkýrstyq baǵdarlamasyna Reseı, Ýkraına jáne Baltyq boıy elderiniń 42 aımaǵynan 70-ten astam fılm qatystyryldy. Bul kartınanyń ereksheligi, Vasıl Bykovtyń «Sotnıkov» degen áńgimesiniń jelisimen Aqtóbe oblysynda túsirilgen, ondaǵy rólderdiń barlyǵynda áýesqoı ártister oınaıdy. Fılmniń rejısseri, stsenarıı avtory jáne operatory bir adam, «Patrıot-Sinema» shyǵarmashylyq birlestiginiń jetekshisi Serik Aıjanov. Qazylar alqasy qazaqstandyq jalǵyz kartınany joǵary baǵalap, oǵan kınofestıvaldiń bas júldesin - «Altyn lada» músinshesi men birinshi dárejeli dıplom berýge biraýyzdan sheshim qabyldady.

ESІMDER

55 jyl buryn (1955) Aqtóbe oblysy ákiminiń orynbasary DÝBOVENKO Aleksandr Grıgorevıch dúnıege keldi.

Aqtóbe oblysynyń Temir aýdanynda týǵan. Almaty halyq sharýashylyǵy ınstıtýtyn (qazirgi Turar Rysqulov atyndaǵy Qazaq ekonomıkalyq ýnıversıteti) bitirgen.

«Lad» JShS bas dırektory qyzmetin atqarǵan. Atalǵan qyzmetinde - 2009 jylǵy 12 mamyrynan.

45 jyl buryn (1965) teatrtanýshy, ónertaný kandıdaty, Qalıbek Qýanyshbaev atyndaǵy mýzykalyq drama teatrynyń dırektory ári kórkemdik jetekshisi JÝASBEK Erkin Tileýqululy dúnıege keldi.

Jambyl oblysy Baızaq aýdanynda týǵan.

Almaty teatr-kórkemsýret ınstıtýtyn (Qazaq ulttyq óner akademııasy), Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń aspırantýrasyn bitirgen.

1988-1990 jyldary - Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń teatr jáne kıno bóliminiń kishi ǵylymı qyzmetkeri. 1992-1998 jyldary Almaty teatr jáne kıno ınstıtýtynyń oqytýshysy. 1996-1997 jyldary - Mádenıet komıtetiniń teatr jáne kıno bóliminiń bastyǵy. 1999-2001 jyldary - nemis teatrynyń dırektory. 2001-2008 jyldary Qazaq akademııalyq drama teatrynyń dırektory qyzmetterin atqarǵan. 2008 jyldan Qalıbek Qýanyshbaev atyndaǵy mýzykalyq drama teatrynyń dırektory ári kórkemdik jetekshisi qyzmetin atqarady.

SÁÝІRDІŃ 16-Y, JUMA

Bolgarııada Konstıtýtsııa kúni. Sáýirdiń 16-da Bolgarııada Zańger kúnin jáne Birinshi Bolgar konstıtýtsııasynyń merekesi atap ótiledi (1879 jyly eldiń Birinshi Uly Halyq jınalysynda qabyldanǵan Tyrnov Konstıtýtsııasy).

Armenııada polıtsııa qyzmetkerleriniń kúni. 2001 jyldan «Polıtsııa týraly» zańy qabyldanǵan kúnnen bastap atap ótiledi.

OQIǴALAR

92 jyl buryn (1918) Orynborda qazaq tilinde «Qazaq muńy» gazeti shyǵaryldy. Gazet Álibek Jangeldınniń bastamasymen qurylǵan. «Qazaq muńy» bolshevıkter saıasatyn nasıhattap, Alash partııasyna qarsy baǵyt ustandy. Oblystyń eńbekshi buqarasyna ókimettiń alǵashqy dekretteriniń mán-mazmunyn túsindirdi. Kóp uzamaı, azamat soǵysynyń bastalýyna baılanysty, Dýtov aqgvardııashylarynyń bıligi júre bastaǵan kezde, gazet shyǵýyn toqtatqan.

5 jyl buryn (2005) Elbasy Nursultan Nazarbaev Qazaqstan Respýblıkasy Syrtqy ister mınıstrliginiń jańa ǵımaratynyń ashylý saltanatyna qatysty.

5 jyl buryn (2005) Elbasy Nursultan Nazarbaev «Belgilengen áskerı qyzmet merzimin ótkergen merzimdi áskerı qyzmettegi áskerı qyzmetshilerdi zapasqa shyǵarý jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattaryn 2005 jyldyń sáýir-maýsymynda jáne qazan-jeltoqsanynda kezekti merzimdi áskerı qyzmetke shaqyrý týraly» Jarlyqqa qol qoıdy jáne «Memlekettik áleýmettik tapsyrys týraly» jáne «Memlekettik satyp alýlar týraly» Qazaqstan Respýblıkasy zańyna tolyqtyrýlar engizý týraly», «Qazaqstan Respýblıkasy Úkimeti men Slovakııa Respýblıkasy Úkimeti arasyndaǵy halyqaralyq avtokolik qozǵalysy Kelisimin ratıfıkatsııalaý týraly», «Qazaqstan Respýblıkasynyń sáýlet, qala qurylysy jáne qurylys qyzmeti týraly», «Qazaqstan Respýblıkasy men Reseı Federatsııasynyń qaýipsizdigi úshin Qazaqstan Respýblıkasy men Reseı Federatsııasy arasyndaǵy qarýly kúshterdi birigip qoldaný Kelisimin ratıfıkatsııalaý týraly», «Qazaqstan Respýblıkasy Úkimeti men Qyrǵyzstan Respýblıkasy Úkimeti arasyndaǵy taýarlardy avtomobıl kóligimen Qazaqstan Respýblıkasy aýmaǵynan tranzıttik qozǵalys Kelisimin ratıfıkatsııalaý týraly» Zańdaryna qol qoıdy.

3 jyl buryn (2007) Qazaqstan men Kýba arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynastardyń bekitilgenine 15-jyl tolýyna baılanysty Kýbanyń Qazaqstandaǵy Elshisi Teresıta Kapote Kamacho Qazaqstannyń jazýshysy Rollan Seısenbaevty latyn-amerıkan ádebıetin nasıhattaýdaǵy qosqan úlesi úshin «Dostyq» ordenimen marapattady.

1 jyl buryn (2009) Pekındegi Dıaoıýıtaı memlekettik rezıdentsııasynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevqa Qytaıdyń Olımpıada komıtetiniń joǵarǵy syılyǵyn marapattaý rásimi bolyp ótti.

Qytaıdyń Ulttyq Olımpıadalyq komıtetiniń qurmet belgisi 2008 jyldyń tamyzynda bekitilgen jáne olımpıadalyq qozǵalystyń damýyna, sport pen salaýatty ómir saltyna óz úlesterin qosqany úshin beriledi.

ESІMDER

135 jyl buryn (1875-1933) nemistiń botanıgi jáne genetıgi BAÝR Ervın dúnıege keldi.

Geıdelbergtiń, Fraıbýrgtiń, Strasbýrgtiń jáne Kılıanyń ýnıversıtetterinde medıtsınalyq bilim aldy.

Berlın ýnıversıtetindegi alǵashqy zertteýshi-genetık. Baýr 1911 jyly Berlınniń Joǵary aýyl sharýashylyq mektebiniń professory, al 1914 jyly genetıka Instıtýtynyń professory qyzmetterin atqardy.

Eńbekteriniń negizgi baǵyty ósimdikterdiń gıbrıdterine, genetıka jaǵynan gıbrıdterdiń túr-túrin alýǵa, ósimdikterdiń ósý faktoryn, ósimdik túrlerin zertteýge arnalǵan.

Genetıkanyń (faktorıaldy) taldaý qaǵıdalaryn jáne arystan jutqynshyǵy ósimdiginiń ár túrli formadaǵy mýtatsııasyn jasady jáne bul ósimdiktiń genetıkasyn kóp jyldar boıy zerttegen.

60 jyl buryn (1950) agronom, ekologııa ǵylymdarynyń doktory, Halyqaralyq aqparattaný akademııasynyń akademıgi, Qazaqstan halyqtar assambleıasynyń múshesi, Qaraǵandy oblystyq «Vıdergebýrt» nemis ulttyq - mádenı ortalyǵynyń tóraǵasy KIST Vıktor Edýardovıch dúnıege keldi.

Qaraǵandy qalasynda týǵan. Qaraǵandy kásiptik-tehnıkalyq ýchılışesin, Tselınograd aýylsharýashylyq ınstıtýtyn (qazirgi Sáken Seıfýllın atyndaǵy Qazaq memlekettik agrotehnıkalyq ýnıversıteti). 1969-1984 jyldary - «Qaraǵandykómir» óndiristik birlestigi trasporttyq tıeý mekemesiniń elektrdánekerleýshisi,elektromehanıgi. 1984-1991 jyldary - Qaraǵandy oblystyq ósimdikterdi qorǵaý stantsııasynyń agronomy. 1991-1993 jyldary - Qaraǵandy oblystyq tabıǵatty qorǵaý komıteti bóliminiń aǵa agronomy, «Fıto-Eko» qorynyń dırektory. 1993-2003 jyldary - «Vıdergebýrt» nemis ulttyq - mádenı ortalyǵynyń tóraǵasy, Qaraǵandy oblystyq máslıhatynyń depýtaty. 2003-2005 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Parlamet Senatynyń depýtaty, áleýmettik-mádenı damý komıtetiniń múshesi qyzmetterin atqarǵan. 2005 jyldan - «Vıdergebýrt» nemis ulttyq - mádenı ortalyǵynyń tóraǵasy qyzmetin atqarady. «Molodej ı narkotıkı» (birigip shyǵarǵan, 2002j.), «Organızovannaıa prestýpnost ı korrýptsııa v Kazahstane» (birigip shyǵarǵan, 2003 j.) atty eńbekterdiń avtory.

ІІ dárejeli Dostyq ordenimen jáne medaldarmen marapattalǵan.

SÁÝІRDІŃ 17-І, SENBІ

Órtke qarsy qyzmet kúni. 1918 jylǵy sáýirdiń 17-de Keńes respýblıkasy «Órtke qarsy kúres memlekettik sharalaryn uıymdastyrý týraly» Zańǵa qol qoıdy. Burynǵy Keńes odaǵynyń keıbir respýblıkalarynda órtke qarsy qyzmetti uıymdastyrý kúni retinde atap ótý qabyldanǵan. Bul kásibı mereke Qazaqstanda da atap ótiledi.

Órt qaýipsizdigin qamtamasyz etý adamdar ómiri men densaýlyǵyn, menshigin, ulttyq baılyǵyn saqtaý men qorshaǵan ortany qorǵaý jónindegi memlekettik istiń ajyramas bóligi bolyp sanalady.

Búkilálemdik gemofıllııa kúni. Dúnıejúzilik Densaýlyq saqtaý Uıymy men Dúnıejúzilik Gemofıllııa Federatsııasy bastamasymen 1989 jyldan bastap Dúnıejúzilik gemofıllııa kúni jyl saıyn atalyp ótedi.

Sáýirdiń 17-de Dúnıejúzilik Gemofıllııa Federatsııasynyń negizin qalaýshy Frenk Shnaıbel dúnıege keldi.

Bul kúndi atap ótý maqsaty qalyń qoǵamnyń nazaryn qan uıyǵyshynyń buzylýynan azap shegip júrgenderge qaraı burý.

Sırııa Arab Respýblıkasynyń Ulttyq meıramy -Evakýatsııa kúni. Sırııa resmı túrde táýelsiz respýblıka bolyp 1941 jylǵy qyrkúıektiń 20-ynda jarııalanǵan. Іs júzinde, shekarasynan shetel áskerlerin shyǵarýy aıaqtalǵan kezde, 1946 jylǵy sáýirdiń 17-nen keıin táýelsizdigin aldy.

Qazaqstan Respýblıkasy men Sırııa Arab Respýblıkasy arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy naýryzdyń 27-inde ornatyldy.

OQIǴALAR

110 jyl buryn (1900) «Qaıta jandanǵan aktsıonerlik taý óndiristik qoǵamyna» Ekibastuz qalasynan 5 shaqyrym qashyqtyqta ornalasqan Mys qorytý zaýyty jetekshilik etti. Bul qoǵam Reseı Qarjy mınıstrliginiń qoldaýymen 1898 jyly qurylǵan bolatyn. Uıymdastyrýshysy pavlodarlyq saýdager I.A.Derov joldasqa qoǵamnyń jarty aktsııasy tıisti edi.

80 jyl buryn (1930) Qazaqstanda kezekti halyq komıssary jáne respýblıka prokýrory bolyp Boran Aıtmaǵambetov (1901-1938) taǵaıyndaldy. Bul laýazymda ol 2 jyldaı jumys istep, repressııa jyldary jazaǵa ushyraǵan.

3 jyl buryn (2007) aqyn, ǵalym Búrkit Ysqaqovtyń (1924-1990) «Qazaq jáne Edil boıy halyqtary ádebıetteriniń ıdeıalyq-tvorchestvolyq baılanystary» kitabynyń tanystyrylymy boldy.

Bul týyndy qalamgerdiń ómiriniń sońǵy jyldarynda jazǵan zertteýi, qorǵap úlgermegen doktorlyq dıssertatsııasy bolyp tabylady. Munda qazaq jáne Edil boıy halyqtary ádebıetteriniń ıdeıalyq baılanysynyń shyǵý tegi men damý joldarynyń birligi tarıhı turǵydan qarastyrylady. Jazýshynyń shyǵarmashylyǵy 1950 jyldary bastaldy. Qazaq mýltıplıkatsııasyna zor úles qosyp, «Qarlyǵashtyń quıryǵy nege aıyr» annımatsııalyq fılminiń stsenarııin jazǵan.

1000 danamen shyqqan kitapty baspaǵa daıarlaǵan aqynnyń qyzy Aıgúl. Eńbekti repressııaǵa ushyraǵan Qazaqstan zııalylarynyń murasyn zertteıtin «Arys» qory jaryqqa shyǵardy.

1 jyl buryn (2009) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev «Haınan» provıntsııasynyń qurmetti azamaty» ataǵyna ıe boldy. (Qytaı Halyq Respýblıkasy).

1 jyl buryn (2009) Astanada Qarjy mınıstrliginiń Kedendik baqylaý komıteti jáne «TeńizShevroıl» JShS Qazaqstanda kedendik rásimdeýdiń ilki jobasyn iske asyrý boıynsha memorandým qabyldady.

Kedendik rásimdeýdiń elektrondyq júıesi basqarýdyń joǵarǵy halyqaralyq standarttaryna sáıkes keledi jáne osy salada Qazaqstandy úzdikterdiń qataryna qosýǵa múmkindik beredi.

1 jyl buryn (2009) Aqtaýdaǵy Sh.Esenov atyndaǵy Kaspıı memlekettik tehnologııalar jáne ınjınırıng ýnıversıtetinde «Beket Ata» ımandylyq-taǵylym jınaǵynyń tusaýkeseri ótti. Kitaptyń qurastyrýshysy - Atyraý qalasyndaǵy «Aqmeshit» meshitiniń bas ımamy Islam qajy Myrzabekuly.

740 bettik kitap 9 bólimnen turady. Olar - Beket ata Myrzaǵululynyń (1750-1813) ómirbaıany, onyń atyndaǵy meshitter men onyń qaldyrǵan muralary, ata týraly jazylǵan ǵylymı-tarıhı zertteýler, Beket Atany ulyqtaý maqsatynda ótken is-sharalar, sondaı-aq suhbattar men oı-pikirler toptamasy.

ESІMDER

75 jyl buryn (1935-2003) teatr sýretshisi, Qazaq KSR-niń eńbek sińirgen óner qaıratkeri, Qazaq KSR Memlekettik syılyǵynyń laýreaty SEMIZOROV Vladımır Stepanovıch dúnıege keldi.

Reseıdiń Lýgansk qalasynda týǵan. Lýgansk kórkemsýret ýchılışesin, Máskeý memlekettik kórkemsýret ınstıtýtyn bitirgen.

Abaı atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq opera jáne balet teatrynyń sýretshi-qoıýshy, bas sýretshisi qyzmetterin atqarǵan.

Osy teatr sahnasynda qoıylǵan P.Chaıkovskııdiń «Aqqý kóli», A.Hachatýrıannyń «Spartak» baletterine, E.Brýsılovskııdiń «Qyz Jibek» operasyna, sondaı-aq K.Báıseıitova atyndaǵy opera jáne balet teatry sahnasyna shyǵarylǵan P.Chaıkovskııdiń «Evgenıı Onegın», M.Tólebaevtyń «Birjan - Sara», E.Rahmadıevtiń «Qamar sulý» operasyna aıshyqty da sándi eskızderin jasady.

«Parasat» ordenimen jáne medaldarmen marapattalǵan.

50 jyl buryn (1960) Qazaqstan Respýblıkasy Bas prokýrordyń orynbasary SEKІShEV Asqar Asanhanuly dúnıege keldi.

Qaraǵandy oblysynyń Saran qalasynda týǵan. Qaraǵandy memlekettik ýnıversıtetin bitirgen.

Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń sýdıasy qyzmetin atqarǵan. Atalǵan qyzmetinde - 2009 jyldan.

SÁÝІRDІŃ 18-І, JEKSENBІ

Halyqaralyq eskertkishter men tarıhı oryndar kúni. Bul mereke alǵash ret 1984 jyly atap ótildi. 1983 jyly ıÝNESKO janynan qurylǵan Halyqaralyq eskertkishter men kórnekti oryndardy qorǵaý máseleleri jónindegi keńes assambleıasy bekitken.

Búgingi tańda osy uıymnyń qatarynda álemniń 175 memleketi bar. Dúnıejúziniń 122 elindegi 754 tarıhı qundylyq ıÝNESKO tizimine engizilgen. 2003 jyly osy tizimge elimizdegi «Áziret Sultan» tarıhı-arhıtektýralyq kesheni, Almatyǵa taıaý Tamǵaly tas shatqalyndaǵy jartastarǵa salynǵan sýretter toptamasy kirdi. Qazaqstanda ulttyq qundylyq bolyp tabylatyn 25 myńnan astam tarıhı-mádenı eskertkish bar.

OQIǴALAR

15 jyl buryn (1995) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń «Qazaqstan men Túrikmenstan arasyndaǵy dostyq qarym-qatynasty nyǵaıtý týraly» jáne «Reseı Federatsııasy men Qazaqstan Respýblıkasy arasynda «Baıqońyr» ǵarysh aılaǵyn jalǵa berý týraly» Jarlyǵy baspasóz betinde jaryq kórdi.

5 jyl buryn (2005) qazaqstandyq ekolog Qaısha Atahanova alǵashqy ret qorshaǵan ortany qorǵaý salasyndaǵy qyzmeti úshin halyqaralyq Goldman syılyǵynyń ıegeri atandy.

Qaısha Atahanova - tómen jáne ortasharadıoaktıvti qaldyqtardy basqa memleketterden Qazaqstanǵa ákelip kelýine narazylyq naýqanyn uıymdastyrǵan. Ol - bıolog, radıaktıvti sáýlelerdiń zardaptaryn zertteıtin maman, Qaraǵandydaǵy ekologııalyq ortalyqtyń negizin qalaýshysy jáne jetekshisi.

Ekologııalyq Goldman syılyǵyn 1990 jyly qoǵam qaıratkeri Rıchard Goldmanmen jáne onyń jubaıy Rodo bekitken.

Syılyqty jyl saıyn Afrıka, Azııa, Eýropa, Araldar jáne Araldardaǵy memleketter, Soltústik Amerıka, jáne Ońtústik jáne Ortalyq Amerıkadaǵy aımaqtardaǵy ǵylymı-óndiristik birlestiktiń belsendilerine beredi. 15 jyl ishinde Goldman syılyǵyn 65 eldiń 107 tabıǵat qorǵaýshylary alǵan. Ekologııalyq syılyqtyń ıegerlerin, búkilálemdik jeli usynǵan ekologııalyq uıymdar jáne jeke tulǵalardy halyqaralyq qazylar alqasy saılaıdy.

3 jyl buryn (2007) Almatyda alǵashqy ret Ortalyq Azııada, Qazaqstandaǵy BUU-nyń ókili Qazaqstan Respýblıkasynyń Syrtqy ister mınıstrligimen birge Azııa men Tynyq muhıt aımaǵyndaǵy ekonomıkalyq jáne áleýmettik ahýaldy baqylaıtyn «Belgisiz ýaqyt aldyńǵy tolqyn arqyly» atty tusaý keser rásimi ótti.

Azııa men Tynyq muhıty elderindegi BUU-nyń ekonomıkalyq jáne áleýmettik komıssııasy (ESKATO BUU) daıyndaǵan baqylaýdyń tusaý keser rásimi bir ýaqytta álemniń jıyrma qalasynda ótti. Qujat 2006 jylǵy Azııa men Tynyq muhıt aımaǵyndaǵy áserli áleýmettik-ekonomıkalyq ósýdi baqylady. Baqylaýdyń erekshe bir bólimi jynystyq kemsitý máselesine arnalǵan.

1 jyl buryn (2009) elordada Qazaqstan Respýblıkasynyń Parlament Májilisiniń depýtattarymen jańa parlamenttik alleıa salyndy. Olar belgilengen orynǵa 155 túp aǵash kóshetterin otyrǵyzdy.

ESІMDER

60 jyl buryn (1950) ekonomıka ǵylymdarynyń doktory, professor, «Eýrazııa» HEA-niń akademıgi, «Qazkommertsbank» AQ dırektorlar keńesiniń múshesi ERJANOV Muhtar Saltaıuly dúnıege keldi

Qostanaı oblysy Taranov aýdanynda týǵan. Almaty halyq sharýashylyǵy ınstıtýtyn (Turar Rysqulov atyndaǵy Qazaq ekonomıkalyq ýnıversıteti) bitirgen.

1967-1972 jyldary - «1 mamyr» tigin fabrıkasynyń aǵa býhgalteri, bas býhgalterdiń orynbasary. 1972-1982 jyldary - Almaty halyq sharýashylyǵy ınstıtýtynyń oqytýshysy, aǵa oqytýshysy, dekan orynbasary. 1983-1986 jyldary - Qazaq memlekettik aýyl sharýashylyǵy ınstıtýty qarjy jáne esep kafedrasynyń meńgerýshisi. 1985-1988 jyldary - Qazaq KSR Memlekettik statıstıka komıtetiniń salaaralyq biliktilikti jetildirý ınstıtýtynyń dırektory. 1988-1991 jyldary - Qazaq memlekettik basqarma akademııasynyń doktoranty. 1991-1993 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy monopolııalyq saıasat boıynsha memkomıtettiń qarjy jáne esep basqarmasynyń bastyǵy. 1993-1996 jyldary - «Artýr Andersen» JAQ bas dırektorynyń orynbasary. 1996-2005 jyldary - bas dırektory, 2006-2008 jyldary - «Erjanov ı K» aýdıtorlyq kompanııasynyń prezıdenti. 1993-2008 jyldary - «Turan» ýnıversıtetiniń kafedra meńgerýshisi, Qazaqstan Respýblıkasy aýdıtorlyq Palatasynyń vıtse-prezıdenti, Turar Rysqulov atyndaǵy Qazaq ekonomıkalyq ýnıversıtetiniń professory qyzmetterin atqarǵan. 2008 jyldan beri - «Turan» ýnıversıtetiniń professory, «Qazkommertsbank» AQ dırektorlar keńesiniń múshesi - táýelsiz dırektory qyzmetin atqarady.