QazAqparat-Anons: naýryzdyń 31-i men sáýirdiń 5-i aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ҮKІMETNaýryzdyң 31-inde Үkimet үıinde Mınıstrler kabınetiniң mәjilisi өtedi. Naýryzdyң 31-inde Densaýlyқ saқtaý mınıstrliginde «Қazaқstan Respýblıkasynyң dәri-dәrmekter naryғyndaғy jaғdaı týraly» mәselege arnalғan brıfıng өtedi. PARLAMENTNaýryzdyң 31-inde Parlament Mәjilisiniң Halyқaralyқ ister, қorғanys jәne қaýipsizdik jөnindegi komıtetiniң otyrysy өtedi. ҚOҒAMElimizde 2009 jylғy aқpannyң 17-si men shildeniң 1-i aralyғynda shaғyn jәne orta kәsipkerlik sýbektilerin tekserýge moratorıı jarııalandy.Windrose avıakompanııasy Kıev-Astana-Kıev jaңa reısin ashatynyn jarııalady. Kıevten Astanaғa jәne odan keri қaraı ұshýdy avıakompanııa 2009 jylғy naýryzdyң 31-inde bastaғaly otyr. Reıster aptasyna eki ret naýryzdyң 31-inen seısenbi kүnderi jәne mamyrdyң 21-inen beısenbi kүnderi jaңa Boeing 737-800 ұshaқtarymen atқarylady, onda 174 oryn bar. Almatyda 2009 jyldyң kөkteminde alғash ret құstar týraly әn festıvali өtedi. Ony Shәmshi Қaldaıaқov atyndaғy halyқaralyқ әn festıvali dırektsııasy ұıymdastyrmaқ. Dırektsııa dırektory Қaldybek Құrmanәliniң aıtýynsha, bұl shara sәýirdiң 1-i kүni atap өtiletin Halyқaralyқ құstar kүnine oraılastyrylyp otyr. SPORT Fýtboldan 2009/2010 jylғy Eýropa chempıonatynyң irikteý kezeңi aıasynda Қazaқstannyң 21 jasқa deıingi jastar құramasy sәýirdiң 2-sinde Almatydaғy Ortalyқ stadıonda Bolgarııa құramasymen kezdesedi. Sәýirdiң 4-i men 5-i aralyғynda Sankt-Peterborda gımnastıkadan әlem kýbogynyң kezekti kezeңi aıasynda jarys өtedi. Oғan қazaқstandyқ jeңil atletter de қatysady.Almatyda sәýirdiң 4-i men 10-y aralyғynda voleıboldan Ұlttyқ lıganyң erler komandalary arasyndaғy «Pleı-off» oıyndary өtedi. ASTANANaýryzdyң 31-inde Іshki ister departamentinde aptalyқ brıfıng өtedi. Naýryzdyң 31-inde «Dýman қonaқүıinde «Daғdarys jaғdaıynda eңbek naryғynda sұranys kөp kәsipter boıynsha jұmyssyz әıelderdi oқytý jәne olardyң biliktilikterin jetildirý» әleýmettik jobasyn tanystyrý» taқyrybyna arnalғan baspasөz mәslıhaty өtedi. Naýryzdyң 31-inde «Nұr Otan» partııasy Ortalyқ apparatynyң keңsesinde brıfıng өtedi. ALMATY Naýryzdyң 31-inde «Prestıj» mektebinde G.A.Ýmanovpen sұhbat bolady. Naýryzdyң 31-inde Ғalymdar үıinde «Ýlybka v obektıve» kөrmesi ashylady. Sәýirdiң 2-3-i kүnderi "Balalyқ shaқty қorғaý, jaғdaıy, strategııasy, jүzege asyrý joldary" atty ortalyқazııalyқ ғylymı-praktıkalyқ konferentsııa өtediSәýirdiң 2-3-i kүnderi «Ұlyқ ımam Әbý Hanıfa jәne bүgingi zaman» atty halyқaralyқ ғylymı-tәjirıbelik konferentsııa өtedi. Mәslıhatқa әlemniң 10 elinen kelgen dinbasylar men tanymal teolog ғalymdar қatysady. Konferentsııa kezinde Nұr-Mүbarak Egıpet Islam mәdenıeti ýnıversıteti men Shet tilder jәne iskerlik mansap ýnıversıtetinde eki kүn boıy әrқıly salalar boıynsha tүrli sektsııalar ұıymdastyrylmaқ. Bұl alқaly jıyn sәýirdiң 4-inde Respýblıka saraıyndaғy Mәýlit merekesine jalғasady dep josparlanyp otyr. Oғan қatysýshylarғa dinı basylymdar tegin taratylmaқ.Sәýirdiң 3-i kүni Nұrғısa Tilendıev atyndaғy memlekettik akademııalyқ folklorlyқ-etnografııalyқ «Otyrar sazy» orkestriniң kontserti өtedi. AIMAҚBATYS ҚAZAҚSTANSәýirdiң 1-i men mamyrdyң 1-i aralyғynda Oral қalasynda tazalyқ aılyғy jarııalandy. Osyғan oraı қala әkimdiginiң құrylymdyқ bөlimsheleri men tұrғyn үı-kommýnaldyқ salasy kәsiporyndary aýқymdy jұmys kөlemin atқarmaқ. Tazalyқ aılyғy jarııalanýyna baılanysty Oral қalalyқ ardagerler keңesi үndeý қabyldady. Onda ardagerler mekeme-kәsiporyndar, ұıymdar basshy-қyzmetkerleri men қala tұrғyndaryn aılyққa belsendi қatysýғa shaқyrғan.Batys Қazaқstan oblysynda sәýirdiң 4-inde kөktemgi құs atý maýsymy bastalady. Atalmysh maýsym eki aptaғa, sәýirdiң 18-ine deıin sozylmaқ. Batys Қazaқstan orman jәne aң sharýashylyғy aýmaқtyқ ınspektsııasynyң bastyғy Marat Orazғalıevtiң aıtýynsha, jabaıy үırektiң tek atalyғyn atýғa rұқsat etiledi. Onda da shekteý қoıylғan. Өңirde tөrt myңnan astam aңshy tirkelgen. -------------------------------------------------------------------------------------------------- ATAÝLY KҮNDER, ELEÝLІ OҚIҒALAR NAÝRYZDYҢ 31-І, SEISENBІӘzirbaıjanda genotsıd құrbandaryn eske alý kүni. Әzirbaıjan Respýblıkasy bұl kүndi 1998 jyldan bastap memlekettik deңgeıde atap өtedi.Malta Respýblıkasynyң ұlttyқ meıramy - Bostandyқ kүni. 160 jyl Brıtanııa otary bolғan Malta 1979 jyly azattyқ aldy. Bұl merekege oraı Maltada әskerı eskertkish aldynda saltanatty rәsim өtkiziledi, sodan keıin Үlken aılaқta dәstүrli қaıyқtar jarysyn ұıymdastyrady. Bүgingi Malta ? demokratııalyқ respýblıka. Astanasy ? Valetta, memlekettik tili ? malta tili, biraқ aғylshyn, ıtalıan tilderi de keңinen қoldanylady. Malta ? tarıhı, sәýlet eskertkishterine, dinı shirkeýlerge baı el. Tabıғaty da tamasha. Aýasy taza. Osyғan қyzyққan týrıster bұl elge aғylyp jatady. Қazaқstan Respýblıkasy men Malta Respýblıkasy arasyndaғy dıplomatııalyқ қarym-қatynas 1993 jylғy aқpannyң 4-de ornatyldy. Malta Respýblıkasynyң Қazaқstandaғy elshisi - Djozef Kassara.ESTE ҚALAR OҚIҒALAR5 jyl bұryn (2004) «Өzenmұnaıgaz» AҚ-y men «Embimұnaıgaz» AҚ-y қosylyp, «ҚazMұnaıGaz» Barlaý Өңdeý» AҚ-y құryldy.ESІMDER55 jyl bұryn (1954) Қazaқstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyң depýtaty, Halyқaralyқ ister, қorғanys jәne қaýipsizdik komıtetiniң mүshesi, saıasattaný ғylymynyң doktory, professor, Қazaқstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyғy ғylymdary akademııasynyң akademıgi BҰRHANOV Қamal Nızamұly dүnıege keldi. Өzbekstanda týғan. Tashkent ýnıversıtetin, Mәskeý memlekettik әleýmettik ýnıversıtetin bitirgen. 1977-1978 jyldary ? Ә.Қasteev atyndaғy өner mұrajaıynyң ғylymı қyzmetkeri. 1978-1979 jyldary ? Sh.Ýәlıhanov atyndaғy Tarıh, arheologııa jәne etnografııa ınstıtýtynyң aғa laboranty. 1979-2002 jyldary Қazaқ memlekettik ýnıversıtetiniң assıstenti, aғa oқytýshysy, dotsenti, professory, dekannyң orynbasary, tarıh fakýlteti saıası tarıh kafedrasynyң meңgerýshisi, tarıh fakýltetiniң dekany, fılosofııa jәne saıasattaný fakýltetiniң dekany, saıasattaný kafedrasynyң meңgerýshisi қyzmetterin atқarғan. 2002-2004 jyldary ? Almaty memlekettik ýnıversıteti zaң fakýltetiniң dekany. 2004-2006 jyldary ? Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdenti Әkimshiliginiң bas sarapshysy. 2006-2007 jyldary Sh.Ýәlıhanov atyndaғy Tarıh jәne etnologııa ınstıtýtynyң dırektory қyzmetterin atқardy. 2007 jyldan Қazaқstan Respýblıkasy Parlamenti Mәjilisiniң depýtaty. Bұrhanov қazirgi zamanғy Қazaқstan tarıhy men saıasattaný ғylymy boıynsha respýblıkadaғy jetekshi mamandardyң biri. 40-tan astam ғylymı jұmystardyң, kitaptardyң, maқalalar men oқý құraldarynyң avtory.55 jyl bұryn (1959) E.Bөketov atyndaғy Қaraғandy memlekettik ýnıversıtetiniң rektory, zaң ғylymynyң doktory, professor, Қazaқstannyң eңbek siңirgen қaıratkeri, Halyқaralyқ joғary mektep ғylym akademııasynyң akademıgi KӨBEEV Erkin Қınaıatұly dүnıege keldi. Қaraғandy қalasynda týғan. Қaraғandy memlekettik ýnıversıtetin, M.Lomonosov atyndaғy Mәskeý memlekettik ýnıversıtetiniң aspırantýrasyn bitirgen. 1989-2000 jyldary ? Қaraғandy memlekettik ýnıversıtetiniң zaң fakýlteti dekanynyң orynbasary, kafedra meңgerýshisi, dotsenti, zaң fakýltetiniң dekany, professory. 2000-2001 jyldary ? L.Gýmılev atyndaғy Eýrazııa ұlttyқ ýnıversıtetiniң oқý isi jөnindegi prorektory. 2001-2004 jyldary E.Bөketov atyndaғy Қaraғandy memlekettik ýnıversıtetiniң oқý isi jөnindegi prorektory қyzmetin atқarғan. Қazirgi қyzmetinde 2004 jyldan bastap isteıdi. Ғalymnyң 50-den astam ғylymı eңbegi, 2 monografııasy men oқýlyғy jaryқ kөrgen. SӘÝІR AIYNDA:50 jyl bұryn (1959) Өskemen kondensator zaýyty alғashқy өnimi 62 kondensatordy shyғardy.48 jyl bұryn (1961) әleýmettiң bastamasymen Әlemdik keңestik қor құryldy. Bұl ? mıllıonғa jýyқ adamnyң basyn қosatyn, tynyshtyқ үshin kүreskender men Ұly Otan soғysyna қatysýshylarғa rııasyz negizde materıaldyқ jaғynan kөmek kөrsetetin, қaıyrymdylyқty barynsha қoldaıtyn halyқtyқ bitimgershilik ұıym.10 jyl bұryn (1999) Anant Naraııan Haırnar (Үndistan) kүnine 4 saғat jұmys istep, 11 aıda maқtadan bıiktigi 2,28 metrlik Mahatma Gandıdiң mүsinin jasap shyқty. Hımııalyқ қataıtқyshқa malynғan onyң salmaғy 20 kg құrady. SӘÝІRDІҢ 1-І, SӘRSENBІHalyқaralyқ құstar kүni. 103 jyl bұryn (1906) құstardy қorғaý jөnindegi Halyқaralyқ konventsııaғa қol қoıyldy. Құstardyң barlyқ tүrin jұmyrtқa salý jәne jyly jaққa қaıtý mezgilderinde қamқorlyққa alý, joғalyp ketý қaýpi bar құs tүrlerin қorғaý, құstardy aýlaýdyң keıbir tүrlerine tyıym salý, құs өsirý jәne adamdardy tabıғatty saқtaýғa saýattandyrý үshin қoryқtar ashý osy konventsııanyң negizgi қaғıdalaryna jatady. Bүgingi taңda құs tұmaýy vırýsy әlemdegi eң қaýipti aýrý tүri bolyp otyr. «Құs tұmaýy» degen atpen belgili ? құstardyң ınfektsııalyқ aýrýy adamғa jұғatyn kәdimgi tұmaýdyң «A» vırýsy shtamdarynyң birinen týyndaıtyn kөrinedi. Ғalymdardyң mәlim etýinshe, bұl ınfektsııaғa құstardyң barlyқ tүri beıim. «Құs tұmaýy» vırýsynyң 15 tүriniң ishinde, әsirese H5N1 vırýsy Dүnıejүzilik densaýlyқ saқtaý ұıymy өkilderiniң erekshe alaңdaýshylyғyn týғyzyp otyr. Bұl - adamdar үshin қaýipti joғary patogendi vırýs. Sondaı-aқ «құs tұmaýynyң» H5 degen jaңa bir tүri anyқtaldy.Kүlki kүni. Kүlki kүnin toılaý Frantsııada bastaý alғan desedi. Ejelgi rımdikter de aқpannyң 17-sinde «aқymaқtar merekesin» atap өtken. Shyғys Үndistanda naýryzdyң 31-inde «қaljyңdaý salty» ejelden etek alғan eken. Birde taңerteң, Peterbor tұrғyndary әdette өrt shyққanda ұrylatyn қatty dabyldan oıandy. Әzilkeshterdiң bұl әreketi sәýirdiң 1-ine tap keldi. Sol kezden bastap, bұl oıyn halyқ қoldaýyna ıe boldy. Әzil-қaljyңғa bir ıyғyn berip tұratyn қazaқta da bұl kүnge baılanysty neshe tүrli қyzyқ әңgimeler bar. Erte kөktemniң ala құıyn minezin қaljyңmen jýyp-shaıғysy kelgen halyқ bұl kүni jaқyndaryn aldaýғa baryn salady. Iran Respýblıkasynyң ұlttyқ meıramy ? Respýblıka kүni. Azııanyң oңtүstik-batys bөliginde ornalasқan memleket. Soltүstiginde Reseımen, batysynda Tүrkııa, Irakpen, shyғysynda Aýғanstan jәne Pәkistanmen shektesedi. Soltүstiginde ? Kaspıı teңizi, oңtүstiginde ? Parsy jәne Oman shyғanaқtary. Astanasy ? Teһran қalasy. Resmı tili ? parsy tili. Memlekettik dini ? ıslam dininiң shııt tarmaғy. Aқsha birligi ? rıal. Eldi prezıdent basқarady jәne ol tөrt jylғa saılanyp, Mınıstrler Kabınetin de basқarady. Joғarғy zaң shyғarýshy organy ? bir palataly parlament. Iran 1960 jyldan bastap Batys үlgisinde damı bastady. Elde shet el kapıtalynyң үstemdik alýy, ұlttyқ құndylyқtardyң aıaққa basylýy 1978-1979 jyldary halyқtyң үkimetine қarsy jappaı bas kөterýine alyp keldi. Ony eldegi shııt dinbasylary basқardy. 1979 jylғy aқpannyң 11-inde bolғan revolıýtsııa nәtıjesinde shaһ үkimeti құlap, sәýirdiң 1-nen bastap bүkilhalyқtyқ referendýmnyң nәtıjesi boıynsha Aıatolla Homeını Irandy Islam Respýblıkacy dep jarııalady. Қazaқstan Respýblıkasy men Iran Islam Respýblıkasy arasyndaғy dıplomatııalyқ қarym-қatynas 1992 jylғy қaңtardyң 29-ynda ornatyldy. Қazaқstan Respýblıkasyndaғy Iran Islam Respýblıkasynyң Tөtenshe jәne Өkiletti Elshisi ? Ramıh Mehmanparast. ESTE ҚALAR OҚIҒALAR86 jyl bұryn (1923) «Erik» degen ataýmen қazirgi «Atyraý» gazetiniң alғashқy sany jaryқ kөrdi. Alғashynda taralymy 500 dana bolғan. Қazirgi atymen 1990 jyldan bastap shyғady.21 jyl bұryn (1988) KOKP OK-niң, KSRO Joғarғy Keңesi Tөralқasynyң jәne KSRO Mınıstrler keңesiniң Almatydaғy L.Brejnev atyndaғy alaңnyң ataýyn Jaңa alaң dep өzgertý týraly қaýlysy jaryқ kөrdi.14 jyl bұryn (1995) Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdentiniң Jarlyғymen Mınıstrler kabıneti janyndaғy Keden komıteti құryldy.12 jyl bұryn (1997) Қazaқstan Respýblıkasy Үkimetiniң қaýlysymen Әdilet mınıstrligi týraly ereje bekitildi.10 jyl bұryn (1999) Parıjde қazaқ aқyny Mұhtar Shahanovtyң «Өrkenıettiң adasýy» atty epıkalyқ poemasynyң tұsaýkeseri өtti.5 jyl bұryn (2004) Astanada «Astana-Dýman» satıra jәne ıýmor ortalyғynyң tұsaýkeser rәsimi өtti.4 jyl bұryn (2005) Қazaқstan Respýblıkasy Үkimetiniң қaýlysymen Reseıdiң Omby қalasynda Қazaқstan Respýblıkasynyң Konsýldyғy ashyldy.3 jyl bұryn (2006) «Қazaқmys» korporatsııasynyң jaңa taý-ken kәsiporny Құsmұryn kenishinde ken өndirýdi bastady. Aýyr rýdanyң alғashқy jүzdegen tonnasy Қaraғaıly baıytý fabrıkasyna jetkizildi. Құsmұryn kenishiniң өndiristik қýaty jylyna 1 mıllıon tonna ken өndirýge mүmkindik beredi.ESІMDER80 jyl bұryn (1929) mýzykatanýshy, өnertaný kandıdaty TEMІRBEKOVA Alma Zarapқyzy dүnıege keldi. Almaty қalasynda týғan. Almaty konservatorııasynyң mýzyka tarıhy men teorııasy bөlimin, Қazaқstan Ғylym akademııasynyң aspırantýrasyn bitirgen. 1957-1961 jyldary - Almaty konservatorııasynyң oқytýshysy. 1961-1982 jyldary Әdebıet jәne өner ınstıtýtynyң ғylymı қyzmetkeri. 1982 jyldan Almaty konservatorııasynyң mýzyka jәne folklor kafedrasynyң meңgerýshisi қyzmetin atқarғan. Ol Jetisý өlkesiniң әn mәdenıetin zertteýmen shұғyldandy. Mýzyka өneri boıynsha jazғan ғylymı zertteýleri merzimdi basylymdarda jәne jınaқtarda jaryқ kөrdi. Қazaқstan Joғarғy Keңesiniң Құrmet gramotasymen marapattalғan.70 jyl bұryn (1939) jazýshy, fılologııa ғylymynyң kandıdaty, Қazaқstannyң eңbek siңirgen қaıratkeri, Қazaқstan memlekettik syılyғynyң laýreaty SALҒARAҰLY Қoıshyғara dүnıege keldi. Қostanaı oblysynyң Jangeldın aýdanynda týғan. Қazaқ memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. «Aýyl өmiri» gazetiniң redaktory, Қazaқ radıosynyң Қostanaı oblysyndaғy menshikti tilshisi, Қostanaı oblystyқ teleradıo komıtetiniң redaktory, «Egemen Қazaқstan» gazetiniң tilshisi, aғa tilshisi, bөlim meңgerýshisi қyzmetterin atқarғan. Әdebıet jәne өner ınstıtýtynyң kishi, aғa ғylymı қyzmetkeri bolғan. 1994-1996 jyldary ? Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaғy Memlekettik saıasat jөnindegi ұlttyқ keңestiң hatshysy. 1996-1997 jyldary ? Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdenti Әkimshiligi ishki saıasat bөliminiң konsýltanty. 2001 jyldan bastap L.Gýmılev atyndaғy Eýrazııa ұlttyқ ýnıversıtetiniң bas ғylymı қyzmetkeri bolyp isteıdi. Ol 1997 jyly Қazaқstan Respýblıkasynyң Қytaı Halyқ Respýblıkasyndaғy Elshiliginde mәdenıet jөnindegi keңesshi қyzmetin atқarғan. Ғalym Қytaıda bolғan jyldary қazaқ halқynyң tarıhyna қatysty қytaı derekterin aýdaryp, «Sıýңný», «Dýңhý. Gaýchy», «Tүrikter. Jyýjandar», «100 құjat», «Tanym tarmaқtary», «Anyқtamalyқ» atty kitaptar jazғan. 2001 jyldan beri L.Gýmılev atyndaғy Eýrazııa ұlttyқ ýnıversıtetiniң aғa ғylymı қyzmetkeri bolyp isteıdi. Medaldarmen marapattalғan.70 jyl bұryn (1939) «Қazaқ» gazetiniң bas redaktory jәne құryltaıshysy, jazýshy, Қazaқstannyң eңbek siңirgen қaıratkeri, Halyқaralyқ «Alash» әdebı syılyғynyң laýreaty, Қostanaı, Torғaı қalalarynyң құrmetti azamaty SӘRSEKEEV Қoғabaı dүnıege keldi. Қostanaı oblysynyң Amangeldi aýdanynda týғan. Қazaқ memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. «Ұlan», «Egemen Қazaқstan» gazetteriniң әdebı қyzmetkeri, «Қazaқ әdebıeti» gazetiniң bөlim meңgerýshisi, jaýapty hatshysy, «Kitap jarshysy» gazetiniң redaktory bolғan. 1986 jyldan «Jalyn» baspasynyң bas redaktory, Respýblıkalyқ «Қazaқkitap» birlestiginiң bas redaktory, Respýblıkalyқ kitap taratýshylar қaýymdastyғynyң prezıdenti, «Saқ» aktsıonerlik қoғamynyң prezıdenti қyzmetterin atқarғan. Қazirgi қyzmetinde 2006 jyldan bastap isteıdi. Қalamgerdiң «Kilt», «Қarasha қazdar» atty povester men әңgimeler jınaғy, «Қyzyl alaý», «Zamanaқyr» romandary jaryқ kөrgen. «Қol mergen», «Ybyraı Altynsarın», «Mұңlyқ-Zarlyқ», «Fatıma», «Sarbazdar», t.b. pesalary respýblıkalyқ teatrlarda қoıylғan. 1999 jyly «Jol үstindegi әңgime», «Ұly ұstaz nemese Alashtyң Ahmeti ? Ahmet Baıtұrsynov jaıly oı tүıin», «Portretter» dep atalatyn әңgime-esseleri men eki tomdyқ taңdamaly jınaғy basylғan. Frantsııanyң «SPI» altyn medali men Halyқaralyқ aқparattaný akademııasynyң altyn medalimen marapattalғan.200 jyl bұryn (1809-1852) ұly orys jazýshysy, dramatýrg, synshy GOGOLЬ Nıkolaı Vasılevıch dүnıege keldi. Reseıdiң Poltava gýbernııasynda týғan. Nejın joғary ғylymdar gımnazııasyn bitirgen. 1834-1836 jyldary Sankt-Peterbor ýnıversıtetiniң jalpy tarıh kafedrasynda, «Sovremennık» jýrnalynda қyzmet atқardy. Gogol jas kezinen-aқ әdebıet pen keskindeme өnerine ynta қoıyp, akterlikpen de aınalysty. 1829 jyly V.Alov degen bүrkenshek atpen «Gants Kıýhelgarten» ıdıllııasyn jarııalady. Gogol esimin kөpshilikke keңinen tanytқan «Dıkanka maңyndaғy hýtor keshteri», «Mırgorod», «Arabeskı», «Taras Býlba» shyғarmalary boldy. Қoғamdaғy «kishkentaı adamnyң» қorlyққa toly өmiri «Shınel» povesinde psıhologııalyқ tұrғydan tereң ashylғan. 1836 jyly Sankt-Peterbor teatrynda қoıylғan Gogoldiң «Revızor» komedııasy қoғamdyқ өmirdegi eleýli oқıғaғa aınaldy. Ol sondaı-aқ «Өli jandar» poemasyn, «Үılený», «Oıynshylar» atty komedııalaryn, basқa da dramalyқ shyғarmalar jazdy. Jazýshynyң dinı-adamgershilik ұstanymyn baıandaıtyn «Dostarymen jazysқan hattardyң taңdaýly tұstary» dep atalatyn kitaby V.Belınskııdiң synyna ұshyrady. Gogoldiң dramalyқ shyғarmalary HH ғasyrdyң basynda қazaқ tiline aýdarylyp, ұlttyқ teatrymyz sahnasynda san mәrte қoıyldy. Sondaı-aқ, jazýshynyң қazaқ tilinde «Shyғarmalarynyң» 6 tomdyғy, «Taңdamalylarynyң» 2 tomdyғy jaryқ kөrdi. SӘÝІRDІҢ 2-SІ, BEISENBІҚazaқstan Respýblıkasy Әskerı-teңiz kүshteriniң құrylғan kүni (1993). Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdentiniң Jarlyғymen Қarýly Kүshter құramyndaғy Әskerı-teңiz kүshteri құryldy.Halyқaralyқ balalarғa arnalғan kitap kүni. 1956 jyldan bastap Halyқaralyқ keңestiң sheshimimen jyl saıyn dat jazýshysy Gans Hrıstıan Andersenniң týylғan kүnine oraı atap өtiledi. Kөptegen elderde balalar men jasөspirimder kitaby aptalyғy aıasynda әlemniң үzdik kitaptaryna arnalғan baıқaýlar, kөrmeler, konferentsııalar men festıvaldar өtkiziledi.Reseı men Belarýs Respýblıkasynyң halyқtary birligi kүni. 1997 jyldan bastap, eki el prezıdentteriniң Belarýs jәne Reseı қaýymdastyғyn құrý týraly kelisimge қol қoıý құrmetine oraı atap өtiledi. ESTE ҚALAR OҚIҒALAR13 jyl bұryn (1996) Қazaқstan Respýblıkasy azamattarynyң tegi men әkesiniң atyn қazaқsha jazý tәjirıbesin қazaқ halқynyң қalyptasқan dәstүrlerine sәıkes keltirý jөnindegi Elbasy N.Ә.Nazarbaevtyң «Ұlty қazaқ azamattardyң tegi men әkesiniң atyn jazýғa baılanysty mәselelerdi sheshý tәrtibi týraly» Jarlyғy shyқty. ESІMDER60 jyl bұryn (1949) sport sheberi, Қazaқstan Respýblıkasynyң eңbek siңirgen jattyқtyrýshysy PRIHODЬKO Vladımır Petrovıch dүnıege keldi. Almaty қalasynda týғan. Ol Barselona, Atlanta, Sıdneıde өtken Olımpıada oıyndarynda tөreshi bolғan. SӘÝІRDІҢ 3-І, JҰMAShtrıh-kodtyң dүnıege kelgen kүni. ESTE ҚALAR OҚIҒALAR14 jyl bұryn (1995) Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdenti N.Ә.Nazarbaevtyң Jarlyғymen Ұlttyқ saıasat jөnindegi Memlekettik komıtet құryldy.12 jyl bұryn (1997) Semeı қalasyndaғy Lenıngrad kөshesine әnshi Jәnibek Kәrmenovtiң esimi berildi.10 jyl bұryn (1999) Nұrsұltan Nazarbaevtyң «Eýrazııa ? bizdiң ortaқ үıimiz» atty kitaby japon tilinde jaryқ kөrdi.11 jyl bұryn (1998) AҚSh-tyң Atlanta қalasynda әlemdegi үlken kokteıl balmұzdaқ pen kөlemi 9480 lıtr gazdalғan sýdan jasaldy.7 jyl bұryn (2002) Қazaқstan Respýblıkasynyң «Қaýipti өndiristik obektilerdegi өnerkәsiptik қaýipsizdik týraly» Zaңy қabyldandy.ESІMDER40 jyl bұryn (1969) aқyn, jazýshy KALAÝS Leılıa Aleksandrovna dүnıege keldi. Almaty қalasynda týғan. Әl-Farabı atyndaғy Қazaқ ұlttyқ ýnıversıtetin jәne aspırantýrasyn bitirgen. «Rýsskoıazychnaıa Azııa» saıt-almanahynda «Knıgolıýb» gazetiniң bas redaktory bolғan. Қalamgerdiң «Eski saıajaı», «Stakandaғy daýyl», «Kүıeý jigitter», «Қandy roman» prozalyқ kitaptary jaryқ kөrgen. SӘÝІRDІҢ 4-І, SENBІMına қaýipsizdigi jәne mınany zalalsyzdandyrýғa қatysty kөmektiң halyқaralyқ kүni. 2006 jyldan bastap Birikken Ұlttar Ұıymynyң bastamasymen atap өtiledi.Veb-baғdarlamashylar kүni.Senegal Respýblıkasynyң memlekettik meıramy ? Tәýelsizdik kүni. 1960 jylғy sәýirdiң 4-de Frantsııa Senegalғa Frantsııa қaýymdastyғy sheңberinde өkildilik berdi. Osy jylғy tamyzdyң 20-da Senegal Tәýelsizdigin jarııalady. Senegal Batys Afrıkada ornalasқan memleket. Soltүstiginde jәne soltүstik-shyғysynda Mavrıtanııamen, shyғysynda Malımen, oңtүstiginde Gvıneıa Respýblıkasymen, Gvıneıa-Bısaýmen shektesedi. Batysy Atlant mұhıtymen shaıylady. Әkimshilik jaғynan 10 oblysқa bөlinedi. Astanasy ? Dakar қalasy. Resmı tili ? frantsýz tili. Aқsha birligi ? Afrıka қarjy қaýymdastyғy franki.Ispanııadaғy basklerdiң ұlttyқ meıramy. Baskler ? Frantsııada, Argentınada, Brazılııada, Meksıkada tұratyn halyқtar, Үlken eýropa nәsiline jatady. Ispan, frantsýz, bask tilderinde sөıleıdi. Jazýy latyn әlipbıine negizdelgen. Bұl halyқtardyң arғy tekteri ? vaskon, vardýl, karıstı taıpalary. Қytaıda Tsınmıan merekesi. Sәýirdiң 4-i men 6-sy aralyғyndaғy bir kүni atalyp өtiledi. Erterekte osy kүni olar өzderiniң ata-babalaryn eske tүsirgen. «Tsınmıan» merekesin sonymen қatar «Tatsındze» dep te ataıdy. Ol alғashқy kөk shyқan kezde қydyrý kүni degen maғyna beredi. ESTE ҚALAR OҚIҒALAR17 jyl bұryn (1992) Almatyda TMD elderiniң memlekettik қaýipsizdik jәne barlaý organdarynyң arasyndaғy yntymaқtastyқtyң negizgi prıntsıpteri týraly kelisimge қol қoıdy.15 jyl bұryn (1994) «Қazaқstan telearnasy jәne radıosy» respýblıkalyқ korporatsııasy құryldy.15 jyl bұryn (1994) Koreı Halyқtyқ Demokratııalyқ Respýblıkasynda «Sәýir kөktemi» atty halyқaralyқ festıval өtti. Onda «Otyrar sazy» ansambli (jetekshisi ? Nұrғısa Tilendıev) birinshi oryn aldy.13 jyl bұryn (1996) alғashқy Balқash altyn құımasy alyndy.12 jyl bұryn (1997) Jambyl ýnıversıtetine belgili tarıhshy, әdebıetshi, Moғolstan men oғan irgeles oblystardyң tarıhy jөnindegi asa құndy tүpnұsқa bolyp sanalatyn «Tarıh-ı Rashıdı», «Djaһanname» dastandarynyң avtory Mұhammed Haıdar Dýlatı esimi berildi.3 jyl bұryn (2006) Mәskeýdegi Chıstoprýdnyı býlvarynda Қazaқstan Prezıdenti Nұrsұltan Nazarbaev pen Reseı Prezıdenti Vladımır Pýtınniң қatysýymen Abaı eskertkishi ashyldy. Abaı eskertkishi Қazaқstan halқynyң Mәskeý қalasyna jasaғan syılyғy, jalpy құny 160 mln. 800 myң teңgeni құraıdy. Eskertkish jobasyn қazaқstandyқ mүsinshi M.Әınekov pen dızaıner T.Sүleımenov basshylyқ jasaғan avtorlyқ top өrnektegen.60 jyl bұryn (1949) Vashıngtonda AҚSh, Belgııa, Ұlybrıtanııa, Gollandııa, Danııa, Islandııa, Italııa, Kanada, Lıýksembýrg, Norvegııa, Portýgalııa jәne Frantsııa memleketteri Soltүstik Atlantıkalyқ shartқa қol қoıyp, NATO әskerı-saıası blogy құryldy. 1952 jyly shartқa Grekııa men Tүrkııa, 1955 jyly Germanııa Federatıvtik Respýblıkasy, 1982 jyly Ispanııa, 1999 jyly Vengrııa, Polsha, Chehııa қosyldy. 2004 jyly Bolgarııa, Latvııa, Lıtva, Rýmynııa, Slovakııa, Slovenııa, Estonııa memleketteri NATO-ғa mүshelikke өtti. Barlyқ mүshe memleketterdiң elshileri deңgeıindegi өkilderden tұratyn Soltүstik Atlantıkalyқ Keңes (NATO keңesi) NATO-nyң joғary saıası organy bolyp tabylady. Jylyna eki ret NATO Bas hatshysynyң tөraғalyғymen keңesi өtedi. NATO keңesiniң shtab-pәteri Brıýssel (Belgııa) қalasynda ornalasқan.ESІMDER90 jyl bұryn (1919-1988) fızıka-matematıka ғylymdarynyң doktory KAShKAROV Vasılıı Petrovıch dүnıege keldi. Almaty oblysynda týғan. Қazaқ memlekettik ýnıversıtetin jәne aspırantýrasyn bitirgen. Қazaқ memlekettik ýnıversıtetiniң aғa oқytýshysy, dotsenti, prorektory, kafedra meңgerýshisi, fızıka fakýltetiniң dekany қyzmetterin atқarғan. Ғalymnyң negizgi ғylymı eңbekteri gazdardaғy jәne sұıyқtardaғy massa jәne jylý almasý protsesterin zertteýge arnalғan. 80-nen astam ғylymı eңbektiң avtory. 2-shi dәrejeli «Otan soғysy», «Құrmet belgisi» ordenderimen, medaldarmen marapattalғan.70 jyl bұryn (1939) jazýshy, Қazaқstan Jazýshylar odaғynyң mүshesi ӘLІShEV Әlmәmbet dүnıege keldi. Қyzylorda oblysynyң Қazaly aýdanynda týғan. Қazaқ memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. Gazet redaktsııalarynda, aýdandyқ partııa komıtetinde қyzmet atқarғan. 1992 jyldan Қazaly aýdandy gazetiniң redaktory, baspa redaktory bolyp istegen. Қalamgerdiң өleң, әңgime, ocherkteri 1957 jylddan bastap baspasөz betterin kөre bastaғan. Onyң «At tұıaғyn taı basar», «Bәıterektiң bұtaғy» povesteri, «El men jer» romany, «Қarataý өrnekteri» өleңder men poemalary, t.b. shyғarmalary jaryқ kөrgen. «Batyr bolyp týmaıdy» povesi latysh tiline aýdarylғan. «Құrmet belgisi» ordenimen, Қazaқstan Joғarғy Keңesiniң Құrmet gramotasymen marapattalғan.60 jyl bұryn (1949) fılosofııa ғylymynyң kandıdaty, dotsent SӘRSENOV Rashıt Temirbolatұly dүnıege keldi. Kөkshetaý қalasynda týғan. Қazaқ polıtehnıkalyқ ınstıtýtyn, қazaқ memlekettik ýnıversıtetiniң aspırantýrasyn bitirgen. Қazaқ memlekettik ýnıversıtetiniң oқytýshysy, aғa oқytýshysy, fılosofııa kafedrasynyң dotsenti, ғylymı-zertteý bөlimi bastyғynyң orynbasary қyzmetterin atқarғan. 1987-1992 jyldary ? Қazaқ KSR Joғary jәne arnaýly orta bilim mınıstrliginiң basқarma bastyғy, mınıstrdiң orynbasary, Қazaқstan Respýblıkasy Halyққa bilim berý mınıstriniң orynbasary. 1992-1998 jyldary ? «BSB» korporatsııasynyң prezıdenti, «Central Asia Petroleum» (Indonezııa) kompanııasy dırektorlar keңesiniң tөraғasy. 1998 jyldan bastap «Maңғystaýmұnaıgaz» aktsıonerlik қoғamy Dırektorlar keңesiniң tөraғasy қyzmetin atқarғan. «Құrmet» ordenimen marapattalғan.35 jyl bұryn (1974) boksshy, Қazaқstannyң eңbek siңirgen sport sheberi, Әlem jәne Olımpıada oıyndarynyң chempıony JIROV Vasılıı Valerevıch dүnıege keldi. Қaraғandy oblysy Balқash қalasynda týғan. Alғashқy jattyқtyrýshysy ? V.Apachınskıı. 1989-1991 jyldary jasөspirimder arasynda Respýblıkanyң, KSRO-nyң chempıony atanғan. 1993-1995 jyldary Dүnıejүzi birinshiliginiң kүmis (Berlın), қola (Býdapesht), 12-shi Azııa oıyndarynyң (Hırosıma) қola jүldegeri, Ortalyқ Azııa elderiniң birinshi oıyndarynyң, Azııa құrlyғynyң jeңimpazy boldy. 1996 jyly Atlanta (AҚSh) қalasynda өtken 26-shi Olımpıada oıyndarynyң chempıony atandy. 26-shi Olımpıada oıyndarynda eң үzdik boksshyғa beriletin Bell Barker kýbogyn jeңip aldy. 1997 jyly kәsipқoı boksқa aýysty. Kәsipқoı boksta 40 jekpe-jek өtkizip, 36-ynda jeңiske jetken, onyң 30-y nokaýt. Vasılıı Jırov ІVҒ versııasy boıynsha kәsipқoılar arasyndaғy Әlem chempıony. 2001 jyly Amerıkanyң tanymal basylymy «USA Today» «Balқash barysy» atanғan boksshyny barlyқ salmaқ sanaty boıynsha eң үzdik kәsibı boksshy dep atady. «Parasat» ordenimen marapattalғan. SӘÝІRDІҢ 5-SІ, JEKSENBІGeologtardyң kәsibı merekesi ? geolog kүni. Bұrynғy Keңes Odaғynyң geologııalyқ jәne өndirýshi ұıymdarynda sәýirdiң alғashқy jeksenbisinde atalyp өtiledi. Geologtarmen қatar bұl ataýly kүndi paıdaly қazbalardy izdeý jәne өndirýmen aınalysatyn barlyқ mamandyқ ıeleri de өzderiniң kәsibı merekesi sanaıdy.ESTE ҚALAR OҚIҒALAR139 jyl bұryn (1870) Maңғystaýdaғy Isa-Dosan kөterilisine (Adaı kөterilisi) қatysýshylar Aleksandrovsk fortyna shabýyl jasap, forttyң maıaktaryn өrtep jiberdi. Bұl kezde kөterilisshilerdiң sany 10 myң adamғa jetken bolatyn.89 jyl bұryn (1920) Býrabaı kýrorty ashyldy.14 jyl bұryn (1995) baspasөzde Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdenti Nұrsұltan Nazarbaevtyң Қylmyspen jәne jemқorlyқpen kүres jөnindegi respýblıkalyқ keңes құrý týraly Jarlyғy jaryқ kөrdi.13 jyl bұryn (1996) Tashkentte Қazaқstan, Қyrғyzstan jәne Өzbekstan үkimet basshylary keңesiniң kezekti mәjilisinde janarmaı-energııa jәne sý resýrstaryn paıdalaný, Ortalyқ Azııa aýmaғynda gaz құbyrlaryn salý jәne paıdalaný týraly kelisimge қol қoıyldy.12 jyl bұryn (1997) Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdenti Nұrsұltan Nazarbaev mamyrdyң 31-in saıası қýғyn-sүrgin құrbandaryn eske alý kүni retinde bekitý týraly Jarlyққa қol қoıdy.12 jyl bұryn (1997) Oral қalasynda Alashorda қaıratkerleri Jansha men Halel Dosmұhamedovterge memorıaldyқ taқta ornatyldy.10 jyl bұryn (1999) Қazaқstan Respýblıkasynyң Ұlttyқ banki akademık Қanysh Sәtbaevtyң 100 jyldyқ mereıtoıyna oraı nomınaly 20 teңgelik shaқany aınalymғa shyғardy.3 jyl bұryn (2006) Almatyda «Halyқ қaһarmany», KSRO halyқ әrtisi Roza Baғlanovanyң shyғarmashylyғyna arnalғan «Ah, Samara-қalashyқ» atty derekti fılm tүsirildi. Fılmniң tanystyrylymy basty keıipkerdiң қatysýymen sәýirdiң 7-si kүni «Tsezar» kınoteatrynda өtti. R.Baғlanovanyң қazaқ өnerin damytýғa қosқan үlesi jәne onyң әni men үni el-halқynyң құlaғynda, kөz aldynda. Әsirese, aғa ұrpaқ onyң maıdan dalasynda, oқ pen ottyң ortasynda tұryp әn salғanyn әrdaıym eske alady. Demek, bұl ? R.Baғlanovanyң shyғarmashylyғyna degen құrmetten týғan fılm. Kartınada әnshiniң өmirine қatysty mұraғattyқ materıaldar men tarıhı beınetaspalar paıdalanylғan. Sondaı-aқ mұnda onyң өnerdegi seriktesteri Ermek Serkebaev, Bıbigүl Tөlegenova, Maııa Plısetskaıanyң lebizderi taspaғa basylғan. Derekti fılm «MG PRODUCTION» prodıýserlik ortalyғynyң bastamasy boıynsha «Қazaқstandaғy aty altynmen jazylatyn tұlғalar» serııasy negizinde tүsirilgen. «MG PRODUCTION» prodıýserlik ortalyғy «Altyn kүıtabaқ» shyғaryp, өner men mәdenıetti өrkendetýge қatysty birқatar ıgi jobalardy қolғa alyp keledi.ESІMDER75 jyl bұryn (1934) tehnıka ғylymynyң doktory, professor, Қazaқstan memlekettik syılyғynyң ıegeri BEKMҰHAMBETOV Ersaıyn Satybaldyұly dүnıege keldi. Batys Қazaқstan oblysynda týғan. Mәskeý joғary tehnıkalyқ ýchılışesin bitirgen. 1957-1994 jyldary KSRO Avıatsııa өnerkәsibi mınıstrliginiң arnaýly kәsiporyndarynda ınjener, aғa ınjener, Қazaқstannyң ıAdrolyқ fızıka ınstıtýtynda kishi, aғa ғylymı қyzmetker, zerthana meңgerýshisi қyzmetterin atқarғan. 1994 jyldan Қazaқstan Respýblıkasy Ұlttyқ ıadrolyқ fızıka ortalyғy Atom energııasy ınstıtýtynyң zerthana meңgerýshisi bolyp isteıdi. Ғalym ғaryshtyқ ıadrolyқ-energetıkalyқ қondyrғydaғy menshikti elektr қýaty joғary termoemıssııalyқ tүrlendirgish reaktordyң jylý shyғarýshy elementter jıyntyғyn zertteýdiң jәne olardy synaқtan өtkizýdiң jaңa ғylymı baғytyn negizdep, keshendi tәjirıbelik baza құrdy. Reaktordaғy sәýlelendirilgen baıaý balқıtyn metaldardyң shyғý jұmysyn өlsheýdiң asa dәl әdisin jasady. Joғary temperatýra kezinde jylý shyғarýshy elementter jıyntyғyndaғy massa tasymaldaý jәne gaz bөlinip shyғý protsesteriniң zaңdylyғyn anyқtady. 65 jyl bұryn (1944) «Қazaқaltyn taý-ken metallýrgııalyқ kontserni» AҚ Dırektorlar keңesiniң prezıdenti, ekonomıka ғylymynyң kandıdaty, Қazaқstannyң eңbek siңirgen ekonomısi ҚOJAҒAPANOV Toқtarhan Jұmanұly dүnıege keldi. Shyғys Қazaқstan oblysynyң Aıagөz aýdanynda týғan. Қazaқ polıtehnıkalyқ ınstıtýtyn, KSRO Mınıstrler Keңesi janyndaғy Halyқ sharýashylyғy akademııasynyң Biliktilik arttyrý ınstıtýtyn bitirgen. Құrylysbanki Қazaқ respýblıkalyқ keңsesiniң ınjeneri, aғa ınjeneri, bөlim, basқarma bastyғy қyzmetterin atқarғan. 1991-1994 jyldary ? «Tұranbanki» jabyқ үlgidegi aktsıonerlik қoғamy basқarmasy tөraғasynyң orynbasary. 1994-1997 jyldary ? «Tұranbanki» jabyқ aktsıonerlik қoғamy basқarmasynyң tөraғasy, Baқylaý keңesiniң tөraғasy. 1997-1998 jyldary ? Almaty memlekettik ýnıversıtetiniң professory. 1998-2001 jyldary ? Almaty oblysy әkiminiң keңesshisi, orynbasary. Қazirgi қyzmetinde 2001 jyldan bastap isteıdi. «Құrmet» ordenimen, medaldarmen marapattalғan.65 jyl bұryn (1944) erkin kүresten halyқaralyқ dәrejedegi sport sheberi, Қazaқstannyң eңbegi siңirgen jattyқtyrýshysy, erkin kүresten Қazaқstan құrama komandasynyң bas jattyқtyrýshysy BҰҒYBAEV Amanjol Kүnbolatұly dүnıege keldi. Almaty oblysy Sarқand aýdanynda týғan. 1966-1973 jyldary KSRO-nyң birinshiligine jeti ret қatysyp, KSRO-nyң chempıony, kүmis jәne қola jүldelerin ıelengen. 1996 jyldan erkin kүresten Қazaқstan Respýblıkasy құrama komandasynyң bas jattyқtyrýshysy қyzmetin atқarady. «Eren eңbegi үshin» medalimen marapattalғan.55 jyl bұryn (1954) Қazaқstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyң depýtaty, Ekonomıkalyқ jәne өңirlik saıasat komıtetiniң Tөraıymy, Eýropa Keңesi Parlamenttik Assambleıasynyң mүshesi, Belarýs Respýblıkasynyң Parlamentimen, AҚSh Kongresimen, Japonııanyң Keңesshiler Palatasymen, Izraıl Memleketi Knessetimen yntymaқtastyқ tobynyң mүshesi, Қazaқstan Respýblıkasynyң құrmetti sýdıasy JOLDASBAEVA Nұrlyғaıym Shaldanқyzy dүnıege keldi. Almaty oblysynda týғan. Қazaқ memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. 1977-1979 jyldary ? Maңғystaý oblystyқ advokattar alқasynyң advokaty. 1979-1995 jyldary ? Aқtaý қalalyқ sotynyң halyқ sýdıasy, Atyraý oblystyқ soty tөraғasynyң orynbasary, Maңғystaý oblystyқ soty tөraғasynyң orynbasary. 1995-2003 jyldary ? Қazaқstan Respýblıkasy Joғarғy sotynyң sýdıasy. 2003 jyly Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdentiniң Jarlyғymen Senat depýtaty bolyp taғaıyndalғan. «Құrmet» ordenimen, eki medalmen marapattalғan.55 jyl bұryn (1954) zaң ғylymynyң doktory, professor ShӘKІROV Kәrimjan Nұrymұly dүnıege keldi. Almaty қalasynda týғan. Қazaқ memlekettik ýnıversıtetin jәne aspırantýrasyn bitirgen. 1990-1993 jyldary ? Қazaқ sot saraptama ғylymı-zertteý ınstıtýtynyң bөlim meңgerýshisi. 1993-1994 jyldary ? Қazaқstan Respýblıkasy Konstıtýtsııalyқ soty tөraғasy orynbasarynyң keңesshisi, bөlim meңgerýshisi. 1994-1995 jyldary ? Қazaқstan Respýblıkasy Joғarғy Keңesiniң sektor meңgerýshisi. 1995-1997 jyldary ? Қazaқ memlekettik zaң ýnıversıtetiniң kafedra meңgerýshisi. 1997 jyldan «Әdilet» joғary құқyқ mektebi kolledjiniң dırektory bolғan. Қazir Kaspıı қoғamdyқ ýnıversıtetiniң oқytýshysy. Birneshe kitaptyң, 70-ten astam ғylymı jarııalanymnyң avtory.115 jyl bұryn (1894-1971) saıası қaıratker, Keңes Odaғynyң Batyry, үsh mәrte Sotsıalıstik Eңbek Eri HRÝŞEV Nıkıta Sergeevıch dүnıege keldi. Reseıdiң Kýrsk gýbernııasynda týғan.Mәskeýdiң Өnerkәsip akademııasyn bitirgen. Ol bılikke kelisimen ishki jәne syrtқy saıasatta «jylymyқ» bastaldy, partııalyқ-memlekettik jүıeni өzgertýge talpynys jasaldy. Osy maқsatta partııalyқ jәne memlekettik apparattardyң aıryқsha құқyқtaryna shekteý jasap, birshama ashyқ қoғam ornady. N.Hrýşev KOKP-nyң 20-shy sezinde Stalınniң jeke basyna tabynýdyң zardaptary jөninde baıandama jasady. Osydan keıin ile-shala saıaı қýғyn-sүrgin құrbandary aқtala bastady. Қýdalaýғa ұshyraғan halyқtardyң saıası jәne әleýmettik құқyқtary қalpyna keltirildi.1954 jyly alғashқy atom elektr stansysy salyndy. 1957 jyly Jerdiң jasandy serigi ұshyryldy. 1961 jyly tұңғysh keңestik ғaryshker orbıtaғa ұshyp shyқty. Biraқ elde demokratııanyң damytylýy shektelip, sotsıalızm tolyқ jәne tүpkilikti, al KOKP-nyң 22-shi sezinde elde kemeldengen sotsıalızm ornady degen үstirt қortyndy shyғaryldy. Tyң ıgerý barysynda Қazaқstan KP OK-niң 1-hatshysy J.Shaıahmetov қyzmetinen negizsiz bosatyldy. 1956 jyly Oңtүstik Қazaқstannyң maқta өsirýshi aýdandary Өzbekstanғa berildi. 1958 jyly tamyzda keңestik jүıege қarsy Temirtaý jұmysshylarynyң kөterilisi boldy.