QazAqparat-Anons: naýryzdyń 3-i men 9-y aralyǵyndaǵy oqıǵalardyń kúntizbesi

ҮKІMET Naýryzdyң 3-inde Үkimettiң otyrysy өtedi. Naýryzdyң 3-inde Statıstıka agenttiginde 2009 jylғy Ұlttyқ halyқ sanaғynyң kezekti kүniniң қorytyndysy jarııalanady. PARLAMENT Naýryzdyң 3-inde ҚR Parlamenti Mәjilisinde «Қazaқstan Respýblıkasynda halyқty jұmyspen қamtýdyң өzekti mәseleleri» taқyrybynda dөңgelek үstel өtedi. Dөңgelek үsteldi «Nұr Otan» HDP fraktsııasy janyndaғy eңbek, halyқty әleýmettik қorғaý jәne kөshi-қon әleýmettik keңesiniң jұmys toby өtkizgeli otyr. Naýryzdyң 3-inde Mәjiliste Әleýmettik-mәdenı damý komıtetiniң keңeıtilgen otyrysy өtedi. Naýryzdyң 3-inde Mәjiliste Halyқaralyқ ister, қorғanys jәne қaýipsizdik jөnindegi komıtettiң mәjilisi өtedi. Қazaқstan Respýblıkasy Konstıtýtsııasynyң 5-baby 4-tarmaғynyң 2) tarmaқshasyna sәıkes Astana қalasynda 2009 jylғy naýryzdyң 6-synda saғat 11-de Қazaқstan Respýblıkasy Parlamenti palatalarynyң birlesken otyrysy shaқyryldy. ҚOҒAM2009 jylғy aқpannyң 25-i men naýryzdyң 6-sy aralyғynda Қazaқstan Respýblıkasynda Ұlttyқ halyқ sanaғy өtkiziledi. Elimizde 2009 jylғy aқpannyң 17-si men shildeniң 1-i aralyғynda shaғyn jәne orta kәsipkerlik sýbektilerin tekserýge moratorıı jarııalandy.ҚAZAҚSTAN JӘNE ӘLEMNaýryzdyң 1-3-i kүnderi ҚR Ekonomıka jәne bıýdjettik josparlaý mınıstri Baқyt Sұltanovtyң Frantsýz Respýblıkasyna jұmys sapary өtedi. Naýryzdyң 2-4-i aralyғynda Astana қalasyna BҰҰ Bas Hatshysynyң Arnaıy Өkili, Ortalyқ Azııa үshin BҰҰ-nyң Preventıvtik dıplomatııa jөnindegi Aımaқtyқ Ortalyғynyң (OAPDAO) Basshysy M.Enchanyң sapary josparlanýda. Atalғan sapar barysynda Қazaқstan Respýblıkasy jәne aımaқtyң қazirgi ýaқytta jәne bolashaқta damýynyң өzekti mәseleleri; Ortalyқtyң 2009 jylғa arnalғan jobalary; EҚYҰ-da tөraғalyқ etý kezinde Қazaқstanmen OAPDAO yntymaқtastyғy mәseleleri talқylanbaқ.Naýryzdyң 2-4-i aralyғynda ҚR Syrtқy ister mınıstriniң orynbasary N.Dәnenovtiң Jeneva қalasyna issapary josparlanýda. Sapar barysynda N.Dәnenov Adam құқyқtary jөnindegi BҰҰ Keңesi 10-shy sessııasynyң joғary deңgeıdegi segmentinde baıandama jasaıdy. Konferentsııa aıasynda N.Dәnenovtiң Jeneva қalasyndaғy BҰҰ bөlimshesiniң, sondaı-aқ Adam құқyқtary jөnindegi BҰҰ Keңesi 10-shy sessııasynyң jұmysyna қatysatyn sheteldik delegatsııa basshylarymen kezdesýi josparlanғan.Naýryzdyң 2-7-si aralyғynda «Қazaқstan-Frantsııa» parlamenttik dostyқ tobynyң tөraғasy Terrı Marıanıdiң shaқyrýymen ҚR Parlamenti Mәjilisindegi «Қazaқstan-Frantsııa» parlamenttik dostyқ tobynyң tөraғasy Jәnibek Kәribjanov bastaғan delegatsııanyң Frantsııa Respýblıkasynda jұmys sapary josparlanýda. Қazaқstannң parlamenttik delegatsııasy atalғan sapar sheңberinde 5 naýryzda Frantsııa Prezıdenti N.Sarkozıdiң қoldaýymen өtetin «Қazaқstan -Eýropanyң strategııalyқ әriptesi» atty forýmғa қatysady. ASTANA Naýryzdyң 3-inde «BTA bankte» baspasөz mәslıhaty өtedi. Naýryzdyң 3-inde «Nұr Otan» partııasynyң elordalyқ fılıalynda Aқsaқaldar keңesiniң otyrysy өtedi. Naýryzdyң 3-inde №16 orta mektepte aқyn Tөlegen Aıbergenovty eske alýғa arnalғan saltanatty shara өtedi. Naýryzdyң 3-inde «Jastar» saraıynda jasөspirimder arasynda bokstan respýblıka chempıonaty bastalady. Naýryzdyң 11-12-si kүnderi Astanada «Eýrazııanyң ғalamdyқ қaýip-қater jүıesindegi ekonomıkalyқ қaýipsizdigi» taқyrybynda ІІ Astanalyқ ekonomıkalyқ forým өtedi.ALMATY Naýryzdyң 3-inde ҚR eңbek siңirgen әrtisi Maıra Іlııasovanyң «Jan anam» dep atalatyn avtorlyқ әn keshi өtedi. Ony Almaty қalasynyң әkimdigi men «Қazaқstan» ұlttyқ teleradıokorporatsııasynyң қoldaýymen «Maıra» prodıýserlik ortalyғy ұıymdastyryp otyr. Өner jұldyzdarynyң қatysýymen өtetin bұl sharany «Jigitter» kvarteti jүrgizbek.Naýryzdyң 3-inde Қazaқstannyң Fýtbol federatsııasynyң baspasөz ortalyғynda 2009 jylғy Қazaқstan chempıonatyna arnalғan baspasөz mәslıhaty өtedi. Naýryzdyң 3-inde Ғ.Mүsirepov atyndaғy jastar teatrynda «Beý, қyzdar-aı!» telekonkýrsynyң aқtyқ kezeңi өtedi. Naýryzdyң 3-inde «Atakent» ortalyғynda «Қazaқstan: daғdarys jaғdaıynda құrylys salasyn damytý» taқyrybyna arnalғan bıznes-forým өtedi. Naýryzdyң 3-8-i aralyғynda voleıboldan XVII Қazaқstan chempıonatynyң joғary lıgadaғy әıelder komandalary arasynda 4-shi týr oıyndary өtedi-------------------------------------------------------------------------------------------------- ATAÝLY KҮNDER, ELEÝLІ OҚIҒALARNAÝRYZDYҢ 3-І, SEISENBІJazýshylardyң dүnıejүzilik kүni. Halyқaralyқ Pen-klýbtyң 48-shi kongresiniң sheshimi negizinde atap өtiledi. Klýb 1921 jyly құrylғan. Ұıymnyң ataýy aғylshynnyң poets ? aқyndar, essayists ? ocherkshiler, novelists ? romanshylar sөzderiniң bastapқy әripterinen құrylғan. Sonymen қatar pen sөzi aғylshyn tilinen aýdarғanda «қalamsap» degen maғyna beredi. Ұıym ataýy aғylshyndyқ jazýshy Ketrın Emı Doýson-Skottқa tıesili. PEN-klýbtyң alғashқy prezıdenti ? Djon Golsýorsı. 1923 jyly Londonda PEN-klýbtyң alғashқy halyқaralyқ kongresi өtti. Atalmysh ýaқytta PEN-ortalyқ әlemniң 11 elinde bar bolatyn. Bүgingi taңda olar әlemniң 140 elinde, onyң ishinde Қazaқstanda da bar. PEN-klýb ? halyқaralyқ jazýshylar birlestigi, onyң Hartııasynda «әr eldiң ishindegi jәne barlyқ elder arasyndaғy aқparat bostandyғy prıntsıpterin қorғaýғa jaқtasý» dep kөrsetilgen. Marokko Koroldiginiң ұlttyқ meıramy ? Patsha taғy kүni. V Mұhammed қaıtys bolғannan keıin onyң ұly ІІ Hasan 1961 jylғy naýryzdyң 3-de korol taғyna otyrdy. ІІ Hasan өziniң sarabdal saıasatker ekendigin kөrsete bildi. Negizgi saıası maқsaty ? otarlaý zamanynda bөlshektenip ketken jerlerdi қaıtaryp, eldiң aımaқtyқ birligin saқtaý, sonymen birge, arab-ızraıl қarym-қatynasyn jolғa қoıý boldy. Sonyң arқasynda Marokko tұraқtylyқ araly bolyp otyr. Қazaқstan Respýblıkasy men Marokko Koroldiginiң arasynda dıplomatııalyқ қarym-қatynas 1992 jylғy mamyrdyң 28-de ornatyldy.Bolgarııa Respýblıkasynyң ұlttyқ meıramy ? Bolgarııanyң osmandyқ ezgiden azattyқ alғan kүni (1878). 1877-1878 jyldardaғy orys-tүrik soғysynda Reseıdiң jeңip shyғýy Balқandaғy keıbir memleketterdiң, sonyң ishinde Bolgarııanyң tәýelsizdikke jetýine қolaıly jaғdaı týғyzdy. 1878 jylғy naýryzdyң 3-inde San-Stefan bitim shartyna қol қoıyldy. Bolgarlar bұl soғysty bostandyқ soғysy, al orys patshasy ІІ Aleksandrdi ? azat etýshi dep ataıdy. Jyl saıyn mereke Sofııadaғy Aleksandr Nevskıı shirkeýinde құlshylyқ etýden bastalady. Sosyn әskerı sherý өtkizilip, shirkeý bosaғasyna gүl shoқtary қoıylady. Қazaқstan Respýblıkasy men Bolgarııa Respýblıkasy arasyndaғy dıplomatııalyқ қarym-қatynas 1992 jylғy maýsymnyң 5-de ornatyldy. Sýdan Respýblıkasynyң ұlttyқ birligi kүni. Sýdan Afrıkanyң soltүstik-shyғys bөliginde ornalasқan Afrıka құrlyғyndaғy iri memleketterdiң biri. Astanasy ? Hartým қalasy. Memlekettik tili ? arab tili. Aқsha birligi ? sýdan dınary. Memlekettik құrylymy - әskerı tәrtip. Memleket jәne үkimet basshysy ? general. ESTE ҚALAR OҚIҒALAR14 jyl bұryn (1995) Tүrikmenstannyң Dashhovýz қalasynda Ortalyқ Azııa memleketteri basshylarynyң Aral problemalary jөnindegi keңesi өtti.ESІMDER100 jyl bұryn (1909-2001) Қazaқstannyң eңbek siңirgen energetıgi, Қazaқstan Memlekettik syılyғynyң laýreaty BATÝROV Tımofeı Ivanovıch dүnıege keldi. Reseıde týғan. Don polıtehnıkalyқ ınstıtýtyn bitirgen. 1945-1962 jyldary «Altaıenergo» tresiniң bas ınjeneri, basқarýshysy қyzmetterin atқarғan. 1962-1980 jyldary Қazaқ KSR Energetıka jәne elektrlendirý mınıstri bolғan. Қazaқ KSR Joғarғy Keңesiniң 6-shy jәne 10-shy shaқyrylymynyң depýtaty bolyp saılanғan. «Lenın», «Қazan tөңkerisi», eki mәrte «Eңbek Қyzyl Tý» ordenderimen, medaldarmen Қazaқ KSR Joғarғy Keңesiniң Құrmet gramotasymen marapattalғan.95 jyl bұryn (1914-2001) aktrısa, әnshi, Қazaқstannyң halyқ әrtisi LI Ham Dek dүnıege keldi. Reseıde týғan. 1934 jyldan Қazaқstandaғy қazirgi Respýblıkalyқ koreı mýzykalyқ komedııa teatrynyң aktrısasy bolyp қyzmet etti. Osy teatrda 1935 jyly oryndaғan alғashқy eleýli rөli ? Lı Den Nım men En Sen Nenniң «Chýn Hıay degen қyz týraly aңyz» spektaklindegi basty tұlғa. Bұdan keıin ol kөbine koreı avtorlary pesalarynda analar beınesiniң galereıasyn jasady. Al Baıan, Eңlik (Ғ.Mүsirepov «Қozy Kөrpesh - Baıan sұlý», M.Әýezovtiң «Eңlik ? Kebek») sekildi rөlderdi oryndaýda aktrısanyң lırıka-poezııalyқ daryn tabıғaty jan-jaқty ashyldy. Ol shyғarmashylyқ tәjirıbe almasý retinde Beatrıche rөlin (K.Goldonıı «Eki myrzaғa bir қyzmetker») қazaқ akterlerimen birge Jambyl oblystyқ drama teatry sahnasynda oınady. Onyң sahnalyқ oıyny kөrermenderin baýrap alar tartymdylyғymen, shynaıy sezimimen әri emotsııalyқ boıaýy moldyғymen erekshelendi. Aktrısa esimi koreı halқynyң baıyrғy әnderin («Қarlyғash әni», «Kөktem týraly әn», t.b.) oryndaýmen de tanymal boldy. 1987 jyldan kınoғa tүsken. «Құrmet belgisi» ordenimen jәne medaldarmen marapattalғan.70 jyl bұryn (1939-1980) sýretshi-grafık, Қazaқstan Sýretshiler odaғynyң mүshesi SMAҒҰLOV Әlimhan dүnıege keldi. Almaty oblysynyң Jambyl aýdanynda týғan. Almaty kөrkemsýret ýchılışesin, Mәskeý polıgrafııa ınstıtýtyn bitirgen. Өmiriniң soңyna deıin «Jazýshy» baspasynda sýretshi bolyp eңbek etken. Ә.Smaғұlov respýblıkalyқ kitap өneriniң қoryna өzindik өshpes қoltaңba қaldyrdy. 1979 jyly Bүkilodaқtyқ «Kitap өneri» konkýrsynda қylқalam sheberiniң «Aқsaýyt» batyrlar jyry jınaғyna jasalғan ıllıýstratsııasy arnaıy dıplommen marapattaldy. Sýretshiniң shyғarmalary eki ret halyқaralyқ kөrmege қatysty. 1984 jyly Almatyda jeke kөrmesi өtti. 50 jyl bұryn (1959) Rompetrol mұnaı kompanııasy bas dırektorynyң orynbasary MERALIEV Sadýaқas Atashұly dүnıege keldi. Atyraý oblysynda týғan. I.Gýbkın atyndaғy Mәskeý mұnaı jәne gaz ınstıtýtyn, Bүkilodaқtyқ қarjy-ekonomıka ınstıtýtyn bitirgen. Atyraý mұnaı өңdeý zaýytynda aғa ınjener, tseh bastyғynyң orynbasary, bastyғy қyzmetterin atқarғan. 1994-1996 jyldary ? Қazaқstan Respýblıkasy Mұnaı jәne gaz өnerkәsibi mınıstrliginiң Bas өndiristik basқarmasy bastyғynyң orynbasary. 1996-1997 jyldary ? «Pavlodar mұnaı hımııa zaýyty» aktsıonerlik қoғamynyң bas dırektory. 1998-2001 jyldary ? «Teңizshevroıl» birikken kәsipornynyң өndiris jөnindegi bas menedjeriniң keңesshisi, basқarma bastyғy. 2002 jyldan «ҚazMұnaıGaz» ҰK» AҚ-nyң atқarýshy dırektory bolғan. Қazirgi taңda Rýmynııadaғy Rompetrol mұnaı kompanııasy bas dırektorynyң orynbasary қyzmetin atқarady. NAÝRYZDYҢ 4-І, SENBІAҚSh-tyң memlekettik meıramy ? Konstıtýtsııa kүni. AҚSh Konstıtýtsııasy 1789 jyly қabyldanyp, 1791 jyly alғashқy tүzetý engizilgen. Bүgingi taңda AҚSh Konstıtýtsııasy 7 baptan tұrady, onyң bireýi (5-shi bap) AҚSh-tyң negizgi zaңyna tүzetý engizý tәrtibin sıpattaıdy. 215 jyl boıy қoldanylyp kele jatқan AҚSh Konstıtýtsııasyna 10 myңnan astam ret өzgertý engizýge talpynys jasalynyp, tek onyң 27-de ғana өzgeris engizilgen. Konstıtýtsııanyң belgili bir bөligine өzgerister engizý үshin Senat jәne Өkilder Palatasy mүsheleriniң үshten ekisi jәne AҚSh-tyң barlyқ shtattarynyң tөrtten үshi jaқtap daýys berýi kerek. Amerıkandyқ zaңnama tarıhynda alғashynda Konstıtýtsııanyң bөlimi retinde қabyldanyp, soңynan alynyp tastalғan bir-aқ jaғdaı oryn alғan. Bұl AҚSh aýmaғynda alkogoldi sýsyndardy taratý men өndirýge қatysty bolғan. ESTE ҚALAR OҚIҒALAR12 jyl bұryn (1997) Қazaқstan Respýblıkasynyң Prezıdenti N.Nazarbaev «Қazaқstan Respýblıkasy normatıvtik құқyқtyқ aktileriniң memlekettik reestri jәne memlekettik tirkeýdi tәrtipteý jөnindegi sharalary týraly» Jarlyққa қol қoıdy.12 jyl bұryn (1997) ҚR Prezıdentiniң Jarlyғymen jәne ҚR Үkimeti қaýlysymen Mұnaı jәne gaz өnerkәsibi mınıstrligi bazasynda «Қazaқoıl» Ұlttyқ mұnaı-gaz kompanııasy құryldy. Mұnaı-gaz keshenin basқarýdyң tıimdiligin arttyrý maқsatynda 2002 jylғy aқpannyң 20-ynda «Қazaқoıl» Ұlttyқ mұnaı kompanııasy men «Mұnaı jәne gaz kөligi» Ұlttyқ kompanııasy қosylyp, «ҚazMұnaıGaz» Ұlttyқ kompanııasy құryldy.10 jyl bұryn (1999) Almaty kөsheleriniң birine Қazaқstannyң halyқ әrtisi Ғarıfolla Құrmanғalıevtiң esimi berilip, ol tұrғan үıge eskertkish taқta ornatyldy.9 jyl bұryn (2000) Қostanaı қalasyndaғy Kırov kөshesine aқyn Ғafý Қaıyrbekovtyң esimi berildi.ESІMDER55 jyl bұryn (1954) aғa әdilet keңesshisi ELÝBAEV Jұmageldi Sәkenұly dүnıege keldi. Pavlodar oblysynda týғan. Sverdlov zaң ınstıtýtyn bitirgen. 1987-1989 jyldary ? Almaty қalalyқ soty tөraғasynyң orynbasary. 1989-1990 jyldary ? Қazaқstan Kompartııasy Ortalyқ komıtetiniң ınspektory, konsýltanty. 1990-1996 jyldary ? Қazaқstan Respýblıkasy Joғarғy sotynyң sýdıasy. 1997-2002 jyldary ? Қazaқstan Respýblıkasy Әdilet vıtse-mınıstri, Әdilet biliktilik alқasynyң tөraғasy, «Teңizshevroıl» birikken kәsipornynyң bas menedjeri. 2002 jyldan Қazaқstandyқ mұnaı-gaz salasy zaңgerleri қaýymdastynyң prezıdenti қyzmetin atқarғan. 2008 jyldan bastap «Shevron» korporatsııasy Eýrazııalyқ bөlimshesiniң basқarýshy құқyқtyқ keңesshisi bolyp isteıdi. «Құrmet» ordenimen marapattalғan.55 jyl bұryn (1954-1999) өnertanýshy, pedagog, өnertaný ғylymynyң kandıdaty ELEÝKENOVA Gүljaýһar Sherııazdanқyzy dүnıege keldi. Өskemen қalasynda týғan. Lenıngradtyң (қazirgi Sankt-Peterbor) Keskindeme, mүsin jәne sәýlet өneri ınstıtýtyn bitirgen. Sol jyldan өmiriniң soңyna deıin Almaty teatr jәne kөrkemsýret ınstıtýtynda (қazirgi T.Jүrgenov atyndaғy Қazaқ ұlttyқ өner akademııasy) pedagogıkalyқ қyzmetpen aınalysty. Onyң beıneleý өneri boıynsha jazғan 30-dan asa ғylymı maқalalary respýblıkalyқ jәne bұrynғy odaқtyқ merzimdi basylymdarda jaryқ kөrdi. NAÝRYZDYҢ 5-І, BEISENBІESTE ҚALAR OҚIҒALAR16 jyl bұryn (1993) Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdentiniң «Memlekettik holdıngtik kompanııalar týraly» қaýlysy jaryқ kөrdi.16 jyl bұryn (1993) «Қazaқstan Respýblıkasynyң memlekettik shekarasy» týraly Zaң kүshine endi.16 jyl bұryn (1993) Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdentiniң «Memlekettik kәsiporyndardy aktsıonerlik қoғamdar etip қaıta құrý týraly» Jarlyғy jaryқ kөrdi.ESІMDER55 jyl bұryn (1954) әskerı қaıratker, general-maıor, zaң ғylymynyң kandıdaty, Қazaқstan Respýblıkasy Ұlttyқ қaýipsizdik komıtetiniң құrmetti қyzmetkeri ҚOIBAҚOV Seıitjan Meldebekұly dүnıege keldi. Jambyl oblysynyң Jýaly aýdanynda týғan. Jambyl gıdromelıoratıvtik-құrylys ınstıtýtyn bitirgen. KSRO Memlekettik қaýipsizdik komıtetiniң Mәskeý jәne Almaty қalalaryndaғy Joғary kýrstarynda arnaıy daıyndyқtan өtken. 1995-1999 jyldary ? Қazaқstan Respýblıkasy Ұlttyқ қaýipsizdik komıtetiniң ortalyқ apparatynda bөlim bastyғy, Қarsy barlaý bas basқarmasynyң bastyғy, Shyғys Қazaқstan oblysy boıynsha basқarmasy bastyғynyң orynbasary. 1999-2002 jyldary ? ҚR ҰҚK Maңғystaý oblystyқ departamentiniң bastyғy. 2002-2006 jyldary ҚR ҰҚK «Arystan» қyzmetiniң bastyғy bolғan.50 jyl bұryn (1959) Jambyl oblysy Baızaқ aýdanynyң әkimi, tehnıka ғylymynyң kandıdaty NҰRALIEV Abdaly Toқbergenұly dүnıege keldi. Jambyl oblysynda týғan. Jambyl jeңil jәne tamaқ өnerkәsibi tehnologııalyқ ınstıtýtyn bitirgen. Jaқsy, Derjavın, Krasnoznamensk elevatorlarynda istegen. 1992-2001 jyldary ? «Altyn dәn» ashyқ aktsıonerlik қoғamynyң prezıdenti. 2001-2003 jyldary ? Jambyl oblysynyң Jýaly aýdany әkiminiң orynbasary. Қazirgi қyzmetinde 2003 jyldan bastap isteıdi. «Құrmet» ordenimen, medaldarmen marapattalғan. NAÝRYZDYҢ 6-Y, JҰMAGana Respýblıkasynyң ұlttyқ meıramy ? Tәýelsizdik kүni. 1975 jyldan bastap atap өtiledi. Gana ұzaқ ýaқyt Ұlybrıtanııanyң otarynda bolғan edi. 1975 jyly tәýelsizdigin alғanymen, Brıtan yntymaқtastyғynyң құramynda қaldy. El astanasy ? Akkra қalasy, resmı tili ? aғylshyn, Respýblıka aımaғyn 17 mıllıon adam mekendeıdi. Eldi prezıdent basқarady. Zaң shyғarýshy organy ? bir palataly parlament. Қazaқstan Respýblıkasy men Gana Respýblıkasy arasynda dıplomatııalyқ қarym-қatynas 1992 jylғy tamyzdyң 14-de ornatyldy.ESTE ҚALAR OҚIҒALAR17 jyl bұryn (1992) Қazaқstan Respýblıkasy men Egıpet Arab Respýblıkasy arasynda dıplomatııalyқ қarym-қatynas ornatyldy. 17 jyl bұryn (1992) Қaraғandy oblysynyң Egindibұlaқ aýdandyқ keңesiniң sheshimimen atalmysh aýdanғa Қaz daýysty Қazybek bıdiң esimi berildi.13 jyl bұryn (1996) Kөkshetaý қalasynda Ғ.Mүsirepovtiң «Aқan seri ? Aқtoқty» spektaklimen Aқmola oblystyқ қazaқ mýzykalyқ drama teatry shymyldyғyn ashty. Sol jyly teatrғa Sh.Құsaıynovtyң esimi berildi. Teatrdyң alғashқy kөrkemdik jetekshisi әri dırektory M.Ospanov boldy. Teatr repertýarynda қazaқ, orys jәne shet el dramatýrgııasy (Sh.Құsaıynov «Aldarkөse», S.Balғabaev «Eң әdemi kelinshek», A.Hasenov «Paı-paı jas jұbaılar-aı», T.Қajybaev «Ұmytpa meni, Gәkkýim», D.Isabekov «Mұragerler», B.Әlimjanov «Құdalyқ», N.Gogol «Revızor», S.Ahmad «Kelinder kөterilisi», Ý.Shekspır «Korol Lır», Sh.Aıtmatov «Ғasyrdan da ұzaқ kүn», Shota Ýәlıhanov «Aғnұr») bar. Teatr ұjymy 2000 jyly Pavlodar қalasynda өtken respýblıkalyқ 8-shi teatr festıvalinde «Rejısserlik debıýt» jүldesin, 2001 jyly Almatyda «Oıyn arzan, kүlki қymbat» atty respýblıkalyқ shaғyn komedııalar festıvalinde «Gran-prı» jүldesin jәne sol jyly Kaır қalasynda (Egıpet) өtken halyқaralyқ eksperımentaldy teatrlar festıvalinde «Oryndaýshylyғy eң sheber teatr» jүldesin jeңip aldy.ESІMDER60 jyl bұryn (1949) aғa әdilet keңesshisi, Қazaқstan Respýblıkasy Prokýratýra organdarynyң құrmetti қyzmetkeri ҚYDYRBAEV Amanbek Raıқұlұly dүnıege keldi. Almaty oblysynda týғan. Қazaқ memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. Jambyl Қaskeleң aýdandyқ prokýratýrasynyң tergeýshisi, prokýrordyң kөmekshisi қyzmetterin atқarғan. 1981-1983 jәne 1988-1991 jyldary ? Қazaқ KSR Prokýratýrasy Tergeý basқarmasynyң prokýrory. 1983-1988 jyldary ? Jezқazғan oblysy Jezdi aýdanynyң prokýrory. 1991-2000 jyldary ? Kүrti, Қaskeleң aýdandarynyң prokýrory, Jambyl oblysy prokýrorynyң orynbasary, Almaty oblysy Sarқand aýdanynyң prokýrory. 2000-2002 jyldary ? Қazaқstan Respýblıkasy Premer-Mınıstri Keңsesiniң bөlim meңgerýshisi. 2002 jyldan Semeı қalasynyң prokýrory bolғan. 210 jyl bұryn (1799-1861) aғylshyn saıahatshysy, sýretshi ATKINSON Tomas Ýıtlam dүnıege keldi. 1848-1852 jyldary Қazaқstannyң birқatar jerlerinde bolyp, tarıhı-etnografııalyқ, geografııalyқ zertteýler jүrgizgen. Atkınsonnyң 1858 jyly Londonda jaryқ kөrgen «Shyғys jәne Batys Sibirdegi zertteýler» atty eki tomdyқ eңbeginde Semeı, Aıagөz, Қapal, Almaty қalalary men bekinisterindegi tұrғyndardyң sharýashylyғy, қazaқtardyң tұrmys-salty, әdet-ғұrpy, bıleýshi toptary arasyndaғy talas-tartys, Shyңғystaý kүmis keni, balyққa baı Zaısan kөli jөninde kөptegen derekter bar. 1860 jyly «Amýdarııa boıymen saıahat» atty kitaby jaryққa shyқty. Onda қazaқ қoғamyn ishteı jegideı jep jatқan «barymta» degenniң kýәsi boldym deı kelip, «Tүngi aýylғa shabýyl», «Attyly қyrғyzdardyң ұrysy» atty sýretter jarııalady. Soңғy sýretinde қazaқtardyң sol kezdegi қarý-jaraғy (aıbalta, naıza) beınelengen. Қazaқtardyң kıimin, tamaғyn, қysқy kıiz үıin sýrettep, bұl jөninde birneshe etnografııalyқ gravıýralar, kөp maғlұmattar қaldyrғan. Alataýdyң soltүstik betkeıinde, Zaısan men Balқash aralyғynda kezdesken tүrli obalar men kөne zırattardyң құrylysyn sıpattap jazғan. Atkınson dala tұrғyndarynyң aқyndyқ rýhyna, moraldyқ tүsiniginiң joғarylyғyna, tүrli jer attaryna (Қarkөl, Қalmaқtaý, Aқtas, Ertis, taғy basқalar) baılanysty aңyz-әңgimelerdi baıandaғan. Sүıik pen Aıғanym arasyndaғy sүıispenshilik, Sүıiktiң Aıғanymdy alyp қashýy, Aıғanymnyң қamysty kөl jaғasynda jolbarystan opat bolýy týraly halyқ arasynda erteden kele jatқan aңyz jelisin baıandaýy da aғylshyn avtorynyң қazaқtardyң rýhanı mәdenıetine jiti nazar aýdarғanyn kөrsetedi. NAÝRYZDYҢ 7-І, SENBІESTE ҚALAR OҚIҒALAR6 jyl bұryn (2003) Aқtөbe oblystyқ jastar jәne balalar ұıymdarynyң қaýymdastyғy tirkeldi. ESІMDER80 jyl bұryn (1929) қoғam қaıratkeri, Қazaқstannyң eңbek siңirgen mәdenıet қyzmetkeri, Jambyl oblysynyң құrmetti azamaty JAҢABAIҰLY Battal dүnıege keldi. Jambyl oblysynyң Talas aýdanynda týғan. Қazaқ memlekettik ýnıversıtetiniң jýrnalıstıka fakýltetin bitirgen. 1950-1957 jyldary ? Semeı oblystyқ «Ekpindi» gazetiniң bөlim meңgerýshisi. 1957-1962 jyldary ? Jambyl oblystyқ «Stalındik jol» gazetiniң bөlim meңgerýshisi. 1965-1985 jyldary ? «Eңbek týy» gazetiniң redaktory. 1985-1991 jyldary kıno jөnindegi oblystyқ keңestiң, Beıbitshilik pen tatýlyқ қory oblystyқ bөlimshesiniң tөraғasy қyzmetterin atқarғan. 1996 jyldan ? D.Қonaev atyndaғy қordyң oblystyқ bөlimshesiniң құrmetti tөraғasy. Eki ret «Құrmet belgisi» ordenimen jәne medaldarmen marapattalғan. 45 jyl bұryn (1964) Қazaқstan Respýblıkasy Bıatlon federatsııasynyң prezıdenti, Bıatlonnan halyқaralyқ federatsııanyң vıtse-prezıdenti, 2011 jyly Қazaқstanda өtetin қysқy Azııalyқ oıyndardy ұıymdastyrýshylardyң biri, Қazaқstan Respýblıkasynyң eңbek siңirgen sport sheberi, Kөkshetaý қalasynyң құrmetti azamaty SMIRNOV Vladımır Mıhaılovıch dүnıege keldi. Aқmola oblysynda týғan. Қazaқ dene tәrbıesi ınstıtýtyn bitirgen. Ol Қazaқstan jәne KSRO birinshiliginiң birneshe dүrkin jeңimpazy, 30 shaқyrym қashyқtyқtan әlem kýbogynyң ıegeri atandy. 15, 17, 18-shi қysқy Olımpıada oıyndarynda 1 altyn, 4 kүmis, 2 қola jүlde aldy. 1993-1995 jyldardaғy әlem chempıonattarynda 3 altyn, 2 kүmis, 1 қola ıelendi. «Eңbek Қyzyl Tý», «Daңқ» ordenderimen, medaldarmen marapattalғan. NAÝRYZDYҢ 8-І, JEKSENBІHalyқaralyқ әıelder kүni. Alғashқyda bұl merekeniң saıası maңyzy boldy. 1910 jyly Kopengagendegi әıel sotsıalısterdiң halyқaralyқ konferentsııasynda german jәne halyқaralyқ jұmysshy қozғalysynyң қaıratkeri K.Tsetkınniң ұsynysy boıynsha naýryzdyң 8-in Halyқaralyқ әıelder kүni retinde atap өtý týraly sheshim қabyldandy. 1914 jyldan keıin kөp elderde naқ osy kүn әıelder merekesi retinde atalatyn boldy.Әıelder құқyn қorғaý jәne halyқaralyқ beıbitshilik kүni. Birikken Ұlttar Ұıymy 1975 jyldy Halyқaralyқ әıelder jyly dep jarııalap, sol jylғy naýryzdyң 8-inen bastap Әıelder құқyn қorғaý jәne halyқaralyқ beıbitshilik kүnin өtkize bastady.Mәýlit-an-Nabı - Paıғambarymyz Mұhammedtiң (s.ғ.s.) týғan kүni. 2009 jylғy naýryzdyң 8-9-y ? 1430 hıjra jylynyң 11-12-shi Rәbıýl-Aýýali. Rәbıýl-Aýýal aıynyң 12-shi kүninde atap өtiledi (jeksenbiden dүısenbige қaraғan tүn). Қasıetti mәýlit týra bir aıғa sozylady.ESІMDER95 jyl bұryn (1914-1998) әnshi, Қazaқstannyң halyқ әrtisi JҰBATOVA Zәbıra Қydyrәliқyzy dүnıege keldi. Petropavl қalasynda týғan. 1933-1968 jyldary Қaraғandy oblystyқ radıokomıteti janyndaғy қazaқ hory tobynyң әnshisi, oblystyқ fılarmonııanyң әnshisi boldy. Ұly Otan soғysy jyldary kontserttik brıgada құramynda maıdandaғy jaýyngerler aldynda өner kөrsetti.90 jyl bұryn (1919-2006) aktrısa, Қazaқstannyң halyқ әrtisi, «Tarlan» syılyғynyң ıegeri ӨMІRZAҚOVA Әmına Erғojaқyzy dүnıege keldi. Shyғys Қazaқstan oblysynyң Abaı aýdanynda týғan. Sankt-Peterbor sahna өneri tehnıkýmynyң Қazaқ stýdııasyn bitirgen. 1938-1940 jyldary Shymkent oblystyқ drama teatrynyң trýppasynda, al 1942-1949 jyldary «Kazaқfılm» stýdııasynda қyzmet atқardy. 1949 jyldan Қazaқ akademııalyқ jastar men balalar teatrynyң aktrısasy boldy. Onyң oınaғan rөlderi қatarynda Baıan (Ғ.Mүsirepov «Қozy Kөrpesh - Baıan sұlý»), Lýıza (F.Shıller «Zұlymdyқ pen mahabbat»), Smerıldına (K.Goldonıı «Eki myrzaғa bir қyzmetker»), Shәýәlı (M.Aқynjanov «Ybyraı Altynsarın»), Қalampyr shesheı (Sh.Ýәlıhanov «Taғdyr»), Glýmova (A.Ostrovskıı «Adam alasy ishinde»), t.b. bar. 1942 jyldan kınoғa tүsip, Ajar («Abaı әni»), Mұғalıma («Қanatty syılyқ»), Aısha («Bir aýdan»), Ana («Ana týraly aңyz», 1964 jyly Қazaқstan jәne Orta Azııa respýblıkalarynyң kıno өneri boıynsha өtken jarys-baıқaýynyң 1-shi syılyғy; 1966 jyly Қazaқstan Memlekettik syılyғy), Tana («Taқııaly perishte», Almaty қalasynda өtken Қazaқstan jәne Orta Azııa respýblıkalarynyң 8-shi kıno өneri jarys-baıқaýynyң syılyғy), t.b. beınelerdi somdaғan. «Otan», «Eңbek Қyzyl Tý» ordenderimen, medaldarmen marapattalғan.70 jyl bұryn (1939) ekonomıka ғylymynyң doktory, professor, Halyқaralyқ aқparattandyrý akademııasynyң akademıgi, Қazaқstan Respýblıkasy aýyl sharýashylyғy ғylymdary akademııasynyң akademıgi ShEDENOV Өteғalı Қadyrғalıұly dүnıege keldi. Atyraý oblysynda týғan. Қazaқ memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. Almaty halyқ sharýashylyғy ınstıtýtynyң assıstenti, aғa oқytýshysy, dotsenti, dekany bolғan. 1979-1985 jyldary ? Almaty sәýlet-құrylys ınstıtýtynyң, Қazaқ aýyl sharýashylyғy ınstıtýtynyң kafedra meңgerýshisi. 1989 jyldan Қazaқ memlekettik ýnıversıteti Ekonomıka jәne құқyқ ınstıtýtynyң bөlim meңgerýshisi, professory, ғylymı ortalyқ dırektorynyң orynbasary қyzmetterin atқarғan. Қazir Әl-Farabı atyndaғy Қazaқ ұlttyқ ýnıversıtetiniң professory bolyp isteıdi. Ғalymnyң 300-den astam ғylymı jarııalanymy jaryқ kөrgen. «Құrmet» ordenimen, medaldarmen, Қazaқ KSR Joғarғy Keңesiniң Құrmet gramotasymen marapattalғan.60 jyl bұryn (1949) Қazaқstan Respýblıkasy Týrızm jәne sport mınıstri, Қazaқstan Respýblıkasy Ұlttyқ Olımpıada komıtetiniң prezıdenti, Dүnıejүzilik týrıstik ұıymnyң vıtse-prezıdenti jәne Azııalyқ Olımpıada komıtetiniң vıtse-prezıdenti, pedagogıka ғylymynyң kandıdaty, professor, Қazaқstannyң jәne KSRO-nyң eңbek siңirgen jattyқtyrýshysy, Қazaқstannyң eңbek siңirgen қaıratkeri DOSMҰHAMBETOV Temirhan Myңaıdarұly dүnıege keldi. Қostanaı oblysynda týғan. Қazaқ memlekettik dene tәrbıesi ınstıtýtyn, Әl-Farabı atyndaғy Қazaқ memlekettik ұlttyқ ýnıversıtetin bitirgen. Eңbek jolyn 1973 jyly Қazaқ memlekettik ýnıversıtetinde oқytýshy bolyp bastaғan. 1985-1996 jyldary «Eңbek rezervteri» erikti sport қoғamy Қazaқ respýblıkalyқ keңesiniң tөraғasy, «Intýrıst-Қazaқstan» ұlttyқ kompanııasynyң bas dırektory, «ıAssaýı» memlekettik aktsıonerlik kompanııasynyң prezıdenti boldy. 1996-1997 jyldary ? Қazaқstan Respýblıkasy Jastar isi, týrızm jәne sport mınıstri. 1997-1998 jyldary ? Қazaқstan Respýblıkasy Bilim jәne mәdenıet mınıstrligi Týrızm jәne sport departamentiniң dırektory, Қazaқstan Respýblıkasy Bilim, mәdenıet jәne densaýlyқ saқtaý mınıstrligi Týrızm jәne sport komıtetiniң tөraғasy. 1998-2003 jyldary ? Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdentiniң is basқarýshysy. 2003-2004 jyldary ? Astana қalasynyң әkimi. 2004-2006 jyldary ? Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdentiniң is basқarýshysy. Қazirgi қyzmetinde 2006 jyldan bastap isteıdi. II dәrejeli «Barys» jәne «Reseı Federatsııasy halyқtarynyң dostyғy» ordenderimen, Қazaқ KSR Joғarғy keңesiniң eki gramotasymen marapattalғan.50 jyl bұryn (1959) ҚR Energetıka jәne mıneraldy resýrstar vıtse-mınıstri, tehnıka ғylymynyң kandıdaty TҰRҒANOV Dүısenbaı Nұrbaıұly dүnıege keldi. Atyraý oblysynyң Maқat aýdanynda týғan. Almaty energetıka ınstıtýtyn bitirip, eңbek jolyn Jambyl oblysy Jaңatas қalasyndaғy «Қarataý» өndiris birlestiginiң elektr қýatymen қamtamasyz etý tsehynda elektromonter-releışık қyzmetinen bastady. 1982-1990 jyldary elektr қýatymen қamtamasyz etý tsehy bastyғynyң orynbasary, bastyғy bolyp taғaıyndaldy. 1990-1997 jyldary «Қarataý» өndiris birlestigi jylýmen jәne sýmen қamtamasyz etý basқarmasynyң bastyғy, bas energetıgi, Қarataý қalasyndaғy tұrғyn үı kommýnaldyқ sharýashylyғy kөpsalaly өndiristik birlestiginiң bas dırektory, Қarataý қalasy әkimshiligi basshysynyң orynbasary, қala әkiminiң orynbasary. 1997-1999 jyldary ? Jambyl oblysy Sarysý aýdanynyң әkimi. 1999-2002 jyldary ? Atyraý қalasynyң әkimi. 2002-2007 jyldary ? «Kaspııқұrylysservıs» JShS-nyң prezıdenti, «Kegok» AҚ-nyң vıtse-prezıdenti. Қazirgi қyzmetinde 2007 jyldan bastap isteıdi. «Eren eңbegi» medalimen marapattalғan.